II SA/Lu 853/24

II SA/Lu 853/24 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2025-02-06
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-11-15
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Bartłomiej Pastucha
Grzegorz Grymuza /sprawozdawca/
Jacek Czaja /przewodniczący/
Symbol z opisem
6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne
Ochrona przyrody
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 140
art. 1,art. 6 art. 8, art. 8a art. 14 ust. 1, art. 15, art. 16, art. 25
Ustawa z dnia 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 1478
art. 83 ust. 1, art. 83 ust. 3, art. 83b ust. 1 pkt 7
Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Czaja Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Grymuza (sprawozdawca) Asesor sądowy Bartłomiej Pastucha Protokolant Referent Justyna Kłosowska-Pietrynko po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 lutego 2025 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zamościu z dnia 7 sierpnia 2024 r. znak SKO.Ośr/40/10/2024 w przedmiocie odmowy zezwolenia na usunięcie drzew oddala skargę.
Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej jako: Kolegium lub organ) decyzją z dnia [...] sierpnia 2024 r., znak: [...], po rozpatrzeniu odwołania K. K. (dalej jako: skarżący), utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy D. z dnia [...] maja 2024 r., znak: [...] w sprawie odmowy zezwolenia na usunięcie drzew.
Zaskarżone rozstrzygnięcie zostało wydane w następującym stanie sprawy:
Wnioskiem z dnia 2 stycznia 2022 r. K. K. zwrócił się do Wójta Gminy D. o wydanie zezwolenia na usunięcie drzew na działce nr ewid.[...], w miejscowości L., gmina D., wskazując jako powód zamierzonego usunięcia drzew użytek własny. Do wniosku dołączył uproszczony wypis z rejestru gruntów, z którego wynika, że działka jest własnością Gminy D..
Powyższy wniosek został rozstrzygnięty przez Wójta Gminy D. decyzją z [...] lipca 2022 r., nr [...], mocą której organ ten odmówił K. K. zezwolenia na usunięcie 6 sztuk drzew rosnących na terenie działki nr ewid.[...] w miejscowości L., gmina D., stanowiącej nieruchomość o nieuregulowanym stanie prawnym. Organ w uzasadnieniu wskazał, że w trakcie postępowania ustalono, że z uwagi na wydanie przez Kierownika Urzędu Rejonowego w H. decyzji z dnia [...] grudnia 1997 r., nr [...], ustalającej, że działka o nr ewid.[...] stanowi wspólnotę gruntową wsi L., gm. D. prowadzone jest postępowanie w sprawie ustalenia wykazu uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej oraz obszarów gospodarstw rolnych przez nich posiadanych i wielkości przysługujących im udziałów we wspólnocie gruntowej. Z przeprowadzonego przez Gminę [...] postępowania dowodowego wynika, że K. K. nie jest jedynym użytkownikiem działki. Ustalono, że jest jeszcze minimum czternastu innych użytkowników uważających się za współwłaścicieli ww. działki o nieuregulowanym stanie prawnym, co oznacza, że na uzyskanie zezwolenia wymagana jest zgoda każdego z współwłaścicieli. Takiej zgody wnioskodawca nie przedłożył. Oprócz tego K. K. jako przyczynę zamierzonego usunięcia drzew podał użytek własny, organ zaś uznał, że nie uzasadnia to rezygnacji z przewidzianej ustawą ochrony drzew.
Od powyższej decyzji odwołał się K. K.. W odwołaniu zarzucił, że organ jest niestabilny w swoich rozstrzygnięciach. Z jednej strony wskazuje, że jest co najmniej 14 współwłaścicieli, nie opierając się przy tym na dokumentach w formie aktu notarialnego, z drugiej zaś strony stwierdza, że działka ma nieuregulowany stan prawny. Wcześniej zaś stanowi ona jego własność. Podkreślił, że jedynym posiadaczem działki nr [...] jest on, a wcześniej jego poprzednicy. Zakwestionował również, aby działka ta wchodziła kiedykolwiek w skład wspólnoty gruntowej, która zresztą nigdy nie istniała.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu odwołania K. K. od decyzji Wójta Gminy D. z [...] lipca 2022 r., nr [...], decyzją z dnia [...] listopada 2022 r. znak: [...] uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Kolegium zaznaczyło, że w sprawie istnieje zasadniczy spór, który nie został należycie rozpatrzony. Istotą problemu jest kto faktycznie włada tą działką, a nie kto uważa, że jest jej użytkownikiem lub posiadaczem. Organ I instancji pominął wnioski dowodowe składane przez wnioskodawcę oraz kwestię ustalenia posiadania koncentrując się wyłącznie na oświadczeniach kilku osób, że są oni również użytkownikami/posiadaczami działki nr [...]. Kolegium nadmieniło, że w sprawie pojawia się kwestia toczącego postępowania przed Sądem Rejonowym w H. o uregulowanie stanu prawnego działek nr [...] a organ I instancji nie poruszył tego zagadnienia i się do niego nie ustosunkował.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, decyzją z dnia [...] maja 2024 r. znak: [...] działający z upoważnienia Wójta Gminy D., Sekretarz Gminy, odmówił Panu K. K. zezwolenia na usunięcie 6 sztuk drzew rosnących na terenie działki nr ewid.[...] w miejscowości L., gmina D., stanowiącej nieruchomość o nieuregulowanym stanie prawnym uzasadniając, że przyczyna zamierzonego usunięcia drzew, to jest użytek własny
i jest za mało istotna, aby wydać zezwolenie na usunięcie drzew.
Od powyższej decyzji odwołanie złożył M. K. - pełnomocnik K. K.. Zarzucił organowi naruszenie przede wszystkim przepisu art. 7 k.p.a. (także 77 § 1 i 107 § 3 k.p.a.) poprzez wybiórczą i niezgodną
z zasadami doświadczenia życiowego i logicznego rozumowania ocenę zgromadzonego materiału dowodowego oraz sprzeczność ustaleń co do zakresu
i sposobu użytkowania gruntów przez wnioskodawcę oraz przepisu art. 125 ustawy
o ochronie przyrody poprzez stwierdzenie, że wskazana przez wnioskodawcę przyczyna usunięcia drzew, nie jest przyczyną ważną, w sytuacji gdy przepisy wprost zezwalają na usuwanie drzew. W jego ocenie organ oparł rozstrzygnięcie na teoretycznych tezach nie udowadniając, że drzewa stabilizują i umacniają skarpę, na której rosną oraz że wycinka mogłaby wpłynąć na niestabilność tej skarpy. Natomiast rozważania organu o roli drzew w systemie ekologicznym są ogólne i organ nie wskazał, jakie skutki klimatyczne miałaby wycinka dla okolicy, gdzie nie ma zakładów emitujących zanieczyszczenia gazowe.
Po rozpatrzeniu odwołania pełnomocnika skarżącego, Samorządowe Kolegium Odwoławcze) decyzją z dnia [...] sierpnia 2024 r. znak: [...] utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.
Kolegium wskazało, że ustawodawca w zakresie wydawania zezwoleń na wycinkę drzew przewidział obowiązek uzyskania zgody właściciela nieruchomości, jeżeli z wnioskiem o wycinkę występuje jej posiadacz, K. K. zaś nie posiada tytułu prawnego do nieruchomości, na której rosną drzewa, a także nie wykazał, że może być uznany za posiadacza tej nieruchomości. Działka nr ewid.[...] położona w miejscowości L., gm. D. wchodzi w skład Wspólnoty Gruntowej Wsi L. i prowadzone jest aktualnie, niezakończone ostatecznie, postępowanie w sprawie ustalenia wykazu osób uprawnionych do udziału w tej wspólnocie. Prawa rzeczowe do nieruchomości posiadają więc różne osoby (współwłaściciele w częściach ułamkowych), aktualnie w sposób prawnie wiążący nie ustalone. Dopóki postępowanie to nie zostanie zakończone, a wspólnota nie utworzy organów statutowych do jej reprezentowania, nie ma podmiotu, który mógłby występować w imieniu wspólnoty w postępowaniach administracyjnych dotyczących nieruchomości wchodzących w jej skład, a tym samym nie ma także możliwości wydania zezwolenia na wycinkę drzew z takiej nieruchomości, w trybie przepisu art. 83 ust. 1 u.o.p.
Oceniając natomiast stanowisko organu pierwszej instancji, co do zasadności odmowy wydania zezwolenia z punktu widzenia zasady ochrony przyrody
i zadrzewień Kolegium stwierdziło, iż organ w sposób prawidłowy ocenił tę kwestię.
Z akt sprawy wynika, że jedynym argumentem za potrzebą wycinki przedstawionym przez wnioskodawcę były potrzeby własne.
Według Kolegium rozważania organu pierwszej instancji, co do przyczyn odmowy są dość ogólne, jednakże z akt sprawy nie wynika, aby drzewa były w złym stanie fitosanitamym, czy też stanowiły zagrożenie dla ludzi lub mienia.
Z ustaleń organu wynika, że drzewa stabilizują skarpę, na której rosną, umacniając ją i zabezpieczając przed osunięciem. Jeśli zaś chodzi o funkcję drzew w systemie ekologicznym, to jest to wiedza powszechna, nie wymagająca generalnie uzasadnienia dla konkretnego przypadku.
W świetle opisanych okoliczności biorąc pod uwagę oba rozważane aspekty sprawy, to jest zagadnienie związane ze statusem prawnym działki, jak też zagadnienie wydawania zezwoleń na zasadzie uznania administracyjnego, Kolegium podsumowało że wnioskodawca nie może uzyskać zezwolenia na wycinkę.
Na powyższą decyzję skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie. W zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:
- art. 125 ustawy o ochronie przyrody poprzez stwierdzenie, że wskazana przez wnioskodawcę przyczyna usunięcia drzew, nie jest przyczyną ważną w sytuacji gdzie przepisy wprost zezwalają na usuwanie drzew wyłączając ochronę przyrody we wskazanej przez wnioskodawcę przesłance usunięcia drzew.
- art. 83 u.o.p poprzez błędne wskazanie, że usunięcie drzew na wskazanej działce wymaga zezwolenia innych osób w sytuacji, gdzie innych podmiotów mówiąc wprost nie ma.
- art. 7 i 77 kpa, poprzez wybiórczą i niezgodną z zasadami doświadczenia życiowego i logicznego rozumowania ocenę zgromadzonego materiału dowodowego oraz dowolną, a nie swobodną ocenę zgromadzonego materiału dowodowego.
W uzasadnieniu skarżący odniósł się do ustaleń Kolegium stanowiących, że prawa do nieruchomości mają inne osoby. Według niego z dokumentacji wynika wprost, że takich osób nie ma. Wskazane grunty nigdy nie były i nie są w posiadaniu wspólnoty gruntowej wsi L. ponieważ taka wspólnota nigdy nie istniała i nie istnieje.
Według niego Samorządowe Kolegium Odwoławcze zaprzeczyło swoim własnym decyzjom. Kolegium wskazało i słusznie co podkreślali sami mieszkańcy w tym Wójt, że wnioskodawca zaorał większą cześć działki. To Kolegium wskazało, że wnioskodawca jest użytkownikiem danej nieruchomości podczas rozstrzygania sporów właściwości organów. To również Kolegium wskazywało, że o posiadaniu nieruchomości o nieuregulowanym stanie prawnym może świadczyć chociażby pobieranie dopłat bezpośrednich. Takie dopłaty pobiera K. K., ale organy tego nie ustaliły jak tez nie ustaliły i nie odniosły się do innych wniosków dowodowych.
Skarżący stwierdził również, że organ zarówno pierwszej jak i drugiej instancji błędnie powołały się na dbałość o ochronę przyrody. Z jednej strony pomimo braku faktycznych przesłanek twierdzą, że drzewa stabilizują skarpy, a ich wycinka mogła by doprowadzić do zagrożenia, a z drugiej strony, że mieszkańcy wybierają ziemie
i to nie stwarza zagrożenia.
Skarżący podniósł, że w sposób wyczerpujący wykazał, że jest posiadaczem nieruchomości, o czym świadczy chociażby dokumentacja fotograficzna załączona w aktach sprawy. Dodatkowo jako załączniki dołączam dokumentacje z wykonanych w miesiącu sierpniu i wrześniu zabiegów agrotechnicznych. Dopłaty bezpośrednie za wskazaną nieruchomość pobiera wnioskodawca. Według niego organ w żaden sposób nie udowodnił, że posiadaczami danej nieruchomości są inne osoby, a treści w pismach organu są kłamliwe i nie znajdują zastosowania w rzeczywistości.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie uzasadniając, że K. K. nie posiada tytułu prawnego do nieruchomości, na której rosną drzewa a także nie wykazał, że może być uznany za posiadacza tej nieruchomości. Ta okoliczność oraz zagadnienie wydania zezwoleń w oparciu o kryterium ochrony zadrzewień uzasadniało wydanie decyzji odmownej w zakresie zezwolenia na wycinkę drzew znajdujących się na tej nieruchomości.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył co następuje:
Na wstępie wyjaśnić należy, iż stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj.: Dz.U. z 2024 r., poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj.: Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.- dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach owej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, nie będąc przy tym związany granicami skargi, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne.
Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art.145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Przy czym stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę sąd, co zasady, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).
Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w wyżej zakreślonych granicach Sąd stwierdził, że zarówno zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja organu
I instancji nie naruszają prawa w sposób określony w przywołanych wyżej przepisach, co uzasadniałoby uwzględnienie skargi.
Przedmiotem sądowej kontroli jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2024 r. znak [...], utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy D. z dnia 28 maja 2024 r., znak: [...] odmawiająca K. K. zezwolenia na usunięcie drzew.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 16 kwietnia 2004r. o ochronie przyrody (Dz.U. z 2024 r., poz. 1478. - dalej także jako u.o.p.). Zgodnie z art. 83 ust. 1 tej ustawy usunięcie drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości lub jej części może nastąpić po uzyskaniu zezwolenia wydanego na wniosek: 1) posiadacza nieruchomości - za zgodą właściciela tej nieruchomości; 2) właściciela urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - jeżeli drzewo lub krzew zagrażają funkcjonowaniu tych urządzeń.
Wyjątki od tej zasady określone zostały w art. 83 ust. 2 i 3 u.o.p. Zgoda właściciela nie jest wymagana w przypadku wniosku złożonego przez: 1) spółdzielnię mieszkaniową; 2) wspólnotę mieszkaniową, w której właściciele lokali powierzyli zarząd nieruchomością wspólną zarządowi, zgodnie z ustawą z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (Dz. U. z 2021 r. poz. 1048 oraz z 2023 r. poz. 1688);
3) zarządcę nieruchomości będącej własnością Skarbu Państwa (art. 83 ust. 2), a także w przypadku wniosku złożonego przez użytkownika wieczystego lub posiadacza nieruchomości o nieuregulowanym stanie prawnym, niebędących podmiotem, o którym mowa w ust. 2 (art. 83 ust. 3).
Wskazany przepis określając krąg podmiotów, które mogą złożyć skutecznie wniosek o usunięcie drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości konkretyzuje krąg stron postępowania administracyjnego. Należy podkreślić, że ubieganie się o zezwolenia na usunięcie drzew/krzewów jest co do zasady związane z wykonywaniem prawa własności na nieruchomości, z której drzewa/krzewy mają być usunięte. W ten sposób ustawodawca określając w przepisie szczególnym krąg podmiotów, którym przysługuje status strony, wyklucza inne podmioty od udziału w postępowaniu, niezależnie od posiadanego interesu prawnego.
Z ustaleń organów wynika dodatkowo, że drzewa, których usunięcia domaga się skarżący, rosną na działce nr ewid.[...] położonej w miejscowości L., gm. D., wchodzącej w skład Wspólnoty Gruntowej Wsi L..
Pierwszym aktem normatywnym odnoszącym się do wspólnot gruntowych była ustawa z dnia 4 maja 1938 r. o uporządkowaniu wspólnot gruntowych ( Dz.U. Nr 33, poz. 290). Ustawa ta dotyczyła na terenie b. zaboru rosyjskiego wspólnot stanowiących przynależność gospodarstw pouwłaszczeniowych, a na terenie b. zaboru austriackiego także tej części majątku, który stanowił dobro gminne przeznaczone do użytku każdego członka gminy i stanowiące własność gminy (od 1933 r. – gromady). W art. 1 powołanej ustawy wyraźnie stwierdzono, że jej przepisom podlegają (między innymi) nieruchomości otrzymane na wspólną własność tytułem wynagrodzenia za zniesione służebności lub w wyniku podziału gruntów wspólnych (...) pomiędzy poszczególne gromady, a także nieruchomości uzyskane na wspólną własność przez właścicieli rozparcelowanych gruntów dworskich w wyniku podziału wspólnych gruntów wsi i dworu. Ustawa ta regulowała zasady i tryb postępowania o podział wspólnot oraz zarząd gruntów wspólnych. Została ona uchylona przez art. 34 ust.2 ustawy z 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych ( Dz.U. Nr 28, poz.169).
W uzasadnieniu projektu ustawy z dnia 10 lipca 2015 r. o zmianie ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych (druk sejmowy Sejmu RP VII kadencji nr 3193) podkreślono, że "spośród ponad 5100 istniejących wspólnot gruntowych o łącznej powierzchni około 107 tys. ha prawie 3500 nie ma uregulowanego stanu prawnego, tzn. nie ustalono w drodze decyzji administracyjnej, które nieruchomości stanowią wspólnotę gruntową, wykazu uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej oraz wykazu obszarów gospodarstw rolnych przez nich posiadanych i wielkości przysługujących im udziałów we wspólnocie – mimo, że ustawa w art. 8 ust. 5 nakładała na właściwe organy obowiązek dokonania tych czynności w terminie
1 roku od dnia wejścia w życie ustawy - czyli do dnia 5 lipca 1964 r. Z powyższych danych wynika, że większość wspólnot gruntowych nie ma uporządkowanego, zgodnie z przepisami ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych, stanu prawnego. Wskazano, że z uwagi na powyższe oraz na to, że w ciągu przeszło 50 lat obowiązywania ustawy miały miejsce w Polsce istotne zmiany ustrojowe, społeczne i gospodarcze, konieczna jest nowelizacja przepisów ustawy i dostosowanie jej, w zakresie projektowanej nowelizacji ustawy, do współczesnych realiów społeczno-gospodarczych i obowiązującego ustawodawstwa, tak aby spowodować uregulowanie stanu prawnego wszystkich nieruchomości stanowiących wspólnoty gruntowe, co do których nie została wydana decyzja ustalająca, które nieruchomości stanowią wspólnotę gruntową, oraz rozszerzenie możliwości dysponowania nieruchomościami przez członków działających w obrocie prawnym wspólnot przez umożliwienie przekształcenia wspólnoty gruntowej we współwłasność w rozumieniu ustawy - Kodeks cywilny. Ponadto nadmieniono, że projektowana nowelizacja ustawy nie zakłada zniesienia istniejących wspólnot gruntowych, powstałych zgodnie z przepisami ustawy, a więc w których znane są wielkości udziałów wszystkich uprawnionych, a zarządzanie wspólnotą odbywa się w ramach spółki utworzonej przez uprawnionych. Istniejące wspólnoty gruntowe będą mogły funkcjonować nadal w dotychczasowej formie organizacyjnej i gospodarować na dotychczasowych zasadach, jeżeli taka będzie wola samych uprawnionych. Ponadto w ramach oceny skutków regulacji wyjaśniono, że zmiana przepisów ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych umożliwi wydanie decyzji administracyjnych ustalających osoby uprawnione do korzystania ze wspólnoty i wielkości przysługujących im udziałów, gdy decyzji takich nie wydano. Powyższe pozwoli na ostateczne uregulowanie stanu prawnego nieruchomości zaliczonych do wspólnot gruntowych. Przewiduje się, że uregulowanie stanu prawnego może dotyczyć nieruchomości o powierzchni nawet około 50 tys. ha."
Wobec powyższego stwierdzić trzeba, że nowelizacja ustawy miała na celu ułatwienie uregulowania stanu prawnego wspólnot gruntowych przez wydanie decyzji administracyjnych ustalających, które nieruchomości stanowią wspólnotę gruntową, ustalenie wykazu uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej oraz wykazu obszarów gospodarstw rolnych przez nich posiadanych i wielkości przysługujących im udziałów we wspólnocie w sytuacji, gdy wcześniej decyzji takich nie wydano, a zatem stan prawny gruntów stanowiących wspólnotę był nieuregulowany. Zasadniczym założeniem ustawodawcy jest ostateczne uregulowanie stanu prawnego wszystkich nieruchomości stanowiących wspólnoty gruntowe, co do których nie została dotychczas wydana decyzja ustalająca, które nieruchomości stanowią wspólnotę gruntową (wyrok NSA z dnia 7 listopada 2024 r. sygn. akt I OSK 1379/21).
Zgodnie z treścią art. 1 ust. 1 u.z.w.g. (w brzmieniu aktualnym) wspólnotami gruntowymi podlegającymi zagospodarowaniu w trybie i na zasadach określonych
w tej ustawie są nieruchomości rolne, leśne oraz obszary wodne nadane określonym w tym przepisie podmiotom (zasadniczo osobom fizycznym lub ich grupom) na wspólną własność, we wspólne posiadanie lub do wspólnego użytkowania
Z treści art. 1 ust. 2 u.z.w.g. wynika nadto, że oprócz wspólnot gruntowych (ust. 1) podlegają zagospodarowaniu w trybie i na zasadach określonych w niniejszej ustawie także nieruchomości rolne, leśne i obszary wodne, stanowiące mienie gromadzkie w rozumieniu przepisów o zarządzie takim mieniem, jeżeli przed dniem wejścia w życie tej ustawy były faktycznie użytkowane wspólnie przez mieszkańców wsi.
Zgodnie z art. 6 ust. 1 i 2 u.z.w.g., uprawnionymi do udziału we wspólnocie gruntowej są osoby fizyczne lub prawne posiadające gospodarstwa rolne, jeżeli w ciągu ostatniego roku przed dniem wejścia w życie ustawy faktycznie korzystały z tej wspólnoty (tj. w okresie od 5 lipca 1962 r. do 5 lipca 1963 r.). Jeżeli wspólnotą gruntową są lasy, grunty leśne albo nieużytki przeznaczone do zalesienia, uprawnionymi do udziału w takiej wspólnocie są osoby fizyczne mające miejsce zamieszkania lub osoby prawne mające siedzibę na terenie miejscowości, w której znajdują się grunty stanowiące wspólnotę, lub osoby mające miejsce zamieszkania na terenie innej miejscowości, a prowadzące gospodarstwo rolne, chyba że w okresie 5 lat przed dniem wejścia w życie ustawy osoby te faktycznie ze wspólnoty nie korzystały (art. 6 ust. 2). Natomiast art. 5 ust. 1 u.z.w.g. stanowi, że wspólnoty gruntowe nie mogą być dzielone pomiędzy uprawnionych do udziału w tych wspólnotach. Z art. 9 ust. 1 u.z.w.g. wynika natomiast, że udziały poszczególnych uprawnionych we wspólnocie gruntowej określa się w idealnych (ułamkowych) częściach.
Na tle przytoczonych wyżej przepisów w piśmiennictwie oraz orzecznictwie ukształtowało się stanowisko, zgodnie z którym u.z.w.g. nadaje wspólnocie gruntowej szczególną konstrukcję prawną odrębną od przepisów prawa cywilnego o współwłasności. Istotą tej wspólności jest uprawnienie do udziału we wspólnocie gruntowej w postaci korzystania z objętych nią gruntów, zgodnie z ich przeznaczeniem, przysługujące określonym podmiotom posiadającym gospodarstwa rolne (zob. S. Rudnicki, Własność nieruchomości, SIP LEX, pkt 3.6. oraz uchwały Sądu Najwyższego: z 23 sierpnia 1968 r., sygn. akt III CZP 73/68 oraz z 9 grudnia 1969 r., sygn. akt III CZP 89/69). Konsekwentnie więc przyjmuje się, że ze względu na charakter wspólnoty gruntowej, udziałowcom wspólnoty gruntowej nie przysługują uprawnienia wynikające z przepisów Kodeksu cywilnego o współwłasności w takim zakresie, w jakim byłoby to sprzeczne z zasadami wynikającymi z przepisów ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych oraz statutu spółki powołanej do zarządu wspólnoty i właściwego zagospodarowania gruntów wchodzących w jej skład (por. uchwała Sądu Najwyższego z 9 grudnia 1969 r., sygn. akt III CZP 89/69 oraz wyrok NSA z 4 lutego 2011 r., sygn. akt I OSK 504/10, CBOSA). Wspólnota gruntowa zawsze występuje jako całość i nie może być dzielona na części. Oznacza to, że poszczególni jej członkowie nie mogą występować samodzielnie w zakresie nieruchomości należących do wspólnoty gruntowej (por. wyrok NSA z 19 stycznia 2017 r., sygn. akt II GSK 4159/16, CBOSA).
Wskazać należy, że zgodnie z art. 8a ust. 1 u.z.w.g. ustalenie, które nieruchomości stanowią wspólnotę gruntową, ustalenie wykazu uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej oraz wykazu obszarów gospodarstw rolnych przez nich posiadanych i wielkości przysługujących im udziałów we wspólnocie następuje na wniosek złożony nie później niż do dnia 31 grudnia 2016 r. przez uprawnionego do udziału we wspólnocie gruntowej, o którym mowa w art. 6 ust. 1 lub 2, albo przez jego następcę prawnego. Starosta wydaje decyzję, o ustaleniu, które nieruchomości spośród nieruchomości, o których mowa w art. 1 ust. 1, stanowią wspólnotę gruntową (art. 8a ust. 4)
W tym kontekście należy wspomnieć, że Sądowi znany jest fakt, że Starosta H. prowadził postępowanie w przedmiocie ustalenia wykazu uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej wsi L. oraz wykazu obszarów gospodarstw rolnych przez nich posiadanych i wielkości przysługujących im udziałów we wspólnocie. Podstawą prowadzenia tego postępowania jest decyzja Kierownika Urzędu Rejonowego w H. z dnia [...] grudnia 1997 r., zgodnie z którą grunty działek nr [...] o pow. 1,32 ha i nr [...] o pow. 0,56 ha, położone w obrębie ewidencyjnym L. , jednostka ewidencyjna D. , stanowią wspólnotę gruntową wsi L..
Postanowienie w przedmiocie zawieszenia postępowania administracyjnego
w sprawie ustalenia wykazu uprawnionych do udziału we wspólnocie było przedmiotem kontroli tutejszego Sądu. Wyrokiem z dnia 27 czerwca 2024 r. w sprawie o sygn. akt II SA/LU 251/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uchylił zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Starosty [...] z dnia 30 maja 2023 r., znak: [...]
Wyrok jest prawomocny od dnia 15 sierpnia 2024 r., co zostało potwierdzone postanowieniem z dnia 28 sierpnia 2024 r. Obowiązkiem organu po uprawomocnieniu się niniejszego wyroku jest więc dalsze prowadzenie postępowania w trybie ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych.
Jednocześnie należy zwrócić uwagę, że wyrokiem z dnia 26 lutego 2025 r. w sprawie IV SA/Wa 2607/24 – co jest Sądowi wiadome z urzędu - skarga K. K. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 27 sierpnia
2024 r., znak [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji została oddalona. Wskazaną decyzją Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi uchylił w całości decyzję Wojewody L. z [...] marca 2024 r., znak: [...] i umorzył postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w H. z [...] grudnia 1997 r., znak: [...](6)97. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wskazał, że Wojewoda L. decyzją z [...] marca 2024 r., znak: [...] odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w H. z [...] grudnia 1997 r. Zadaniem Wojewody nie jest możliwe stwierdzenie nieważności decyzji Kierownika, bowiem w tej sprawie znajduje zastosowanie art. 8o ustawy z 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych, a ponadto decyzja ta nie zawiera wad z art. 156 § 1 k.p.a.
Decyzja o utworzeniu wspólnoty gruntowej z 5 grudnia 1997 r. istnieje więc w obrocie prawnym i wywołuje skutki prawne.
Przypomnieć należy, że art. 1 ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych określa, jakie nieruchomości rolne, leśne oraz obszary wodne są wspólnotami gruntowymi. Byt wspólnoty gruntowej nadaje im wymieniona ustawa. Grunty wspólnoty mają służyć zaspokojeniu wspólnych potrzeb uprawnionych do udziału w tych wspólnotach, stąd też ustawa kładzie nacisk na zagospodarowanie tych wspólnot i sformalizowanie zarządu nad nimi.
Dla realizacji tych celów ustawa nakłada na osoby uprawnione do udziału we wspólnocie gruntowej obowiązek utworzenia "spółki do sprawowania zarządu nad wspólnotą i do właściwego zagospodarowania gruntów wchodzących w skład tej wspólnoty" (art. 14 ust. 1). Utworzenie spółki następuje w drodze uchwały powziętej większością głosów uprawnionych do udziału we wspólnocie przy obecności przynajmniej ich połowy. Spółka ta, nazywana spółką do zagospodarowania wspólnoty, jest osobą prawną i działa na podstawie statutu (art. 15 ust. 1), którego wzorzec ustala właściwy minister (art. 15 ust. 2). Członkami spółki są uprawnieni do udziału we wspólnocie gruntowej (art. 16 ust. 1).
W jaki sposób wyłaniane są organy spółki oraz w jaki sposób podejmowane są uchwały spółki, decyduje statut. Zgodnie bowiem z art. 17 u.z.w. statut określa m.in. prawa i obowiązki członków spółki, organy spółki, sposób ich powoływania i zakres działania oraz rodzaje czynności prawnych dokonywanych przez spółkę, których podjęcie wymaga uchwały zebrania członków. Uchwały z reguły podejmowane są większością głosów. Jeżeli uprawniony do udziału we wspólnocie jest nieobecny, to jego głos jest pomijany. Statut spółki powinien określać m.in. organy spółki, sposób ich powoływania i zakres działania (art. 17 pkt 3). Nazwa spółki i skład zarządu spółki oraz obszar wspólnoty gruntowej i wykaz uprawnionych do korzystania z tej wspólnoty podlegają z urzędu wpisowi do ewidencji gruntów; wszelkie późniejsze zmiany w obszarze wspólnoty gruntowej i w wykazie uprawnionych, jak również zmiany statutu i zmiany w składzie osobowym zarządu, zgłasza do ewidencji zarząd spółki (art. 18 ust. 2). Dla nieruchomości stanowiących wspólnotę gruntową nie prowadzi się ksiąg wieczystych (art. 11).
Z kolei zgodnie z art. 25. ust. 1. u.z.w. jeżeli uprawnieni do udziału we wspólnocie gruntowej w terminie trzech miesięcy od dnia ustalenia wykazu uprawnionych nie przedstawią do zatwierdzenia właściwemu wójtowi (burmistrzowi, prezydentowi miasta) statutu spółki, organ ten utworzy spółkę przymusową, nada jej statut oraz wyznaczy organy spółki spośród osób uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej.
Spółka utworzona w omawianym trybie nie jest podmiotem oderwanym od członków wspólnoty gruntowej, lecz pełni wobec nich rolę służebną, mając na celu dobro wszystkich udziałowców. Utworzona w oparciu o przepisy ustawy spółka ma jedynie za zadanie zapewnienie racjonalnego sposobu korzystania z gruntów wspólnoty przez udziałowców. Jednocześnie w ustawie nie ma regulacji które pozbawiałyby uprawnionych do udziału we wspólnocie prawa do posiadania gruntów wspólnoty. Przepisy tej ustawy stanowią, iż to udziałowcy wspólnotowi są uprawnieni do korzystania ze wspólnoty gruntowej. Jak stanowi art. 9 ustawy udziały poszczególnych uprawnionych we wspólnocie gruntowej określa się w idealnych (ułamkowych) częściach. Wielkość udziałów uprawnionych do korzystania ze wspólnoty gruntowej ustala się w ten sposób, że połowę wspólnoty dzieli się pomiędzy uprawnionych, o których mowa w art. 6 ust. 1 oraz art. 6a pkt 1, w równych częściach, drugą zaś połowę - proporcjonalnie do obszarów gruntów posiadanych przez każdego z uprawnionych, a położonych na obszarze tej samej lub graniczącej z nią gminy.
Odwołując się więc do wcześniejszych rozważań, nawet gdyby przyjąć, że decyzja w sprawie ustalenia wykazu uprawnionych do udziału we wspólnocie była wydana i skarżący uprawnienia do wnioskowania o zezwolenie na usunięcie drzew wywodził z udziału we wspólnocie gruntowej, to podmiotami powołanymi do reprezentowania wspólnoty na zewnątrz, a więc również występowania w sprawach dotyczących nieruchomości wchodzących w skład wspólnoty są wyłącznie przewidziane w statucie organy wspólnoty. Poszczególny uczestnik wspólnoty może działać w omawianym zakresie jedynie za pośrednictwem organów statutowych. Uprawnienia jego nie sięgają bowiem dalej niż przewiduje to statut oraz przepisy ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych. Przepisy przewidują jedynie prawo uczestnika wspólnoty do zbycia w warunkach ściśle przewidzianych w ustawie swego udziału (art. 26 i 27). Z przepisów ustawy wynika nadto, że wspólnota gruntowa może działać tylko w ramach utworzonej przez uczestników spółki bądź też - gdy jej nie powołano - spółki przymusowej, utworzonej przez organ administracji publicznej.
Zatem prawidłowo organy wskazały, że na dzień składania wniosku o zezwolenie na usunięcie drzew skarżącemu nie przysługiwał tytuł prawny do nieruchomości objętej wnioskiem. Nieruchomość ta stanowiła wspólnotę gruntową. W konsekwencji w rozpatrywanej sprawie, w przypadku gruntu objętego wnioskiem skarżącego o zezwolenie na usunięcie drzew przymiot jego własności nie należy do skarżącego co zatem nie uprawnia go do wystąpienia z wnioskiem o zezwolenie na usunięcie drzew jako właściciela nieruchomości.
Skarżący domagając się wydania zezwolenia na wycięcie drzew odwoływał się przede wszystkim się do regulacji z art. 83 ust. 3 u.o.p., która stosowana w związku z art. 83 ust. 1 pkt 1 u.o.p. uprawnia do złożenia wniosku także posiadacza nieruchomości.
Stanowisko takie nie jest uzasadnione albowiem, co trafnie przyjęły także organy administracji, w przedmiotowej sprawie nie ma zastosowania wyłączenie z art. 83 ust. 3 u.o.p.
Wyłączenie, o którym mowa w 83 ust. 3 u.o.p., stanowi wyjątek od zasady, że wycięcia drzew należy dokonywać na wniosek lub co najmniej za zgodą właściciela nieruchomości.
Wyłączenia tego, jako wyjątku od zasady ogólnej, nie można więc wykładać rozszerzająco. Przeciwnie należy interpretować je ściśle i możliwie wąsko.
Zgodnie z art. 83 ust. 1 u.o.p. usunięcie drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości lub jej części może nastąpić po uzyskaniu zezwolenia wydanego na wniosek:
1) posiadacza nieruchomości - za zgodą właściciela tej nieruchomości;
2) właściciela urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. z 2024 r. poz. 1061 i 1237), zwanej dalej "Kodeksem cywilnym" - jeżeli drzewo lub krzew zagrażają funkcjonowaniu tych urządzeń.
Natomiast art. 83 ust. 3 u.o.p. stanowi, że zgoda właściciela nieruchomości, o której mowa w ust. 1 pkt 1, nie jest wymagana także w przypadku wniosku złożonego przez użytkownika wieczystego lub posiadacza nieruchomości o nieuregulowanym stanie prawnym, niebędących podmiotem, o którym mowa w ust. 2.
Z powyższego przepisu wynika, że zgoda właściciel nieruchomości na wycięcie drzewa nie jest wymaga tylko w przypadku nieruchomości o nieuregulowanym stanie prawnym.
Powyższy przepis nie może mieć więc zastosowania w przedmiotowej sprawie z tego względu, że nieruchomość, z której skarżący chciałby wyciąć drzewa, nie jest nieruchomością o nieuregulowanym stanie prawnym.
Przez nieruchomość o nieuregulowanym stanie prawnym należy rozumieć nieruchomość, dla której ze względu na brak księgi wieczystej, zbioru dokumentów albo innych dokumentów, nie można ustalić osób, którym przysługują do niej prawa rzeczowe.
Innymi słowy nieruchomość o nieuregulowanym stanie prawnym to nieruchomość, co do której nie jest wiadomym kto jest jej właścicielem.
W przedmiotowej sprawie stan taki nie istnieje albowiem wiadomym jest, że nieruchomość – działka nr [...] położona w miejscowości L. stanowi własność Wspólnoty Gruntowej wsi L..
Jak wskazywano już wyżej istnieje bowiem decyzja Kierownika Urzędu Rejonowego w H. z dnia [...] grudnia 1997 r., znak: [...], którą orzeczono, że grunty działek nr [...] o pow. 1,32 ha i nr [...] o pow. 0,56 ha, położone w obrębie ewidencyjnym L. , jednostka ewidencyjna D. , stanowią wspólnotę gruntową wsi L..
Decyzja ta jest ostateczna, ustalając w sposób wiążący, tak wobec organów, jak i stron postępowania, status prawny objętych nią nieruchomości. Dopóki więc decyzja ta nie zostanie uchylona lub w jakikolwiek inny sposób wzruszona to decyzja ta określa status prawny działki nr [...].
Decyzja z dnia [...] grudnia 1997 r. wydana została w trybie art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych, w związku z czym decyzja ta przesądza o przynależności danej nieruchomości do wspólnoty gruntowej
Decyzja taka stanowi tytuł prawny do nieruchomości. Jest dokumentem wykazującym prawa rzeczowe wspólnoty do nieruchomości. przesądza ona także samo istnienie Wspólnoty Gruntowej wsi L..
Skoro więc w sprawie istnieje ostateczna decyzja administracyjna stwierdzająca, że działka nr [...] stanowi wspólnotę gruntową wsi L. to z powyższego wynika wprost, że nieruchomość ta stanowi własność Wspólnoty Gruntowej wsi L.. W takiej sytuacji, gdy w sposób wiążący, ustalone jest czyją własność stanowi przedmiotowa nieruchomość, nie można uznać, że nieruchomość ta jest nieruchomością o nieuregulowanym stanie prawnym.
Przeciwnie stan prawny przedmiotowej nieruchomości został uregulowany w sposób wiążący ostateczną decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego w H. z dnia [...] grudnia 1997 r., znak: [...]
W takim przypadku nie ma więc zastosowanie wyłączenie, o którym mowa w art. 83 ust. 3 u.o.p.
Oczywiście wspólnota gruntowa stanowi instytucję, której istota nie została legalnie i jednoznacznie zdefiniowana. Ustawodawca nie rozstrzygnął wyraźnie charakteru podmiotowego wspólnoty gruntowej. Niewątpliwie jest ona szczególnym rodzajem wspólności (współwłasności), rządzącej się własnymi i odrębnymi zasadami. Samo to więc, że dopiero prowadzone jest postępowanie mające na celu ustalenie osób uprawnionych do udziału we wspólnocie nie oznacza, że wspólnota taka nie istnieje. Kwestia istnienia przedmiotowej wspólnoty i przynależności do niej działki nr [...] przesądzona została przywoływaną wyżej decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego w H. z dnia [...] grudnia 1997 r. Podobnie nie tu znaczenia brak powołania spółki do sprawowania zarządu nad wspólnotą gruntową. Spółka taka jedynie reprezentuje wspólnotę gruntową i ma wobec niej rolę służebną.
Odnosząc się w zakończeniu do kwestii odmowy wydania zezwolenia z punktu widzenia zasad ochrony przyrody, na której oparł decyzję organ I instancji, to zgodzić należy się ze skarżącym, że w sprawie okoliczności takie, na które powołują się organy, nie zostały w należyty sposób wyjaśnione i wykazane.
Okoliczności te nie miały jednak istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, w sytuacji, gdy skarżący co do zasady nie był podmiotem legitymowany do składania wniosku o wycięcie drzew jako właściciel nieruchomości, jak też w sprawie nie miało zastosowanie zwolnienie z wymogu uzyskania zgody właściciela nieruchomości, o którym mowa w art. 83 ust. 3 u.o.p.
Za oczywiście nieuzasadnioną należy natomiast uznać wskazywaną przez skarżącego przyczynę usunięcia przedmiotowych drzew, tj. chęć przeznaczenia wyciętych drzew na opał, a więc na potrzeby własne skarżącego.
Wniosek o wydanie zezwolenia na usunięcie drzewa musi zawierać wskazanie przyczyny zamierzonego usunięcia drzewa (art. 83b ust. 1 pkt 7 u.o.p.).
Wskazanie przez skarżącego, że zamierza usunąć drzewa w celu ich wykorzystania na własne potrzeby uznać należy za oczywiście nieuzasadnione z tego powodu, że skarżącemu nie przysługuje prawo własności przedmiotowych drzew, a tym samym i prawo swobodnego rozporządzania tymi drzewami.
Przepis art. 83 ust. 3 u.o.p. reguluje jedynie kwestię zwolnienia z obowiązku uzyskania zgody właściciela nieruchomości w postępowaniu administracyjnym w przedmiocie usunięcia drzewa.
Przepis ten nie normuje i nie zmienia w żaden sposób kwestii związanych z własnością usuwanych (wycinanych) drzew. Ewentualne zezwolenie organu na usunięcia drzewa nie oznacza, że podmiot który takie zezwolenie uzyskał, staje się właścicielem wyciętego drzewa. Właścicielem drzewa jest właściciel nieruchomości, z którą drzewa są związane. Skarżący nie jest właścicielem nieruchomości i rosnących na niej drzew w związku z czym nie jest uprawiony do swobodnego dysponowania nimi i rozrządzania tak pozyskanym mieniem.
Rozstrzygnięcie powyższe nie oznacza natomiast definitywnego zakazu usunięcia drzew. Otóż w związku z upływem czasu, jak również innymi okolicznościami, które mogą zaistnieć w każdym momencie, wniosek o wyrażenie zgody na usunięcie drzew może okazać się zasadny. Powstałe w wyniku postępowania w sprawie ustalenia wykazu uprawnionych do udziału we wspólnocie dokumenty prawne (decyzja o ustaleniu wykazu uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej, uchwała dotyczącej utworzenia spółki do sprawowania zarządu nad wspólnotą oraz aktów potwierdzających wybór składu zarządu spółki) mogą stać się podstawą do ustalenia bezspornego stanu faktycznego i prawnego uprawniającego do skutecznego ubiegania się o wydanie pozwolenia na usunięcie drzew. Dopóki jednak to postępowanie nie zostanie zakończone a Wspólnota nie utworzy organów statutowych do jej reprezentowania nie ma możliwości wydania zezwolenia na usunięcie drzew z nieruchomości wchodzących w jej skład w trybie przepisu art. 83 ust. 1 u.o.p.
Podsumowując, kontrolowana decyzja stanowi konsekwencję właściwego zastosowania obowiązujących przepisów prawa.
W ocenie Sądu chybione jest stanowisko skargi, że kwestionowane decyzje zostały wydane z naruszeniem przepisów art. 7, art. 77 i art. 107 § 3 k.p.a. w zakresie okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Również Sąd, działając z urzędu nie dostrzegł żadnych uchybień, które powodowałyby konieczność wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego. co zasadnie doprowadziło do wydania decyzji o odmowie zezwolenia na usunięcie drzew.
Mając powyższe na uwadze Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.