II SA/Lu 725/11
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie rozpoznał skargę G. C. i S. B. na decyzję Wojewody, która utrzymała w mocy decyzję Starosty odmawiającą zwrotu części wywłaszczonej nieruchomości. Nieruchomość została wywłaszczona w 1977 r. pod budowę osiedla mieszkaniowego. Po latach, w 2005 r., G. C. wniosła o zwrot pozostałej części nieruchomości, wskazując na rozbieżności w powierzchni. Organy administracji odmówiły zwrotu działki nr 26/4, powołując się na art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami, który stanowi, że nieruchomość może być zwrócona, jeśli stała się zbędna na cel wywłaszczenia. Dodatkowo, organy wskazały, że nieruchomość ta została zbyta Spółdzielni Mieszkaniowej "C" w 2008 r., co stanowi przeszkodę do jej zwrotu. Skarżący podnieśli, że sprzedaż nastąpiła po złożeniu wniosku o zwrot i zakwestionowali prawidłowość ustaleń organów co do stanu prawnego nieruchomości, w tym numeracji działek i wpisu prawa użytkowania wieczystego. Sąd, analizując przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz orzecznictwo Sądu Najwyższego i NSA, zwrócił uwagę na rozbieżności w interpretacji skutków zbycia wywłaszczonej nieruchomości po złożeniu wniosku o jej zwrot. Sąd podkreślił, że prawo do zwrotu nieruchomości ma charakter konstytucyjny. Wskazał również na istotne wątpliwości co do prawidłowości ustaleń faktycznych organów, w szczególności co do oznaczenia działki, jej powierzchni, powiązania z decyzją o użytkowaniu wieczystym oraz umowy sprzedaży. Z uwagi na te wątpliwości, sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Starosty w części odmawiającej zwrotu działki nr 26/4, nakazując ponowne rozpatrzenie sprawy z uwzględnieniem wskazanych kwestii prawnych i faktycznych.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących zwrotu wywłaszczonych nieruchomości, zwłaszcza w kontekście zbycia nieruchomości po złożeniu wniosku o zwrot oraz znaczenia prawidłowych ustaleń faktycznych i prawnych.
Dotyczy specyficznej sytuacji sprzedaży nieruchomości po złożeniu wniosku o zwrot, a także kwestii związanych z ustaleniem stanu prawnego działek.
Zagadnienia prawne (2)
Czy sprzedaż wywłaszczonej nieruchomości przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego po złożeniu przez byłego właściciela wniosku o jej zwrot stanowi przeszkodę do uwzględnienia tego wniosku?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Sąd wskazał na rozbieżności w orzecznictwie i literaturze dotyczące skutków takiej sprzedaży. Podkreślił, że kwestia ta wymaga ponownego zbadania przez organ, zwłaszcza w kontekście prawidłowości ustaleń faktycznych.
Uzasadnienie
Sąd zauważył, że organy administracji bezkrytycznie przyjęły, iż sprzedaż nieruchomości po złożeniu wniosku o zwrot wyklucza możliwość jego uwzględnienia. Wskazał na potrzebę analizy, czy sprzedaż była zgodna z prawem i czy nie naruszała praw byłego właściciela, zwłaszcza w kontekście konstytucyjnego prawa do własności.
Czy organ administracji prawidłowo ustalił stan prawny i faktyczny nieruchomości, w tym jej oznaczenie, powierzchnię oraz fakt objęcia jej umową sprzedaży i użytkowania wieczystego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Sąd stwierdził brak wystarczających dowodów i niejednoznaczność ustaleń organów w zakresie stanu prawnego i faktycznego nieruchomości, co uniemożliwiało prawidłowe rozstrzygnięcie sprawy.
Uzasadnienie
Sąd wskazał na brak pełnej dokumentacji geodezyjnej, rozbieżności w numeracji działek i ich powierzchniach, a także na niejasności dotyczące wpisu prawa użytkowania wieczystego i umowy sprzedaży. Podkreślił, że organ powinien dysponować pełnymi danymi umożliwiającymi kontrolę stanu prawnego.
Przepisy (9)
Główne
u.g.n. art. 136 § ust. 3
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Były właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu.
u.g.n. art. 137 § ust. 1
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Nieruchomość uznaje się za zbędną, jeżeli po upływie 7 lat od ostateczności decyzji wywłaszczeniowej nie rozpoczęto prac związanych z celem lub po upływie 10 lat cel nie został zrealizowany.
p.p.s.a. art. 135
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd uchyla decyzję w całości lub w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy lub naruszenie przepisów postępowania.
p.p.s.a. art. 145 § par. 1 pkt 1 lit. c
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Uchylenie decyzji następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego.
Pomocnicze
u.g.n. art. 229
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Przepis ten był przywoływany w kontekście analizy skutków ustanowienia użytkowania wieczystego po wejściu w życie ustawy.
p.p.s.a. art. 200
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dotyczy zasądzenia zwrotu kosztów postępowania.
p.p.s.a. art. 205 § par. 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa zasady zwrotu kosztów postępowania.
k.p.a. art. 105 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Dotyczy umorzenia postępowania z powodu jego bezprzedmiotowości.
k.c. art. 58 § § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy nieważności czynności prawnej sprzecznej z ustawą.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Niejasność i brak wystarczających dowodów co do stanu prawnego i faktycznego nieruchomości. • Potencjalne naruszenie konstytucyjnego prawa do własności poprzez bezkrytyczne przyjęcie, że sprzedaż nieruchomości po złożeniu wniosku o zwrot wyklucza jego uwzględnienie. • Wątpliwości co do prawidłowości ustaleń organów dotyczących numeracji działek, ich powierzchni oraz wpisu prawa użytkowania wieczystego.
Godne uwagi sformułowania
zwrot nieruchomości możliwy jest jedynie wówczas, gdy obok przesłanki zbędności nieruchomości na cel określony w decyzji o jej wywłaszczeniu także stan prawny aktualny w chwili orzekania nie stanowi przeszkody do jej zwrotu poprzedniemu właścicielowi. • Nie jest zatem dopuszczalne wydanie decyzji o zwrocie nieruchomości, jeżeli Skarb Państwa lub gmina nie władają nieruchomością. • fakt zadysponowania przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego wywłaszczoną nieruchomością przez jej zbycie umową cywilnoprawną na rzecz osób trzecich, lub ustanowienie prawa użytkowania wieczystego powoduje, że roszczenie o zwrot przysługujące byłemu właścicielowi z art. 136 ust. 3 wspomnianej ustawy staje się bezskuteczne i wnioskowana do zwrotu nieruchomość nie może zostać zwrócona. • uprawnienie do żądania zwrotu wywłaszczonej nieruchomości ma charakter prawa konstytucyjnego • pierwszeństwo wynikających z ustawy praw poprzedniego właściciela nad prawnymi skutkami działań organów państwa opartych na nieprzestrzeganiu prawa, za czym przemawiają względy praworządności i sprawiedliwości społecznej
Skład orzekający
Bogusław Wiśniewski
przewodniczący sprawozdawca
Grażyna Pawlos-Janusz
sędzia
Maria Wieczorek-Zalewska
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zwrotu wywłaszczonych nieruchomości, zwłaszcza w kontekście zbycia nieruchomości po złożeniu wniosku o zwrot oraz znaczenia prawidłowych ustaleń faktycznych i prawnych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji sprzedaży nieruchomości po złożeniu wniosku o zwrot, a także kwestii związanych z ustaleniem stanu prawnego działek.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego prawa obywateli do zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, a sąd zwraca uwagę na potencjalne nieprawidłowości organów i potrzebę ochrony praw właścicieli, nawet w obliczu sprzedaży nieruchomości.
“Czy sprzedaż wywłaszczonej nieruchomości po złożeniu wniosku o zwrot pozbawia właściciela prawa do odzyskania swojej ziemi?”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.