II SA/Lu 659/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła sprzeciwu R. W. od decyzji PINB w Ł. o umorzeniu postępowania w przedmiocie kontroli legalności zmiany sposobu użytkowania zabytkowego dworu w J. z pracowni rzemiosła artystycznego na budynek mieszkalny. A. W. złożył zawiadomienie, wskazując, że współwłaściciel R. W. wykorzystuje budynek jako mieszkalny, dokonując samowolnych zmian. PINB w Ł. wszczął postępowanie, przeprowadził oględziny i decyzją z [...] czerwca 2025 r. umorzył postępowanie, uznając je za bezprzedmiotowe, ponieważ nie stwierdzono zmiany sposobu użytkowania. Organ odwoławczy (LWINB) uchylił tę decyzję, zarzucając PINB naruszenie przepisów postępowania (m.in. art. 7, 8, 77 § 1, 80, 105 § 1 k.p.a.) i wskazując na konieczność uzupełnienia materiału dowodowego w celu ustalenia zarówno pierwotnego legalnego sposobu użytkowania dworu (na podstawie decyzji o pozwoleniu na remont i adaptację oraz projektu budowlanego), jak i obecnego sposobu użytkowania. LWINB podkreślił, że ustalenia PINB były przedwczesne i wewnętrznie sprzeczne, a przedstawiona dokumentacja fotograficzna i pozwy cywilne podważały ustalenia organu pierwszej instancji. WSA w Lublinie, rozpoznając sprzeciw, stwierdził, że organ odwoławczy prawidłowo zastosował art. 138 § 2 k.p.a., uchylając decyzję PINB i przekazując sprawę do ponownego rozpoznania. Sąd uznał, że stan faktyczny sprawy nie został dostatecznie wyjaśniony, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy miał istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. WSA podkreślił, że nie jest władny badać meritum sprawy, a jedynie prawidłowość zastosowania art. 138 § 2 k.p.a. W związku z tym, na podstawie art. 151a § 2 p.p.s.a., Sąd orzekł o oddaleniu sprzeciwu.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaPrawidłowe stosowanie art. 138 § 2 k.p.a. przez organ odwoławczy w przypadku niewystarczającego wyjaśnienia stanu faktycznego przez organ pierwszej instancji w sprawach dotyczących zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego.
Dotyczy specyficznej sytuacji proceduralnej związanej z decyzją kasacyjną organu odwoławczego i kontrolą sądową tej decyzji.
Zagadnienia prawne (3)
Czy organ odwoławczy prawidłowo uchylił decyzję organu pierwszej instancji o umorzeniu postępowania w sprawie zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego, stosując art. 138 § 2 k.p.a.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, organ odwoławczy prawidłowo uchylił decyzję organu pierwszej instancji, ponieważ stan faktyczny sprawy nie został dostatecznie wyjaśniony, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy miał istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.
Uzasadnienie
Sąd administracyjny bada jedynie prawidłowość zastosowania art. 138 § 2 k.p.a. przez organ odwoławczy. W tej sprawie organ odwoławczy zasadnie uznał, że decyzja organu pierwszej instancji o umorzeniu postępowania była przedwczesna z powodu niewystarczającego wyjaśnienia stanu faktycznego, co wymagało uzupełnienia postępowania dowodowego w zakresie ustalenia zarówno pierwotnego, jak i obecnego sposobu użytkowania obiektu budowlanego.
Jaki jest zakres kontroli sądu administracyjnego nad decyzją organu odwoławczego wydaną na podstawie art. 138 § 2 k.p.a.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Sąd administracyjny dokonuje jedynie oceny istnienia przesłanek do wydania decyzji na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., a nie bada meritum sprawy w kierunku jej przesądzenia.
Uzasadnienie
Rozpoznając sprzeciw od decyzji kasacyjnej, sąd administracyjny bada, czy organ odwoławczy miał podstawy do uchylenia decyzji organu pierwszej instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Sąd nie jest władny rozstrzygać sprawy co do istoty, gdyż sprawa wraca do merytorycznego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.
Czy postępowanie przed sądem powszechnym w sprawie o naruszenie posiadania stanowi zagadnienie wstępne dla postępowania administracyjnego w sprawie zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego?
Odpowiedź sądu
Nie, postępowanie przed sądem powszechnym w sprawie o naruszenie posiadania nie stanowi zagadnienia wstępnego w niniejszej sprawie.
Uzasadnienie
Sąd administracyjny stwierdził, że toczące się przed sądem powszechnym postępowanie dotyczące naruszenia posiadania nie ma bezpośredniego wpływu na rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej dotyczącej zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego.
Przepisy (33)
Główne
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.
k.p.a. art. 8
Kodeks postępowania administracyjnego
Organy administracji publicznej działają w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej.
k.p.a. art. 10
Kodeks postępowania administracyjnego
Organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.
k.p.a. art. 11 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Organy administracji publicznej obowiązane są do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ich prawa i obowiązki będące przedmiotem postępowania administracyjnego.
k.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ administracji publicznej obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.
k.p.a. art. 105 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części.
k.p.a. art. 107 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Decyzja powinna zawierać oznaczenie organu administracji publicznej, datę wydania, oznaczenie strony lub stron, rozstrzygnięcie o żądaniu strony, podstawę prawną rozstrzygnięcia, uzasadnienie faktyczne i prawne.
k.p.a. art. 107 § § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
Uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej.
k.p.a. art. 138 § § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.
k.p.a. art. 151a § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Sąd uwzględnia sprzeciw od decyzji i uchyla decyzję w całości, jeżeli stwierdzi naruszenie art. 138 § 2 k.p.a.
k.p.a. art. 151a § § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
W przypadku nieuwzględnienia sprzeciwu, Sąd oddala sprzeciw.
p.p.s.a. art. 64e
Ustawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Rozpoznając sprzeciw sąd dokonuje jedynie oceny istnienia przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a.
p.p.s.a. art. 151a § § 2
Ustawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Na podstawie art. 151a § 2 p.p.s.a., orzeczono o oddaleniu sprzeciwu.
p.p.s.a. art. 138 § § 2
Ustawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 8
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 105 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 107 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 107 § § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 138 § § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
P.b. art. 71 § ust. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Zmiana sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części jest podjęcie w nim takiej działalności, do której mają zastosowanie inne normy z zakresu bezpieczeństwa pożarowego, powodziowego, pracy, zdrowotne, higieniczno-sanitarne, ochrony środowiska bądź dotyczące wielkości lub układu obciążeń, aniżeli normy, które znajdowały zastosowanie do dotychczasowego sposobu użytkowania.
p.p.s.a. art. 64e
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151a § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151a § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 136
Ustawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Organ odwoławczy może przeprowadzić jedynie uzupełniające (w pewnym zakresie) postępowanie wyjaśniające.
p.p.s.a. art. 15
Ustawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zasada dwuinstancyjności postępowania administracyjnego.
p.p.s.a. art. 138 § § 1
Ustawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Organ odwoławczy może uchylić decyzję organu pierwszej instancji i w tym zakresie orzec co do istoty sprawy (art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.).
P.b. art. 71a § ust. 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Dotyczy działań organu nadzoru budowlanego w przypadku stwierdzenia zmiany sposobu użytkowania.
P.b. art. 81 § § 4
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Czynności kontrolne przeprowadzone przez organ mają pierwszeństwo.
P.b. art. 59a
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Dotyczy protokołu obowiązkowej kontroli.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organ odwoławczy prawidłowo zastosował art. 138 § 2 k.p.a. z uwagi na konieczność uzupełnienia materiału dowodowego i wyjaśnienia stanu faktycznego. • Stan faktyczny sprawy nie został dostatecznie wyjaśniony przez organ pierwszej instancji, co miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie.
Odrzucone argumenty
Organ pierwszej instancji prawidłowo umorzył postępowanie jako bezprzedmiotowe. • Organ odwoławczy naruszył zasadę dwuinstancyjności, uchylając decyzję o umorzeniu i przekazując sprawę do ponownego rozpoznania, zamiast rozstrzygnąć merytorycznie. • Postępowanie przed sądem powszechnym w sprawie o naruszenie posiadania stanowi zagadnienie wstępne.
Godne uwagi sformułowania
konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie • decyzja o umorzeniu przedmiotowego postępowania jest przedwczesna • ustalony przez organ I instancji stan faktyczny pozostaje niepełny i wymaga uzupełnienia w znacznym zakresie • zmianą sposobu użytkowania obiektu budowlanego (odpowiednio: jego części) jest podjęcie w nim takiej działalności, do której mają zastosowanie inne normy z zakresu bezpieczeństwa...
Skład orzekający
Brygida Myszyńska-Guziur
przewodniczący sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Prawidłowe stosowanie art. 138 § 2 k.p.a. przez organ odwoławczy w przypadku niewystarczającego wyjaśnienia stanu faktycznego przez organ pierwszej instancji w sprawach dotyczących zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji proceduralnej związanej z decyzją kasacyjną organu odwoławczego i kontrolą sądową tej decyzji.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje złożoność postępowań administracyjnych dotyczących zmiany sposobu użytkowania obiektów budowlanych, zwłaszcza zabytkowych, oraz rolę sądu w kontroli decyzji organów administracji.
“Niewystarczające wyjaśnienie stanu faktycznego przez PINB doprowadziło do uchylenia decyzji o umorzeniu postępowania w sprawie zmiany sposobu użytkowania zabytkowego dworu.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.