II SA/LU 43/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie rozpoznał skargę zarządcy w postępowaniu sanacyjnym spółki na decyzję Wojewody Lubelskiego, która utrzymała w mocy decyzję Prezydenta Miasta o wywłaszczeniu prawa użytkowania wieczystego nieruchomości pod budowę parkingu. Skarżący podnosił zarzuty dotyczące wysokości odszkodowania (brak uwzględnienia podatku VAT), sposobu jego wypłaty na rzecz banku jako wierzyciela hipotecznego (z naruszeniem przepisów prawa restrukturyzacyjnego) oraz braku zbadania rzeczywistej wartości zabezpieczenia hipotecznego. Sąd oddalił skargę, uznając ją za niezasadną. W kwestii podatku VAT, sąd powołał się na ugruntowane orzecznictwo NSA, zgodnie z którym odszkodowanie za wywłaszczenie nie obejmuje kwoty VAT, gdyż jego celem jest rekompensata wartości rynkowej utraconego prawa, a nie ceny sprzedaży. Odnosząc się do zarzutów naruszenia prawa restrukturyzacyjnego, sąd stwierdził, że przepisy te dotyczą zbywania mienia w drodze czynności cywilnoprawnych i nie mają zastosowania do wywłaszczenia jako czynności publicznoprawnej. Sąd uznał również, że mimo pewnych uchybień organów w precyzyjnym ustaleniu wartości hipoteki, okoliczności sprawy, w tym fakt, że wierzytelność banku zabezpieczona hipoteką znacząco przewyższała ustalone odszkodowanie, a także późniejsze postępowanie restrukturyzacyjne, potwierdzały zasadność wypłaty całej kwoty odszkodowania wierzycielowi hipotecznemu. Sąd podkreślił, że wywłaszczenie prowadzi do wygaśnięcia ograniczonych praw rzeczowych, a odszkodowanie powinno być pomniejszone o ich wartość, jednak w przypadku hipoteki łącznej, gdzie wierzytelność przekracza wartość wywłaszczanej nieruchomości, całe odszkodowanie może przypaść wierzycielowi. Sąd nie dopatrzył się również naruszenia przepisów dotyczących wyłączenia organu od udziału w sprawie.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących odszkodowania za wywłaszczenie, w tym kwestii VAT, oraz stosowania przepisów prawa restrukturyzacyjnego w kontekście wywłaszczenia nieruchomości obciążonych hipoteką.
Sprawa dotyczy specyficznej sytuacji hipoteki łącznej na nieruchomościach powstałych w wyniku podziału, co może ograniczać bezpośrednie zastosowanie do innych przypadków.
Zagadnienia prawne (4)
Czy odszkodowanie za wywłaszczenie nieruchomości powinno obejmować podatek VAT?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, odszkodowanie za wywłaszczenie nieruchomości ustalone na podstawie ustawy o gospodarce nieruchomościami nie obejmuje kwoty podatku od towarów i usług.
Uzasadnienie
Wartość rynkowa nieruchomości ustalana przez rzeczoznawcę majątkowego nie jest ceną sprzedaży i nie uwzględnia podatku VAT. Przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami nie przewidują powiększenia odszkodowania o VAT.
Czy środki z odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości obciążonej hipoteką powinny być wypłacone wierzycielowi hipotecznemu z pominięciem postępowania sanacyjnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, w sytuacji gdy wierzytelność zabezpieczona hipoteką przekracza wartość wywłaszczanej nieruchomości, a wierzyciel nie wyraził zgody na objęcie wierzytelności układem w postępowaniu sanacyjnym, środki z odszkodowania mogą być wypłacone wierzycielowi hipotecznemu.
Uzasadnienie
Przepisy prawa restrukturyzacyjnego dotyczące zbywania mienia i podziału sum uzyskanych ze sprzedaży nie mają zastosowania do wywłaszczenia jako czynności publicznoprawnej. Wierzytelności zabezpieczone hipoteką są zazwyczaj wierzytelnościami pozaukładowymi.
Jak należy ustalić wartość hipoteki obciążającej wywłaszczaną nieruchomość w celu pomniejszenia odszkodowania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Wartość hipoteki należy ustalić w oparciu o wysokość świadczenia głównego i odsetek zabezpieczonych hipoteką, przy czym w przypadku hipoteki łącznej na nieruchomościach powstałych w wyniku podziału, jeśli wierzytelność przekracza wartość wywłaszczanej części, całe odszkodowanie może przypaść wierzycielowi hipotecznemu.
Uzasadnienie
Choć organy powinny ustalić konkretną wartość hipoteki, w sytuacji gdy wierzytelność banku znacząco przekraczała wartość wywłaszczanego prawa użytkowania wieczystego, a skarżący nie podważył tej tezy, uchybienie organu w tym zakresie nie miało wpływu na wynik sprawy.
Czy Prezydent Miasta powinien być wyłączony od udziału w postępowaniu wywłaszczeniowym, gdy wnioskodawcą i podmiotem zobowiązanym do zapłaty odszkodowania jest Gmina?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, brak jest podstaw prawnych do wyłączenia Prezydenta Miasta od udziału w takim postępowaniu.
Uzasadnienie
Przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami i Kodeksu postępowania administracyjnego nie przewidują takiej podstawy wyłączenia w analizowanej sytuacji.
Przepisy (18)
Główne
u.g.n. art. 128
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Odszkodowanie za wywłaszczenie nie obejmuje podatku VAT; odszkodowanie pomniejsza się o wartość praw rzeczowych obciążających nieruchomość.
u.g.n. art. 134
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Odszkodowanie odpowiada wartości rynkowej nieruchomości.
u.g.n. art. 130
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Ustalenie wysokości odszkodowania następuje po uzyskaniu opinii rzeczoznawcy majątkowego.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Oddalenie skargi.
p.p.s.a. art. 134 § ust. 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd administracyjny kontroluje legalność zaskarżonej decyzji.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa uchylenia decyzji w przypadku istotnego wpływu błędów na wynik sprawy.
Pomocnicze
u.g.n. art. 142
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Dotyczy wyłączenia prezydenta miasta od udziału w sprawach dotyczących zwrotu wywłaszczonej nieruchomości.
u.p.t.u. art. 7 § ust. 1 pkt 1
Ustawa o podatku od towarów i usług
Wywłaszczenie nieruchomości podlega podatkowi VAT jako dostawa towarów.
u.k.w.h. art. 76 § ust. 1
Ustawa o księgach wieczystych i hipotece
Dotyczy hipoteki łącznej obciążającej nieruchomości powstałe w wyniku podziału.
k.p.a. art. 84
Ustawa Kodeks postępowania administracyjnego
Dowód z opinii biegłego.
k.p.a. art. 25
Ustawa Kodeks postępowania administracyjnego
Przesłanki wyłączenia organu od udziału w sprawie.
k.p.a. art. 24
Ustawa Kodeks postępowania administracyjnego
Przesłanki wyłączenia pracownika od udziału w sprawie.
P.r. art. 323 § ust. 4
Ustawa Prawo restrukturyzacyjne
Sporządzenie przez zarządcę planu podziału sum uzyskanych ze sprzedaży rzeczy obciążonych hipoteką.
P.u. art. 348 § ust. 1
Ustawa Prawo upadłościowe
Sporządzenie przez syndyka planu podziału sum uzyskanych ze sprzedaży rzeczy lub praw obciążonych hipoteką.
P.r. art. 151 § ust. 2
Ustawa Prawo restrukturyzacyjne
Wierzytelności zabezpieczone hipoteką są zazwyczaj pozaukładowe.
specustawa drogowa art. 18 § ust. 1a
Ustawa o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych
Pomniejszenie odszkodowania o wartość ograniczonych praw rzeczowych.
specustawa drogowa art. 18 § ust. 1c
Ustawa o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych
Ustalenie wysokości odszkodowania za wygaśnięcie hipoteki.
specustawa drogowa art. 18 § ust. 1d
Ustawa o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych
Wypłata odszkodowania osobom, którym przysługiwały ograniczone prawa rzeczowe.
Argumenty
Odrzucone argumenty
Odszkodowanie powinno być powiększone o podatek VAT. • Wypłata odszkodowania wierzycielowi hipotecznemu narusza przepisy prawa restrukturyzacyjnego. • Organy nie zbadały rzeczywistej wartości hipoteki obciążającej nieruchomość.
Godne uwagi sformułowania
odszkodowanie tytułu wywłaszczenia, ustalone w drodze decyzji wydanej na podstawie art. 128 u.g.n., nie obejmuje kwoty podatku od towarów i usług • następcze zdarzenie w postaci powstania zobowiązania podatkowego nie może rzutować na zasady obowiązujące na etapie ustalania odszkodowania • pojęcie wartość rynkowa i cena sprzedaży nie są pojęciami tożsamymi • przepisy prawa restrukturyzacyjnego [...] odnosi się do zbywania składników majątkowych w drodze czynności cywilnoprawnych. Tylko w takiej sytuacji racje bytu ma zgoda sędziego-komisarza • Nie ma żadnych racjonalnych podstaw do rozciągania zakresu zastosowania tego przepisu na czynność publicznoprawną, jaką jest wywłaszczenie. • hipoteka łączna wygasła, ale wyłącznie w odniesieniu do działki nr 223/33. Na działce nr 223/32 hipoteka pozostała
Skład orzekający
Jerzy Parchomiuk
przewodniczący-sprawozdawca
Grzegorz Grymuza
członek
Bogusław Wiśniewski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących odszkodowania za wywłaszczenie, w tym kwestii VAT, oraz stosowania przepisów prawa restrukturyzacyjnego w kontekście wywłaszczenia nieruchomości obciążonych hipoteką."
Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznej sytuacji hipoteki łącznej na nieruchomościach powstałych w wyniku podziału, co może ograniczać bezpośrednie zastosowanie do innych przypadków.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa porusza złożone zagadnienia dotyczące wywłaszczenia, odszkodowania, podatku VAT oraz kolizji przepisów prawa restrukturyzacyjnego z prawem administracyjnym, co jest istotne dla praktyków.
“Wywłaszczenie nieruchomości: Czy odszkodowanie powinno zawierać VAT i jak traktować hipotekę?”
Dane finansowe
WPS: 388 190 PLN
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.