II SA/Ol 109/07

II SA/Ol 109/07 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2007-03-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2007-02-15
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
Adam Matuszak
S.Beata Jezielska /sprawozdawca/
Zbigniew Ślusarczyk /przewodniczący/
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Skarżony organ
Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Ślusarczyk Sędzia WSA Adam Matuszak Sędzia WSA Beata Jezielska (spr.) Protokolant Urszula Wojciechowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 marca 2007 r. sprawy ze skargi Zakładu Usług Komunalnych Spółki z o.o. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia "[...]" r. nr "[...]" w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz skarżącej Spółki 100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego, III. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia "[...]"r. Naczelnik Urzędu Celnego nałożył na Zakład Usług Komunalnych Spółkę z o.o. karę pieniężną w wysokości 500 zł za wykonywanie przewozu na potrzeby własne z naruszeniem obowiązku wyposażenia kierowcy w zaświadczenie o przewozach na potrzeby własne. W uzasadnieniu podano, iż w dniu 11 maja 2006r. na drodze krajowej w miejscowości "[...]" skontrolowano samochód ciężarowy marki "[...]" kierowany przez A. B. i ustalono, iż kierujący nie posiada wypisu z zaświadczenia o wykonywaniu przewozu na potrzeby własne. W dniu 15 września 2006r. po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego wydano decyzję nakładającą na stronę obowiązek uiszczenia kary pieniężnej w wysokości 500 zł. Jednakże na skutej wniesionego odwołania Dyrektor Izby Celnej wydał decyzję uchylającą decyzję organu pierwszej instancji i przekazującą sprawę do ponownego rozpatrzenia, wskazując na konieczność uzupełnienia postępowania poprzez ustalenie jaki rodzaj przewozu był wykonywany w dniu 11 maja 2006r. przedmiotowym pojazdem. Przytoczono treść art. 4 pkt 4 ustawy o transporcie drogowym stwierdzając iż transport dokonywany w dniu 11 maja 2006r. był przewozem na potrzeby własne. W związku z tym kierowca winien być wyposażony w zaświadczenie o przewozach drogowych na potrzeby własne. Wskazano, iż zgodnie z art. 33 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym przewóz na potrzeby własny może być wykonywany po uzyskaniu stosownego zaświadczenia, zaś w myśl art. 87 ust. 1 i 2 powołanej ustawy przedsiębiorca jest zobowiązany wyposażyć kierowcę w wymagane dokumenty, które kierowca jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać na żądanie uprawnionego organu kontroli. W przypadku przewozu na potrzeby własne kierowca jest zobowiązany mieć przy sobie oprócz odpowiednich dokumentów także wypis z zaświadczenia o przewozach na potrzeby własne. Opierając się na protokole kontroli stwierdzono, iż kierowca nie posiadał w pojeździe takiego zaświadczenia, co potwierdził także składając zeznania do protokołu. Strona nadesłała stosowne dokumenty, z których wynika, iż posiada takie zaświadczenie. W ocenie organu strona nie zastosowała się do obowiązku posiadania w pojeździe zaświadczenia na przewozy na potrzeby własne. Zgodnie zaś z art. 92 ustawy o transporcie drogowym kto wykonuje przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem naruszając obowiązki lub warunki wynikające z przepisów tej ustawy podlega karze pieniężnej, której wysokość określa Załącznik do ustawy. Za powyższe naruszenie ustawodawca przewidział karę pieniężną w wysokości 500 zł (pkt 1.7 Załącznika).
Od decyzji tej odwołał się Zakład Usług Komunalnych Spółka z .o.o wnosząc o jej uchylenie. Wskazano, iż decyzja jest nietrafna, gdyż Zakład uzyskał wymagane zaświadczenie na przewozy drogowe na potrzeby własne w 2004r. i zostały one przekazane kierowcom. Zgodnie zaś z art.92a ustawy o transporcie drogowym to kierowca odpowiada za nieposiadanie w pojeździe wymaganych dokumentów, o których mowa w art. 87 ustawy. W związku z tym nie ma podstaw do nakładania kary na pracodawcę. Wskazano ponadto, iż art. 87 stanowi o licencji, a nie o zaświadczeniu na przewozy drogowe na potrzeby własne.
Decyzją z dnia "[...]" r. Dyrektor Izby Celnej utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu podano definicję przewozu na potrzeby własne zawartą w art. 4 pkt 5 ustawy o transporcie drogowym, wskazując iż z akt sprawy bezspornie wynika, iż przewóz drogowy wykonywany w dniu 1 maja 2006r. pojazdem samochodowym należącym do Spółki, w ramach posiadanego zaświadczenia na wykonywanie niezarobkowch przewozów drogowych, był przewozem na potrzeby własne. Zgodnie z art. 87 ust. 2 ustawy w wypadku takiego przewozu kontrolowany obowiązany jest przy sobie posiadać wypis zaświadczenia, o którym mowa w art. 33 ust. 10 ustawy. Podczas przedmiotowego przejazdu kierowca nie posiadał wskazanego dokumentu, czego odwołująca się Spółka nie kwestionuje. Podniesiono, iż obowiązek wyposażenia kierowcy wykonującego przewozy na potrzeby własne w odpowiednie dokumenty wynika z art. 87 ust. 3 ustawy o transporcie drogowym. Przy czym w ocenie organu bez znaczenia dla odpowiedzialności administracyjnej przedsiębiorcy pozostają przyczyny dla których kierowca podczas kontroli nie legitymuje się odpowiednimi dokumentami. W związku z tym organ nie podzielił argumentacji odwołującej się Spółki co do braku odpowiedzialności z uwagi na wyposażenie kierowcy w stosowne dokumenty, gdyż odpowiedzialność w tym zakresie spoczywa na przedsiębiorcy i fakt, iż kierowca z różnych przyczyn dokumentów tych nie wziął ze sobą nie zwalnia przedsiębiorcy z odpowiedzialności. Powołano się przy tym na orzeczenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zgodnie z którym powierzenie kierowcy wykonywania określonego rodzaju czynności w rozumieniu art. 429 k.c. dokonane przez powierzającego przedsiębiorcę w ramach zarządu firmą odnosi ten skutek, iż w ramach tego umocowania kierowca działa w jego imieniu. Odnosząc się do powołanego w odwołaniu art. 92a wskazano, iż orzekanie na podstawie tego przepisu następuje w odrębnym trybie określonym w Kodeksie postępowania w sprawach o wykroczenia, zaś zastosowanie tego trybu w odniesieniu do kierowcy nie wywiera żadnego wpływu na oddzielnie prowadzone postępowanie administracyjne w odniesieniu do przedsiębiorcy, co w ocenie organu wynika z ust. 3 tego przepisu. W tej sytuacji wymierzenie kary pieniężnej za wykonywanie transportu drogowego z naruszeniem obowiązku wyposażenia kierowcy w wypis z zaświadczenia jest uzasadnione. Wskazano, iż wysokość kar określa Załącznik do ustawy, a w tym wypadku zastosowano pkt 1.7 tego Załącznika. Wyjaśniono ponadto, iż obciążenie przedsiębiorcy karą pieniężną za wykonywanie przewozu drogowego bez wymaganego wypisu z zaświadczenia jest obligatoryjne, a organ nie ma wpływu na jej wysokość która jest określona w Załączniku do ustawy. Ponadto przepisy nie przewidują żadnych wyjątków, niezależnie od przyczyn braku wypisu zaświadczenia w pojeździe. Podano także, iż stosując przepisy prawa administracyjnego organy nie relatywizują stwierdzonych uchybień pod kątem umyślności lub nieumyślności zachowania strony i dlatego kwestia winy nie ma znaczenia. W przypadku stwierdzenia naruszenia przepisów po stronie organu powstaje obowiązek nałożenia stosownej kary pieniężnej.
Na decyzję tę skargę wniósł Zakład Usług Komunalnych Spółka z o.o., zarzucając naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym. Podniesiono, iż zgodnie z art. 87 ust. 3 tej ustawy przedsiębiorca wykonujący przewozy na potrzeby własne odpowiedzialny jest za wyposażenie kierowcy w wymagane dokumenty, zaś skarżący wypełnił tę dyspozycję i wyposażył każdego kierowcę między innymi w zaświadczenia o przewozach na potrzeby własne. Stosownie do art. 87 ust. 1a ustawy kierowca jest obowiązany mieć przy sobie zaświadczenie. Do kierowcy adresowany jest także art. 92a ust. 1 ustawy. Natomiast art. 92a ust. 3 mógłby mieć zastosowanie, w sytuacji gdyby przedsiębiorca nie przekazał kierowcom wymaganych zaświadczeń. Natomiast przedsiębiorca nie może odpowiadać za ewidentne naruszenie przepisów przez kierowcę. Przyjmując zaś argumentację organów celnych przedsiębiorca musiałby odpowiadać również za wszystkie wykroczenia drogowe popełnione przez kierowcę.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w niniejszej sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
W myśl art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 poz. 1269) sądy administracyjne sprawują kontrolę wykonywania administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Zatem rozpoznając skargę na decyzję Sąd dokonuje jedynie oceny, czy przy jej wydaniu nie zostały naruszone przepisy prawa materialnego bądź też procesowego, obowiązujące w dacie jej podjęcia, jeżeli mogło to mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Skarga wniesiona w niniejszej sprawie zasługuje na uwzględnienie.
Podnieść należy, iż nakładając karę pieniężną na skarżącą Spółkę za wykonywanie transportu drogowego z naruszeniem przepisów ustawy o transporcie drogowym powołano się na art. 87 ust. 1, 2 i 3 oraz art. 92 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 6 września 2001r. o transporcie drogowym (Dz.U. Nr 204 poz. 2088 ze zm.), zaś określając wysokość kary pieniężnej wskazano pkt 1.7 Załącznika do tej ustawy. Analizując jednak wskazane przepisy należy dojść do wniosku, iż w niniejszej sprawie nie została ustalona istotna dla sprawy okoliczność, a mianowicie przyczyna dla której kierowca nie posiadał w pojeździe wymaganego prawem zaświadczenia. Zważyć bowiem należy, iż art. 87 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym wymienia dokumenty, jakie kierowca pojazdu obowiązany jest mieć przy sobie i okazywać na żądanie uprawnionego organu, lecz wśród dokumentów tych nie wymieniono zaświadczenia o przewozach na potrzeby własne. Obowiązek posiadania przy sobie wypisu z takiego zaświadczenia został określony odrębnie w ust. 2 powołanego artykułu. Natomiast w art. 87 ust. 3 ustawy określono, iż przedsiębiorca lub podmiot, o którym mowa w art. 3 ust. 2 wykonujący przewozy na potrzeby własne odpowiedzialni są za wyposażenie kierowcy wykonującego transport drogowy lub przewóz na potrzeby własne w wymagane dokumenty. Z kolei art. 92 ust. 1 ustawy ogólnie określa, iż karze pieniężnej podlega ten, kto wykonuje przewóz drogowy naruszając obowiązki lub warunki wynikające z ustawy, jednakże wykaz tych naruszeń oraz wysokość kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określa Załącznik do ustawy. Zgodnie z pkt 1.7 Załącznika, który powołał organ, karze pieniężnej w wysokości 500 zł podlega wykonywanie transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne z naruszeniem obowiązku wyposażenia kierowcy w odpowiednie dokumenty. Z uwagi na fakt, iż przepisy te są podstawą do nałożenia kary pieniężnej nie można ich interpretować rozszerzająco. Skoro zatem zgodnie z powołanym punktem Załącznika karze podlega wykonywanie transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne z naruszeniem obowiązku wyposażenia w odpowiednie dokumenty, to nie sposób wywodzić z tego, iż przedsiębiorca odpowiada także za brak tych dokumentów w pojeździe, jeżeli wypełnił wyżej wskazany obowiązek. Granice jego odpowiedzialności wyznacza bowiem obowiązek określony w art. 87 ust. 3 ustawy, a zatem wyposażenie kierowcy w stosowne dokumenty. Za taką interpretacją przemawia fakt, iż zgodnie z art. 92a ust. 1 pkt 1 ustawy w przypadku, gdy podczas kontroli drogowej zostaną stwierdzone naruszenia obowiązku posiadania w pojeździe wymaganych dokumentów, o których mowa w art. 87 ustawy kierowca pojazdu podlega karze grzywny. Zatem o ile przedsiębiorca odpowiada za wyposażenie kierowcy w stosowne dokumenty, to kierowca - za brak dokumentów w pojeździe. Wprawdzie ust. 3 tego artykułu stanowi, iż wszczęcie postępowania wobec kierowcy nie wyklucza wszczęcia postępowania także wobec przedsiębiorcy, ale biorąc pod uwagę wykładnię systemową należy stwierdzić, iż każdy z nich odpowiada w ramach przypisanej im odpowiedzialności, tzn. przedsiębiorca za niewyposażenie kierowcy w dokumenty, zaś kierowca za brak dokumentów w pojeździe. Gdyby bowiem ustawodawca chciał rozszerzyć odpowiedzialność przedsiębiorcy także za sam fakt braku dokumentów w pojeździe, to w Załączniku określiłby taki rodzaj naruszenia przypisując mu stosowną karę pieniężną. Wskazać przy tym należy, iż niezasadne jest powołanie się przez organ na wyrok WSA w Warszawie z dnia 18 maja 2004r., gdyż dotyczy on zupełnie innej sytuacji. W sprawie tej Sąd zajmował się kwestią odpowiedzialności za brak uiszczenia opłaty za przejazd. Jednakże zgodnie z art. 42 ust. 1 obowiązek jej uiszczenia spoczywa na przedsiębiorcy (obecnie: podmiocie wykonującym przewóz). W takim wypadku zatem tylko przedsiębiorca, a nie kierowca, może ponosić odpowiedzialność za jej nieuszczenie. W niniejszej sprawie, jak wskazano wyżej, ustawodawca rozróżnia zakres odpowiedzialności przedsiębiorcy i kierowcy, a w związku z tym sytuacje te nie są analogiczne.
W związku z tym Sąd uchylił zaskarżoną decyzję celem wyjaśnienia wyżej wskazanej okoliczności. Przy czym z uwagi na fakt, iż ustalenie tego faktu nie wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części Sąd ograniczył się do uchylenia decyzji organu odwoławczego. Przy czym na marginesie należy wskazać, iż wprawdzie skarżąca Spółka twierdzi, iż wyposażyła kierowcę w stosowne dokumenty, lecz na tę okoliczność nie przywołała żadnych dowodów.
Podnieść także należy, iż decyzję organu pierwszej instancji podpisał Młodszy Kontroler Celny bez powołania się na upoważnienie Naczelnika Urzędu Celnego do wydawania w jego imieniu decyzji administracyjnych. Zgodnie zaś z ustawą z dnia 24 lipca 1999r. o Służbie Celnej (Dz.U. z 2004r. Nr 158 poz. 1641 ze zm.) oraz przepisów wykonawczych do ustawy organem jest naczelnik urzędu celnego, który może upoważnić pracowników do wydawania decyzji administracyjnych. W związku z tym pracownik organu jest uprawniony do wydania decyzji tylko w przypadku, gdy posiada do tego stosowne upoważnienie naczelnika urzędu celnego. Zatem organ odwoławczy winien także wyjaśnić tę kwestię.
W tym stanie rzeczy w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270ze zm.) orzeczono jak w sentencji wyroku, zasądzając koszty stosownie do art. 200 tej ustawy. Sąd podjął rozstrzygnięcie w przedmiocie wykonalności zaskarżonej decyzji na podstawie art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym w razie uwzględnienia skargi sąd w wyroku określa, czy i w jakim zakresie zaskarżony akt lub czynność nie mogą być wykonane. Rozstrzygnięcie to traci moc z chwilą uprawomocnienia się wyroku
orzeczono jak w sentencji.