II SA/Lu 119/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie rozpoznał skargę J. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która utrzymała w mocy decyzję Prezydenta Miasta Lublin ustalającą odpłatność skarżącej za pobyt jej matki w domu pomocy społecznej (DPS). Organy ustaliły, że skarżąca, jako córka mieszkanki DPS, jest zobowiązana do ponoszenia części kosztów. Skarżąca nie pracuje zawodowo, utrzymuje się z emerytury, a jej mąż, obywatel innego państwa, nie wyraża zgody na ujawnienie swoich dochodów. Organy pierwszej i drugiej instancji, powołując się na art. 61 ust. 1 i 2e ustawy o pomocy społecznej, ustaliły odpłatność w drodze decyzji, uznając, że odmowa ujawnienia dochodów męża i brak zgody na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego uzasadniają takie działanie. Skarżąca zarzuciła naruszenie prawa i sprzeczność z ustaleniami faktycznymi, twierdząc, że nie prowadzi wspólnego gospodarstwa z mężem i jest na jego utrzymaniu. Sąd administracyjny oddalił skargę, stwierdzając, że skarżąca, mieszkając z mężem i nie ujawniając jego dochodów, faktycznie odmówiła przeprowadzenia wywiadu środowiskowego lub złożenia niezbędnego oświadczenia. W takiej sytuacji, zgodnie z art. 61 ust. 2e u.p.s., organ ma prawo ustalić opłatę w wysokości różnicy między kosztem utrzymania a opłatą mieszkańca, bez uwzględniania sytuacji dochodowej zobowiązanego. Sąd podkreślił, że odmowa ujawnienia dochodów męża, mimo zamieszkiwania razem, jest równoznaczna z odmową przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, co uzasadnia zastosowanie przepisu o charakterze represyjnym. Sąd uznał również, że nie było podstaw do zwolnienia skarżącej z opłaty, gdyż wymagałoby to przeprowadzenia wywiadu środowiskowego lub złożenia stosownego oświadczenia, czego skarżąca odmówiła.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalanie odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej w sytuacji odmowy ujawnienia dochodów przez członka rodziny, zwłaszcza gdy osoba zobowiązana mieszka za granicą lub odmawia współpracy z organami.
Dotyczy specyficznej sytuacji odmowy ujawnienia dochodów i braku zgody na wywiad środowiskowy. Interpretacja definicji rodziny i wspólnego gospodarstwa domowego.
Zagadnienia prawne (3)
Czy odmowa ujawnienia dochodów męża przez osobę zobowiązaną do odpłatności za pobyt rodzica w DPS uzasadnia ustalenie tej odpłatności w drodze decyzji administracyjnej na podstawie art. 61 ust. 2e ustawy o pomocy społecznej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, odmowa ujawnienia dochodów męża, mimo zamieszkiwania razem, jest równoznaczna z odmową przeprowadzenia wywiadu środowiskowego lub złożenia niezbędnego oświadczenia, co uzasadnia zastosowanie art. 61 ust. 2e u.p.s. i ustalenie opłaty w wysokości różnicy między kosztem utrzymania a opłatą mieszkańca.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że skarżąca, mieszkając z mężem i nie ujawniając jego dochodów, faktycznie uniemożliwiła przeprowadzenie wywiadu środowiskowego lub złożenie oświadczenia o dochodach rodziny. W takiej sytuacji przepis art. 61 ust. 2e u.p.s. pozwala na ustalenie opłaty w sposób represyjny, bez uwzględniania sytuacji dochodowej zobowiązanego.
Czy osoba mieszkająca za granicą, ale pozostająca w związku małżeńskim z osobą zamieszkującą w Polsce, jest zobowiązana do ujawnienia dochodów męża w celu ustalenia odpłatności za pobyt rodzica w DPS?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, dla ustalenia odpłatności konieczne jest uwzględnienie dochodu na osobę w rodzinie, co obejmuje dochody wszystkich członków rodziny pozostających w faktycznym związku, wspólnie zamieszkujących i gospodarujących, niezależnie od ich obywatelstwa czy miejsca zamieszkania.
Uzasadnienie
Sąd wyjaśnił, że definicja rodziny i dochodu rodziny w ustawie o pomocy społecznej obejmuje osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie zamieszkujące i gospodarujące. Nawet jeśli skarżąca mieszka za granicą, a jej mąż w Polsce, jeśli prowadzą wspólne gospodarstwo domowe, jego dochody powinny być brane pod uwagę.
Czy odmowa ujawnienia dochodów lub brak zgody na wywiad środowiskowy uniemożliwia ubieganie się o zwolnienie z opłaty za pobyt w DPS?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, zgodnie z art. 64 u.p.s., zwolnienie z opłaty wymaga przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego lub złożenia stosownego oświadczenia, czego odmowa uniemożliwia uwzględnienie wniosku o zwolnienie.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że procedury dotyczące zwolnienia z opłat za pobyt w DPS, określone w art. 64 u.p.s., również wymagają ustalenia sytuacji dochodowej i majątkowej zobowiązanego, co zazwyczaj odbywa się poprzez wywiad środowiskowy. Odmowa współpracy w tym zakresie uniemożliwia przyznanie ulgi.
Przepisy (15)
Główne
u.p.s. art. 60 § 1
Ustawa o pomocy społecznej
Wprowadza generalną zasadę, zgodnie z którą pobyt w domu pomocy społecznej jest odpłatny do wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania mieszkańca.
u.p.s. art. 61 § 1
Ustawa o pomocy społecznej
Określa kolejność osób zobowiązanych do wnoszenia opłat za pobyt w domu pomocy społecznej: mieszkaniec, małżonek, zstępni, wstępni, gmina.
u.p.s. art. 61 § 2
Ustawa o pomocy społecznej
Określa górną granicę opłaty ponoszonej przez mieszkańca (70% dochodu) oraz zasady ustalania opłaty przez małżonków, zstępnych i wstępnych (umowa, uwzględnienie dochodu na osobę w rodzinie).
u.p.s. art. 61 § 2d
Ustawa o pomocy społecznej
Reguluje ustalenie opłaty w drodze decyzji w przypadku odmowy zawarcia umowy przez osoby zobowiązane.
u.p.s. art. 61 § 2e
Ustawa o pomocy społecznej
Stanowi, że w przypadku odmowy zawarcia umowy oraz niewyrażenia zgody na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego, opłata jest ustalana w drodze decyzji w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania a opłatą mieszkańca i innych osób.
Pomocnicze
u.p.s. art. 103 § 2
Ustawa o pomocy społecznej
Reguluje ustalanie wysokości opłaty w drodze umowy z małżonkiem, zstępnymi i wstępnymi, biorąc pod uwagę dochody i możliwości.
u.p.s. art. 64
Ustawa o pomocy społecznej
Przewiduje możliwość zwolnienia z opłaty częściowo lub całkowicie na wniosek, po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego.
u.p.s. art. 64a
Ustawa o pomocy społecznej
Określa przesłanki całkowitego zwolnienia z opłaty w szczególnych przypadkach (np. prawomocne orzeczenie o pozbawieniu władzy rodzicielskiej, skazanie za umyślne przestępstwo).
p.p.s.a. art. 119 § 2
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do oddalenia skargi.
Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § 1
Określa zakres kontroli sądów administracyjnych nad działalnością administracji publicznej.
Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § 2
Określa zakres kontroli sądów administracyjnych nad działalnością administracji publicznej.
p.p.s.a. art. 3
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa zakres kontroli sądów administracyjnych.
p.p.s.a. art. 4
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa zakres kontroli sądów administracyjnych.
p.p.s.a. art. 134 § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Odmowa ujawnienia dochodów męża przez skarżącą, mimo zamieszkiwania razem, jest równoznaczna z odmową przeprowadzenia wywiadu środowiskowego lub złożenia niezbędnego oświadczenia. • Zastosowanie art. 61 ust. 2e ustawy o pomocy społecznej jest uzasadnione w sytuacji, gdy osoba zobowiązana odmawia ujawnienia swojej sytuacji dochodowej. • Brak możliwości przeprowadzenia wywiadu środowiskowego z uwagi na miejsce zamieszkania skarżącej za granicą nie zwalnia jej z obowiązku złożenia oświadczenia o dochodach rodziny. • Odmowa ujawnienia dochodów męża uniemożliwia uwzględnienie wniosku o zwolnienie z opłaty za pobyt w DPS.
Odrzucone argumenty
Skarżąca nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego z mężem i jest na jego wyłącznym utrzymaniu. • Obowiązek odpłatności za pobyt w DPS nie ma charakteru bezwzględnego i jest uwarunkowany sytuacją życiową i dochodową zobowiązanych. • Ustawa o pomocy społecznej zawiera przepisy o charakterze represyjnym, arbitralnie ustalające odpłatność bez uwzględnienia sytuacji materialnej.
Godne uwagi sformułowania
„nie prowadzi gospodarstwa domowego wraz z mężem, tylko jest na jego wyłącznym utrzymaniu" • „przepis art. 61 ust. 2e ustawy o pomocy społecznej ma charakter represyjny, bowiem uprawnia organy do ustalenia wysokości opłaty w sposób niezależny od sytuacji osobistej, jak i możliwości majątkowych i dochodowych zobowiązanego." • „ratio legis powołanej regulacji opiera się na założeniu, że skoro zobowiązany odmawia zgody na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, którego zasadniczym celem jest ustalenie jego sytuacji osobistej, majątkowej i dochodowej, to organy uprawnione są do ustalenia tej opłaty w oparciu o koszty utrzymania mieszkańca w domu pomocy społecznej, bez uwzględniania jakichkolwiek ograniczeń wynikających z sytuacji osobistej, dochodowej i majątkowej zobowiązanego."
Skład orzekający
Bartłomiej Pastucha
sprawozdawca
Jerzy Parchomiuk
członek
Joanna Cylc-Malec
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalanie odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej w sytuacji odmowy ujawnienia dochodów przez członka rodziny, zwłaszcza gdy osoba zobowiązana mieszka za granicą lub odmawia współpracy z organami."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji odmowy ujawnienia dochodów i braku zgody na wywiad środowiskowy. Interpretacja definicji rodziny i wspólnego gospodarstwa domowego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu odpłatności za pobyt w DPS, ale z nietypowym elementem dotyczącym obywatela innego państwa i odmowy ujawnienia dochodów, co pokazuje represyjny charakter przepisów w określonych sytuacjach.
“Czy odmowa ujawnienia dochodów męża może oznaczać pełną odpłatność za pobyt matki w DPS?”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.