II SA/LU 821/06

II SA/Lu 821/06 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2006-11-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-10-02
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Joanna Cylc-Malec
Witold Falczyński /przewodniczący/
Wojciech Kręcisz /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6324 Rodzina   zastępcza,  pomoc na usamodzielnienie dla wychowanka rodziny zastępczej
Hasła tematyczne
Prawo pomocy
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
art. 129 par. 2, art. 134, art. 156 par. 1 pkt 2, art. 42, art. 43, art. 58, art. 54 par. 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Witold Falczyński, Sędziowie Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec,, Asesor WSA Wojciech Kręcisz (sprawozdawca), Protokolant Asystent sędziego Marcin Małek, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 29 listopada 2006 r. sprawy ze skargi S. D. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienie odwołania od decyzji w sprawie dotyczącej pomocy pieniężnej na kontynuowanie nauki oddala skargę.
Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia [...]. nr [...] wydanym na podstawie przepisu art. 134 i 124 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zmianami), przepisu art. 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz.U. z 2001 r. Nr 79, poz. 856 ze zmianami), po rozpatrzeniu odwołania S. D. od decyzji z dnia [...]. o uchyleniu z dniem [...]. decyzji własnej z dnia [...] przyznającej pomoc pieniężną na kontynuowanie nauki i odmowie przyznania od dnia 1 marca 2006 r. prawa do pomocy pieniężnej na kontynuowanie nauki stwierdziło, że odwołanie wniesione zostało z uchybieniem terminu przewidzianego w przepisie art. 129 § 3 kodeksu postępowania administracyjnego.
W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia skład orzekający SKO wskazał, iż organ I instancji decyzją z dnia [...]. stwierdził utratę z dniem 1 marca 2006 r. prawa do pomocy pieniężnej na kontynuowanie nauki i uchylił z dniem 1 marca 2006 r. decyzję własną wnioskiem dnia [...] przyznającą pomoc pieniężną na kontynuowanie nauki.
Decyzja ta doręczona została S.D.do jego miejsca zamieszkania, tj. do Ł.i na ul. S.. Pokwitowanie odbioru decyzji dniu 8 czerwca 2006 r. podpisała siostra skarżącego B. D..
Jak wskazano, zgodnie z przepisem art. 42 kpa pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy. W przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się za pokwitowaniem dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi (art. 43 kpa). Organ odwoławczy wyjaśnił, iż dorosłym jest osoba pełnoletnia w rozumieniu przepisu art. 10 § 1 kodeksu cywilnego, tj. ten kto ukończył osiemnaście lat oraz ten, kto przed ukończeniem osiemnastego roku życia zawarł związek małżeński. Domownikiem zaś jest krewny lub powinowaty zamieszkujący wraz wnioskiem adresatem pisma w jednym mieszkaniu lub domu, niezależnie od tego, czy równocześnie prowadzi z adresatem wspólne gospodarstwo domowe. Z faktu podjęcia przesyłki adresowanej do strony postępowania przez dorosłego domownika i złożenia przez niego podpisu na potwierdzeniu odbioru wynika domniemanie podjęcia się przez tę osobę oddania decyzji adresatowi.
W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia skład orzekający SKO wskazał, iż B. D. jest osobą pełnoletnią, co wynika z faktu, że jest opiekunem S. D. w procesie jego usamodzielniania. Jest siostrą skarżącego i mieszka razem z nim i ze swoją jedenastoletnią córką przy ul. S. w Ł.. Pomimo, że prowadzi oddzielne gospodarstwo domowe z bratem, jest domownikiem.
W związku z powyższym skład orzekający SKO wskazał, iż doręczenie skarżącemu decyzji było prawidłowe i prawnie skuteczne w rozumieniu przepisu art. 43 kpa, a organ I instancji prawidłowo pouczył stronę, co do terminu itrybu wniesienia odwołania. Zgodnie z przepisem art. 129 § 2 kpa 14 dniowy termin do wniesienia odwołania od tej decyzji upłynął w dniu 22 czerwca 2006 r.
Jak wskazano, odwołanie od tej decyzji podpisane również przez B. D., która nie jest stroną tego postępowania, zostało nadane listem poleconym dnia 23 czerwca 2006 r., a więc jeden dzień po upływie ostatniego dnia z 14 dniowego terminu. Powyższe okoliczności przesądzają o niezachowaniu terminu przewidzianego przepisem art. 129 § 2 kpa, a okoliczności tej nie zmienia fakt zamieszczenia w nagłówku odwołania daty 21 czerwca 2006 r.
Termin do wniesienia odwołania jest terminem zawitym i jego niezachowanie powoduje określone, negatywne skutki w postaci nie rozpatrzenia od wołania, czego następstwem jest ostateczność decyzji.
Jak wskazano, organ odwoławczy nie znalazł też podstaw do skorzystania z dyspozycji przepisu art. 58 kpa, gdyż skarżący nie wnosił o przywrócenie terminu, ani nie uprawdopodabniał, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. Rozpatrzenie odwołania wniesionego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony stanowi rażące naruszenie prawa (art. 156 § 1 pkt 1 kpa).
Od tego postanowienia odwołał się S. D. wnosząc skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucał, iż jest niesprawiedliwe i krzywdzące. Opisując obszernie i szczegółowo swoją trudną sytuację osobistą i materialną skarżący podnosił, iż nie wiedział, że jego odwołanie wniesione zostało po terminie. W tym zakresie skarżący podnosił, skoro jak się okazało wniósł, nie wiedząc o tym, odwołanie po terminie i nie wnosił jednocześnie w związku z tym o jego przywrócenie, to jednak dokonał tej czynności w terminie 7 dniowym, o którym mowa w przepisie art. 58 kpa. Prosił, aby jego sytuację potraktować, jako wyjątkową. Niezależnie od tego skarżący wywodził, iż ani on, ani jego siostra nie byli pewni, którego dokładnie dnia otrzymali decyzję organu I instancji mianowicie, czy nastąpiło to 8, czy 9 czerwca. Podnosił, iż jego siostra w tym okresie, z uwagi na koniec roku szkolnego była bardzo zajęta, a ponadto, iż na dzień 15 czerwca, tj. w otwartym terminie do wniesienia odwołania, przypadał dzień wolny od pracy, tj. święto Bożego Ciała. W związku z tym, według skarżącego zasadne byłoby wydłużenie z tego powodu biegu czternastodniowego terminu do wniesienia odwołania.
Skarżący wnosił więc o uchylenie zaskarżonej decyzji.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu, ponownie szeroko ją przywołując, kwestionowało zasadność skargi i wnosiło o jej oddalenie. Niezależnie od tego, SKO w odpowiedzi na skargę wskazało, iż S. D. nie wnosił o przywrócenie terminu, a okoliczności nie wniesienia odwołania w terminie podał dopiero w skardze. W tym względzie wskazano, iż skarżący z prośbą o przywrócenie terminu powinien był wystąpić w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Przyjmując, iż przyczyną uchybienia terminu do wniesienia odwołania była nieświadomość złożenia odwołania po upływie terminu określonego w art. 129 § 2 kpa, skarżący z wnioskiem o przywrócenie terminu powinien wystąpić w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, czyli od dnia doręczenia postanowienia SKO. Jak podniesiono w odpowiedzi na skargę, skarżący prośby takiej w tym terminie nie złożył, a za taką, w rozumieniu przepisu art. 58 kpa, nie można uznać prośby zawartej w skardze.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna i nie zasługuje na uwzględnienie.
Kontrola zaskarżonego postanowienia, przeprowadzona zgodnie z zasadami wyrażonymi na gruncie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi prowadzi do wniosku, iż wydane ono zostało w sposób prawidłowy i brak jest podstaw, aby uznać, iż narusza ono prawo.
Ocena zaskarżonego postanowienia, w kontekście zarzutów formułowanych w skardze, musi uwzględniać treść przepisu art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W jego świetle, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przywołany przepis ma podstawowe znaczenie dla określenia zakresu kognicji Sądu.
Orzekając w granicach sprawy, Sąd doszedł do przekonania, iż zaskarżone postanowienie wydane przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie narusza prawa.
Istota zagadnienie w sprawie będącej przedmiotem orzekania Sądu, determinowana formą i treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia Samorządowego Kolegium Odwoławczego , sprowadza się do formalnej kwestii zachowania terminu do wniesienia odwołania od decyzji wydanej z upoważnienia Starosty , nie zaś merytorycznej oceny jej zasadności.
W sprawie niniejszej poza sporem jest, iż: 1) organ I instancji decyzją z dnia [...]. stwierdził utratę z dniem 1 marca 2006 r. prawa do pomocy pieniężnej na kontynuowanie nauki i uchylił z dniem [...]. decyzję własną z dnia [...] przyznającą pomoc pieniężną na kontynuowanie nauki; 2) decyzja ta doręczona została S.D. do jego miejsca zamieszkania, tj. do Ł. na ul. S.; 3) pokwitowanie odbioru decyzji w dniu 8 czerwca 2006 r. podpisała, wspólnie zamieszkująca z nim, siostra B. D.; 4) 14 dniowy termin do wniesienia odwołania od tej decyzji upłynął w dniu 22 czerwca 2006 r.; 5) odwołanie od tej decyzji nadane zostało w urzędzie pocztowym w dniu 23 czerwca 2006 r.
W świetle wskazanych niespornych okoliczności, istotnych z punktu widzenia oceny zasadności i zgodności z prawem zaskarżonego rozstrzygnięcia, brak jest jakichkolwiek podstaw, dla których zasadnie należałoby uczynić zadość żądaniu skarżącego i uchylić postanowienie stwierdzające, iż odwołanie wniesione zostało z uchybieniem terminu przewidzianego przepisem art. 129 § 2 kpa.
Przepis art. 134 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego stanowi, iż "Organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne." Z przepisu tego wynika jednoznaczna kompetencja organu odwoławczego do przeprowadzenia obligatoryjnej formalnej kontroli wniesionego odwołania. Jej rezultatem jest postanowienie o niedopuszczalności odwołania oraz o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Realizacja nakazu przeprowadzenia formalnej kontroli wniesionego odwołania jest konsekwencją obowiązywania ogólnej zasady postępowania administracyjnego wyrażonej na gruncie przepisu art. 6 kpa, z którego wynika, iż organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa (zasada legalizmu). W związku z powyższym, podkreślić należy, iż stwierdzenie przez organ odwoławczy, że odwołanie zostało złożone po upływie terminu, zobowiązuje ten organ - tak jak w sprawie niniejszej – do wydania postanowienia o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania (por. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 10 czerwca 1999 r. w sprawie sygn. akt I SA 151/98; z 30 grudnia 1998 r. w sprawie sygn. akt IV SA 2294/96; z 26 marca 1998 r. w sprawie sygn. akt II SA 1646/97). Uchybie zaś wyżej wskazanemu nakazowi wynikającemu z przepisu art. 134 w związku z art. 6 kodeksu postępowania administracyjnego i merytoryczne rozpoznanie odwołania wniesionego po terminie – tj. tak, jak w sprawie niniejszej – stanowiłoby rażące naruszenie prawa w rozumieniu przepisu art. 156 § 1 pkt 2 kpa (por. wyrok NSA z 30 grudnia 1998 r. w sprawie sygn. akt IV SA 2294/96 oraz wyrok NSA z dnia 16 lutego 1998 r. w sprawie sygn. akt IV SA 727/96), albowiem oznaczałoby weryfikację w postępowaniu odwoławczym decyzji ostatecznej, która w rozumieniu przepisu art. 16 kpa, korzysta z ochrony trwałości (por. wyrok NSA z 18 listopada 1999 r. w sprawie sygn. akt I SA/330/99; wyrok NSA z 14 kwietnia 1999 r. w sprawie sygn. akt I SA 1823/98).
Według Sądu, gdy skonfrontować wyżej przywołane i istotne dla rozstrzygnięcia sprawy niesporne okoliczności faktyczne ze wskazanymi imperatywnymi przepisami ustawy kodeks postępowania administracyjnego brak jest podstaw, aby stwierdzić, że zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego wydane zostało z naruszeniem prawa. Przeciwnie, stwierdzić należy, że organ odwoławczy sprostał formułowanym na ich gruncie nakazom i prawa nie naruszył. We wskazanych wyżej realiach stanu faktycznego, SKO zobowiązane było do wydania postanowienia stwierdzającego wniesienie odwołania z uchybieniem terminu przewidzianego w przepisie art. 129 § 2 kpa, z którego wynika, iż odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie.
W analizowanym kontekście, brak jest też jakichkolwiek podstaw, aby zasadnie kwestionować skuteczność doręczenia decyzji skarżącemu.
Zgodnie z przepisem art. 42 kpa pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy. Jak zaś wynika z przepisu art. 43 kpa, w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się za pokwitowaniem dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. W tej mierze, podzielić należy stanowisko SKO u, zgodnie z którym dorosłym jest osoba pełnoletnia w rozumieniu przepisu art. 10 § 1 kodeksu cywilnego, tj. ten kto ukończył osiemnaście lat oraz ten, kto przed ukończeniem osiemnastego roku życia zawarł związek małżeński. Domownikiem zaś jest krewny lub powinowaty zamieszkujący wraz z adresatem pisma w jednym mieszkaniu lub domu, niezależnie od tego, czy równocześnie prowadzi z adresatem wspólne gospodarstwo domowe (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 13 listopada 2003 r. w sprawie sygn. akt III RN 27/96). Z faktu podjęcia przesyłki adresowanej do strony postępowania przez dorosłego domownika i złożenia przez niego podpisu na potwierdzeniu odbioru wynika więc, istotne z punktu widzenia oceny skuteczności doręczenia, domniemanie podjęcia się przez tę osobę oddania decyzji adresatowi (por. wyrok NSA z 24 października 1997 r. w sprawie sygn. akt I SA/Gd 360/97).
Konfrontując przywołane przepisy kpa oraz wyrażane na ich gruncie stanowisko judykatury z niespornymi okolicznościami faktycznymi sprawy, w świetle których B. D.k: 1) jest osobą pełnoletnią, co wynika chociażby z faktu, że jest opiekunem S. D. w procesie jego usamodzielniania; 2) jest siostrą skarżącego, wspólnie zamieszkującą z nim pod tym samym adresem; 3) jest domownikiem, jakkolwiek prowadzi oddzielne gospodarstwo domowe z bratem, stwierdzić należy, iż doręczenie decyzji dokonane w dniu 8 czerwca 2006 r., co potwierdza własnoręczny podpis B. D. na zwrotnym potwierdzeniu odbioru, jest prawnie skuteczne, w wyżej wskazanym rozumieniu przepisu art. 43 kpa. Podkreślić również należy, iż doręczona we wskazany sposób decyzja organu I instancji zawierała prawidłowe pouczenie o terminie i trybie wniesienia odwołania.
W świetle powyższego, nie sposób więc uznać, że zaskarżone postanowienie wydane zostało z naruszeniem przepisów obowiązującego prawa. Zgodnie bowiem z przepisem art. 129 § 2 kpa 14 dniowy termin do wniesienia odwołania od tej decyzji upłynął w dniu 22 czerwca 2006 r. Odwołanie zaś, podpisane również przez B. D., która nie jest stroną tego postępowania, zostało nadane listem poleconym dnia 23 czerwca 2006 r., a więc jeden dzień po upływie ostatniego dnia z 14 dniowego terminu. W związku z powyższym, stwierdzić należy, iż skarżący nie zachował terminu przewidzianego przepisem art. 129 § 2 kpa, a okoliczności tej nie zmienia fakt zamieszczenia w nagłówku odwołania daty 21 czerwca 2006 r.
Według Sądu, w tych okolicznościach sprawy zasadnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze wydało postanowienie stwierdzające, że odwołanie wniesione zostało z uchybieniem terminu.
Według Sądu, brak jest również jakichkolwiek podstaw, aby uznać, że w przedmiotowej sprawie uchybiono przepisowi art. 58 kpa. W sprawie niniejszej poza sporem jest, iż odwołanie skarżącego od decyzji organu I instancji nie zawiera wniosku o przywrócenie terminu do jego wniesienia. W tym względzie podkreślić należy, iż nie jest możliwe przywrócenie terminu do wniesienia odwołania z urzędu, bez złożenia stosownego wniosku przez osobę zainteresowaną, a sam fakt dokonania określonej czynności po terminie nie może być podstawą do domniemania, iż osoba zainteresowana składa wniosek o przywrócenie terminu. Prośba o przywrócenie terminu jest bowiem podaniem w rozumieniu przepisu art. 63 kpa (por. wyrok NSA z 8 czerwca 1995 r. w sprawie sygn. akt SA/P 490/95) i w związku z tym musi czynić zadość wymaganiom określonym w przepisie art. 63 § 1-3 kpa. Podkreślić należy w tym względzie, iż wniesienie odwołania po terminie bez równoczesnego wniesienia prośby o przywrócenie terminu, nie jest "brakiem" odwołania, który nakazywałby wezwanie przez organ wnoszącego odwołanie do usunięcia tych "braków" w trybie przepisu art. 64 § 2 kpa (por. wyrok NSA z 18 stycznia 1999 r. w sprawie sygn. akt IV SA 166/98).
W tym kontekście, za trafne uznać należy stanowisko SKO zaprezentowane w odpowiedzi na skargę, w świetle którego skarżący S. D. z prośbą o przywrócenie terminu powinien był wystąpić w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Skoro, jak podnosił, przyczyną uchybienia terminu do wniesienia odwołania była nieświadomość złożenia odwołania po upływie terminu określonego w art. 129 § 2 kpa, z wnioskiem o przywrócenie terminu powinien był wystąpić w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, czyli od dnia doręczenia postanowienia SKO. Prośby takiej jednak, w tym terminie nie złożył.
W związku z tym należy podkreślić, iż organ odwoławczy realizując dyspozycję przepisu art. 134 w związku z art. 129 w związku z art. 6 kpa i rozpatrując kwestię dopuszczalności odwołania, nie jest uprawniony do merytorycznej oceny sprawy, w której wniesiono odwołanie. Jest to bowiem możliwe dopiero po stwierdzeniu, że odwołanie jest dopuszczalne. Również sąd administracyjny, rozpoznając skargę na postanowienie o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania, nie jest uprawniony do oceny legalności decyzji wydanych wcześniej w tym samym postępowaniu administracyjnym, jak również nie może przywrócić stronie terminu do wniesienia odwołania (por. wyrok NSA z 17 marca 1992 r. w sprawie sygn. akt SA/Wr 128/92).
W świetle wyżej przywołanych argumentów, ich oceny i wniosków z niej wypływających, brak jest więc jakichkolwiek podstaw przekonujących o zasadności zarzutów formułowanych w skardze.
Nie znajdując również innych podstaw, które w rozumieniu przepisu art. 145 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uzasadniałyby wyeliminowanie zaskarżonego postanowienia z obrotu prawnego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie na podstawie przepisu art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji.