Lexedit
Wróć do analizy orzeczenia
Pełny tekst orzeczenia

II SA/Lu 718/24

Oryginalna, niezmieniona treść orzeczenia. Jeżeli chcesz przeczytać analizę (zagadnienia prawne, podstawa prawna, argumentacja, rozstrzygnięcie), wróć do strony orzeczenia.

II SA/Lu 718/24 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2025-02-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-09-13
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Grzegorz Grymuza /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6135 Odpady
Hasła tematyczne
Odpady
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 54 par. 3, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 1964
par. 2 pkt 7, par. 14 ust. 1 pkt 1 lit. a
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jacek Czaja Sędziowie: WSA Grzegorz Grymuza (sprawozdawca) Asesor sądowy Bartłomiej Pastucha Protokolant: Referent Justyna Kłosowska-Pietrenko po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 6 lutego 2025 r. sprawy ze skargi Ł. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia 23 lipca 2024 r., znak: SKO.41/2981/OD/2024 w przedmiocie opłaty produktowej I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie na rzecz Ł. K. kwotę 8553,29 zł (osiem tysięcy pięćset pięćdziesiąt trzy złotych i dwadzieścia dziewięć groszy) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 23 lipca 2024r., znak: SKO.41/2981/OD/2024 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie, po rozpatrzeniu skargi Prokuratora Rejonowego [...] od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z 13 lutego 2024 r. SKO.41/6182/0D/2023 w sprawie określenia wysokości nieuiszczonej opłaty produktowej dla [...] Ł. K., orzekło:
1. uchylić zaskarżoną decyzję w pkt 2 i 3;
2. umorzyć postępowanie w sprawie nieuiszczonej opłaty produktowej za 2017 r. w wysokości 206 275 zł;
3. określić dla [...] Ł. K. wysokość nieuiszczonej opłaty produktowej za 2018 r. w wysokości 206 275 z1 i za rok 2019 r. w wysokości 107 354 zł.
Zaskarżone rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie sprawy.
Decyzją z dnia 16 października 2023 r., znak:DŚ-I.7250.26.2022.URP Marszałek Województwa Lubelskiego, na podstawie art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 2001 r. o obowiązkach przedsiębiorców w zakresie gospodarowania niektórymi odpadami oraz o opłacie produktowej, określił dla [...] Ł. K.
1) wysokość nieuiszczonej opłaty produktowej za 2017 r. w kwocie: 206 275,00 zł
2) wysokość nieuiszczonej opłaty produktowej za 2018 r. w kwocie: 206 275,00 zł
3) wysokość nieuiszczonej opłaty produktowej za 2019 r. w kwocie: 107 354,00 zł.
W wyniku odwołania wniesionego [...] prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą [...] w sprawie orzekało Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie, które decyzją z dnia 13 lutego 2024 r., znak: SKO.41/6182/OD/2024 orzekło:
1. uchylić zaskarżoną decyzję w całości
2. umorzyć postępowanie w sprawie nieuiszczonej opiaty produktowej za 2017 r. w wysokości 206 275 zł i za 2018 r. w wysokości 206 275 zł
3. określić dla [...] [...] wysokość nieuiszczonej opłaty produktowej za 2019 r. w wysokości 107 354 zł.
Decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia 13 lutego 2024 r., znak: SKO.41/6182/OD/2024 została zaskarżona skargą przez Prokuratora Rejonowego [...] w L. , w części uchylającej decyzję Marszałka Województwa Lubelskiego z dnia 16 października 2023 r., znak: OŚ-I.7250.26.2022.URP i umarzającej postępowanie w sprawie nieuiszczonej opłaty produktowej za 2018 rok w wysokości 206275 złotych.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie nie przekazało skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, lecz rozpoznało ją w trybie art. 54 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a mianowicie decyzją z dnia 23 lipca 2024r., znak: SKO.41/2981/OD/2024 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie, po rozpatrzeniu skargi Prokuratora Rejonowego [...] od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z 13 lutego 2024 r. SKO.41/6182/0D/2023 w sprawie określenia wysokości nieuiszczonej opłaty produktowej dla [...] Ł. K., orzekło:
1. uchylić zaskarżoną decyzję w pkt 2 i 3;
2. umorzyć postępowanie w sprawie nieuiszczonej opłaty produktowej za 2017 r. w wysokości 206 275 zł;
3. określić dla [...] Ł. K. wysokość nieuiszczonej opłaty produktowej za 2018 r. w wysokości 206 275 z1 i za rok 2019 r. w wysokości 107 354 zł.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie, przywołując treść art. 54 § 3 p.p.s.a., wskazało, że w wyniku wniesionego środka zaskarżenia Kolegium ponowiło analizę akt sprawy, stanu faktycznego i prawnego oraz stwierdziło, że zawarte w nim zarzuty powinny zostać uwzględnione, w zakresie w jakim skarżący wskazuje na błędne uznanie wystąpienia przesłanki przedawnienia w odniesieniu do zobowiązania w postaci opłaty produktowej za rok 2018.
W związku z tym Kolegium postanowiło uchylić własną decyzję w całości i wydać ponownie decyzję reformatoryjną, zgodnie z decyzją skarżącego.
Kolegium wyjaśniło, że zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy o obowiązkach przedsiębiorców w zakresie gospodarowania niektórymi odpadami oraz o opłacie produktowej, przedsiębiorca jest obowiązany do zapewnienia odzysku, a w szczególności recyklingu, odpadów takiego samego rodzaju jak odpady powstałe z produktów, wymienionych w załączniku nr 4a do ustawy, wprowadzonych przez tegoż przedsiębiorcę do obrotu. Przepis art. 4 ust. 1 cyt. ustawy definiuje sposób wywiązania się z realizacji przedmiotowego obowiązku tj. samodzielnie lub za pośrednictwem organizacji odzysku. W przypadku samodzielnego wywiązywania się z tegoż obowiązku, zgodnie z art. 11 ust. 2 pkt. 1 ustawy, masa poddanych odzyskowi i recyklingowi odpadów powstałych z produktów ustalana jest wyłącznie na podstawie dokumentu potwierdzającego recykling.
Organ wskazał przy tym, że zasady wystawiania oraz przekazywania dokumentów potwierdzających recykling określają przepisy u.g.o.p. oraz akt wykonawczy do niej, jakim jest rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 16 lutego 2015 r. w sprawie dokumentów potwierdzających odrębnie odzysk i odrębnie recykling.
Dokonując oceny materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie Kolegium wskazało, iż za wiarygodne uznać należy dokumenty pochodzące od właściwych organów. Zaś za niewiarygodne należało uznać dokumenty przedłożone przez stronę odnoszące się do prowadzenia gospodarki odpadowej. Na tym tle szczególnego znaczenia nabierają dowody pochodzące od Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska w K. tj. Protokół przyjęcia informacji z dnia 16 marca 2023 r. Nie ulega wątpliwości, iż zostały one sporządzone przez organ wyspecjalizowany w dziedzinie kontroli podmiotów korzystających ze środowiska - art. 2 ust.1 pkt 1 ustawy z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska. Bezsprzecznie dokumenty te stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone - art. 76 § 1 k.p.a.
Mając powyższe na uwadze Kolegium stwierdziło, że przedstawione przez L. O. Ł. K. dokumenty DPR nie potwierdzają zapewnienia obowiązku recyklingu/odzysku, a co za tym idzie nie mogą być uznane za dokumenty potwierdzające wywiązanie się z ustawowego obowiązku zapewnienia recyklingu. W konsekwencji należy stwierdzić, że skoro przedsiębiorca, pomimo ciążącego obowiązku, nie dokonał wpłaty opłaty produktowej lub dokonała wpłaty w wysokości niższej od należnej, zasadne było wydanie decyzji, w której określona została wysokość zaległości z tytułu tej opłaty. W przypadku skarżącego dotyczy to aktualnie opłat za rok 2018 i 2019, z których zobowiązanie nie uległo przedawnieniu, tak jak to ma miejsce w odniesieniu do opłaty za rok 2017.
Decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia 23 lipca 2024r., znak: SKO.41/2981/OD/2024, została zaskarżona przez Ł. K. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie.
Skarga ta została zarejestrowana pod sygnaturą akt: II SA/Lu 718/24.
W skardze postawiono:
- zarzuty prawa procesowego, mające istotny wpływ na wynik sprawy:
1) naruszenie art. 156 ust. 2 k. p. a. poprzez wydanie decyzji w ramach autokontroli organu w trybie art. 54 § 3 p.p.s.a. w tym samym składzie, w którym SKO wydało decyzję z 13 lutego 2024 r. tj. P. S. - przewodniczący, A. S. - członek, J. R. - członek, co prowadzi do nieważności decyzji jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa.
2) naruszenie art. 7 k. p. a. w zw. z art. 77 § 1 k. p. a. poprzez oparcie rozstrzygnięcia wyłącznie na fakcie fałszywości dokumentów DPR i niezbadanie przez SKO czy w rzeczywistości [...] Ł. K. dopełnił obowiązkowi recyklingu, mimo posiadania przez SKO informacji o tym, że podmiot [...], który odpowiedzialny był za recykling w imieniu Skarżącego mógł dopuścić się fałszerstwa, którego ofiarą jest Skarżący, pominięcie dowodów z faktur wystawionych przez [...]-[...] dla Skarżącego, pominięcie dowodów z umów na usługi recyklingu, pominięcie dowodu z wyjaśnień Skarżącego złożonych w postępowaniu przed Marszałkiem Województwa Lubelskiego, pominięcie dowodu z kart przekazania odpadów o kodach 27101981,27101983,27101987,27101999 firmie [...] - [...] w latach 2017-2019, co stanowi poważne naruszenie w/w przepisów na skutek którego nie został wyjaśniony stan faktyczny niniejszej sprawy, a wydana decyzja stoi w opozycji do interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, mianowicie Skarżący - będący rzetelnym i uczciwym przedsiębiorcą, działający w dobrej wierze, przekonany o oddaniu odpadów do recyklingu, nie powinien ponosić podwójnie kosztów recyklingu, z uwagi na dostarczenie mu wadliwych dokumentów DPR, których Skarżący nie miał powodu weryfikować, ani nie miał jak zweryfikować.
3) naruszenie art. 2 Konstytucji RP w zw. z art. 8 § 1 k. p. a., poprzez przeprowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania do organów władzy publicznej tj. obciążenie Skarżącego wygórowanymi konsekwencjami nieustalenia przez organ stanu faktycznego, w tym ukaranie Skarżącego za działanie innego podmiotu - C. B. pod firmą [...]-[...], a gdyby organ określiłby stan faktyczny, to ustaliłby, że [...] zapewnił recykling odpadów. Naruszenie w/w przepisu wyraża się również w nieproporcjonalnej wysokości opłaty produktowej, która pomimo różnych danych za lata 2017 i 2018 określa opłatę produktową na tym samym wysokim poziomie - kwoty 206275, 00 zł, a za 2019 r. na poziomie 107354, 00 zł.
4) naruszenie art. 2 Konstytucji RP w zw. z art. 132 k. p. a. w zw. z art. 54 § 3 p. p. s. a. poprzez uchylenie decyzji z 13 lutego 2024 r. w drodze autokontroli na skutek skargi prokuratora, co nie powinno mieć miejsca, bowiem prokurator nie był stroną niniejszego postępowania.
5) naruszenie art. 75 § 1 k. p. a. w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez przekroczenie swobodnej oceny dowodów, polegające na uznaniu za wiarygodne dokumentów pochodzących od właściwych organów, a za niewiarygodne dokumentów przedłożonych przez stronę odnoszących się do prowadzenia gospodarki odpadowej, podczas gdy została zakwestionowana jedynie wiarygodność dokumentów DPR, organ bezprawnie odmówił wiarygodności całości dokumentacji przedłożonej przez Skarżącego, nie wskazując przy tym na jakiej podstawie odmówił wiarygodności całej reszcie przedłożonych przez Skarżącego dokumentów, nie uwzględniając, że za nieprawidłowość dokumentów DPR odpowiada [...]-[...], a nie Skarżący, co doprowadziło do wydania decyzji w oparciu o stanowisko tylko jednej strony postępowania, bez ustalenia całości stanu faktycznego, a w szczególności bez zbadania czy [...] Ł. K. dopełnił obowiązkowi recyklingu.
6) naruszenie art. 81a § 1 k.p.a. poprzez niezastosowanie tego przepisu w sytuacji, gdy w sprawie pozostały niedające się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego tj. C. B. odpowiedzialny za recykling odpadów na rzecz L._I.-O. Ł. K., który najprawdopodobniej sfałszował dokumenty DPR dostarczone Skarżącemu zmarł, a postępowanie przed Prokuratorem Rejonowym [...] w sprawie tego fałszerstwa zostało umorzone, a więc wątpliwość czy [...] dopełnił obowiązkowi recyklingu powinna zostać rozstrzygnięcia na korzyść strony, a nie odwrotnie, jak ma to miejsce w sprawie niniejszej.
7) naruszenie art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 k. p. a. poprzez niewskazanie przyczyn odmowy wiarygodności dowodom wskazanym przez Skarżącego tj. dokumentom zgromadzonym w trakcie postępowania w zakresie zapewnienia odzysku, wyjaśnieniom Skarżącego w postępowaniu przed Marszałkiem Województwa Lubelskiego, ograniczając się przez SKO jedynie do wskazania odmowy wiarygodności dokumentom DPR, szczególnie rażące m. in. z tego powodu, że SKO w decyzji z 13 lutego 2024 r. uznało za wiarygodne wszystkie dokumenty przedłożone przez obie strony postępowania, a także niewskazanie przyczyn uznania za wiarygodne dokumentów pochodzących od właściwych organów oraz niewskazanie sposobu wyliczenia opłaty produktowej, co łącznie uniemożliwiło Skarżącemu prawidłową kontrolę decyzji.
8) naruszenie art. 54 § 3 p. p. s. a. poprzez uchylenie w drodze autokontroli organu pkt 2 i 3 decyzji z 13 lutego 2024 r. znak: SK0.41/6182/0D/2023, podczas gdy prokurator w skardze wnosił jedynie o uchylenie pkt 2 decyzji tj. wydanie decyzji ponad żądanie Skargi, a co za tym idzie SKO skorzystało z procedury autokontroli w sposób nieuprawniony, bowiem w/w przepis przyznaje organowi uprawnienie do uwzględnienia skargi w całości, a nie do wydania dowolnej decyzji w związku ze złożeniem skargi.
- zarzuty prawa materialnego, mające istotny wpływ na wynik sprawy:
1) naruszenie art. 17 ust. 1 w zw. z art. 3 ust. 1 w zw. z art. 12 ust. 2 a w zw. z art. 4 ust. 1 u. o. p. poprzez nieuzasadnione stwierdzenie przez SKO, że na [...] Ł. K. ciążył obowiązek wpłaty opłaty produktowej, podczas gdy [...] wykonywał obowiązek zapewnienia odzysku i recyklingu za pośrednictwem firmy [...]-[...] poddając odzyskowi w tym recyklingowi odpady opakowaniowe o kodzie 27101981, 27101983,27101987,27101999 o masie 115,56 Mg w 2017r. o masie 60,1425 Mg w 2018r., o masie 68,1858 MG w 2019r. a zatem wywiązał się z obowiązku odzysku i recyklingu odpadów opakowaniowych w tych latach i nie był zobowiązany do wniesienia opłaty produktowej, co potwierdzają faktury od [...]-[...] umowy z firmą [...]-[...] oraz dokumenty przekazania odpadów w postaci kart przekazania odpadów o kodzie 27101981, 27101983, 27101987, 27101999, - opakowania z po smarach otrzymanych z ropy naftowej, preparaty ciężkich frakcji gdzie indziej nie skalsyfikowanych oraz dokumenty DPR, które pomimo zarzutu ich sfałszowania nie zostały jednoznacznie określone jako sfałszowane, a mimo widnienia innej firmy na dokumencie, to dokument ten jest potwierdzeniem przejęcia odpadów przez [...]-[...] od [...], a organ w postępowaniu nie wykazał jakoby było inaczej, więc na Skarżącym nie ciążył obowiązek wpłaty opłaty produktowej.
2) naruszenie art. 4 ust. 1 w zw. z art. 3 ust. 1 u. o. p. poprzez niewłaściwe zastosowanie i wadliwe przyjęcie, że [...] nie wykonał obowiązku odzysku, a w szczególności recyklingu, podczas gdy Skarżący wykonał ten obowiązek za pośrednictwem firmy [...]-[...], co potwierdza zgromadzony w sprawie materiał dowodowy.
3) naruszenie art. 12 ust. 3 i 4 u. o. p. w zw. z art. 34 ust. 3 u. g. o. poprzez nieprawidłowe wyliczenie wysokości opłaty produktowej za lata 2018-2019, SKO w zasadzie nie wskazało sposobu wyliczenia kwoty opłaty produktowej, jednak z pewnością pominęło przy tym wyliczeniu ilość produktów wprowadzonych przez [...] na terytorium RP, nie uwzględniając różnicy pomiędzy osiągniętym, a wymaganym poziomem odzysku, oraz nie obliczając oddzielnie opłaty produktowej dla każdego rodzaju produktu, czego skutkiem jest wskazanie nieprawidłowych kwot do zapłaty przez Skarżącego, czego dowodzi przede wszystkim fakt, że wyliczone przez Marszałka Województwa Lubelskiego, a przyjęte bez refleksyjnie przez SKO opłaty produktowe za lata 2017 i 2018 są tożsame pomimo różnej ilości sprowadzonych przez Skarżącego na teren RP produktów w tych latach, a przecież opłatę produktową oblicza się w oparciu o ilość produktu wyrażoną w kilogramach według sposobu i stawki wskazanej w uzasadnieniu.
4) naruszenie art. 70 o. p. w zw. z art. 19 u. o. p. w zw. z art. 16 § 1 u. o. p. poprzez uznanie, ze obowiązek zapłaty opłaty produktowej za 2018 r. nie uległ przedawnieniu, mimo, ze obowiązek zapłaty opłaty produktowej powstaje na koniec roku kalendarzowego w którym opłata ta jest wymagana, a więc opłata produktowa za 2018 r. uległa przedawnieniu 31 grudnia 2023 r., a bieg przedawnienia nie został niczym przerwany, ewentualnie 31 marca 2024 r., czyli przed dniem wniesienia skargi przez prokuratora.
Wskazując na takie zarzuty w skardze wniesiono o:
1) stwierdzenie nieważności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z 23 lipca 2024 r. znak: SK0.41/2981/0D/2024.
2) zasądzenie od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie na rzecz Skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych.
ewentualnie, na wypadek niestwierdzenia przez Sąd nieważności decyzji, wnoszę o:
1) uchylenie zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z 23 lipca 2024 r. znak: SK0.41/2981/0D/2024 w zaskarżonej części tj. uchylenie pkt 1 i uchylenie pkt 3 decyzji,
2) zasądzenie od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie na rzecz Skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie, po rozpoznaniu skargi w trybie art. 54 § 3 p.p.s.a., przekazało także do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę Prokuratora Rejonowego [...] w L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia 13 lutego 2024 r., znak: SKO.41/6182/OD/2024. Skarga ta została zarejestrowana pod sygnaturą akt: II SA/Lu 601/24. Postępowanie w tej sprawie zostało zawieszone do czasu prawomocnego zakończenia sprawy sygn. akt II SA/Lu 718/24.
W odpowiedziach na skargę w niniejszej sprawie organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Rozpoznając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Skarga jest co do zasady uzasadniona, aczkolwiek charakteru takiego nie mają wszystkie zawarte w niej zarzuty i wnioski.
Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz.U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.) sąd kontroluje zaskarżone akty pod względem ich zgodności z prawem, przy czym nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, lecz granicami danej sprawy - art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd ma obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu, biorąc pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy, nawet jeżeli nie zostały podniesione w skardze. Sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, jej zgodność z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Uchylenie decyzji następuje w szczególności w przypadku, gdy zaskarżony akt narusza przepisy prawa materialnego lub przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 3 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.).
Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że jest ona dotknięta uchybieniami uzasadniającymi jej uchylenie, gdyż przy jej wydaniu doszło do naruszenia przepisów prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W ocenie Sądu wadliwość orzekania w sprawie polegała na niewłaściwym zastosowaniu przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze przepisu art. 54 § 3 p.p.s.a. i statuowanej w nim instytucji tzw. autokontroli.
Tytułem wstępu wyjaśnić należy, że skarżący prowadzi działalność gospodarczą jako osoba fizyczna w związku z czym do jego oznaczenia wystarczające jest podanie jego imienia i nazwiska. To osoba fizyczna posiada bowiem zdolność sądowoadministracyjną.
Poddaną kontroli sądowoadministracyjnej decyzją z dnia 23 lipca 2024 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie, po rozpatrzeniu skargi Prokuratora Rejonowego [...] od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z 13 lutego 2024 r. SKO.41/6182/0D/2023 w sprawie określenia wysokości nieuiszczonej opłaty produktowej dla [...] Ł. K., orzekło:
1. uchylić decyzję z 13 lutego 2024 r. w pkt 2 i 3;
2. umorzyć postępowanie w sprawie nieuiszczonej opłaty produktowej za 2017 r. w wysokości 206 275 zł;
3. określić dla [...] Ł. K. wysokość nieuiszczonej opłaty produktowej za 2018 r. w wysokości 206 275 z1 i za rok 2019 r. w wysokości 107 354 zł.
Decyzja ta została wydana na podstawie art. 54 § 3 p.p.s.a., a więc w trybie tzw. autokontroli.
Zgodnie z art. 54 § 3 p.p.s.a. organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania zaskarżono, może w zakresie swojej właściwości uwzględnić skargę w całości w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania. W przypadku skargi na decyzję, uwzględniając skargę w całości, organ uchyla zaskarżoną decyzję i wydaje nową decyzję. Uwzględniając skargę, organ stwierdza jednocześnie, czy działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce bez podstawy prawnej albo z rażącym naruszeniem prawa. Przepis § 2 stosuje się odpowiednio.
Artykuł 54 § 3 p.p.s.a. reguluje instytucję autokontroli, określając uprawnienia autokontrolne organu administracji publicznej, aczkolwiek czyni to w sposób ogólnikowy.
Powyższy przepis nie określa przesłanek stosowania instytucji autokontroli, stanowiąc jedynie, że organ może w zakresie swojej właściwości uwzględnić skargę w całości w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania.
Lapidarność powyższej regulacji skutkuje licznymi wątpliwościami związanymi ze stosowaniem przepisu art. 54 § 3 p.p.s.a. Między inny wątpliwości te dotyczą tego, czy uchylenie przez sąd administracyjny decyzji wydanej w trybie autokontroli powoduje, że odżywa zarówno pierwotna decyzja organu, jak i skarga złożona na nią do sądu administracyjnego, czy też, że ewentualne wzruszenie "pierwotnej" decyzji organu powinno nastąpić stosownie do treści art. 135 p.p.s.a.
W niniejszej sprawie rozstrzyganie takich wątpliwości nie jest konieczne albowiem – jak już wskazano wyżej - do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie przekazano również skargę Prokuratora Rejonowego [...] w L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia 13 lutego 2024 r., znak: SKO.41/6182/OD/2024, przy czym postępowania w tej sprawie nie zostało umorzone, lecz zawieszone do czasu prawomocnego zakończenia przedmiotowej sprawy. W przypadku uchylenia decyzji autokontrolnej możliwe jest więc dokonanie kontroli sądowej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia 13 lutego 2024 r.
Odnosząc się do zarzutów i wniosków skargi za nieuzasadniony uznać należy podstawowe żądanie skargi dotyczące stwierdzenia nieważności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego, oparte na zarzucie naruszenie art. 156 ust. 2 k. p. a. poprzez wydanie decyzji w ramach autokontroli organu w trybie art. 54 § 3 p.p.s.a. w tym samym składzie, w którym SKO wydało decyzję z 13 lutego 2024 r., co prowadzi do nieważności decyzji jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa.
Racje ma skarżący o tyle, że istotnie we wcześniejszym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażony został pogląd co do tego, że ponowne rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji lub postanowienia w trybie art. 54 § 3 p.p.s.a., przez ten sam organ kolegialny tj. samorządowe kolegium odwoławcze, powinno nastąpić w innym niż dotychczas składzie osobowym, a który to warunek nie został w sprawie spełniony.
Stanowiska takiego nie można jednak uznać za dominujące, ani – co bardziej istotne – za prawidłowe.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie rozpoznającym sprawę stanowiska takiego nie podziela uznając, że przepis art. 54 § 3 p.p.s.a. pełni analogiczną rolę, jak w przypadku sądu administracyjnego pierwszej instancji art. 179a p.p.s.a.
Istotą autokontroli pozostaje skontrolowanie przez skład orzekający wydanego przez siebie orzeczenia (naprawienie popełnionych przy wyrokowaniu błędów i wydanie orzeczenia prawidłowego), co wręcz wskazuje na powinność wydania orzeczenia autokontrolnego przez ten sam skład orzekający. Ocenę taką odnosić należy także do decyzji autokontrolnych wydawanych w trybie art. 54 § 3 p.p.s.a.
Wydanie w przedmiotowej sprawie decyzji autokontrolnej przez ten sam skład orzeczniczy Samorządowego Kolegium Odwoławczego nie stanowiło naruszenia prawa, a tym samym nie mogło skutkować nieważnością zaskarżonej decyzji.
Niezależnie od powyższego stwierdzić należy natomiast, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w sposób nieprawidłowy zastosowało w sprawie instytucję autokontroli, o której mowa w 54 § 3 p.p.s.a. wychodząc ponad żądanie (wnioski) zawarte w skardze Prokuratora Rejonowego [...] w L. .
Jak wskazano już wyżej z art. 54 § 3 p.p.s.a. wynika, że organ może w zakresie swojej właściwości uwzględnić skargę w całości w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania.
Podstawowym warunkiem zastosowania trybu przewidzianego w art. 54 § 3 p.p.s.a. jest uwzględnienie skargi w całości, co oznacza uznanie za zasadne zarówno zawartych w niej zarzutów, podstawy prawnej, jak i wniosków.
Organ może skorygować zaskarżone działanie wyłącznie w kierunku pożądanym przez skarżącego.
Organ musi uwzględnić "całą" skargę, nie może jednak orzekać ponad skargę, a więc ponad to czego skarga dotyczyła.
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie definiuje pojęcia granic skargi. Nie budzi jednak wątpliwości, że granice te, oprócz wniosków i zarzutów skargi, wyznacza przede wszystkim oznaczony ewentualnie w skardze zakres zaskarżenia.
Celem autokontroli jest umożliwienie organom administracji publicznej ponownej weryfikacji własnego działania (lub braku działania) bez konieczności angażowania sądu administracyjnego w ocenę jego zgodności z prawem
Skoro organ administracji publicznej dokonuje autokontroli zaskarżonej decyzji niejako w zastępstwie sądu administracyjnego, należy przyjąć, że jest uprawniony i zobowiązany uczynić to jedynie w takim samym zakresie jak sąd administracyjny.
Oczywiście sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, jednakże granice sprawy sądowoadministracyjnej wyznacza przede wszystkim skarga i oznaczony w niej zakres zaskarżenia.
Jak trafnie przyjmuje się w orzecznictwie zaskarżenie decyzji administracyjnej w części jest możliwe, o ile decyzja zawiera samodzielne rozstrzygnięcia, które mogą być odrębnie zaskarżone.
Częściowe zaskarżenie decyzji administracyjnej jest więc możliwe, gdy decyzja zawiera wyodrębnione, samodzielne rozstrzygnięcia, mogące samodzielnie funkcjonować w obrocie prawnym. W przypadku częściowego zaskarżenia decyzji rozstrzygnięcie zawarte w decyzji organu I instancji, od którego strona nie wniosła skutecznie odwołania, staje się ostateczne.
Analogicznie możliwe jest częściowe zaskarżenie do sądu administracyjnego decyzji organu II instancji, o ile decyzja ta zawiera samodzielne rozstrzygnięcia, które mogą być odrębnie zaskarżone.
W przedmiotowej sprawie decyzja organu I instancji zawierała trzy odrębne i niezależne od siebie rozstrzygnięcia o ustaleniu wysokości nieuiszczonych opłat produktowych za lata: 2017, 2018 i 2019.
Ustalenie wysokości nieuiszczonych opłat produktowych za każde z tych lat stanowi przedmiot samodzielnych i niezależnych od siebie rozstrzygnięć organu, choć zawarte zostały one w tej samej decyzji.
Są to rozstrzygnięcie odrębne, które jak najbardziej mogą być odrębnie zaskarżone. Co więcej strona w ogóle może nie być zainteresowana zaskarżeniem rozstrzygnięcia za określony rok z uwagi na to, że jest ono dla niej korzystne (vide umorzenie postępowania w sprawie nieuiszczonej opłaty produktowej za 2017 r.).
Poddana obecnie kontroli sądowej decyzja autokontrolna wydana została na skutek skargi Prokuratora Rejonowego [...] w L. , w której pierwotna decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia 13 lutego 2024 r. została zaskarżona jedynie w części uchylającej decyzję Marszałka Województwa Lubelskiego i umarzającej postępowanie w sprawie nieuiszczonej opłaty produktowej za 2018 rok w wysokości 206275 złotych. Skarga ta zawierała jedynie zarzut błędnego uznania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze, że opłata produktowa za 2018 rok uległa przedawnieniu.
Prokurator Rejonowy [...] w L. we wniesionej skardze zaskarżył jedynie decyzją organu odwoławczego w części dotyczącej nieuiszczonej opłaty produktowej za rok 2018.
W takiej sytuacji, mając na uwadze wynikającą z treści art. 54 § 3 p.p.s.a. konieczność uwzględnienia skargi w całości, Samorządowe Kolegium Odwoławcze stosując instytucję autokontroli mogło orzekać jednie w granicach skargi, a więc w części dotyczącej nieuiszczonej opłaty produktowej za rok 2018.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w orzeczeniu autokontrolnym nie mogło i nie powinno orzekać co do nieuiszczonych opłat produktowych za lata 2017 i 2019.
W zaskarżonej decyzji autokontrolnej organ odwoławczy orzekł nie tylko co do nieuiszczonej opłaty produktowej za rok 2018, ale również co do opłat produktowych za lata 2017 i 2019.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło bowiem swoją decyzją z 13 lutego 2024 r. za lata 2017, 2018 i 2019 oraz następnie orzekło co do istoty sprawy również za te wszystkie lata, tj. za lata 2017, 2018 i 2019
Powyższe było nieprawidłowe, co skutkowało koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji autokontrolnej.
Niezależnie od powyższego stwierdzić należy, że organ wydając decyzję autokontrolą naruszył także przepis art. 54 § 3 p.p.s.a. z tego względu, że wbrew jednoznacznej dyspozycji tego przepisu, nie orzekł, czy działanie organu miało miejsce bez podstawy prawnej albo z rażącym naruszeniem prawa.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w sposób nieprawidłowy zastosowało sprawie przepis art. 54 § 3 p.p.s.a. Naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy albowiem dotyczyło okoliczności, które w sposób istotny warunkowały możność wydania decyzji autokontrolnej w trybie art. 54 § 3 p.p.s.a., co w świetle art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. skutkuje koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji.
Uchylenie decyzji autokontrolnej nastąpiło z przyczyn formalnych (proceduralnych), w związku z czym za zbyteczne uznać należy odnoszenie się w tej sprawie do pozostałych zarzutów skargi mających charakter merytoryczny.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 i art. 206 p.p.s.a.
Zgodnie z art. 206 p.p.s.a. sąd może w uzasadnionych przypadkach odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części, w szczególności jeżeli skarga została uwzględniona w części niewspółmiernej w stosunku do wartości przedmiotu sporu ustalonej w celu pobrania wpisu.
W sprawie skarga została uwzględniona co do zasady z powodów innych niż podniesione w skardze, w szczególności zaś Sąd nie podzielił zasadniczych zarzutów i wniosków skargi w kwestii dotyczącej stwierdzenia nieważności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego.
Powyższe uzasadniało to, by w ramach odstąpienia od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w części uwzględnić jedynie połowę należnego wynagrodzenia pełnomocnika skarżącego, tj. kwotę 5.400 zł zamiast kwoty 10.800 zł (§ 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) w zw. z § 2 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1964).
Nadto na koszty te składał się także uiszczony wpis od skargi w wysokości 3.136,29 zł oraz 17 zł opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.
Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., orzekł jak w wyroku.