II SA/Lu 580/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w LublinieLublin2010-12-07
NSAochrona środowiskaŚredniawsa
ochrona przyrodydrzewazezwolenie na usunięciekara pieniężnaczereśnia ptasiaczeremcha amerykańskadrzewa owocowedrzewa ozdobnepostępowanie administracyjneustawa o ochronie przyrody

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę małżonków Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, utrzymującą w mocy karę pieniężną za usunięcie drzew bez zezwolenia, uznając czereśnię ptasią i czeremchę amerykańską za drzewa wymagające zezwolenia.

Małżonkowie Z. zostali obciążeni karą pieniężną za usunięcie ośmiu drzew z ich nieruchomości bez wymaganego zezwolenia. Spór dotyczył głównie tego, czy czereśnia ptasia i czeremcha amerykańska są drzewami owocowymi, których usunięcie nie wymaga zezwolenia. Organy administracji oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny uznały, że oba gatunki drzew, w okolicznościach tej sprawy (dziko rosnące, nie w celu produkcji owoców), wymagają zezwolenia na usunięcie, a ich wycięcie bez niego skutkuje nałożeniem kary pieniężnej.

Sprawa dotyczy skargi małżonków I. i J. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która utrzymała w mocy decyzję Burmistrza o wymierzeniu im administracyjnej kary pieniężnej w kwocie ponad 141 tys. zł za usunięcie bez zezwolenia czterech sztuk czeremchy amerykańskiej i czterech sztuk czereśni ptasiej z ich nieruchomości. Skarżący argumentowali, że usunięte drzewa były drzewami owocowymi, na które nie jest wymagane zezwolenie, kwestionując jednocześnie opinie biegłych i sposób prowadzenia postępowania przez organy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, podobnie jak organ pierwszej instancji, uznało, że czereśnia ptasia nie może być uznana za drzewo owocowe w rozumieniu przepisów, gdyż wyrosła dziko i nie była przeznaczona do produkcji owoców na cele użytkowe, a jedynie służyła jako pokarm dla ptaków. Czeremcha amerykańska została jednoznacznie zaklasyfikowana jako drzewo wymagające zezwolenia na usunięcie na mocy przepisów wykonawczych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę, podzielając stanowisko organów administracji. Sąd podkreślił, że usunięcie drzew bez zezwolenia jest deliktem administracyjnym, a ocena, czy drzewo jest owocowe, powinna uwzględniać cel jego posadzenia lub miejsce wzrostu, a nie tylko fakt wydawania owoców. Sąd uznał, że postępowanie dowodowe było prawidłowe, a opinie biegłych zostały ocenione zgodnie z prawem. Sąd nie dopatrzył się również naruszenia przepisów w zakresie nałożenia kary na oboje małżonków, uznając I. Z. za współwłaścicielkę i osobę godzącą się na działania męża.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, w okolicznościach tej sprawy czereśnia ptasia nie może być uznana za drzewo owocowe w rozumieniu przepisów, gdyż wyrosła dziko i nie była przeznaczona do produkcji owoców na cele użytkowe. Czeremcha amerykańska jest gatunkiem drzewa wprost wymienionym w przepisach wykonawczych jako wymagający zezwolenia na usunięcie.

Uzasadnienie

Sąd podzielił stanowisko organów, że o zakwalifikowaniu drzewa do grupy owocowych decyduje przydatność towarowa dla człowieka oraz cel, w jakim zostało posadzone lub gdzie rośnie. Drzewa wyrosłe dziko, nie w celu pozyskiwania owoców, nie są uznawane za owocowe w rozumieniu przepisów. Czeremcha amerykańska jest gatunkiem wprost wymienionym w rozporządzeniu jako wymagający zezwolenia.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (10)

Główne

u.o.p. art. 83 § ust. 1

Ustawa o ochronie przyrody

Usunięcie drzew lub krzewów z terenu nieruchomości może nastąpić po uzyskaniu zezwolenia wydanego przez wójta, burmistrza albo prezydenta miasta na wniosek posiadacza nieruchomości.

u.o.p. art. 88 § ust. 1 pkt 2

Ustawa o ochronie przyrody

Wójt, burmistrz lub prezydent miasta wymierza administracyjną karę pieniężną za usuwanie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia.

Pomocnicze

u.o.p. art. 83 § ust. 6 pkt 2

Ustawa o ochronie przyrody

Nie wymaga zezwolenia usunięcie drzew owocowych, z wyłączeniem rosnących na terenie nieruchomości wpisanej do rejestru zabytków lub w granicach parku krajobrazowego.

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.

k.p.a. art. 77 § par. 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ obowiązany jest wyczerpująco zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.

k.p.a. art. 84 § par. 1

Kodeks postępowania administracyjnego

W sytuacji gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalne, organ administracji publicznej może zwrócić się do biegłego lub biegłych o wydanie opinii.

k.p.a. art. 107 § § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

Uzasadnienie decyzji powinno zawierać rozstrzygnięcie o dowodach.

Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 13 października 2004 r. w sprawie stawek opłat dla poszczególnych rodzajów i gatunków drzew

Wymienia gatunki drzew wymagające zezwolenia na usunięcie, w tym czeremchę amerykańską.

Obwieszczenie Ministra Środowiska z dnia 14 października 2008r. w sprawie stawek opłat za usunięcie drzew i krzewów oraz kar za zniszczenie zieleni na rok 2009

Określa stawki opłat i kar, w tym dla czeremchy amerykańskiej.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Czereśnia ptasia i czeremcha amerykańska, w okolicznościach sprawy, nie mogą być uznane za drzewa owocowe, których usunięcie nie wymaga zezwolenia. Usunięcie drzew bez wymaganego zezwolenia skutkuje nałożeniem administracyjnej kary pieniężnej. Współwłaściciel nieruchomości, który nie sprzeciwiał się usunięciu drzew, ponosi odpowiedzialność za brak zezwolenia.

Odrzucone argumenty

Czereśnia ptasia jest drzewem owocowym, na które nie jest wymagane zezwolenie. Organy naruszyły przepisy k.p.a. poprzez błąd w ustaleniach faktycznych i nieprawidłowe przyjęcie, że na wycięcie drzew wymagane było zezwolenie. Opinie biegłych, na których oparły się organy, były niefachowe i niepełne. Kolegium pominęło badanie, czy czeremcha amerykańska jest drzewem owocowym. Kara została nałożona nieprawidłowo na oboje małżonków.

Godne uwagi sformułowania

Bez znaczenia dla bytu tej odpowiedzialności pozostają pobudki czy motywy, jakimi kieruje się osoba usuwająca drzewo, nie ma też znaczenia jej stan świadomości co do bezprawności takiego działania. O zakwalifikowaniu drzewa do grupy owocowych powinna decydować przydatność towarowa drzewa dla człowieka, a więc możliwość pozyskiwania owoców na jego potrzeby. Nikt bowiem nie hoduje czereśni ptasiej w celach spożywczych. Czeremcha amerykańska jest wprost wymieniona w rozporządzeniu Ministra Środowiska [...] jako gatunek drzewa wymagający zezwolenia na jego usunięcie.

Skład orzekający

Witold Falczyński

przewodniczący

Maria Wieczorek-Zalewska

sprawozdawca

Bogusław Wiśniewski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących obowiązku uzyskania zezwolenia na usunięcie drzew, zwłaszcza w kontekście klasyfikacji drzew owocowych i odpowiedzialności współwłaścicieli."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznych gatunków drzew (czereśnia ptasia, czeremcha amerykańska) i konkretnych okoliczności faktycznych (dziko rosnące drzewa, cel posadzenia).

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu usuwania drzew i związanych z tym kar, z ciekawą interpretacją definicji drzewa owocowego w kontekście prawnym.

Czy Twoje drzewo owocowe może narazić Cię na wysoką karę? Sąd wyjaśnia, kiedy potrzebne jest zezwolenie.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Lu 580/10 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2010-12-07
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2010-09-07
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Bogusław Wiśniewski
Maria Wieczorek-Zalewska /sprawozdawca/
Witold Falczyński /przewodniczący/
Symbol z opisem
6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne
Ochrona przyrody
Sygn. powiązane
II OSK 845/11 - Postanowienie NSA z 2014-09-23
II OSK 2695/14 - Wyrok NSA z 2014-12-04
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2009 nr 151 poz 1220
art. 83 ust. 1, art. 88 ust. 1 pkt 2,
Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody - tekst jednolity
Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
art. 7, art. 77 par. 1, art. 80, art. 84 par. 1, art. 75 par. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Witold Falczyński, Sędziowie Sędzia NSA Maria Wieczorek-Zalewska (sprawozdawca), Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski, Protokolant Stażysta Paulina Gąsławska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 7 grudnia 2010 r. sprawy ze skargi I. i J. małż. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za usunięcie drzew oddala skargę.
Uzasadnienie
Burmistrz decyzją z dnia [...] lutego 2010 r. wymierzył J. Z. i I. Z. administracyjną karę pieniężną w kwocie 141.562,77 zł za usunięcie bez wymaganego zezwolenia drzew (4 sztuk czeremchy amerykańskiej i 4 sztuk czereśni ptasiej) z terenu nieruchomości położnej w S. przy ul. P., oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...].
W uzasadnieniu decyzji organ podniósł, iż J. Z. i jego żona I. Z. w dniu 27 marca 2009 r. kupili nieruchomość wraz z projektem budowlanym położną w S. obejmującą niezabudowane działki gruntu nr nr [...] wraz z prawami z ostatecznej decyzji nr [...] Starosty Ł. z dnia 25 lutego 2009 r. oraz związanym z decyzją projektem budowlanym pawilonu handlowego wraz z infrastrukturą.
Dalej organ w skazał, iż w dniu 19 maja 2009 r. J. Z. usunął rosnące na zakupionej działce nr [...] drzewa z uwagi, iż rosły w miejscu zaprojektowanego budynku handlowo-usługowego i uniemożliwiały realizację tego obiektu. W jego ocenie drzewa te były drzewami owocowymi i na ich usunięcie nie było wymagane uzyskanie zezwolenia.
Oceny tej jednakże organ pierwszej instancji nie podzielił, opierając się o treść sporządzonych w toku postępowania opinii biegłych. Zdaniem organu usunięte drzewa nie były drzewami owocowymi, co uzasadnia wymierzenie kary za ich usunięcie bez wymaganego pozwolenia.
Od decyzji tej odwołanie złożyli I. i J. Z. wnosząc o jej uchylenie i umorzenie postępowania przed organem pierwszej instancji. Zarzucili organowi błąd w ustaleniach faktycznych polegający na uznaniu czereśni ptasiej za drzewo ozdobne, a nie owocowe, nie kwestionując charakteru czeremchy amerykańskiej jako drzewa nieowocowego. Ich zdaniem organ naruszył również art. 86 ust. 1 pkt 7 ustawy o ochronie przyrody, zgodnie z którym nie pobiera się opłat za usunięcie drzew, które posadzono lub wyrosły na nieruchomości po zakwalifikowaniu jej w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego na cele budowlane. W ich ocenie w sprawie powinna być wywołana opinia biegłego posiadającego fachową wiedzę w zakresie dendrologii, rolą którego jest pomoc w ustaleniu stanu faktycznego, a więc odpowiedź na pytanie, czy czereśnia ptasia zalicza się do drzew owocowych, czy ozdobnych. Odwołujący powołali się na opinię K. W. zdaniem którego czereśnie ptasie to drzewa owocowe.
Rozpatrując sprawę w trybie odwoławczym Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie podzieliło zarzutów strony odwołującej i decyzja z dnia [...] czerwca 2010 r. orzekło utrzymać decyzję organu pierwszej instancji w całości w mocy.
W ocenie Kolegium organ pierwszej instancji w sposób przekonujący uzasadnił swoje rozstrzygnięcie zarówno w zakresie uznania czereśni ptasich za drzewa ozdobne jak i wysokości wymierzonej kary. Rozstrzygnięcie sprawy poprzedzone było obligatoryjnym przeprowadzeniem oględzin w terenie, na okoliczność których sporządzony został protokół. W czynnościach tych zapewniono stronom prawo czynnego udziału. W sprawie bezsporne było, że odwołujący się nie posiadali zezwolenia na usunięcie z działki, czterech czeremch amerykańskich i czterech czereśni ptasich. Kolegium uznało za dowiedziony związek przyczynowy między usunięciem drzew przez pracownika firmy "a", a poleceniem wykonania tej czynności przez właściciela nieruchomości, bowiem związek ten jest bezpośredni i oczywisty.
Co do głównego zarzutu odwołania, czy czereśnia ptasia to drzewo owocowe, na usunięcie którego nie jest wymagane zezwolenie czy też ozdobne, wymagające wydania takiego zezwolenia, Kolegium na podstawie zebranego materiału dowodowego i znajdujących się w nim opinii rzeczoznawców uznało, że jest to drzewo wymagające zezwolenia na usunięcie. Dało w tej kwestii aprobatę opinii I. K., E. K. i J. S. sporządzonych na zlecenie organu pierwszej instancji i Kolegium, zgodnie potwierdzających, iż nie można uznać czereśni ptasich rosnących na przedmiotowej działce za drzewa owocowe, co Kolegium przyjęło za wystarczają przesłankę do uznania, że czereśnia ptasia jest drzewem wymagającym zezwolenia na jego usunięcie. W uzasadnieniu decyzji Kolegium szczegółowo wskazało powody, dla których uznało wskazane wyżej opinie za przekonujące. Zgodnie z żądaniem odwołujących się oceniło również opinię K. W. Kolegium uznało, że opinii tej nie da się skutecznie przeciwstawić opinii J. S., który po dokonaniu oględzin na gruncie stwierdził, iż z usytuowania drzew wynika, że nie były sadzone przez człowieka lecz wyrosły dziko i spontanicznie z samosiewu, a więc na pewno nie w celu założenia sadu z zamiarem pozyskiwania owoców. Przede wszystkim za decydującą i wiążącą w sprawie Kolegium uznało opinię I. K. Końcowym wnioskiem opinii było zaklasyfikowanie czereśni ptasich rosnących na działce nr [...] w S do drzew ozdobnych z racji tego, że nie były sadzone przez człowieka w celu pozyskiwania owoców, ale wyrosły w sposób naturalny, samoistny jako formy dzikie.
W związku z powyższym Kolegium, podobnie jak organ pierwszej instancji doszło do wniosku, że cztery czereśnie ptasie usunięte z działki nr [...] na polecenie J. Z. były drzewami ozdobnymi, w związku z czym ich usunięcie wymagało zezwolenia Burmistrza, a brak zezwolenia skutkował nałożeniem administracyjnej kary pieniężnej w wysokości trzykrotności opłaty za zezwolenie.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 86 ust. 1 pkt 7 ustawy o ochronie przyrody Kolegium uznało, że nie ma on zastosowania w sprawie, ponieważ dotyczy wyłączenia z ponoszenia opłat za uzyskanie zezwolenia na usunięcie drzew, a nie kar z tytułu usunięcia drzew bez zezwolenia.
W ocenie Kolegium ziściły się wobec powyższego przesłanki do wymierzenia małżonkom Z. administracyjnej kary pieniężnej z tytułu usunięcia czterech czeremch amerykańskich i czterech czereśni ptasich bez zezwolenia przy zastosowaniu stawek za 1 cm obwodu pnia mierzonego na wysokości 130 cm w zależności od gatunku drzewa obowiązujących w dacie zdarzenia tj. w roku 2009, wynikających z obwieszczenia Ministra Środowiska z dnia 14 października 2008r. w sprawie stawek opłat za usunięcie drzew i krzewów oraz kar za zniszczenie zieleni na rok 2009 (M.P. Nr 82, poz. 725).
Skargę na powyższą decyzję Kolegium wnieśli I. i J. Z. wnoszą o jej uchylenie oraz uchylenie decyzji organu pierwszej instancji i umorzenie postępowania w sprawie, stawiając szereg zarzutów naruszenia prawa procesowego i materialnego.
Zdaniem skarżących decyzja Kolegium narusza art. 7, 8, 12 § 1, 75, 77, 80 oraz 107 § 3 k.p.a. poprzez błąd w ustaleniach faktycznych i nieprawidłowe przyjęcie, iż na wycięcie ośmiu drzew z przedmiotowej działki wymagane było zezwolenie, gdy w rzeczywistości były to drzewa owocowe, na usunięcie których nie jest wymagane zezwolenie. Ich zdaniem Kolegium jednostronnie rozstrzygnęło sprawę, nie podjęło niezbędnych kroków w celu ustalenia stanu faktycznego sprawy i pomimo zlecenia usunięcia drzew osobie trzeciej przez J. Z. nałożyło karę również na I. Z. W ich ocenie Kolegium nie zrealizowało obowiązku prowadzenia postępowania w sposób pogłębiający zaufanie do organu, wydając decyzję na podstawie kwestionowanych przez strony opinii biegłych nie posiadających wiadomości specjalnych z zakresu dendrologii, z pominięciem opinii I. G. Ponadto Kolegium naruszyło § 12 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 13 października 2004 r. w sprawie stawek opłat dla poszczególnych rodzajów i gatunków drzew poprzez jego nieprawidłową wykładnię i zastosowanie, gdyż nie rozważyło, że rozporządzenie to jako gatunki i odmiany ozdobne wymienia jedynie drzewa: jabłoni, śliwy, wiśni i orzecha z pominięciem drzew czereśni ptasiej.
Rozwijając powyższe zarzuty skarżący podnieśli, iż Kolegium dysponowało nie czterema a pięcioma opiniami biegłych sporządzonymi przez I. K., J. S., E. K., K. W., które oceniło oraz sporządzoną przez I. G., której nie oceniło.
Zdaniem skarżących niewłaściwym jest uznanie samosiewek za drzewa nieowocowe, a drzew posadzonych przez człowieka za owocowe. Wielokrotnie w przyrodzie drzewa owocowe są drzewami dzikimi, natomiast to człowiek sadzi drzewa w celach ozdobnych. Opinie, na których oparło się Kolegium uznają za niepełne, niejasne oraz oparte na źródłach wiedzy, które nie mogą stanowić dowodów. W ich ocenie niewykluczone, że E. K. ze względu na specjalizację w zakresie projektowania, urządzania i pielęgnacji terenów zieleni zakwalifikowałaby jako ozdobne również drzewa brzoskwini lub gruszy, które mimo, iż wydają smaczne owoce niewątpliwie od strony estetycznej pięknie prezentują się w ogrodzie. Kwestionując opinię I. K., podobnie jak w przypadku E. K. w pierwszym rzędzie zakwestionowali jej specjalizację i wiedzę, eksponując jej stwierdzenia, że "Kwalifikacja wg gatunku również nie daje wiarygodnych rezultatów, jako dowód przytoczę fakt, że wiele odmian śliwy w ogóle nie wydaje owoców."
W ocenie skarżących poważne wątpliwości budzą również materiały źródłowe pochodzące z internetu, którymi posłużyła się I. K.. Ich zdaniem Wikipedia nie może stanowić źródła wiedzy bowiem jest tworzona jest przez każdego, kto ma na to chęć, nadto I. K. w swojej opinii nie przytoczyła wszystkich znajdujących się informacji świadczących za sklasyfikowaniem drzew czereśni jako drzewa owocowego przedstawiając w załączeniu wydruk z Wikipedii.
Wobec powyższego uznali, że opinie, na które powołały się organy są niefachowe, a te fachowe: K. W. i I. G. nie zostały obdarzone walorem prawdziwości.
W kwestii końcowej skarżący podnieśli, że Kolegium w ogóle pominęło badanie sprawy pod kątem, czy czeremchy amerykańskie to drzewa owocowe. Ich zdaniem żądanie zawarte w odwołaniu z dnia 15 marca 2010r. uchylenia decyzji organu pierwszej instancji w całości i umorzenia postępowania w sprawie sugerowało jednocześnie, że według nich, wszystkie 8 drzew objętych przedmiotową decyzją, a więc 4 czeremchy amerykańskie i 4 czereśnie ptasie to drzewa owocowe. Tymczasem Kolegium objęło rozważaniami jedynie czereśnię ptasią pomijając ocenę, czy czeremcha amerykańska jest drzewem owocowym.
Ponadto poważne zastrzeżenia skarżących budzi nałożenie kary na obojga małżonków. Co prawda I. Z. na zasadzie wspólności ustawowej małżeńskiej jest współwłaścicielką nieruchomości, z której usunięto drzewa, jednakże na tym kończy się jej udział w niniejszej sprawie, bowiem polecenie wycięcia drzew wydał J. Z. w związku z realizacją obiektu handlowo-usługowego. Tym samym organ nakładając karę wspólnie na obojga małżonków nieprawidłowo ocenił stan sprawy.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, przywołując argumentacje zawarta w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając skargę zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Rozważania na temat przedmiotowej sprawy należy rozpocząć od przywołania treści art. 83 ust 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (t.j.;Dz. U. z 2009 r. Nr 151, poz. 1220 ze zm. - zwanej dalej w skrócie "ustawą"), zgodnie z którym - usunięcie drzew lub krzewów z terenu nieruchomości może nastąpić, z zastrzeżeniem ust. 2 i 2a, po uzyskaniu zezwolenia wydanego przez wójta, burmistrza albo prezydenta miasta na wniosek posiadacza nieruchomości. Jeżeli posiadacz nieruchomości nie jest właścicielem - do wniosku dołącza się zgodę jej właściciela.
Powyżej wskazany obowiązek uzyskania zgody na usunięcie drzew czy krzewów jest jednym z najbardziej znanych instrumentów ochrony zasobów przyrody na obszarach miast i wsi, funkcjonuje bowiem w ustawodawstwie już od dawna. Obowiązek ten jest powiązany z ciężarem poniesienia opłaty z tytułu usunięcia, zaś usunięcie bez zezwolenia co do zasady skutkować musi nałożeniem administracyjnej kary pieniężnej, zgodnie z art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy, który stanowi, iż wójt, burmistrz lub prezydent miasta wymierza administracyjną karę pieniężną za usuwanie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia. Jak się powszechnie przyjmuje kara taka należy do kategorii tzw. deliktów administracyjnych, co oznacza, że jest wymierzana w razie zaistnienia takiego stanu faktycznego, z jakim ustawa wiąże odpowiedzialność. Bez znaczenia dla bytu tej odpowiedzialności pozostają pobudki czy motywy, jakimi kieruje się osoba usuwająca drzewo, nie ma też znaczenia jej stan świadomości co do bezprawności takiego działania.
Sytuacje, w których nie jest wymagane przedmiotowe zezwolenie wymienia art. 83 ust. 6 ustawy. Wyliczenie zawarte w tym przepisie wskazuje na drzewa i krzewy, wobec których ze względu na ich rodzaj, wiek, a także ze względu na ich usytuowanie uniemożliwiające lub utrudniające prowadzenie określonych działań lub funkcjonowanie określonych jednostek, nie jest wymagane uzyskanie zezwolenia na ich usunięcie.
W dacie rozstrzygania przez organy nie wymagało zezwolenia m.in. usunięcie drzew: w lasach, owocowych, z wyłączeniem rosnących na terenie nieruchomości wpisanej do rejestru zabytków oraz w granicach parku krajobrazowego, na plantacjach drzew i krzewów, których wiek nie przekracza 5 lat. We wszystkich innych przypadkach legalne usunięcie drzew lub krzewów wymaga zezwolenia.
W niniejszej sprawie, co zostało bezspornie ustalone, zostało wyciętych osiem drzew. Cztery z gatunku czeremcha amerykańska i cztery z gatunku czereśnia ptasia. Ustalenia zatem wymagało, czy drzewa te objęte są katalogiem wskazanego zwolnienia z obowiązku uzyskania zgody na ich usunięcie, czy też nie.
W sprawie w istocie ustalenia te stanowiące istotę sporu sprowadzały się do udzielenia odpowiedzi na pytanie czy czeremcha amerykańska i czereśnia ptasia są drzewami owocowymi, których - tym samym - usunięcie nie wymagało uzyskania zezwolenia.
Dokonując odpowiedzi na tak postawione pytanie, Sąd podziela pogląd wyrażony przez organy orzekające w niniejszej sprawie, co do braku podstaw do uznania w okolicznościach niniejszej sprawy, iż usunięta przez skarżącego czereśnia ptasia i czeremcha amerykańska są drzewami owocowymi, których usunięcie nie wymagało uzyskania stosownego zezwolenia.
Zdaniem Sądu stanowisko organów zostało wyrażone na podstawie postępowania administracyjnego przeprowadzonego zgodnie z obowiązkami, wynikającymi z art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. Wydane decyzje odpowiadają zaś wymogom sformułowanym w art. 107 § 1 i § 3 k.p.a.
W ocenie Sądu organy rozpatrujące niniejszą sprawę w sposób prawidłowy przeprowadziły postępowanie, podejmując wszelkie możliwe działania w celu zgromadzenia całego dostępnego materiału dowodowego, na jego podstawie poczyniły wnikliwe ustalenia faktyczne, nie przekraczając granic swobodnej oceny dowodów, co znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniach decyzji, wskazujących na podstawie jakich dowodów organy ustaliły konkretne fakty, a także z jakich przyczyn zgromadzone w sprawie dokumenty zostały obdarzone przymiotem wiarygodności. Stan faktyczny, ustalony w zgodzie z przepisami k.p.a., stał się dla organów podstawą do zastosowania przepisów prawa materialnego, co również uczyniono w sposób prawidłowy.
Zgodnie z ww. art. 7 k.p.a. organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Oznacza to, że organ administracji jest zobowiązany z urzędu przeprowadzić dowody, służące ustaleniu stanu faktycznego sprawy. Z kolei przepis art. 75 § 1 k.p.a. stanowi, że jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny.
W przedmiotowej sprawie z uwagi na zaistniała kwestię sporną wymagająca wiadomości specjalnych decydujące znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy miały dowody w postaci opinii biegłych. Dopuszczalność przeprowadzenia takiego dowodu przewiduje art. 84 § 1 k.p.a. stanowiący, iż w sytuacji gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalne, organ administracji publicznej może zwrócić się do biegłego lub biegłych o wydanie opinii. Rozstrzygnięcie sprawy wymaga zaś wiadomości specjalnych wtedy, gdy przy jej rozstrzyganiu wyłoni się zagadnienie mające znaczenie dla rozstrzygnięcia, którego wyjaśnienie przekracza zakres wiadomości i doświadczenia życiowego osób mających wykształcenie ogólne i nie jest możliwe bez posiadania wiadomości specjalnych w określonej dziedzinie.
W doktrynie i orzecznictwie zgodnie przyjmuje się, iż organ nie jest związany ani skrępowany opinią biegłego i ocenia taką opinię na podstawie własnej wiedzy. Może ją zatem przyjąć, jeśli uzna, że jest ona trafna. Może ją także odrzucić w całości lub w części i przyjąć odmienną opinię opartą na nauce i doświadczeniu. Opinia biegłego jest dla organu tylko materiałem, który powinien mu pomóc w rozstrzygnięciu sprawy, nie może go jednak w tym zastępować. Z tych względów organ nie może ograniczyć się w uzasadnieni decyzji do powołania się na konkluzje zawarta w opinii biegłego, lecz obowiązany jest sprawdzić, na jakich przesłankach biegły oparł swoja konkluzję i skontrolować prawidłowość rozumowania biegłego.
W niniejszej sprawie - zdaniem Sądu - organ sprostał przedstawionym wymaganiom dotyczącym oceny dowodu w postaci opinii biegłego. Uzasadnienie wydanych decyzji w tym zakresie jest spójne i przekonywujące.
Sąd podziela pogląd i argumentację Kolegium co do zaliczenia czereśni ptasich usuniętych z działki skarżących do drzew wymagających zezwolenia na ich usunięcie. W tym zakresie nie mogło bowiem być skuteczne samo przyjęcie, iż drzewo to wydaje owoce. W takiej sytuacji prawie każde drzewo należałoby uznać za owocowe, bowiem znaczna ich części wydaje owoce (nie rzadko nawet jadalne), a mimo to nikt drzew tych nie uważa za drzewa owocowe. Również i czereśnia ptasia poprzez to, że rodzi owoce jest drzewem owocowym, jednakże nie jest to kryterium, jakim posługuje się przepis art. 83 ust. 6 pkt 2 ustawy. Zasadnie podniosło Kolegium, iż o zakwalifikowaniu drzewa do grupy owocowych powinna decydować przydatność towarowa drzewa dla człowieka, a więc możliwość pozyskiwania owoców na jego potrzeby. Nikt bowiem nie hoduje czereśni ptasiej w celach spożywczych. Jakkolwiek drzewo to służy jako podkładka generatywna do hodowli odmian wykorzystywanych w celach spożywczych, to jednak w swojej pierwotnej dzikiej formie przyrodniczej, a więc takiej, jaką posiadały sporne drzewa, czereśnia ptasia służy jedynie jako pokarm dla ptaków.
Sąd aprobuje również twierdzenia przywołane przez organ, a zawarte w opracowaniu K. Gruszeckiego pt. Zezwolenia na usuniecie drzew i krzewów, Presscom, Wrocław 2010, s. 102, mówiące o tym, iż czy drzewo ma przymiot owocowego, w znaczeniu jaki nadaje mu art. 83 ust.. 6 pkt 2 ustawy, powinien decydować również cel, w którym konkretne drzewo posadzono lub miejsce, gdzie rośnie. Tak więc dopuszczalnym jest uznanie tego samego gatunku drzewa, za drzewo owocowe bądź ozdobne zależnie od konkretnych okoliczności sprawy. Materiał zgromadzony w toku niniejszego postępowania wskazuje natomiast, iż usunięte z działki nr [...] drzewa czereśni ptasiej nie były tam sadzone przez człowieka w celu pozyskiwania owoców, ale wyrosły w sposób naturalny (samoistny) na areale obecnej działki rolnej, co prowadzi do wniosku, iż nie można było ich uznać za drzewa owocowe.
Odnosząc się do zarzutów skargi podnieść należy - co do uznania czeremchy amerykańskiej za drzewo owocowe - iż jakkolwiek w toku postępowania przed organami kwestia kwalifikacji tego gatunku nie była przedmiotem sporu, to i tak zarzutu tego nie można uznać za usprawiedliwiony. Mianowicie czeremcha amerykańska jest wprost wymieniona w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 13 października 2004 r. w sprawie stawek opłat dla poszczególnych rodzajów i gatunków drzew (Dz. U. Nr 228, poz. 2306) oraz obwieszczenia Ministra Środowiska z dnia 14 października 2008r. w sprawie stawek opłat za usunięcie drzew i krzewów oraz kar za zniszczenie zieleni na rok 2009 (M.P. Nr 82, poz. 725) w pozycji nr 1 załącznika nr 2 jako gatunek drzewa wymagający zezwolenia na jego usunięcie. Z tego powodu cała polemika na temat, czy jest to drzewo owocowe, czy ozdobne, była i jest zbędna skoro ustawodawca wprost nakazał legitymować się zezwoleniem na jego usunięcie.
Odnośnie zaś pominięcia przez organy treści obydwu korzystnych dla strony opinii, tj. K. W. i I. G. to wskazać należy, iż zostały one sporządzone przed wszczęciem postępowania w sprawie wymierzenia skarżącym przedmiotowej kary administracyjnej, i jako takie nie mogły stanowić opinii biegłego w rozumieniu przepisów k.p.a., lecz wyłącznie dowód z dokumentów, którego dołączenie do akt sprawy mogli skarżący wnioskować, jak to się stało odnośnie opinii K. W.
Nie można również uczynić organom zarzutu z faktu obciążenia przedmiotową karą również skarżącą I. Z. W pełni zasadnie w tym zakresie kolegium wskazało, iż do poniesienia odpowiedzialności za usunięcie drzew lub krzewów bez zezwolenia może być pociągnięty jedynie posiadacz (samoistny lub zależny) nieruchomości, na której one rosły. Skoro bowiem nikt inny nie mógłby uzyskać zezwolenia na ich usunięcie, to oczywiście również nikt inny nie może ponosić odpowiedzialności za ich usunięcie bez zezwolenia. Od odpowiedzialności tej może się uwolnić, jeżeli dowiedzione zostanie, że usunięcia drzewa dokonała osoba trzecia, inna niż posiadacz nieruchomości i że nastąpiło to bez jego wiedzy i możliwości zapobieżenia tej sytuacji. W toku postępowania I. Z. jako współwłaściciel nieruchomości ani razu nie prezentowała swojego sprzeciwu co do poczynań męża w kwestii usunięcia drzew. Od początku wiedziała co jest przedmiotem postępowania, miała w nim zapewniony czynny udział i nigdy nie podnosiła, że nie zgadzała się na usunięcie drzew, bądź w inny sposób usiłowała zapobiec ich usunięciu, kwestionując decyzję męża. Logicznym jest przyjęcie, że na decyzję tę się godziła i ją aprobowała, toteż jako współwłaściciel nieruchomości ponosi taką samą odpowiedzialność za usunięcie drzew bez zezwolenia jak J. Z.
Konkludując, podnieść należy, iż zasada z art. 80 k.p.a., w myśl której organ administracji państwowej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona, odnosi się również do sytuacji, w której występują rozbieżności w ocenach biegłych. Jeżeli jednak organ, zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a., uzasadnił przekonująco w uzasadnieniu decyzji, dlaczego uwzględnił opinię jednego biegłego, odmówił natomiast uwzględnienia opinii innego, to nie można tylko z tego powodu skutecznie podważyć stanowiska organu, zarzucając mu oparcie rozstrzygnięcia na błędnym ustaleniu stanu faktycznego i - tym samym - błędnej ocenie tego stanu pod względem prawnym.
Uzasadnienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego należy uznać za przekonujące i nie naruszające granic swobodnej oceny dowodów. Stan faktyczny został szczegółowo omówiony z powołaniem się na wyjaśnienia stron i opinie ekspertów. Również obwód pni i nałożona kara zostały wyliczone prawidłowo, z uwzględnieniem obowiązujących przepisów, co ukazał organ w swej decyzji w sposób przejrzysty, zrozumiały i wyczerpujący. Zarzuty strony skarżącej wobec powyższego należało uznać za niezasadne.
Z tych też względów, uznając iż zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, Sąd w oparciu o przepis art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI