II SA/Lu 107/25

II SA/Lu 107/25 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2025-04-15
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-03-06
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Brygida Myszyńska-Guziur
Grzegorz Grymuza /sprawozdawca/
Jerzy Parchomiuk /przewodniczący/
Symbol z opisem
6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 725
art. 30 ust. 5, art. 30 ust. 5c, art. 30 ust. 5d
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c, art. 145 par. 3, art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 572
art. 105 par. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Parchomiuk Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Grymuza (sprawozdawca) Asesor sądowy Brygida Myszyńska-Guziur po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 15 kwietnia 2025 r. sprawy ze skargi S. S. na decyzję Wojewody Lubelskiego z dnia 2 stycznia 2025 r., znak: IF-VII.7840.3.67.2024.JZM w przedmiocie sprzeciwu do zgłoszenia rozbiórki budynku I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Starosty Lubelskiego z dnia 19 listopada 2024 r., znak: AB.6743.1446.2024.MSG; II. umarza postępowanie administracyjne; III. zasądza od Wojewody Lubelskiego na rzecz S. S. kwotę 500 (pięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia 2 stycznia 2025 r., znak: IF- [...] Wojewoda (dalej "Wojewoda" lub "Organ odwoławczy") utrzymał w mocy decyzję Starosty L. (dalej "Starosta" lub "Organ I instancji") z dnia 19 listopada 2024 r., znak: [...] wnoszącą sprzeciw w sprawie zgłoszenia rozbiórki budynku mieszkalnego znajdującego się na działce nr ew. [...] w miejscowości T., gmina W..
Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie sprawy.
Dnia 11 września 2024 r. do Starostwa Powiatowego w L. wpłynęło zgłoszenie S. S. (dalej: "skarżący") dotyczące rozbiórki budynku mieszkalnego zlokalizowanego na działce nr ew. [...] w m. T. , gm. W.. Do zgłoszenia dołączono kopię mapy zasadniczej oraz opis prac rozbiórkowych.
Postanowieniem z dnia 30 września 2024 r., znak: [...] Starosta L. nałożył na skarżącego obowiązek uzupełnienia zgłoszenia poprzez podanie wysokości obiektu przeznaczonego do rozbiórki w terminie do dnia 31 października 2024 r.
Dnia 9 października 2024 r. (data nadania 7 października 2024 r.) do organu I Instancji wpłynęło uzupełnienie przedmiotowego wniosku, w którym to skarżący określił wysokość budynku przeznaczonego do rozbiórki na ok. 6 m, zaznaczając przy tym, iż odległość budowli od granicy działki jest znacznie większa od połowy jej wysokości.
Decyzją z dnia 19 listopada 2024 r., znak: [...] Starosta L. wniósł sprzeciw w sprawie zgłoszenia S. S. z uwagi na nieusunięcie wszystkich braków przez skarżącego w określonym terminie.
Podstawę prawną decyzji Starosty stanowił art. 30 ust. 5c ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2024 r. poz. 725) oraz art. 104 ustawy
z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572).
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ I instancji wyjaśnił, iż zgodnie z art. 31 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 31 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, nie wymaga wydania decyzji o pozwoleniu na rozbiórkę, ale wymaga zgłoszenia, rozbiórka budynków niewpisanych do rejestru zabytków oraz nieobjętych ochroną konserwatorską - o wysokości poniżej 8 m, jeżeli ich odległość od granicy działki jest nie mniejsza niż połowa wysokości. Starosta wskazał, że na podstawie załączonych dokumentów jasno wynika, iż planowana jest rozbiórka budynku mieszkalnego
o wysokości 6 m, który znajduje się w odległości bliższej niż połowa wysokości budynku do działki nr ew. [...], to jest około 2,74 m. Zgodnie z powyższymi przepisami przed rozpoczęciem robót rozbiórkowych takiego obiektu należy uzyskać pozwolenie na rozbiórkę.
Od powyższej decyzji, w ustawowym terminie (tj. dnia 03 grudnia 2024 r.) S. S. wniósł odwołanie do Wojewody za pośrednictwem Starosty L.. Odwołujący nie zgodził się ze stanowiskiem organu I instancji
i wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji Starosty L. w całości, wskazując iż organ I instancji błędnie przyjął wysokość budynku przeznaczonego do rozbiórki na ok. 6 m. Zdaniem skarżącego to nie jest jego rzeczywista wysokość - gdyż jak podaje skarżący może to być 5,40 m. Ponadto, w ocenie skarżącego, błędna jest również przyjęta przez Starostę L. odległość budynku od granicy działki na około 2,74 m, albowiem na podstawie posiadanej przez zgłaszającego dokumentacji w tej sprawie (map) rzeczywista jego odległość wynosi 3,05 m. Poza tym, zdaniem odwołującego, przedmiotowa rozbiórka budynku mieszkalnego na działce nr ew. [...] w m. T. , gm. W. jest zarówno zgodna z ustawą Prawa budowlane i zgłoszenie stało się prawomocne z mocy samego prawa. Dodatkowo, odwołujący zaznaczył, że organ I instancji przy wydaniu decyzji naruszył przepisy postępowania określone w art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 107 3 k.p.a., które polegało na niewyjaśnieniu stanu faktycznego i prawnego sprawy w sposób wyczerpujący oraz przepisów z art. 80 k.p.a. poprzez przekroczenie granicy swobodnej oceny dowodów.
Po rozpatrzeniu odwołania zaskarżoną decyzją w niniejszej sprawie Wojewoda utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu Wojewoda wskazał, że skarżący do zgłoszenia dołączył kopie mapy zasadniczej, na której jednak brak jest jakiejkolwiek informacji o przedmiotowej nieruchomości tj. wysokości budowli czy odległości budynku od granicy działki. Wobec braku tych danych Starosta L. nałożył postanowieniem z dnia 30 września 2024 r. na inwestora obowiązek ich uzupełnienia i usunięcia nieprawidłowości występujących w zgłoszeniu, zakreślając przy tym skarżącemu termin do dnia 31 października 2024 r.
Organ odwoławczy wskazał, że wydanie przez organ I instancji postanowienia nakładającego obowiązek uzupełnienia zgłoszenia przez p. S. oznaczało, że zgłoszenie obarczone było brakami uniemożliwiającymi merytoryczne jego rozstrzygnięcie, ponieważ tylko zgłoszenie spełniające wszystkie wymogi formalne pod względem treści i kompletności załączonych dokumentów, niewymagających ich uzupełnienia pozwała właściwemu organowi na merytoryczną ocenę. W przypadku braku uzupełnienia tych danych przez odwołującego spowoduje to uniemożliwienie przyjęcia przedmiotowego wniosku i tym samym organ I instancji wniesie na tej podstawie sprzeciw w drodze decyzji w myśl art. 30 ust. 5c ustawy Prawa budowlanego. Należy tutaj również zwrócić uwagę, iż w związku z nałożeniem obowiązku uzupełnienia zgłoszenia przez odwołującego przerywa to bieg terminu do wniesienia sprzeciwu (wyrok NSA z dnia 28 czerwca 2022 r., sygn.. II OSK 1131/21, Legalis). W sytuacji zatem, gdy właściwy organ nałoży na inwestora obowiązek uzupełnienia brakujących dokumentów, to termin do zgłoszenia sprzeciwu rozpoczyna się na nowo od dnia złożenia tych dokumentów, a w wypadku ich niezłożenia, od upływu terminu wyznaczonego postanowieniem (wyrok WSA w Olsztynie z dnia 25 lutego 2021 r. sygn.. II SA/Ol 963/20, Legalis).
Wojewoda wskazał, że z uwagi na fakt, że skarżący w dniu 9 października 2024 r. podał informację, iż budynek zgłoszony do rozbiórki jest w wysokości poniżej 8 m (wysokość to ok. 6 m) oraz ze odległość budynku od granicy działki jest znacznie większa od połowy jego wysokości, organ odwoławczy badając przedmiotową sprawę posłużył się danymi zawartymi w decyzji wydanej przez Starostę L. z dnia 19 listopada 2024 r. oraz dokonał pomiaru w serwisie Geoportal.
Na podstawie posiadanych dokumentów i własnej analizy, organ odwoławczy podzielił stanowisko Starosty L., iż budynek przeznaczony do rozbiórki
o wysokości 6 m, znajduje się w odległości bliższej niż połowa wysokości budynku do działki nr ew. [...], i od jego odległość od granicy działki wynosi 2,74 m.
W związku z powyższym, Wojewoda stwierdził, że organ I instancji prawidłowo uznał, iż nie został spełniony w całości warunek, określony w art. 31 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawa budowlanego. Rozbiórka takiego obiektu budowlanego wymaga z mocy prawa uzyskania pozwolenia na rozbiórkę. Usytuowanie budynku przeznaczonego do rozbiórki bez zachowania wymaganej przepisem art. 31 ust 1 pkt 1 Prawa budowlanego odległości, od granicy tej działki powoduje konieczność uzyskania pozwolenia na rozbiórkę, stosownie do art. 28 ust. 1 ustawy Prawo budowlane.
Organ odwoławczy podsumował, iż decyzja Starosty L. jest zasadna i nie narusza prawa, w związku z czym należało ją utrzymać w mocy.
Od powyższej decyzji S. S. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie. W skardze zarzucił naruszenie niżej wymienionych przepisów prawa materialnego i prawa postępowania:
1) ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane z późn. zm., zwanej dalej Prawo budowlane,
2) ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego z póżn. zm., zwany dalej k.p.a., a mianowicie:
- art. 138 § 1 pkt ł k.p.a. w zw. z art. 80 ust. 1 pkt 2, art. 81 ust. Pkt ł i 2 i art. 82 ust. 3 Prawo budowlanego, poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji wydanej po terminie wniesienia sprzeciwu,
- art. 138 § ł pkt 1 k.p.a. w zw. art. 28 ust. ł i art. 31 ust. 1 pkt ł Prawo budowlane, poprzez utrzymanie w mocy decyzję organu I Instancji w okolicznościach sprawy, gdy jest wymagane zgłoszenie a nie pozwolenie,
- art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. art. 80 k.p.a., poprzez przekroczenie granicy swobodnej oceny dowodów i wyciągnięcie wniosków nieuprawnionych w świetle rzeczywistego stanu faktycznego i prawnego sprawy, co spowodowało wydanie zaskarżonej z rażącym naruszeniem prawa,
- art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. z art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 107 § 3 k.p.a., poprzez nie wyjaśnienie stanu faktycznego i prawnego sprawy w sposób wyczerpujący zasadności przesłanek, jakimi organ Wojewoda, kierował się przy wydaniu zaskarżonej decyzji, co miało istotny wpływ na wynik sprawy i doprowadziło do rozstrzygnięcia z rażącym naruszeniem prawa.
Mając powyższe zarzuty na uwadze skarżący wniósł o:
1) uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i poprzedzającej ją decyzję Starosty L. z dnia 19 listopada 2024 r. znak : [...] wnoszącej sprzeciw w sprawie zgłoszenia dotyczącego rozbiórki domu mieszkalnego znajdującego się na działce nr ew. [...] w m. T. gm. W., m. in. na fakt wniesienia sprzeciwu bez zachowania terminu,
2) umorzenie postępowania na jego bezprzedmiotowość, z uwagi na fakt, że na podstawie prawomocnego zgłoszenia (milczącej zgody) budynek mieszkalny objęty w/w decyzjami, został rozebrany w dniach 15-16 listopada 2024 r.,
3) ewentualnie, uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania,
4) zasądzenie kosztów postępowania na rzecz skarżącego, według norm prawem przepisanych,
5) rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym.
W uzasadnieniu skargi S. S. wskazał, że pismem z dnia
4 października 2024 r (doręczonym organowi dnia 09.10.2024 r.) poinformował organ, że budynek zgłoszony do rozbiórki jest o wysokości poniżej 8 m (wysokość to ok. 6 m) a odległość budynku od granicy działki jest znacznie większa od połowy wysokości, wykonał więc w całości obowiązek, który został nałożony postanowieniem Starosty L. z dnia 30 września 2024 r.
W jego ocenie termin do zgłoszenia sprzeciwu przez Starostę L. rozpoczynał swój bieg z dniem 9 października 2024 r. i upływał z dniem 20 października 2024 r., zatem zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa budowlanego zgłoszenie stało się wykonalne od dnia 20 października 2024 r.
a decyzja o wniesieniu sprzeciwu z dnia 19 listopada 2024 r. jest obarczona wadą nieważności, z uwagi na fakt wniesienia jej bez zachowania terminu.
Skarżący wskazał, że odległość budynku od najbliższej granicy działki sąsiedniej to co najmniej 10 m. Wynika to wprost z treści kopii mapy zasadniczej wykonanej w skali 1:1000, załączonej do przedmiotowego wniosku o rozbiórkę budynku. W związku z powyższym roboty polegające na rozbiórce budynku mieszkalnego znajdującego się na działce nr ew. [...] w miejscowości T. gm. W. w dniach 15-16 listopada 2024 zostały wykonane na podstawie przedmiotowego zgłoszenia, z zachowaniem obowiązujących przepisów prawa w przedmiocie rozbiórki budynków.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda stwierdził, że nie może zgodzić
z stanowiskiem skarżącego, że termin do zgłoszenia sprzeciwu przez Starostę L. rozpoczynał swój bieg z dniem 9 października 2024 r. a upływał z dniem 20 października 2024 r.
Wojewoda wskazał, że z akt sprawy wynika że, S. S. w dniu 9 października 2024 r. złożył w Starostwie Powiatowym w L. pismo, w którym wskazał, że budynek którego dotyczy rozbiórka ma wysokość około 6 m. Jednakże w ocenie organu I instancji, inwestor nie spełnił wymogów formalnych zgłoszenia, dlatego też bieg terminu do wniesienia sprzeciwu przez Starostę L. liczy się od końca terminu wyznaczonego postanowieniem, w którym inwestor mógł dokonać uzupełnień tj. od dnia 31 października 2024 r.
W odniesieniu do wyjaśnień S. S. dotyczących dokonania
w dniach 15-16 listopada 2024 r. rozbiórki budynku mieszkalnego Wojewoda podkreślił, że ww. prace zostały wykonane bez skutecznego zgłoszenia a organy I
i II instancji nie miały wiedzy o powyższym fakcie na etapie prowadzonego postępowania oraz w dniu wydania zaskarżonych decyzji.
Natomiast w odpowiedzi na zarzuty skarżącego kwestionujące odległość budynku od najbliższej działki sąsiedniej organ odwoławczy podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną i stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 134 § 1 i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm. – dalej jako "p.p.s.a.").
Biorąc pod uwagę tak zakreśloną kognicję sądu administracyjnego oraz przyczyny wzruszenia aktów organów administracji wynikające z treści art. 145 § 1 p.p.s.a., Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja oraz decyzja organu I instancji naruszają prawo w stopniu uzasadniającym ich wyeliminowanie z obrotu prawnego.
Na wstępie należy wskazać, że co do zasady rozbiórkę można rozpocząć po uzyskaniu decyzji o pozwoleniu na rozbiórkę (art. 30b ust. 1 Prawa budowlanego). Za to wyjątki od tej zasady określa art. 31 tej ustawy.
Zgodnie z art. 31 ust. 1 Prawa budowlanego nie wymaga decyzji o pozwoleniu na rozbiórkę, ale wymaga zgłoszenia, 1) rozbiórka budynków i budowli o wysokości poniżej 8 m, jeżeli ich odległość od granicy działki jest nie mniejsza niż połowa wysokości, 2) rozbiórka napowietrznej linii energetycznej o napięciu znamionowym wyższym niż 1 kV i niższym niż 110 kV.
Natomiast w myśl art. 31 ust. 1a Prawa budowlanego nie wymaga decyzji o pozwoleniu na rozbiórkę oraz zgłoszenia rozbiórka: 1) obiektów i urządzeń budowlanych, na budowę których nie jest wymagane pozwolenie na budowę;
2) budynków i budowli zlokalizowanych na terenach zamkniętych ustalonych decyzją Ministra Obrony Narodowej.
Przy czym kolejny przepis ustawy (art. 31 ust. 1b) wprowadza wyjątki od regulacji art. 31 ust. 1 i ust. 1a pkt 2, stanowiąc, że przepisów ust. 1 i ust. 1a pkt 2 nie stosuje się do rozbiórki obiektów budowlanych i urządzeń budowlanych:
1) wpisanych do rejestru zabytków lub 2) objętych ochroną konserwatorską.
W przedmiotowej sprawie skarżący ubiegał się o możliwość rozbiórki na podstawie art. 31 ust. 1 Prawa budowlanego, czyli rozbiórkę nie wymagająca decyzji o pozwoleniu na budowę, ale wymagającej zgłoszenia bowiem planowana rozbiórka dotyczyła budynku mieszkalnego.
W zgłoszeniu rozbiórki, o której mowa w ust. 1, należy określić zakres, miejsce i sposób wykonywania rozbiórki. Przepisy art. 30 ust. 5, 5aa, 5c, 5d i 6a oraz art. 30b ust. 3 pkt 1 stosuje się odpowiednio.
W tych okolicznościach wskazać należy, że podstawą prawną działania organu I instancji był przepis art. 30 p.b., który odnosi się do instytucji sprzeciwu organu administracji architektoniczno-budowlanej, wnoszonego wobec zgłoszonego przez inwestora zamiaru dokonania robót budowlanych, które nie wymagają pozwolenia na budowę, ale jak wskazano powyżej ma również zastosowanie w przypadku rozbiórki.
W takim wypadku inwestor, przed terminem zamierzonego rozpoczęcia robót budowlanych składa do właściwego organu administracji architektoniczno-budowlanej zgłoszenie wraz z niezbędną dokumentacją, a roboty można rozpocząć, jeśli organ ten, w terminie 21 dni od otrzymania zgłoszenia, nie wniesie sprzeciwu (art. 30 ust. 5 ustawy).
W rozpoznawanej sprawie takie zgłoszenie wpłynęło do Starosty L. dnia 11 września 2024 r.
Przy czym, zgodnie z art. 30 ust. 5c Prawa budowlanego, jeżeli organ uznaje, że istnieje konieczność uzupełnienia zgłoszenia, nakłada na zgłaszającego, w drodze postanowienia, obowiązek uzupełnienia, w określonym terminie, brakujących dokumentów, a w przypadku ich nieuzupełnienia - wnosi sprzeciw w drodze decyzji.
Co istotne, nałożenie obowiązku uzupełnienia brakujących dokumentów przerywa bieg terminu, o którym mowa w ust. 5, jak stanowi przepis ust. 5d. Po uzupełnieniu zgłoszenia bieg terminu do wniesienia sprzeciwu zaczyna się od początku.
Z akt sprawy wynika, że Starosta stwierdził konieczność uzupełnienia zgłoszenia, wobec czego postanowieniem z 30 września 2024 r. nałożył na S. S. określone obowiązki, w związku z czym skarżący w dniu 9 października 2024 r. ustosunkował się do wezwania organu, udzielając informacji o wysokości obiektu przeznaczonego do rozbiórki.
Podkreślenia wymaga, że w niniejszej sprawie organ I instancji wydał sprzeciw na podstawie art. 30 ust. 5c p.b. Tym samym organ przyjął, że (1) wystąpiła konieczność uzupełnienia zgłoszenia, a także iż (2) nie uzupełniono brakujących dokumentów w wyznaczonym terminie
Istotą sporu pozostaje więc ocena, czy wobec uzupełnienia przez skarżącego w ustawowym terminie zgłoszenia, decyzja wnosząca sprzeciw przez Starostę L. na podstawie art. 30 ust. 5c p.b. wydana została w przypisanym terminie 21 dni.
Jak już wskazano wyżej nałożenie obowiązku, o którym mowa w ust. 5c, przerywa bieg terminu 21 dni do wniesienia sprzeciw.
Po przerwaniu biegu terminu termin tan należy liczyć od nowa.
Otwartą i nie uregulowaną wprost w ustawie kwestią pozostaje to od jakiej daty należy liczyć na nowo bieg terminu do wniesienia sprzeciwu, czy od dnia, w którym żądane dokumenty zostały złożone, czy też od dnia, który został zakreślony przez organ jako końcowy dzień na uzupełnienie braków zgłoszenia.
W orzecznictwie sądów administracyjnych, konsekwentnie wskazuje się, że za dzień doręczenia uzupełnienia właściwemu organowi należy przyjąć dzień, w którym zgłaszający uzupełnił braki zgłoszenia, lub dzień, w którym upłynął termin wyznaczony przez organ w postanowieniu, o którym mowa w art. 30 ust. 5c (zob. wyroki NSA w Warszawie z 17 maja 1999 r., IV SA 747/97, LEX nr 47285, oraz z 6 grudnia 2002 r., IV SA 2765/00, ONSA 2004, nr 2, poz. 49; wyroki NSA: z 17 listopada 2005 r., II OSK 197/05, LEX nr 196647; z 24 lutego 2006 r., II OSK 593/05, LEX nr 194032; z 25 lipca 2006 r., II OSK 956/05, ONSA WSA 2007, nr 1, poz. 12; wyrok WSA w Białymstoku z 28 października 2008 r., II SA/Bk 512/08, ONSA WSA 2010, nr 4, poz. 68; wyrok WSA w Poznaniu z 9 czerwca 2011 r., IV SA/Po 321/11, dostępny https://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Stanowisko takie nie jest wewnętrznie sprzeczne albowiem w istocie dotyczy ono dwóch różnych sytuacji procesowych.
Pierwszej, gdy strona w wykonaniu wezwania organu, uzupełnia zgłoszenie. Wówczas termin na wniesienie sprzeciwu należy liczyć od dnia, w którym zgłaszający uzupełnił braki zgłoszenia.
Drugiej, gdy inwestor nie wykonał wezwania organu w zakresie uzupełnienia zgłoszenia. Wówczas termin do zgłoszenia sprzeciwu należy liczyć od upływu dnia wyznaczonego w postanowieniu wzywającym jako dzień do którego braki zgłoszenia powinny zostać uzupełnione.
W niniejszej sprawie zaistniała ta pierwsza sytuacja w związku z czym termin na wniesienie sprzeciwu należało liczyć od dnia, w którym zgłaszający uzupełnił braki zgłoszenia.
W sprawie zatem po złożeniu przez inwestora uzupełnienia zgłoszenia skarżącego w dniu 9 października 2024 r. organ miał 21 dni na wniesienie sprzeciwu. Zatem termin ten upływał 30 października 2024 r.
Sprzeciw natomiast został wniesiony 20 listopada 2024 r. Zgodnie bowiem
z art. 30 ust. 6a Prawa budowlanego "Za dzień wniesienia sprzeciwu uznaje się dzień nadania decyzji w placówce pocztowej operatora pocztowego, o którym mowa w art. 3 pkt 12 ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe, albo, w przypadku doręczenia na adres do doręczeń elektronicznych, o którym mowa w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych, dzień wystawienia dowodu wysłania, o którym mowa w art. 40 tej ustawy, albo, w przypadku skorzystania z publicznej usługi hybrydowej, o której mowa w art. 2 pkt 7 tej ustawy, dzień odebrania dokumentu elektronicznego przez operatora wyznaczonego".
W tym miejscu Sąd wskazuje, że sprzeciw wniesiony decyzją Starosty L. z dnia 19 listopada 2024 r. został wniesiony z uchybieniem ustawowego terminu.
Nie ma tutaj racji organ odwoławczy, twierdząc, że z uwagi na fakt, że w ocenie organu I instancji, inwestor nie spełnił wymogów formalnych zgłoszenia, bieg terminu do wniesienia sprzeciwu przez Starostę L. liczył się od końca terminu wyznaczonego postanowieniem, tj. od dnia 31 października 2024 r.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Starosta wskazał, że z załączonych dokumentów jasno wynika, iż planowana jest rozbiórka budynku mieszkalnego
o wysokości 6 m, który znajduje się w odległości bliższej niż połowa wysokości budynku do działki nr ew. [...], to jest około 2,74 m. Zgodnie z powyższymi przepisami przed rozpoczęciem robót rozbiórkowych takiego obiektu należy uzyskać pozwolenie na rozbiórkę.
Organ I instancji sam wskazał w uzasadnieniu decyzji, że bazuje na piśmie skarżącego stanowiącego uzupełnienie przedmiotowego zgłoszenia. Starosta odniósł się do wysokości wskazanej przez niego co wskazywało na merytoryczną ocenę zgłoszenia, a dopiero po uzupełnieniu braków formalnych organ może przystąpić do rozpatrzenia sprawy w sposób merytoryczny, czyli do oceny zasadności zgłoszenia.
Pewne wątpliwości co do tego, czy skarżący w pełni wykonał wezwanie do uzupełnienia zgłoszenia mogłyby wynikać jedynie z tego, że skarżący w piśmie określił wysokość budynku na "ok. 6 m", a więc nie w sposób jednoznacznie precyzyjny.
Jednakże organy obu instancji uznały tak podaną wysokość budynku i w odniesieniu do niej dokonały merytorycznych rozważań w sprawie.
Z uzasadnienia decyzji pierwszoinstancyjnej wynika, że organ I instancji bazował na danych podanych w uzupełnieniu zgłoszenia i rozpoznał sprawę merytorycznie uznając, że odległość od granicy jest mniejsza niż połowa wysokości budynku, którą określił na 6 m.
Analogicznie organ odwoławczy rozpoznał sprawę merytorycznych przyjmując, że budynek przeznaczony do rozbiórki jest wysokości poniżej 8 m (wysokość ok. 6 m).
Skoro więc organy obu instancji oparły swoje rozstrzygnięcia na danych co do wysokości budynku wynikających z pisma stanowiącego uzupełnienie zgłoszenia i w związku z tym rozpoznały sprawę merytorycznie, to uznać należy, że to same organy przyjęły w sprawie, że inwestor skutecznie uzupełnił braki zgłoszenia do których był wzywany.
W takiej sytuacji termin wniesienie sprzeciwu należało liczyć od dnia, w którym zgłaszający uzupełnił braki zgłoszenia, tj. od dnia 9 października 2024 r.
Tymczasem w niniejszej sprawie organ zamiast wnieść sprzeciw w terminie 21 dni od dnia otrzymania pisma zawierającego uzupełnienie braków przez skarżącego, tj. do dnia 30 października 2024 r., wniósł go dopiero po 42 dniach od uzupełnienia braków, a więc z naruszeniem ustawowego terminu.
Powyższa ocena dotycząca wydania sprzeciwu po terminie przewidzianym prawem ma również zasadnicze znaczenie dla kontroli legalności decyzji Wojewody w zaskarżonym zakresie. Mianowicie, wniesienie sprzeciwu po terminie wyznaczonym zgodnie z art. 30 ust. 5 lub ust. 5d Prawa budowlanego oznacza, że organ I instancji działał bez kompetencji.
Upływ terminu 21 dni, o którym mowa w art. 30 ust. 5 p.b., oznacza dla inwestora zgłaszającego prawo do rozpoczęcia budowy lub robót budowlanych, o zamiarze wykonywania których informował organ w zgłoszeniu.
Z kolei dla organu I instancji upływ 21-dniowego terminu oznacza koniec terminu, w którym powinien merytorycznie ocenić zgłoszenie oraz utratę kompetencji do wydania decyzji wnoszącej sprzeciw. Ustalony przez ustawodawcę termin jest ściśle określonym terminem maksymalnym, terminem prawa materialnego, który nie może być przedłużany, skracany, czy przywracany, w konsekwencji czego po jego upływie organ traci swoje kompetencje orzecznicze, zaś inwestor zyskuje prawo do rozpoczęcia inwestycji (por. wyrok NSA z 6 marca 2009 r., II OSK 307/08; z dnia 28 kwietnia 2020 r., II OSK 415/19; wyrok WSA w Opolu z 19 września 2019 r., II SA/Op 205/19; wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 18 czerwca 2020 r., II SA/Go 880/19, dostępne https://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Upływ terminu przewidzianego w art. 30 ust. 5 Prawa budowlanego oznacza bowiem, że kompetencja do wniesienia sprzeciwu wygasła, co obejmuje nie tylko organ I instancji, ale także organ odwoławczy. W konsekwencji, rozstrzygnięciem, które może zapaść w sytuacji rozpoznawania odwołania od decyzji o sprzeciwie wydanej po upływie termin 21 dni przewidzianych prawem, jest uchylenie tego rozstrzygnięcia i umorzenie postępowania w sprawie (art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. (zob. wyroki NSA z 28 kwietnia 2020 r., II OSK 415/19; z 11 stycznia 2018 r., II OSK 1159/17; z 21 maja 2009 r., II OSK 724/08, dostępne https://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej spawie. Jak bowiem wskazano, decyzja o sprzeciwie została wydana po upływie 21 dni od dnia uzupełnienia przez skarżącego zgłoszenia, wobec czego organ odwoławczy winien był uchylić decyzję organu I instancji i umorzyć prowadzone przez ten organ postępowanie albowiem stało się ono bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. Wobec bowiem upływu terminu na wydanie decyzji w sprawie sprzeciwu, zarówno Wojewoda, jak i Starosta utracił kompetycję do rozstrzygania o istocie zgłoszenia strony skarżącej.
Okoliczności tych jednak nie uwzględnił Wojewoda, który utrzymał w mocy decyzję Starosty L. z dnia 19 listopada 2024 r.
Z powyższych względów uznać należy, że oba orzekające w sprawie organy naruszyły przepisy prawa, które miały istotny wpływ na wynik sprawy. Organ I instancji wniósł sprzeciw z naruszeniem art. 30 ust. 5c P.b., natomiast organ II instancji w sposób wadliwy z naruszeniem art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 30 ust. 5c P.b. utrzymał w mocy decyzję Starosty L. z dnia 19 listopada 2024 r. o wniesieniu sprzeciwu w sprawie zgłoszenia dotyczącego rozbiórki.
W związku z powyższym Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu I instancji (pkt I wyroku) oraz umorzył postępowanie administracyjne na podstawie art. 145 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 105 § 1 k.p.a. (pkt II wyroku).
Na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. Sąd zasądził od Wojewody na rzecz skarżącego kwotę 500 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego (pkt III wyroku), na którą składa się uiszczony w sprawie wpis sądowy.
Sąd orzekł w niniejszej sprawie w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z treścią art. 119 pkt 2 p.p.s.a., wobec wniosku strony skarżącej o rozpoznanie sprawy w tym trybie i braku sprzeciwu organu.