II SA/Kr 972/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w KrakowieKraków2022-10-18
NSAAdministracyjneWysokawsa
plan zagospodarowania przestrzennegouchwała rady gminynaruszenie prawa własnościdostęp do drogi publicznejochrona gruntówochrona przyrodystudium uwarunkowańprocedura planistycznawsakraków

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie stwierdził nieważność uchwały Rady Gminy Wiśniowa w całości z powodu licznych naruszeń proceduralnych i materialnoprawnych przy uchwalaniu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.

Sąd administracyjny rozpoznał skargi na uchwałę Rady Gminy Wiśniowa dotyczącą zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Po analizie stwierdzono liczne naruszenia, w tym brak uwzględnienia uwag mieszkańców, nieuzyskanie wymaganych zgód, brak zapewnienia dostępu do dróg publicznych oraz niezgodność z ustaleniami studium uwarunkowań. W związku z tym, sąd stwierdził nieważność uchwały w całości, oddalając jednocześnie skargi indywidualnych mieszkańców.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie rozpoznał skargi złożone przez M. U., Z. N., R. N., M. W., K. W. oraz Wojewodę Małopolskiego na uchwałę Rady Gminy Wiśniowa z dnia 24 lutego 2020 r. nr XV/129/20 w sprawie uchwalenia zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy Wiśniowa. Skargi dotyczyły głównie naruszenia prawa własności poprzez wytyczenie ciągów pieszo-jezdnych na prywatnych działkach oraz innych uchybień proceduralnych i materialnoprawnych. Sąd, po analizie argumentów stron i wcześniejszych orzeczeń w podobnych sprawach, stwierdził liczne naruszenia, w tym: naruszenie trybu sporządzania planu (art. 17 u.p.z.p.), brak uzyskania zgody na przeznaczenie gruntów leśnych na cele nieleśne (art. 7 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych), brak wyznaczenia miejsc parkingowych dla osób niepełnosprawnych (art. 15 ust. 2 pkt 6 u.p.z.p.), brak wskazania parametrów zabudowy dla terenów leśnych i infrastruktury technicznej (art. 15 ust. 1 pkt 6 u.p.z.p.), niezgodność z ustaleniami studium (art. 9 ust. 4 u.p.z.p.), naruszenie przepisów prawa ochrony przyrody (art. 42, 45 P.o.p.r.) oraz brak zapewnienia dostępu do dróg publicznych (art. 15 ust. 2 pkt 10 u.p.z.p.). W związku z wagą i skalą stwierdzonych naruszeń, sąd orzekł o stwierdzeniu nieważności zaskarżonej uchwały w całości. Skargi indywidualnych mieszkańców zostały oddalone. Gmina Wiśniowa wniosła skargę kasacyjną, która została częściowo uwzględniona przez NSA, uchylając wyrok WSA i przekazując sprawę do ponownego rozpoznania. Po ponownym rozpoznaniu, WSA w Krakowie, związany wykładnią NSA, stwierdził nieważność uchwały w całości, uznając część zarzutów za zasadne, a inne (dotyczące np. dopuszczenia zabudowy zagrodowej w terenach MN oraz wytyczenia drogi wewnętrznej) za bezzasadne w świetle specyfiki gminy i orzecznictwa NSA.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (9)

Odpowiedź sądu

Nie, w przypadku gminy wiejskiej o specyficznych uwarunkowaniach faktycznych i historycznych, gdzie zabudowa mieszkaniowa jednorodzinna i zagrodowa często współistnieją, takie połączenie może być dopuszczalne, o ile nie wyklucza się wzajemnie i nie jest sprzeczne.

Uzasadnienie

NSA uznał, że w gminie wiejskiej, gdzie zabudowa mieszkaniowa i zagrodowa naturalnie się przenikają, zakaz takiego połączenia mógłby nadmiernie ograniczać prawo własności rolników. Kluczowe są uwarunkowania faktyczne i historyczne.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

stwierdzono_nieważność

Przepisy (10)

Główne

u.p.z.p. art. 15 § 2

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Określenie zasad kształtowania zabudowy, wskaźników zagospodarowania terenu, w tym minimalnej liczby miejsc parkingowych dla osób niepełnosprawnych, oraz linii zabudowy.

u.p.z.p. art. 17 § 14

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Obowiązek przedstawienia radzie gminy projektu planu wraz z listą nieuwzględnionych uwag.

u.p.z.p. art. 15 § 1

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Określenie zasad kształtowania zabudowy oraz wskaźników zagospodarowania terenu.

u.p.z.p. art. 9 § 4

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Obowiązek zgodności ustaleń planu miejscowego z ustaleniami studium.

u.p.z.p. art. 15 § 2

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Obowiązek określenia zasad modernizacji, rozbudowy i budowy systemów komunikacji i infrastruktury technicznej.

Pomocnicze

Ustawa o ochronie gruntów rolnych i leśnych art. 7 § 1

Wymóg uzyskania zgody na przeznaczenie gruntów rolnych klas I-III na cele nierolnicze.

Prawo ochrony przyrody art. 42

Definicja i ochrona użytków ekologicznych.

Prawo ochrony przyrody art. 45

Zakazy dotyczące użytków ekologicznych.

u.p.z.p. art. 28 § 1

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Podstawa do stwierdzenia nieważności uchwały planistycznej w przypadku istotnego naruszenia zasad sporządzania planu.

Konstytucja RP art. 64

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Ochrona prawa własności.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Naruszenie trybu sporządzania planu miejscowego (art. 17 u.p.z.p.) Brak uzyskania wymaganych prawem zgód (np. 'zgoda leśna') Niezgodność planu ze studium uwarunkowań Brak zapewnienia dostępu do dróg publicznych dla terenów budowlanych Brak określenia minimalnej liczby miejsc parkingowych dla osób niepełnosprawnych Brak wskazania parametrów zabudowy dla terenów leśnych i infrastruktury technicznej

Odrzucone argumenty

Dopuszczenie połączenia zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej z zagrodową w gminie wiejskiej Wytyczenie drogi wewnętrznej na prywatnej działce obciążonej służebnością drogową Naruszenie zasad techniki prawodawczej (uznane za bezzasadne przez NSA)

Godne uwagi sformułowania

organ planistyczny dokonał tzw. nowelizacji dorozumianej, przy czym jednak takie dokonanie zmiany, jest wprost i jednoznacznie zabronione przez § 86 rozporządzenia. zasady techniki prawodawczej (...) nie mogą stanowić podstawy do oceny zgodności z prawem uchwały planistycznej ograniczenie prawa własności uczestników postępowania w zaskarżonym planie nie ma cech dowolności, gdyż organ planistyczny wyważył interesy prywatne z interesem publicznym. plan miejscowy musi zawierać rozwiązania konkretne, ponieważ jako prawo miejscowe musi dawać pewność co do zawartych w nim regulacji prawnych.

Skład orzekający

Małgorzata Łoboz

przewodniczący

Mirosław Bator

sprawozdawca

Joanna Człowiekowska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących procedury uchwalania miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego, naruszeń trybu, zgodności ze studium, dostępu do dróg, miejsc parkingowych dla osób niepełnosprawnych oraz dopuszczalności łączenia różnych typów zabudowy w gminach wiejskich."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyfiki gminy wiejskiej i może wymagać ostrożności przy stosowaniu do innych typów gmin. NSA częściowo zmienił ocenę WSA co do niektórych zarzutów.

Wartość merytoryczna

Ocena: 8/10

Sprawa dotyczy kluczowych aspektów planowania przestrzennego, które bezpośrednio wpływają na prawa właścicieli nieruchomości i rozwój gmin. Liczne naruszenia proceduralne i materialnoprawne pokazują złożoność procesu uchwalania planów.

Nieważny plan zagospodarowania: Sąd uchylił uchwałę rady gminy z powodu licznych błędów proceduralnych i merytorycznych.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Kr 972/22 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2022-10-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-08-10
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Joanna Człowiekowska
Małgorzata Łoboz /przewodniczący/
Mirosław Bator /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6150 Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Sygn. powiązane
II OSK 1117/23 - Wyrok NSA z 2023-09-05
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
stwierdzono nieważność zaskarżonej uchwały w całości
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Małgorzata Łoboz Sędziowie: WSA Mirosław Bator (spr.) WSA Joanna Człowiekowska po rozpoznaniu w dniu 18 października 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skarg M. U., Z. N., R. N., M. W., K. W. oraz Wojewody Małopolskiego na uchwałę Rady Gminy Wiśniowa z dnia 24 lutego 2020 r. nr XV/129/20 w przedmiocie uchwalenia zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy Wiśniowa – obejmującego obszar miejscowości Lipnik 1/ w uwzględnieniu skargi Wojewody Małopolskiego stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały w całości; 2/ skargi M. U., Z. N., R. N., M. W., K. W. oddala; 3/ zasądza od Gminy Wiśniowa na rzecz Wojewody Małopolskiego kwotę 480 zł (czterysta osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania
Uzasadnienie
M. U., R. N. i Z. N., M. W. i K. W. oraz Wojewoda Małopolski złożyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargi na uchwałę Rady Gminy Wiśniowa Nr XV/129/20 z dnia 24 lutego 2020r. w sprawie uchwalenia zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy Wiśniowa – obejmującego obszar miejscowości Lipnik.
M. W. i K. W. zaskarżyli wyżej wskazaną uchwałę w jej części graficznej znajdującej się na arkuszu nr 23 rysunku planu, na którym znajduje się oznaczenie 4KPJ - tereny ciągów pieszo jezdnych (publicznych) obejmujące swoim zasięgiem działki ewidencyjne nr [...], [...]. Obszar oznaczony symbolem 4KPJ zaczyna swój bieg od drogi publicznej, którą oznaczono na załączniku graficznym planu symbolem KDL i przebiega kolejno przez działki ewidencyjne nr [...], [...].
W uzasadnieniu podali, iż kategoria drogi oznaczona symbolem 4KPJ - tereny ciągów pieszo jezdnych (publicznych), określona jako wymóg wynikający z potrzeb kształtowania przestrzeni publicznych została przedstawiona na działkach prywatnych będących ich własnością (działka ewidencyjna nr [...] objęta jest kw [...], działka ewidencyjna nr [...] - objęta jest kw nr [...]). Istniejąca droga w terenie przebiegająca przez wyżej wymienione działki stanowi ich własność i jest częścią składową ich nieruchomości. W żadnym wypadku nie może zachodzić sytuacja, w której obsługa terenów komunikacyjnych odnoszących się do strefy przestrzeni publicznych zostaje zlokalizowana na prywatnych nieruchomościach, gdyż przypisane ustalenia dotyczące poszczególnych kategorii dróg wychodzą swoim zasiągiem poza ich prawne możliwości. Przyjęty przez Radę Gminy Wiśniowa akt prawa miejscowego, w którym to obszar 4KPJ - tereny ciągów pieszo jezdnych (publicznych) obejmuje swoim zasięgiem prywatne nieruchomości - działki ewidencyjne nr [...], [...] jest sprzeczny zobowiązującymi przepisami prawa, gdyż zasadniczo narusza prawo własności, które jest chronione przez Konstytucję Rzeczypospolitej Polskiej. Wskazali na wyroki sądów, których rozstrzygnięcia dotyczyły podobnej sytuacji, tj. WSA w Krakowie z dnia 16 lutego 2017r. sygn. akt II SA/Kr 1363/16 oraz NSA z dnia 23 stycznia 2018r., Sygn. akt II OSK 1356/17. W związku z powyższym uchwała jest niezgodna z przepisami prawa poprzez rażące naruszenie art. 64 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz poprzez przekroczenie władztwa planistycznego przy sporządzaniu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Ponadto odrzucenie uwagi do planu dot. lokalizacji terenu oznaczonego jako 4KPJ - tereny ciągów pieszo jezdnych (publicznych), na prywatnych nieruchomościach świadczy o rażących zaniedbaniach prawnych przy jego sporządzaniu, gdyż treść uzasadnienia nie zawiera prawnego wyjaśnienia i przede wszystkim świadczy o braku wiedzy dotyczącej stanu prawnego przedmiotowych nieruchomości. Z uwagi na powyższe wniesiono o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały w jej części graficznej, znajdującej się na arkuszu nr 23 rysunku planu, na którym znajduje się oznaczenie 4KPJ - tereny ciągów pieszo jezdnych (publicznych) obejmujące swoim zasięgiem działki ewidencyjne nr [...], [...], a także o zasądzenia kosztów niniejszego postępowania według norm przepisanych.
M. U., R. N. i Z. N. również z powołaniem na w/w wyroki sądów administracyjnych wnieśli skargę w zakresie części graficznej znajdującej się na arkuszu nr 92 rysunku planu, obejmującej cały teren KDW, który rozpoczyna swój bieg od drogi publicznej oznaczonej symbolem KDZ na wysokości działek ewidencyjnych oznaczonych na rysunku planu numerami [...] i [...] - w odniesieniu do kierunku zagospodarowania nieruchomości zabudowanych budynkiem mieszkalnym nr [...] oraz stanowiących kompleks infrastruktury działalności gospodarczej - datowaną na 2 kwietnia 2020 r. Wnieśli o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały w zaskarżonej części graficznej oraz o zasądzenie kosztów niniejszego postępowania według norm przepisanych.
Wojewoda Małopolski zaskarżył uchwałę w części tj.: w zakresie postanowień tekstowych: dotyczących działek ewidencyjnych o nr: [...] i [...]; 2. §31; 3. §18; §17; §33; §37; § 32 ust. 3 pkt 6; § 19 ust. 1 pkt 2; dotyczących działek ewidencyjnych: cz. działki ew. nr [...] położonej w terenie 5RM, cz. działki ew. nr [...] położonej w terenie 2RM, cz. działki ew. nr [...] położonej w terenie 2RM, cz. działki ew. nr [...] położonej w terenie 3RM, cz. działki ew. nr [...] położonej w terenie 20RM, cz. działki ew. nr [...] położonej w terenie 20RM, cz. działki ew. nr [...] położonej w terenie 20RM, cz. działki ew. nr [...] położonej w terenie 20RM oraz w zakresie załącznika nr [...] do uchwały i legendy, w zakresie terenów: dz. ew.: [...] i [...], 2. oznaczonych na rys. planu jako tereny 2ZP; oznaczonych na rys. planu jako tereny 1MN/U, 2MN/U, 3MN/U; oznaczonych na rys. planu jako tereny [...]; oznaczonych na rys. planu jako tereny 1ZL-84 ZL; oznaczonych na rys. planu jako tereny 1IW-4IW;7. działek ew.: a. cz. dz. ew. nr [...]; b. cz. dz. ew. nr [...];c. cz. dz. ew. nr [...];d. cz. dz. ew. nr [...];e. cz. dz. ew. nr [...];f. cz. dz. ew. nr [...];g. cz. dz. ew. nr [...];h. cz. dz. ew. nr [...]; 8. [...].
W wyniku rozpoznania tych skarg Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie stwierdził zaistnienie podstaw do stwierdzenia nieważności zaskarżonej uchwały w całości, o czym orzekł wyrokiem z dnia 11 stycznia 2021 r. sygn. akt II SA/Kr 652/20 na podstawie art. 147 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. W uzasadnieniu WSA w Krakowie podniósł, że w kontrolowanej sprawie miało miejsce naruszenie trybu sporządzania miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, tj. art. 17 pkt 14 u.p.z.p. w zw. z § 12 pkt 17 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 26 sierpnia 2003 r. w sprawie wymaganego zakresu projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego poprzez nienaniesienie w planie miejscowym zmian wynikających z pozytywnego rozpatrzenia uwag przez Wójta Gminy Wiśniowa, a także nieprzekazanie Radzie Gminy wszystkich uwag negatywnie rozpatrzonych przez Wójta. W kontrolowanej sprawie Sąd I instancji stwierdził, że uwzględnione przez Wójta Gminy Wiśniowa uwagi nie zostały ujęte w planie, w konsekwencji jako nieuwzględnione powinny zostać przedstawione Radzie Gminy Wiśniowa, czego nie uczyniono, zaś Rada Gminy Wiśniowa nie rozstrzygnęła o sposobie rozpatrzenia tych uwag. W związku z powyższym, zdaniem Sądu, zapisy planu, w zakresie tekstu uchwały dotyczących działek ewidencyjnych o numerach: [...] - położonej w terenach oznaczonych w planie jako MN, ZL, R, [...] położonej w terenie oznaczonym jako R, oraz w zakresie rysunku: załącznika nr 1 do uchwały (załącznik graficzny i legendy) w zakresie terenów: działek ewidencyjnych o numerach: [...] położonej w terenach oznaczonych w planie jako MN, ZL, R, [...] położonej w terenie oznaczonym jako R, naruszają art. 17 pkt 14 u.p.z.p. w zw. z § 12 pkt 17 RozpPlan. Zapisy planu w zakresie: § 31 oraz w zakresie rysunku załącznika nr 1 do uchwały (załącznik graficzny i legendy) w zakresie terenów 2ZP naruszają art. 17 pkt 6 lit. c u.p.z.p. oraz art. 7 ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych poprzez brak uzyskania tzw. "zgody leśnej" na przeznaczenie gruntów leśnych na cele nieleśne. Naruszono ponadto zasadę sporządzania miejscowego planu wynikającą z art. 15 ust. 2 pkt 6 u.p.z.p. w związku z brakiem wyznaczenia dla terenów przeznaczonych pod zainwestowanie (tereny MN oraz MN/U) miejsc przeznaczonych na parkowanie pojazdów zaopatrzonych w kartę parkingową i sposobu ich realizacji, w związku z czym Sąd I instancji stwierdził, że zapisy planu w zakresie tekstu uchwały: § 17, § 18 oraz w zakresie rysunku: załącznika nr 1 do uchwały (załącznik graficzny i legendy) w zakresie terenów 1MN/U-3MN/U, 1MN-88MN naruszają art. 15 ust. 2 pkt 6 u.p.z.p. Zaskarżoną uchwałę wydano ponadto z naruszeniem art. 15 ust. 2 pkt 1 u.p.z.p. w zw. z § 4 pkt 1 w zw. z § 7 pkt 7 RozpPlan, poprzez połączenie zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej oraz usług nieuciążliwych z zabudową zagrodową w ramach przeznaczenia terenu MN, a także nieumieszczenie na rysunku planu linii rozgraniczających tereny o różnym przeznaczeniu lub różnych zasadach zagospodarowania. Połączenie przeznaczeń: zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej oraz zagrodowej, zdaniem Sądu, jest niedopuszczalne, bowiem zasady zabudowy i zagospodarowania oraz sposób użytkowania w ramach funkcji mieszkaniowej jednorodzinnej są zdecydowanie odmienne od funkcji zagrodowej, podporządkowanej, według przepisów, prowadzonej przez rolnika działalności rolniczej, ogrodniczej, hodowlanej itp. W ocenie Sądu, w przedmiotowym przypadku mamy do czynienia z różnym, wzajemnie się wykluczającym przeznaczeniem (zabudowa mieszkaniowa jednorodzinna, zabudowa zagrodowa) w ramach tych samych jednostek terenowych. Sąd uznał, że mając na uwadze wymogi art. 15 ust. 2 pkt 1 u.p.z.p .oraz § 4 pkt 1 i § 7 pkt 7 RozpPlan, tereny przeznaczone pod zabudowę zagrodową powinny być wydzielone z terenów przeznaczonych pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną za pomocą linii rozgraniczających oraz oznaczone odrębnym symbolem adekwatnym do ich przeznaczenia. Łączenie sprzecznych funkcji mogących na siebie niekorzystnie oddziaływać w ramach zagospodarowania jednego terenu Sąd uznał za niezgodne z zasadą ładu przestrzennego i dobrą praktyką planowania przestrzennego. Tym samym zapisy planu w zakresie tekstu uchwały: § 17 ust. 1 w zakresie słów "i zabudowy zagrodowej", § 17 ust. 1 pkt 2 lit b, § 17 ust. 3 pkt 3, § 17 ust. 3 pkt 8 lit b, § 17 ust. 3 pkt 13 lit b oraz w zakresie rysunku: załącznika nr 1 do uchwały (załącznik graficzny i legendy) w zakresie terenów MN, zdaniem Sądu, naruszają art. 15 ust. 2 pkt 1 u.p.z.p., a także § 4 pkt 1 oraz § 7 pkt 7 rozporządzenia.Zaskarżona uchwała narusza również art. 15 ust. 1 pkt 6 u.p.z.p. poprzez brak wskazania wszystkich wskaźników i parametrów zabudowy dla obiektów kubaturowych stanowiących zagospodarowanie dopuszczalne na terenach lasów (ZL) i terenów infrastruktury technicznej - wodociągów (IW). W § 33 ust. 2 pkt 2 oraz § 37 ust. 2 pkt 1 uchwały poza określeniem wysokości zabudowy nie wskazano na żadne inne wskaźniki zabudowy i zagospodarowania terenu, wynikające z u.p.z.p. W konsekwencji, dla terenów ZL i IW wprowadzona została możliwość zabudowy kubaturowej, a nie zostały przedstawione wskaźniki zagospodarowania terenu tj. minimalna i maksymalna intensywność zabudowy, minimalny udział procentowy powierzchni biologicznie, czy też wysokość zabudowy. Z tego względu zapisy planu w zakresie tekstu uchwały: § 33 oraz § 37, oraz w zakresie rysunku: załącznika nr 1 do uchwały (załącznik graficzny i legendy) w zakresie terenów: 1IW-4IW, 1ZL-84ZL, naruszają art. 15 ust. 1 pkt 6 u.p.z.p. Zaskarżona uchwała narusza także art. 9 ust. 4 w zw. z art. 15 ust. 1 u.p.z.p. w zakresie zgodności ustaleń zmiany planu miejscowego z ustaleniami Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy Wiśniowa. Analiza porównawcza uchwalonego planu miejscowego w części dotyczącej kierunków zagospodarowania przestrzennego wykazała bardzo dużą ilość terenów w odniesieniu do których występuje niezgodność ze studium w zakresie znacznego poszerzenia obszarów zabudowy, wskazanych w studium. Ponadto, w odniesieniu do ustaleń tekstowych planu w studium, w ramach wyznaczonych terenów MN (zabudowa mieszkaniowa jednorodzinna) wskazane zostało, iż dopuszczalna powierzchnia zabudowy ma wynosić maksymalnie 40%. Zgodnie z planem miejscowym, w ramach tego obszaru wyznaczono tereny 9MN oraz 88MN. Wg § 17 ust. 3 pkt 5 planu dla terenów tych przewidziana została maksymalna powierzchnia zabudowy wynosząca 50%. Natomiast dla terenów ZC w studium przewidziana została maksymalna wysokość wynosząca 5 m (jedna kondygnacja) Jednakże w zaskarżonym planie w § 32 ust. 3 pkt 6 ustalona została wysokość 11 m. Zgodnie z § 19 planu, dla terenów ML - zabudowy letniskowej, jako przeznaczenie dopuszczalne ustala się zabudowę mieszkaniową jednorodzinną Natomiast zgodnie ze studium, na terenach tych dopuszczalna jest jedynie zabudowa obiektami rekreacji indywidualnej. Zgodnie z przepisami prawa budowlanego, zabudowa mieszkalna jednorodzinna traktowana jest oddzielnie aniżeli zabudowa letniskowa (w rozumieniu obiektów rekreacji indywidualnej). Zatem wprowadzenie możliwości zabudowy mieszkalnej jednorodzinnej na terenach ML stoi w sprzeczności z ustaleniami studium. W ramach uprawnień wynikających z władztwa planistycznego gmina może zmienić w planie miejscowym dotychczasowe przeznaczenie określonych obszarów gminy, ale tylko w granicach zakreślonych ustaleniami studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego. Zmiany w planie miejscowym przeznaczenia terenów nieprzewidzianych w studium gmina może dokonać po uprzedniej zmianie studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego z zachowaniem trybu, w jakim studium jest uchwalane (wyrok NSA z 9 kwietnia 2008 r., II OSK 32/08). Z tych względów Sąd I instancji stwierdził, że zapisy planu w zakresie tekstu uchwały: § 17 ust. 3 pkt 5, § 32 ust. 3 pkt 6, § 19 przywołanych części działek ewidencyjnych położonych w terenach RM, części działek ewidencyjnych położonych w terenach MN oraz w zakresie rysunku: załącznika nr 1 do uchwały (załącznik graficzny i legendy) w zakresie terenów: części działek ewidencyjnych położonych w terenach RM, części działek ewidencyjnych położonych w terenach MN, naruszają przepisy art. 9 ust. 4 w zw. z art. 15 ust. 1 u.p.z.p. Zapisy planu w zakresie tekstu uchwały § 31 oraz w zakresie rysunku: załącznika nr 1 do uchwały (załącznik graficzny i legendy) w zakresie terenów: 2ZP, poprzez dopuszczenie w planie formy zagospodarowania jako zieleń urządzona, na terenie użytku ekologicznego, stanowiącego pozostałość naturalnej formy przyrody, naruszają art. 42 w zw. z art. 45 ustawy - Prawo ochrony przyrody. Zaskarżona uchwała narusza art. 15 ust. 1 pkt 10 u.p.z.p. oraz § 4 pkt 9 RozpPlan, poprzez brak zapewnienia dostępu do dróg publicznych dla terenów 10MN, 21 MN, 26MN oraz 27 MN. Zgodnie z art. 15 ust. 1 pkt 10 u.p.z.p. w planie miejscowym określa się obowiązkowo zasady modernizacji, rozbudowy i budowy systemów komunikacji i infrastruktury technicznej, które wg § 4 pkt 9 RozpPlan, powinny zawierać: a) określenie układu komunikacyjnego i sieci infrastruktury technicznej wraz z ich parametrami oraz klasyfikacją ulic i innych szlaków komunikacyjnych, b) określenie warunków powiązań układu komunikacyjnego i sieci infrastruktury technicznej z układem zewnętrznym, c) wskaźniki w zakresie komunikacji i sieci infrastruktury technicznej, w szczególności ilość miejsc parkingowych w stosunku do ilości mieszkań lub ilości zatrudnionych albo powierzchni obiektów usługowych i produkcyjnych. Zgodnie zaś z przepisami u.p.z.p. działka budowlana to nieruchomość gruntowa lub działka gruntu, której wielkość, cechy geometryczne, dostęp do drogi publicznej oraz wyposażenie w urządzenia infrastruktury technicznej spełniają wymogi realizacji obiektów budowlanych wynikające z odrębnych przepisów i aktów prawa miejscowego. Jeżeli w planie miejscowym wyznacza się działki przeznaczone pod zabudowę, konieczne jest zapewnienie im dostępu do drogi publicznej (bezpośrednio czy też przez drogę wewnętrzną). Jednocześnie, zgodnie z § 11 ust. 4 planu, każda nowo wydzielana działka budowlana musi mieć zapewniony dostęp do drogi publicznej, w rozumieniu przepisów odrębnych. W kontekście powyższego, Sąd za błędne uznał wyznaczenie terenów oznaczonych jako 10MN (bezpośrednio graniczącym z terenami WS, R, ZR, ZL), 21MN (sąsiadującym z terenem R, ZR), 26MN (sąsiadującym z terenami WS, R, ZR, ZL) oraz 27MN (sąsiadujący z terenami R i ZR). Wprawdzie zgodnie z zapisami planu miejscowego (§ 13 ust. 3) dopuszcza się realizację dróg wewnętrznych nie wskazanych na rysunku planu, jednakże żaden z zapisów uchwały nie mówi, na jakiej zasadzie miałoby nastąpić połączenie przywołanych wyżej terenów z drogami publicznymi. Z uwagi na znaczną odległość ww. jednostek terenowych od wyznaczonych dróg publicznych, zdaniem Sądu, wątpliwa wydaje się możliwość skomunikowania ww. terenów MN zgodnie z przepisami prawa. W związku z powyższym Sąd uznał, iż dla powyższych obszarów zabudowy nie został zapewniony dostęp do dróg publicznych.
Zaskarżony plan narusza również art. 15 ust. 2 pkt 6 u.p.z.p. zw. z § 4 pkt 6 RozpPlan, poprzez brak wprowadzenia na rysunku planu linii zabudowy w terenach dopuszczających zabudowę kubaturową (tereny R) od strony dróg publicznych. Zdaniem Sądu I instancji, konieczne było uszczegółowienie rysunku planu będącego załącznikiem graficznym do planu poprzez wprowadzenie linii zabudowy dla terenów [...] bezpośrednio graniczących z drogami publicznymi.
W odniesieniu do zarzutów skargi M. U., R. N. i Z. N. Sąd wskazał, że skarga ta jest zasadna w sposób prowadzący do stwierdzenia nieważności zaskarżonej uchwały w zakresie części graficznej znajdującej się na arkuszu nr 92 rysunku planu, obejmującej teren KDW w części od odcinka gdzie planowana droga przylega do działek skarżących, do końca tej drogi. Sąd wskazał, że działki nr [...] i [...] stanowią ogrodzony kompleks infrastruktury działalności gospodarczej Ośrodka Rewalidacyjno Edukacyjno Wychowawczego [...] oddanego do użytkowania prawomocną decyzją, a zatem plan w zaskarżonej części de facto ingeruje w wykonywanie działalności gospodarczej ograniczając prawo do prowadzenia tej działalności przez wytyczenie drogi wewnętrznej. Zdaniem Sądu, zasadnie skarżący wskazali na podobieństwo powyższego uchybienia do uchybień stwierdzonych wyrokami WSA w Krakowie z 16 lutego 2017r. II SA/Kr 1363/16 oraz NSA z 23 stycznia 2018r., II OSK 1356/17. Sąd stwierdził, że pomimo, iż rozstrzygnięcia te dotyczyły poprzedniego planu, to organ ponownie nie rozważył, czy istnieje możliwość innego przeprowadzenia projektowanej drogi w taki sposób, który w jak najmniejszym stopniu ograniczałby prawo własności do przedmiotowych nieruchomości, czym przekroczono władztwo planistyczne, pomimo, iż z urzędu organowi jest wiadome, że działki skarżących posiadają charakter działek budowlanych i stosownie do wpisu w ewidencji placówek prowadzona jest na nich działalność. Za zasadną Sąd uznał także skargę M. W. i K. W., zauważając, że o ile, co do zasady, dopuszczalny jest publiczny ciąg komunikacyjny po działkach skarżących, to organ nadużył władztwa planistycznego wprowadzając bezzasadnie także nieprzekraczalną linię zabudowy wzdłuż tego ciągu, mimo że nie obligowały go do tego żadne przepisy. Powyższe uzasadniało unieważnienie uchwały w jej części graficznej znajdującej się na arkuszu nr 23 rysunku planu, na którym znajduje się oznaczenie 4KPJ - tereny ciągów pieszo jezdnych (publicznych) obejmujące swoim zasięgiem działki ewidencyjne nr [...], [...]. Niezależnie od powyższego Sąd I instancji stwierdził dodatkowo, że zachodzą podstawy do stwierdzenia nieważności zaskarżonej uchwały w całości także z innej przyczyny, która w skargach nie była podnoszona. W ocenie Sądu, przy uchwalaniu zaskarżonej uchwały doszło do istotnego naruszenia zasad sporządzania planu miejscowego wynikających z rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej" (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 28) dalej; ZTP, skutkujące nieważnością całej uchwały. W tym zakresie Sąd zauważył, że zgodnie z § 143 ww. rozporządzenia, do projektów aktów prawa miejscowego stosuje się odpowiednio zasady wyrażone m.in. w dziale II, który reguluje zasady zmiany (nowelizacji) ustawy - w przedmiotowym wypadku uchwały. Sąd stwierdził, że z tytułu i treści (§ 1 ust. 1) zaskarżonej uchwały wynika, że jest ona uchwałą podjętą w sprawie zmiany miejscowego planu zagospodarowania, gdyż odwołuje się też do uchwały Rady Gminy Wiśniowa z dnia 20 czerwca 2016 r. w sprawie przystąpienia do sporządzenia zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oraz, co najistotniejsze, wskazując podstawę prawną podjęcia uchwały organ planistyczny powołał się na art. 20 ust. 1 i art. 27 u.p.z.p. O ile pierwszy z przepisów ma charakter ogólny i stanowi podstawę do uchwalenia zarówno planu miejscowego jak i jego zmiany, o tyle art. 27 u.p.z.p. dotyczy już wyłącznie trybu zmiany planu miejscowego. W tej sytuacji konstrukcja podjętej uchwały powinna być dostosowana do wymagań prawnych działu II rozporządzenia, który w paragrafach od 82 do 97 określa, jak należy redagować uchwałę zmieniającą. Zdaniem Sądu I instancji, organ planistyczny praktycznie w całości, bo za wyjątkiem § 96 ust. 1, zignorował wszystkie przepisy ZTP, regulujące zasady redagowania uchwały zmieniającej, redagując zaskarżoną uchwałę tak, jakby była uchwałą podjętą w przedmiocie uchwalenia nowego planu zagospodarowania przestrzennego, a nie uchwałą w przedmiocie jego zmiany. Wskazane naruszenie zasad sporządzania planu miejscowego ma charakter istotny, ponieważ ich konsekwencją są znaczne wątpliwości interpretacyjne co do tego, jakie normy prawa miejscowego obowiązują na terenie miejscowości Lipnik. W ocenie Sądu, dopuszczalnym wydaje się być pogląd, że organ planistyczny dokonał tzw. nowelizacji dorozumianej, przy czym jednak takie dokonanie zmiany, jest wprost i jednoznacznie zabronione przez § 86 rozporządzenia. W ocenie Sądu, wskazanych wątpliwości interpretacyjnych nie usuwa art. 34 ust. 1 u.p.z.p., który stanowi, że wejście w życie planu miejscowego powoduje utratę mocy obowiązującej innych planów zagospodarowania przestrzennego lub ich części odnoszących się do objętego nim terenu. Zgodnie z orzecznictwem, zmiana planu jest przykładem jego nowelizacji, a nie derogacji aktu prawnego i zastąpienia go całkiem nowym aktem (wyrok WSA w Szczecinie z 14 maja 2020 r., II SA/Sz 97/20; wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 10 maja 2017 r. II SA/Go 120/17), gdyż norma art. 34 ust. 1 u.p.z.p. odnosi się tylko do sytuacji, gdy mocą uchwały organu gminy wprowadzany jest na danym obszarze w całości nowy plan, nie obejmuje natomiast przypadków jego nowelizacji. Świadczy o tym jednoznacznie zarówno literalne brzmienie przepisu (mowa bowiem o wejściu w życie planu, a nie poszczególnych jego postanowień, oraz o utracie mocy obowiązującej innych planów, a nie tego właśnie, który podlega nowelizacji), jak i oczywisty cel przepisu, przez wskazany automatyzm reguły kolizyjnej niedopuszczający obowiązywania na danym obszarze dwóch jednocześnie obowiązujących planów miejscowych. Pogląd ten podzielił Sąd rozpoznający niniejszą sprawę. Konkludując tę część rozważań, Sąd stwierdził, że zmierzając do zmiany regulacji planistycznych dla obszaru objętego już obowiązującym planem miejscowym, prawodawca gminny ma do wyboru: podjąć uchwałę o przystąpieniu do zmiany planu miejscowego (art. 14 ust. 1 w zw. z art. 27 u.p.z.p.), bądź uchwałę w sprawie przystąpienia do sporządzenia nowego planu miejscowego. Z reguły zakres zmian planistycznych przesądzać będzie o wyborze jednego z wymienionych rozwiązań. Wybór zmiany planu jest jednak przykładem nowelizacji, a nie derogacji aktu prawnego i zastąpienia go całkiem nowym aktem. Zdanie WSA w Krakowie, analiza postanowień zaskarżonej uchwały może prowadzić do konkluzji, że prawdopodobnym zamiarem organu planistycznego mogło być uchwalenia nowego planu miejscowego, a nie jego zmiana. O ile w takiej sytuacji również istniałyby podstawy do stwierdzenia nieważności zaskarżonej uchwały w całości z uwagi na istotne naruszenie trybu jego sporządzenia tj. uchwalenie nowego planu w trybie przewidzianym dla jego zmiany, z analogicznymi konsekwencjami w zakresie wątpliwości interpretacyjnych, to jednak w ocenie Sądu, w przedmiotowym wypadku nie można przyjąć, że organ uchwalił nowy plan miejscowy. Taka ocena związana jest także z treścią uzasadnienia zaskarżonej uchwały, z którego wynika, że w związku ze zmianą studium, które wskazało nowe tereny przeznaczone pod inwestycje, przystąpiono do prac nad zmianą obowiązującego planu miejscowego, a celem sporządzenia zmiany jest dostosowanie ustaleń planu do nowej wersji studium. Przy ocenie rodzaju podjętej uchwały decydujące znaczenia ma podstawa prawna na jakiej została ona podjęta. Skoro w przedmiotowym wypadku organ planistyczny jako podstawę prawną podjęcia uchwały powołał art. 27 u.p.z.p., a do tego w tytule i na jej początku wskazał, że jest ona uchwałą podjętą w sprawie zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, odwołał się do uchwały Rady Gminy Wiśniowa z dnia 20 czerwca 2016 r. w sprawie przystąpienia do sporządzenia zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy Wiśniowa – obejmującego obszar miejscowości Lipnik, a w uzasadnieniu uchwały wskazał okoliczności, które stały się przesłanką do zmiany obowiązującego planu, to podjętą uchwałę należy zakwalifikować jako uchwałę zmieniającą i jako taką ją ocenić.
Skargę kasacyjną od opisanego wyroku wniosła Gmina Wiśniowa, zaskarżając go w całości. Zaskarżonemu wyrokowi strona skarżąca zarzuciła:
I. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy:
1) art. 141 § 1 i 4 p.p.s.a. - poprzez jego niedostatecznie uzasadnienie;
2) art. 133 § 1 p.p.s.a.- poprzez pominięcie stanu faktycznego wynikającego z akt sprawy, tj. dowodów znajdujących się w aktach sprawy;
3) art. 106 § 5 p.p.s.a. - poprzez niezastosowanie przepisów KPC w zakresie dowodów - art. 2431 i nast. - w konsekwencji pominięcie dowodów znajdujących się w aktach sprawy i orzekanie na podstawie nieistniejącego stanu faktycznego;
II. naruszenie przepisów prawa materialnego:
4) art. 15 ust. 2 pkt 1 u.p.z.p. - poprzez jego błędną wykładnię i uznanie za niedopuszczalne połączenie zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej oraz usług nieuciążliwych z zabudową zagrodową błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że połączenie zabudowy o różnym przeznaczeniu stanowi istotne naruszenie zasad sporządzania planu;
5) art. 15 ust. 1 pkt 10 u.p.z.p. - poprzez jego błędną wykładnię i uznanie przez Sąd I instancji, iż organ nie zapewnił dostępu do dróg publicznych dla terenów 10MN, 21MN, 26 MN i 27MN;
6) art. 3 ust. 1 w zw. w zw. z art. 16 ust. 1 ustawy w związku z § 10 ust. 2 RozpPlan poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na niezastosowaniu się przez Sąd do treści przepisów, wskutek czego wydane orzeczenie narusza zasadę władztwa planistycznego gminy w ten sposób, że brak jest umieszczenia w uzasadnieniu wyroku wskazania, co do dalszych czynności, który to brak w konsekwencji spowodować może naruszenie uprawnień pozostałych (dwunastu) współwłaścicieli działki nr [...] (osoby imiennie wskazane w skardze kasacyjnej);
7) art. 28 ust. 1 u.p.z.p. w zw. z § 143 oraz kolejnymi wskazanymi przez WSA jako "§ od 82 do 97" rozporządzenia Prezesa RM z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie zasad techniki prawodawczej - poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie - które skutkuje niesłusznym zarzutem rzekomego istotnego naruszenia zasad sporządzania planu miejscowego.
Na podstawie art. 176 p.p.s.a. skarżąca kasacyjnie Gmina wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, a także, na podstawie przepisu art. 106 § 3 w zw. z art. 193 p.p.s.a. - o przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentów - odpisu księgi wieczystej nr [...] dla potwierdzenia istnienia służebności drogowej, która obciąża tę nieruchomość.
Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 8 czerwca 2022 r. sygn. akt II OSK 1752/21 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu NSA wskazał, że zasadny okazał się zarzut naruszenia zaskarżonym wyrokiem art. 15 ust. 2 pkt 1 u.p.z.p. w odniesieniu do którego Sąd I instancji stwierdził nieważność: § 17 ust. 1 zaskarżonej uchwały w zakresie słów "i zabudowy zagrodowej", § 17 ust. 1 pkt 2 lit b, § 17 ust. 3 pkt 3, § 17 ust. 3 pkt 8 lit b, § 17 ust. 3 pkt 13 lit b oraz w zakresie rysunku: załącznika nr 1 do uchwały (załącznik graficzny i legendy) w zakresie terenów MN. Naczelny Sąd Administracyjny przychyla się do stanowiska strony skarżącej kasacyjnie, że art. 15 ust. 2 pkt 1 u.p.z.p. oraz przepisy wykonawcze (przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 26 sierpnia 2003 r. w sprawie wymaganego zakresu projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego) nie ustanawiają zakazu wielofunkcyjnego przeznaczenia terenu oraz ustalenia dla określonego terenu funkcji mieszanej, w tym przypadku zabudowy jednorodzinnej oraz zagrodowej, które to funkcje w realiach skarżącej Gminy mogą się wzajemnie uzupełniać i współistnieć. Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że w orzecznictwie sądowym trafnie przyjmuje się, że ten sam teren może być przeznaczony do alternatywnej funkcyjnie zabudowy o ile przewidziane funkcje wzajemnie się nie wykluczają i nie są ze sobą sprzeczne. Dopuszczalność przeznaczenia w planie terenu o różnorodnym przeznaczeniu uzależniona jest od uwarunkowań faktycznych występujących na danym obszarze, których ocena determinuje wnioski odnośnie do konieczności rozdzielenia liniami rozgraniczającymi tereny zabudowy zagrodowej od terenów zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej (por. wyrok NSA z 17 marca 2022 r. II OSK 818/21 i powołane tam orzecznictwo). W skardze kasacyjnej strona skarżąca zasadnie podnosi, że wskazywane przez nią uwarunkowania faktyczne, które miały wpływ na treść zakwestionowanych przez Sąd I instancji przepisów planu miejscowego, zostały przez ten Sąd w sposób nieuprawniony pominięte. Skarżąca kasacyjnie Gmina trafnie podnosi bowiem, że Sąd I instancji powinien uwzględnić kluczową w tej sprawie okoliczność, że Gmina Wiśniowa jest gminą o charakterze wiejskim i jej ok. 60 % mieszkańców prowadzi działalność rolniczą oraz posiada nieruchomości w terenach oznaczonych w obowiązującym planie zagospodarowania przestrzennego symbolem MN, które w poprzednich planach zagospodarowania położone były w terenach zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej, zagrodowej i usługowej oznaczonych symbolem MNR/U, jak i to, że na całym obszarze Gminy budynki mieszkalne sąsiadują z budynkami zabudowy zagrodowej. Strona słusznie zauważa w związku z powyższym, że z uwagi na te uwarunkowania faktyczne oraz historycznie wykształconą zabudowę, łączącą na górskich terenach gminy zabudowę jednorodzinną z zabudową zagrodową, zakaz lokalizowania zabudowy zagrodowej jako dopuszczalnej w ramach terenów budowlanych MN prowadziłby do ograniczenia w znaczny sposób prawa własności wielu mieszkańców gminy, będących rolnikami, a w konsekwencji do ograniczenia prawa do swobody prowadzenia przez nich działalności rolniczej, jak również prawa własności w sytuacji, gdy właściciele działek siedliskowych w ramach terenów budowlanych MN posiadający jednocześnie gospodarstwo rolne chcieliby podzielić majątek między dzieci, z których tylko część przejęłaby do prowadzenia gospodarstwo rolne z zabudową zagrodową, a pozostałe otrzymałby działki budowlane wydzielone z macierzystej działki siedliskowej. Nie bez słuszności strona skarżąca podnosi jednocześnie, że przyjęte przez Gminę rozwiązanie polegające na dopuszczeniu w ramach terenów zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej zabudowy zagrodowej nie powoduje zaburzenia ładu przestrzennego na terenie gminy, gdyż prawidłowe funkcjonowanie zabudowy zagrodowej i jednorodzinnej na zasadzie wzajemnego sąsiedztwa jest możliwe dzięki przepisom szczególnym regulującym powstawanie nowych budowli rolniczych, tak aby wyeliminować potencjalne uciążliwości, ustanowionym m.in. przepisami rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 7 października 1997 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle rolnicze i ich usytuowanie (t.j. Dz. U. z 2014 r. poz. 81), które reguluje m. in. wzajemne odległości uciążliwych budowli rolniczych od pomieszczeń przeznaczonych na stały pobyt ludzi. Naczelny Sąd Administracyjny w całości przychyla się do argumentacji strony skarżącej w ramach której Gmina Wiśniowa podnosi, że na wszystkich terenach górskich Małopolski południowej zabudowa charakteryzuje się specyficznym połączeniem różnych rodzajów zabudowy, w szczególności zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej i zagrodowej, w związku z czym nie jest możliwe pełne rozdzielenie zabudowy jednorodzinnej od zagrodowej na obszarze jej gminy, gdyż wynika to że stanu faktycznego funkcjonującego na gruncie, który początek swój bierze w odległej przeszłości. Przekonujące wyjaśnienia Gminy w powyżej analizowanym zakresie nie pozwalały zatem Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu zaaprobować wniosku Sądu I instancji dotyczącego naruszenia przez prawodawcę lokalnego przepisu art. 15 ust. 2 pkt 1 u.p.z.p. Rację ma też strona skarżąca, że wspierająca ocenę prawną Sądu I instancji argumentacja tego Sądu odwołująca się do stanowiska orzeczniczego wyrażonego w wyroku WSA w Krakowie z 22 września 2017 r. II SA/Kr 587/17 nie jest relewantna w okolicznościach tej sprawy, gdyż odnosiła się ona do kwestii łączenia zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej oraz zagrodowej z zabudową letniskową, która służy do wypoczynku i z tego względu wymaga współistnienia z zabudową o małej intensywności, użytkowaną w sposób niegenerujący różnego rodzaju uciążliwości. Drugą usprawiedliwioną podstawę kasacyjną stanowiły zarzuty naruszenia zaskarżonym wyrokiem art. 3 ust. 1 w zw. z art. 16 ust. 1 u.p.z.p. w zw. z § 10 ust 2 RozpPlan. Zarzuty te odnoszą się do oceny Sądu I instancji dotyczącej wytyczenia zaskarżoną uchwałą drogi wewnętrznej na działce nr [...] z naruszeniem, jak przyjął Sąd I instancji, prawa uczestników postepowania kasacyjnego, a skarżących przed Sądem I instancji: M. U., R. N. i Z. N. do prowadzenia działalności gospodarczej na ogrodzonym kompleksie obejmującym działki nr [...] i [...]. Kwestionując wniosek WSA w Krakowie o braku rozważenia przez prawodawcę lokalnego alternatywnego sposobu wytyczenia przedmiotowej drogi wewnętrznej skarżąca kasacyjnie zasadnie podniosła w rozpoznawanej skardze kasacyjnej, że powyższą kwestię Sąd I instancji w sposób nieuprawniony ocenił jako uchybienie analogiczne do stwierdzonego w stosunku do poprzedniego planu miejscowego, przyjętego uchwałą Rady Gminy Wiśniowa z 16 czerwca 2008 r., Nr XIV/87/08, skutkujące stwierdzeniem nieważności części tego planu prawomocnym wyrokiem WSA w Krakowie wydanym w sprawie II SA/Kr 1363/16 ze skargi M. U. i Z. N.. W tym zakresie po pierwsze Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że wbrew temu co uczestnicy postępowania kasacyjnego: M. U., Z. N. i R. N. podnoszą w odpowiedzi na skargę kasacyjną (pismo z 22 czerwca 2012 r.), nie ma w tej sprawie mowy o zapisach kwestionowanej uchwały identycznych z tymi, które zostały na gruncie poprzednio obowiązującej uchwały w sprawie planu miejscowego uznane za nieważne, jak i o związaniu WSA w Krakowie orzekającym w sprawie II SA/Kr 652/20 oceną prawną wyrażoną w ww. prawomocnym wyroku tego Sądu w sprawie II SA/Kr 1363/16. W ostatnio powołanej sprawie, w wyroku z 16 lutego 2017 r. Sąd ten stwierdził nieważność poprzednio obowiązującej uchwały w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miejscowości Lipnik (uchwała z 16 czerwca 2008 r. Nr XIV/87/08) w zakresie części terenu KDW mając na uwadze, że planowana na działce [...] droga wewnętrzna przechodziła przez fragment (narożnik) istniejącego budynku i stwierdzając w związku z tym, że oczywistym jest, iż żaden szlak komunikacyjny nie może przebiegać przez istniejący budynek. Podstawę wyrokowania w sprawie II SA/Kr 1363/16 stanowiło ponadto stwierdzenie przez Sąd, że brak jest dokumentów na okoliczność istnienia szklaku drożnego na działce [...] w dacie uchwalania zaskarżonej uchwały z 16 czerwca 2008 r. W związku z tym, w ww. wyroku z 16 lutego 2017 r. II SA/Kr 1363/16 wydanym w sprawie ze skargi na ww. uchwałę z 2008 r. Sąd zasugerował rozważenie innego przebiegu drogi wewnętrznej zauważając, że rozdziela ona nieruchomości skarżących M. U. oraz Z. N. stanowiące pewien kompleks, przy czym – jak wcześniej Sąd ustalił w oparciu o oświadczenia złożone przez M. U. na rozprawie – kompleks ten obejmuje działkę nr [...] zabudowaną budynkiem ośrodka rehabilitacyjnego. W niniejszej sprawie, w kontrolowanej przez Sąd I instancji uchwale z 2020 r. w zakresie, w jakim na działce nr [...] plan miejscowy przewiduje drogę wewnętrzną, skorygowano przebieg tej drogi wytyczając ją obok istniejącego budynku, niemniej jednak nadal przedziela ona nieruchomości ww. uczestników postępowania. Sporna w tej sprawie kwestia dotycząca dopuszczalności wyznaczenia w planie miejscowym drogi wewnętrznej na gruntach prywatnych (tu: nieruchomości obejmującej działkę nr [...], będącą przedmiotem współwłasności wielu podmiotów, w tym ww. uczestników postepowania kasacyjnego) dotyczy zagadnienia wielokrotnie pojawiającego się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, w odniesieniu do którego przyjmuje się, że ocena wprowadzonych w planie miejscowym ograniczeń prawa własności nieruchomości musi być każdorazowo poprzedzona rozważeniem trzech kwestii: 1) czy wprowadzona regulacja jest w stanie doprowadzić do zamierzonych przez nią skutków (tzw. kryterium przydatności); 2) czy regulacja ta jest niezbędna dla ochrony interesu publicznego, z którym jest powiązana (tzw. kryterium niezbędności); 3) czy efekty wprowadzanej regulacji pozostają w proporcji do ciężarów nakładanych przez nią na obywatela (tzw. kryterium proporcjonalności sensu stricto) – zob. wyroki NSA z 11 października 2016 r. II OSK 3314/14 oraz z 28 kwietnia 2022 r. II OSK 2677/20. W orzecznictwie słusznie podkreśla się jednak, że potrzeba takiej analizy jest uzależniona od wcześniejszej kwalifikacji przedmiotowego ciągu komunikacyjnego, tj. ocena dotycząca ewentualnego przekroczenia przez gminę władztwa planistycznego powinna zostać poprzedzona szczegółowymi ustaleniami co do charakteru inwestycji obejmującej przewidziany w planie ciąg komunikacyjny, gdyż w przypadku przeznaczania gruntów osób prywatnych na budowle (obiekty) związane z obsługą komunikacyjną ma znaczenie to, czy jest to inwestycja celu publicznego połączona z możliwością wywłaszczenia, czy jest to inwestycja wymagająca nabycia gruntu w innym (cywilnoprawnym) trybie. Wyjaśnienie tego zagadnienia jest konieczne dla przeprowadzenia oceny postanowień planu miejscowego pod kątem wymogów wywodzonej z art. 2 i art. 31 ust. 3 Konstytucji zasady proporcjonalności, w świetle której wszelkie ograniczenia praw i wolności mogą być wprowadzane jedynie w koniecznych przypadkach i tylko w niezbędnym zakresie (por. ocena prawa zawarta w powołanym powyżej wyroku w sprawie II OSK 2677/20). Mieć należy bowiem na względzie, że uchwała w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego musi uwzględniać stan własności i innych stosunków prawnych na datę jego uchwalania. Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należało, że Sąd I instancji rozstrzygając analizowaną kwestię drogi dojazdowej w sposób nieuprawniony pominął istotne okoliczności wynikające z akt sprawy, co doprowadziło do przyjęcia przez Sąd błędnego wniosku dotyczącego naruszenia prawa zapisami części graficznej zaskarżonej uchwały znajdującymi się na arkuszu nr 92 rysunku planu obejmującej teren KDW w części od odcinka, gdzie droga ta przylega do działek skarżących, do końca tej drogi. Tymczasem choćby w odpowiedzi na skargę Gmina Wiśniowa podnosiła, że zgodnie ze stanem ujawnionym w oparcie ewidencji gruntów i budynków działka ewidencyjna nr [...] posiada klaso użytek "dr" – droga i stanowi nieruchomość będącą przedmiotem współwłasności wielu podmiotów, czego dowodzi odpis księgi wieczystej nr [...], a ponadto w Dziale III w/w KW dla dz. [...] zostało wpisane prawo (przeniesienie wpisu) służebności drogowej na działce nr [...] pasem o szerokości 3 m na rzecz każdoczesnych właścicieli pgr. [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...], co każe przyjąć, że po działce [...] przebiegała i przebiega droga nie tylko w znaczeniu faktycznym, ale również prawnym - jako służebność drogowa pasem o szerokości 3 m. Odpis księgi wieczystej znajdował się w aktach sprawy, którymi dysponował Sąd I instancji. W pismach procesowych adresowanych do Sądu Gmina akcentowała także, że przeznaczając w planie miejscowym przedmiotową nieruchomość pod drogę wewnętrzną organ planistyczny uwzględnił wnioski złożone do planu przez część współwłaścicieli nieruchomości, aby przedmiotową nieruchomość pozostawić w terenach dróg wewnętrznych KDW. Organ podnosił zarazem, że trudno uznać, że ustalenia spornej części uchwały w sprawie zmiany planu miejscowego w sposób nieproporcjonalny naruszają prawo własności skarżących, skoro przedmiotowy ciąg komunikacyjny został wytyczony po trakcie istniejącym co najmniej od lat 40tych XX wieku. Jako dowód organ załączył kopię mapy z projektem służebności drogi koniecznej do sprawy I Ns 778/15 prowadzonej przez SR w Myślenicach, w którym biegły w sposób tożsamy z rozstrzygnięciem organu planistycznego wskazał przebieg projektowanej drogi koniecznej. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, w tych okolicznościach przyjąć należało, że ograniczenie prawa własności uczestników postępowania w zaskarżonym planie nie ma cech dowolności, gdyż organ planistyczny wyważył interesy prywatne z interesem publicznym. W ocenie NSA, Rada Gminy Wiśniowa, prowadząc drogę wewnętrzną działką drogową będącą przedmiotem współwłasności i obciążoną służebnością drogową działała w ramach przyznanego gminie władztwa planistycznego (art. 3 ust. 1 u.p.z.p.) i nie naruszyła art. 21 ust. 1 oraz art. 64 ust. 1 i 3 Konstytucji, art. 6 ust. 1 i 2 u.p.z.p. Rada Gminy wykazała bowiem, że projektowana droga pozostaje konieczna dla zapewnienia odpowiedniej infrastruktury komunikacyjnej do obsługi działek sąsiadujących z działkami uczestników postępowania, a proponowane rozwiązanie nie ogranicza prawa własności skarżących w sposób nadmierny i nieproporcjonalny, skoro uwzględnia interesy pozostałych współwłaścicieli działek, zaś inny potencjalny sposób wykorzystania działki nr [...] ogranicza jej aktualny status prawny jako przedmiotu współwłasności z ustanowioną służebnością drogową. Przyjęte rozwiązanie uwzględnia potrzeby komunikacyjne, które dotyczą interesów wielu podmiotów, które to interesy zostały zgłoszone organowi planistycznemu w uwagach zgłoszonych w trakcie procedury planistycznej, a ponadto, co kluczowe, także charakter terenu oraz istniejący stan jego zagospodarowania, w tym także przebieg istniejącego szklaku komunikacyjnego. Okoliczności tego rodzaju, co zaistniałe w tej sprawie, jak się przyjmuje w orzecznictwie, nie dają podstaw do stwierdzenia, że uchwała w sprawie planu miejscowego narusza prawo, zaś przyjęcie tego stanowiska skutkuje tym, że badanie możliwości poprowadzenia drogi po innym terenie stanowiłoby badanie okoliczności z zakresu celowości działań samorządu terytorialnego (zob. wyrok NSA z 18 marca 2021 r., II OSK 1775/18). Skarga kasacyjnie słusznie zarzuca też brak podstaw do przyjęcia, że analizowane rozwiązanie planistyczne nieproporcjonalnie ogranicza prawo do swobodnego prowadzenia działalności gospodarczej przez uczestników postępowania, skoro w świetle akt sprawy działalność gospodarczą prowadzą oni na działce przylegającej do działki nr [...], zaś uczestnicy postępowania nie wykazali, czy i w jaki sposób sporne rozwiązanie planistyczne oddziałuje czy ingeruje w sposób prowadzenia przez nich działalności gospodarczej, np. ze względu na rodzaj tej działalności. Okoliczność, że uczestnicy postępowania są właścicielami kilku nieruchomości stanowiących działki wyodrębnione geodezyjnie które przedziela projektowana droga wewnętrzna nie przesądza o nadużyciu władztwa planistycznego, gdyż plan miejscowy musi uwzględniać aktualną w dacie uchwalania planu strukturę własności na danym terenie, a w tym przypadku w tej dacie nieruchomości uczestników postępowania były już rozdzielone nieruchomością stanowiącą działkę drogową i przedmiot współwłasności. Plan miejscowy nie wprowadza w tym zakresie nowych, odmiennych od istniejących w dacie jego uchwalania rozwiązań, zaś przeznaczenie działki nr [...] pod drogę wewnętrzną uzasadnia konieczność zapewnienia w ten sposób dostępu do drogi publicznej dla jej współwłaścicieli, właścicieli okolicznych działek. Jeśli chodzi o zarzut naruszenia art. 133 § 1 p.p.s.a., podniesiony w łączności z zarzutem naruszenia powyżej analizowanych przepisów prawa materialnego, uzasadniony przez stronę pominięciem przez Sąd okoliczności wynikających z dowodów znajdujących się w aktach sprawy, to przypomnieć należy, że obowiązek wydania wyroku na podstawie akt sprawy oznacza zakaz wyjścia poza materiał znajdujący się w tych aktach (np. przyjęcie jakiegoś faktu nie znajdującego żadnego odzwierciedlenia w aktach sprawy), nie jest natomiast naruszeniem art. 133 § 1 p.p.s.a. oparcie się przez orzekający w sprawie sąd tylko na części akt sprawy. W orzecznictwie przyjmuje się, że art. 133 § 1 p.p.s.a. może być podstawą skargi kasacyjnej tylko wówczas, gdy sąd przyjął jakiś fakt na podstawie źródła znajdującego się poza aktami sprawy (wyrok NSA z 3 sierpnia 2021 r., II GSK 1547/18; z 29 czerwca 2021 r., II OSK 2862/18; 16 lipca 2017 r. II OSK 2277/17). Na gruncie tej sprawy zarzut ten jest usprawiedliwiony, gdyż istotnie przyjęcie przez Sąd I instancji, że działki nr [...] oraz działka drogowa [...] stanowią ogrodzony kompleks infrastruktury działalności gospodarczej Ośrodka Rewalidacyjno Edukacyjno Wychowawczego nie znajdują potwierdzenia w aktach sprawy, a w związku z tym nie mogły posłużyć do sformułowania przez Sąd wniosku o ograniczeniu prawa do prowadzenia działalności gospodarczej na tych działkach poprzez wytyczenie drogi wewnętrznej. Tezie tej przeczy zresztą znajdujący się w aktach sprawy odpis postanowienia SR w Myślenicach z 28 października 2014 r. (I Ns 751/13) o ustanowieniu zabezpieczenia poprzez nakazanie M. U. i Z. N. usunięcia nasypu z nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] – posadowionych na nieruchomości stanowiącej drogę a oznaczonej jako działka nr [...] w Lipniku, a także bramy posadowionej na nieruchomościach oznaczonych jako dz. [...] oraz dz. [...]. Pozostaje ona niezgodna także z wyjaśnieniami pełnomocnika uczestników postępowania (pismo z dnia 16 listopada 2020 r., k. 237 akt sądowych), z których wynika, że siedziba wykonywania działalności gospodarczej mieści się na działce nr [...], zaś miejscem wykonywania działalności jest działka nr [...]. Z akt sprawy wynika zaś, że obie te działki sąsiadują ze sobą i przylegają z tej samej strony do działki drogowej nr [...], a więc nie dzielą nieruchomości uczestników postępowania, na których prowadzona jest działalność gospodarcza. Okoliczność, że sporny szlak komunikacyjny przedziela te działki, na których wykonywana jest działalność gospodarcza od innych działek stanowiących własność uczestników nie daje jednakże podstaw do postawienia Gminie zarzutu przekroczenia władztwa planistycznego, gdyż – o czym było mowa na wstępie - ingerencja w sferę prywatnych interesów właścicieli dokonana przez gminę powinna uwzględniać zasadę proporcjonalności, która wyraża zakaz nadmiernej (a nie jakiejkolwiek) ingerencji w sferę praw i wolności jednostki, przy czym ograniczenia z konstytucyjnych praw i wolności (tu: prawa własności) mogą być ustanawiane m.in. tylko wtedy, gdy są konieczne dla wolności i praw innych osób. Taki zaś przypadek miał miejsce w tej sprawie – z uwagi na zagwarantowanie prawa własności innych współwłaścicieli działki nr [...], ingerencję w prawo własności uczestników postępowania nie można uznać za nieproporcjonalną. W konsekwencji powyższego, zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 106 § 5 p.p.s.a. również należało uznać za trafny. Kolejną usprawiedliwioną podstawę kasacyjną stanowi zarzut naruszenia zaskarżonym wyrokiem art. 28 ust. 1 u.p.z.p. w zw. z § 143 oraz kolejnymi wskazanymi przez WSA jako "§ od 82 do 97" rozporządzenia Prezesa RM z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie Zasad techniki prawodawczej (ZTP). Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w tej sprawie wskazuje, że podziela stanowisko przyjmowane w aktualnym orzecznictwie sądowym, zgodnie z którym zasady techniki prawodawczej określone w ww. rozporządzeniu Prezesa RM z dnia 20 czerwca 2002 r., wydanym na podstawie upoważnienia zawartego w ustawie o Radzie Ministrów, nie mogą stanowić podstawy do oceny zgodności z prawem uchwały planistycznej (wyroki NSA z 20 czerwca 2007 r., II OSK 346/07 oraz z 16 lipca 2019 r. II OSK 2277/17), uznając, że zasady zawarte w przywołanym akcie normatywnym mają charakter wskazówek i zaleceń, a niezastosowanie się do nich nie wiąże się z sankcją w postaci stwierdzenia nieważności aktu prawa miejscowego. Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego jest szczególnym aktem normatywnym i o zakresie jego treści przesądzają przede wszystkim przepisy ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Również w piśmiennictwie przyjmuje się, że krąg adresatów bezpośrednio związanych ZTP, zważywszy na miejsce (rozdział 3 ustawy o Radzie Ministrów "Organy wewnętrzne Rady Ministrów") i treść ustawowego upoważnienia, należałoby, zgodnie z wyrokiem TK z 12 grudnia 2006 r. P15/05 (OTK-A 2006, nr 11, poz. 171) ograniczyć do "rządowego prawodawcy" (T. Bąkowski, Sądowa kontrola legislacji administracyjnej pod względem zgodności z Zasadami techniki prawodawczej [w:] Legislacja administracyjna, Teoria Orzecznictwo, Praktyka pod red. M. Stahl i Z. Duniewskiej, s. 45).
W związku z powyższym stanowisko Sądu I instancji o istotnym naruszenia zasad sporządzania planu miejscowego, o którym mowa w art. 28 ust. 1 u.p.z.p. z uwagi na naruszenie zaskarżoną uchwałą zasad określonych ZTP, uznać należało za nieprawidłowe. Pod pojęciem zasad sporządzania planu zagospodarowania przestrzennego należy rozumieć zawartość aktu planistycznego (część tekstowa, graficzna i załączniki), a więc zawarte w nim ustalenia, a także przestrzeganie standardów dokumentacji planistycznej (wyroki NSA z: 16 lipca 2019 r. II OSK 2277/17; 25 maja 2009 r., II OSK 1778/08, 11 września 2008 r., II OSK 215/08) określonych w wydanym na podstawie art. 16 ust. 2 u.p.z.p., obowiązującym w dacie uchwalenia zaskarżonej uchwały, rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 26 sierpnia 2003 r. w sprawie wymaganego zakresu projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (Dz. U. Nr 164 poz. 1587) – obecnie rozporządzenie Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 17 grudnia 2021 r. w sprawie wymaganego zakresu projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (Dz. U. z 2021 r.. poz. 2404). Słuszne pozostaje przyjęcie przez Sąd I instancji, że jeżeli w planie miejscowym wyznacza się działki przeznaczone pod zabudowę, konieczne jest zapewnienie im dostępu do drogi publicznej (bezpośrednio czy też przez drogę wewnętrzną). W świetle art. 15 ust. 2 pkt 10 u.p.z.p. w zw. § 4 pkt 9 Rozp.Plan., plan miejscowy powinien zawierać linie rozgraniczające terenów o różnym przeznaczeniu, a do takich terenów należy zaliczyć drogi. Istota określenia zasad modernizacji, rozbudowy i budowy systemów komunikacji i infrastruktury technicznej polega m.in. na określeniu układu komunikacyjnego wraz z ich parametrami oraz klasyfikacją ulic i innych szlaków komunikacyjnych. Odpowiada tym wymogom zapis planu, w świetle którego każda nowo wydzielana działka budowlana musi mieć zapewniony dostęp do drogi publicznej w rozumieniu przepisów odrębnych (§ 11 ust. 4 zaskarżonej uchwały). Aczkolwiek § 13 ust. 3 zaskarżonej uchwały dopuszcza realizację dróg wewnętrznych nie wskazanych na rysunku planu, to jednakże Sąd I instancji trafnie stwierdził, że żaden z zapisów uchwały nie określa, na jakiej zasadzie miałoby nastąpić połączenie przywołanych wyżej terenów z drogami publicznymi i zaakcentował znaczną odległość ww. jednostek terenowych od wyznaczonych dróg publicznych. W skardze kasacyjnej strona powołuje się na zapisy § 4 zaskarżonej uchwały, w których zdefiniowano dojazdy wewnętrzne, przez które należy rozumieć istniejące i projektowane dojazdy i dojścia, np. służebności przejazdu, niewydzielone liniami rozgraniczającymi na rysunku planu, lecz niezbędne dla zapewnienia prawidłowej obsługi działek. Zauważyć jednak trzeba, że przepis § 11 ust. 4 planu odwołuje się do dostępu do drogi publicznej w rozumieniu przepisów odrębnych, w związku czym zapewnienie takiego dostępu przez wykreowane i zdefiniowane przez prawodawcę lokalnego "dojazdy wewnętrzne" nie jest tożsame z zapewnieniem dostępu do drogi publicznej w rozumieniu art. 2 pkt 14 u.p.z.p., zgodnie z którym przez dostęp do drogi publicznej należy rozumieć bezpośredni dostęp do tej drogi albo dostęp do niej przez drogę wewnętrzną lub przez ustanowienie odpowiedniej służebności drogowej. Dodatkowo NSA zauważa, że przyjęty w zaskarżonej uchwale sposób lokalizacji systemu komunikacji na ww. terenach poprzez dopuszczenie realizacji dróg wewnętrznych nie wskazanych na rysunku planu (§ 13 ust. 3 zaskarżonej uchwały) sprawia, że zaskarżona uchwała nie zawiera odpowiednich powiązań pomiędzy jej częściami tekstową a graficzną, co narusza wymóg z § 8 ust. 2 RozpPlan. Taka dowolność w zakresie zasad kształtowania układu komunikacyjnego nie realizuje podstawowych zasad planowania przestrzennego, tj. zagwarantowania realizacji ładu przestrzennego oraz realizacji konstytucyjnej zasady ochrony prawa własności. Powoduje bowiem w tym zakresie stan niepożądanej niepewności prawnej co do sposobu przeznaczenia gruntów w planie miejscowym. Plan miejscowy powinien zaś wskazywać konkretną lokalizację dróg publicznych, stąd przewidzenie w planie możliwości realizacji innych dróg wewnętrznych niż konkretnie w nim wyznaczonych w orzecznictwie traktuje się jako istotne naruszenie zasad sporządzania planu, przyjmując, że plan miejscowy albo powinien w tym zakresie ustalić konkretną lokalizację dróg i ich parametry, w tym dróg wewnętrznych, albo pozostawić tą problematykę do rozwiązania na etapie stosowania art. 93 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Plan miejscowy musi zawierać rozwiązania konkretne, ponieważ jako prawo miejscowe musi dawać pewność co do zawartych w nim regulacji prawnych (zob. wyrok NSA z 28 lutego 2017 r. II OSK 1618/15).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Kontroli sądu w niniejszej sprawie poddana jest ocena legalności miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy Wiśniowa – obejmującego obszar miejscowości Lipnik. Skargi na ten plan złożył organ nadzoru – Wojewoda Małopolski oraz osoby zamieszkałe w obszarze objętym zapisami planu. W ocenie sądu skarga Wojewody Małopolskiego (aczkolwiek nie wszystkie zarzuty są zasadne) zasługuje na uwzględnienie. Skala zaś uchybień jakie stwierdził sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę a zarzuca wojewoda, uzasadniały eliminację skarżonego aktu z obrotu prawnego w całości. Pozostałe skargi w ocenie sądu są bezpodstawne.
Przede wszystkim należy wskazać, że przedmiotowy plan miejscowy był przedmiotem kontroli tutejszego sądu, który wyrokiem z dnia 11 stycznia 2021r. II SA/Kr 652/20 stwierdził nieważność całego planu uznając, że zasadności skarg (...), w szczególności skargi Wojewody Małopolskiego. W wyroku tym sąd wskazuje, że plan stał by się na tyle zdekomponowany (z powodu konieczności unieważnienie m.in. znacznej powierzchni terenów przeznaczonych pod zabudowę oraz w istotnym zakresie, części innych terenów – m.in. § 19 ust. 1 pkt. 2, § 31, § 32 ust. 3 pkt 6, § 33 i § 37 oraz części graficznej we wskazanym w skargach zakresie), iż uwzględnienie skarg uzasadniało stwierdzenie jego nieważności w całości. W rozpoznaniu skargi kasacyjnej jaką złożyła Gmina Wiśniowa Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 6 czerwca 2022 r. II OSK 1752/21 uchylił zaskarżony wyrok, uznając za zasadne część zarzutów zgłoszonych w skardze kasacyjnej. Jednocześnie Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, iż sąd pierwszej instancji ponownie oceniając legalność kwestionowanego aktu będzie musiał ocenić, czy istnieją podstawy do stwierdzenia nieważności zaskarżonej uchwały w całości czy jedynie w części. Zgodnie z art. 190 P.p.s.a. sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Nie można oprzeć skargi kasacyjnej od orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa ustaloną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Związanie sądu administracyjnego w rozumieniu art. 190 p.p.s.a. oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych - sprzecznych z wyrażonym poglądem Naczelnego Sądu Administracyjnego, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się orzeczeniu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się do wskazań w zakresie dalszego postępowania przed organami administracji publicznej. Przyjmuje się, że "związanie wykładnią prawa" oznacza wykładnię przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego, jak i kwestii zastosowania określonego przepisu prawa jako podstawy do wydania właśnie takiej decyzji. Przez ocenę prawną rozumie się powszechnie wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie, zaś wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencje oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych (por wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 25 maja 2022 r. IV SA/Po 251/22).
Mając na uwadze powyższe wskazania podkreślić należy, iż Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 6 czerwca 2022 r. II OSK 1752/21 orzekając w granicach zaskarżenia rozpoznał i zawarł stanowisko jedynie w zakresie części zarzutów zgłoszonych w skardze organu nadzoru – Wojewody Małopolskiego. Sąd rozpoznający sprawę ponownie wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 czerwca 2022 r. II OSK 1752/21 związany jest zatem tylko częściowo. W tym stanie rzeczy sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w dużej części podziela pogląd wyrażony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z dnia 11 stycznia 2021r. II SA/Kr 652/20, w części niezaskarżonej skargą kasacyjną, a co za tym idzie, w części nierozpoznanej przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 6 czerwca 2022 r. II OSK 1752/21.
Podobnie jak w wyżej powołanym wyroku w ocenie sądu uchwalając miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego Gminy Wiśniowa – obejmującego obszar miejscowości Lipnik organ planistyczny dopuścił się naruszenie trybu sporządzania miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego tj. art. 17 pkt 12 -14 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 503 z późn. zm. (dalej; upzp) poprzez nienaniesienie w planie miejscowym zmian wynikających z pozytywnego rozpatrzenia uwag przez Wójta Gminy Wiśniowa, a także nieprzekazanie Radzie Gminy wszystkich uwag negatywnie rozpatrzonych przez Wójta. Zgodnie art. 17 upzp wójt, burmistrz albo prezydent miasta po podjęciu przez radę gminy uchwały o przystąpieniu do sporządzania planu miejscowego kolejno
rozpatruje uwagi, o których mowa w pkt 11, w terminie nie dłuższym niż 21 dni od dnia upływu terminu ich składania (pkt 11); wprowadza zmiany do projektu planu miejscowego wynikające z rozpatrzenia uwag, o których mowa w pkt 11, a następnie w niezbędnym zakresie ponawia uzgodnienia (pkt 13); przedstawia radzie gminy projekt planu miejscowego wraz z listą nieuwzględnionych uwag, o których mowa w pkt 11 (pkt14).
W kontrolowanym akcie nie wszystkie uwagi pozytywnie rozstrzygnięte przez Wójta Gminy, zostały uwzględnione i naniesione w planie miejscowym. I tak – uwaga złożona w dniu 23 stycznia 2019 r. dotycząca działki nr [...] - wnosząca o przekwalifikowanie działki na tereny budowlane MN - w całości uwzględniona przez Wójta - w uchwalonym planie nie zostały wprowadzone żadne zmiany względem wyłożonego projektu (przeznaczenie działki; tereny MN, ZL, R). Także uwaga złożona w dniu 04 lutego 2019 r. dotycząca działki nr [...] - wnosząca o przekwalifikowanie działki na tereny budowlane MN - w całości uwzględniona przez Wójta - w wykazie została błędnie oznaczona jako działka nr [...], w uchwalonym planie nie zostały wprowadzone żadne zmiany względem wyłożonego projektu (przeznaczenie działki: tereny R). Powyższe wynika z wykazu uwag wniesionych do wyłożonego do publicznego wglądu projektu zmiany mpzp (str. tytułowa, nr 22, nr 37). Istotą wszystkich w/w uwag było przekwalifikowanie terenów na tereny budowlane. Z uwagi na pozytywne rozpatrzenie tych uwag przez Wójta, należało w ich zakresie nanieść zmiany także na rysunku planu. Jednocześnie, w przypadku kiedy nie nastąpiły żadne zmiany i uwagi nie zostały uwzględnione, należało je przekazać Radzie Gminy do ostatecznego rozpatrzenia. W ocenie sądu uchybienie to stanowi istotne naruszenie trybu sporządzenia planu. Stanowisko to jest zgodne z linią orzeczniczą, której przykładem jest choćby wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 marca 2018 r., sygn. akt: II OSK 3239/17, w którym wyrażono stanowisko, iż naruszenie art. 17 pkt 14 u.p.z.p. związane z nieprzedłożeniem radzie gminy przez organ planistyczny nieuwzględnionych przez niego uwag wraz z projektem planu stanowi istotne naruszenie trybu sporządzania miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.
W kontrolowanej sprawie uwzględnione przez Wójta Gminy Wiśniowa uwagi nie zostały ujęte w planie, w konsekwencji jako nieuwzględnione powinny zostać przedstawione Radzie Gminy Wiśniowa, czego nie uczyniono, w konsekwencji zaś Rada Gminy Wiśniowa nie rozstrzygnęła o sposobie rozpatrzenia tych uwag. Tym samym zapisy planu, w zakresie tekstu uchwały: dotyczących działek ewidencyjnych o numerach: [...] - położonej w terenach oznaczonych w planie jako MN, ZL, R oraz [...] położonej w terenie oznaczonym jako R, oraz w zakresie rysunku: załącznika nr 1 do uchwały (załącznik graficzny i legendy) w zakresie terenów: działek ewidencyjnych o numerach: [...] położonej w terenach oznaczonych w planie jako MN, ZL, R, [...] położonej w terenie oznaczonym jako R, naruszają art. 17 pkt 14 upzp.
W ocenie sądu uchwalając miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego Rada Gminy Wiśniowa dopuściła się także naruszenia art. 17 pkt 6 lit. c upzp oraz art. 7 ustawy z dnia z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych poprzez brak uzyskania tzw. "zgody leśnej" na przeznaczenie gruntów leśnych na cele nieleśne. Zgodnie z art. 17 pkt 6 lit. c upzp Wójt, burmistrz albo pr,0ezydent miasta
występuje o zgody na zmianę przeznaczenia gruntów rolnych i leśnych na cele nierolnicze i nieleśne, jeżeli wymagają tego przepisy odrębne. Zgodnie z art. 4 pkt 6 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych przez przeznaczenie gruntów na cele nierolnicze lub nieleśne - rozumie się przez to ustalenie innego niż rolniczy lub leśny sposobu użytkowania gruntów rolnych oraz innego niż leśny sposobu użytkowania gruntów leśnych. Z kolei art. 7 ust 1 pkt 1 stanowi, iż przeznaczenie na cele nierolnicze i nieleśne gruntów rolnych stanowiących użytki rolne klas I-III - wymaga uzyskania zgody ministra właściwego do spraw rozwoju wsi, z zastrzeżeniem ust. 2a,
Wójt Gminy nie wystąpił o taką zgodę do Ministra Środowiska lub Marszałka Województwa Małopolskiego. W dokumentacji planistycznej nie został zamieszczony ani wniosek o zmianę kwalifikacji gruntów leśnych na cele inne niż leśne (tym samym także nie ma stosownej decyzji w tej sprawie), ani też nie zamieszczono oświadczenia Wójta o braku konieczności uzyskania takiej zgody. Zasadnie organ nadzoru zarzuca, że w toku analizy obszarów objętych zakresem planu stwierdzono tereny oznaczone jako 2ZP, na których występują grunty leśne Ls,. Są to obszary dla których przeznaczenie na cele nieleśne wymaga zgody właściwego organu, której to zgody organ planistyczny nie uzyskał . Brak zgody na zmianę przeznaczenia gruntów leśnych pociąga za sobą nieważność planu w tym zakresie, gdy zachodzi związek pomiędzy przeznaczeniem nieruchomości w planie pod określone inwestycje, które uniemożliwią i które ograniczą możliwość zagospodarowania nieruchomości w dotychczasowy sposób (por. wyrok NSA z dnia 25 października 2019 r., sygn. akt: II OSK 1905/19). Tym samym zapisy planu, w zakresie tekstu uchwały - § 31 oraz w zakresie rysunku: załącznika nr 1 do uchwały (załącznik graficzny i legendy) w zakresie terenów 2ZP, naruszają zapisy art. 17 pkt 6 lit. c upzp oraz art. 7 ust 2 ustawy z dnia z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych.
Zasadnym był też wskazany w skardze wojewody zarzut art. 15 ust. 2 pkt 6 upzp w zakresie braku wyznaczenia dla terenów przeznaczonych pod zainwestowanie (tereny MN oraz MN/U) miejsc przeznaczonych na parkowanie pojazdów zaopatrzonych w kartę parkingową i sposobu ich realizacji. Zgodnie z przywołanym przepisem art. 15 ust. 2 pkt 6 upzp, wyznaczając w planie miejscowym tereny przeznaczone do zainwestowania, wraz z określeniem zasad kształtowania na nich zabudowy i zagospodarowania, należy obligatoryjnie ustalić minimalną liczbę miejsc do parkowania w tym miejsca przeznaczone na parkowanie pojazdów zaopatrzonych w kartę parkingową i sposób ich realizacji. Dodatkowo powyższe zapisy korespondują z § 18 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, zgodnie z którym; zagospodarowując działkę budowlaną, należy urządzić, stosownie do jej przeznaczenia i sposobu zabudowy, miejsca postojowe dla samochodów użytkowników stałych i przebywających okresowo, w tym również miejsca postojowe dla samochodów, z których korzystają osoby niepełnosprawne.
W przedmiotowym planie, w § 14 pkt 1 wskazano co prawda na obowiązek zapewnienia niezbędnej liczby miejsc postojowych dla pojazdów samochodowych, określając minimalne wskaźniki względem poszczególnych terenów, natomiast w § 14 pkt 2 określona została konieczna ilość miejsc dla pojazdów zaopatrzonych w kartę postojową. Należy jednak zauważyć, iż zgodnie z ww. punktem wskazane zostało, że dla obiektów określonych w pkt 1 lit. b), c) i d) - min. 1 miejsce na 10 miejsc do parkowania lecz nie mniej niż 1 stanowisko. Określona została zatem ilość miejsc dla samochodów zaopatrzonych w kartę dla terenów zabudowy usługowej i usług publicznych, usług turystycznych, zabudowy produkcyjnej. Nie wskazano zaś minimalnej ilości dla terenów zabudowy mieszkaniowej, w której zostały dopuszczone usługi (MN, MN/U). W orzecznictwie przyjmowane jest, iż naruszenie to ma charakter istotnego naruszenia prawa. Przywołać tu można wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 lipca 2018 r. II OSK 477/18 w którym orzeczono, iż z wykładni językowej art. 15 ust. 2 pkt. 6 ustawy z 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym wynika, że skoro organ planistyczny ma obowiązek określić minimalną liczbę miejsc do parkowania i "w tym" miejsca przeznaczone na parkowanie pojazdów zaopatrzonych w kartę parkingową, to nie jest wystarczające samo dopuszczenie w planie możliwości realizacji takich miejsc, lecz konieczne jest określenie w planie również minimalnej liczby tych miejsc (podanie wskaźników pozwalających na jej ustalenie). Ponadto wskazania wymaga i w doktrynie konsekwentnie podnosi się, że rozumienie pojęcia "obowiązkowości" oznacza, że plan miejscowy musi zawierać poszczególne ustalenia, o których mowa w art. 15 ust. 2, wówczas, gdy okoliczności faktyczne dotyczące obszaru objętego planem uzasadniają dokonanie takich ustaleń (por. wyrok NSA z dnia 23 kwietnia 2010 r., sygn. akt II OSK 311/10, wyrok NSA z dnia 13 października 2011 r., sygn. akt II OSK 1566/11 oraz wyrok NSA z dnia 6 września 1012 r., sygn. II OSK 1343/12). Podobne stanowisko zajął Wojewódzki Sądu Administracyjny w Białymstoku z dnia 9 stycznia 2020 r. II SA/Bk 812/19). Wyżej zaprezentowany pogląd prawny w pełni podziela sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę. Brak wyznaczenia dla wszystkich terenów przeznaczonych pod zainwestowanie - tereny MN oraz MN/U miejsc przeznaczonych na parkowanie pojazdów zaopatrzonych w kartę parkingową jest istotnym naruszeniem zasad uchwalania miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Zauważyć należy też, iż wadliwość ta dotyka znaczących obszarów objętych zapisami tego planu a wadliwości tej nie dałoby się wyeliminować inaczej jak tylko poprzez stwierdzenie nieważności tak całego § 14 części tekstowej planu jak i części graficznej dla wszystkich obszarów MN i MN/U.
Zgodzić należy się też z wojewodą, że skarżona uchwała narusza art. 15 ust. 1 pkt 6 upzp poprzez brak wskazania wszystkich wskaźników i parametrów zabudowy dla obiektów kubaturowych stanowiących zagospodarowanie dopuszczalne na terenach lasów (ZL) i terenów infrastruktury technicznej - wodociągów (IW). Zgodnie z art, 15 ust. 1 pkt 6 upzp w planie określa się obowiązkowo zasady kształtowania zabudowy oraz wskaźniki zagospodarowania terenu, maksymalną i minimalną intensywność zabudowy jako wskaźnik powierzchni całkowitej zabudowy w odniesieniu do powierzchni działki budowlanej, minimalny udział procentowy powierzchni biologicznie czynnej w odniesieniu do powierzchni działki budowlanej, maksymalną wysokość zabudowy, minimalną liczbę miejsc do parkowania w tym miejsca przeznaczone na parkowanie pojazdów zaopatrzonych w kartę parkingową i sposób ich realizacji oraz linie zabudowy i gabaryty obiektów. W § 33 ust. 2 pkt 2 zaskarżonej uchwały dla terenów ZL wprowadzono zapis: ustala się zakaz zabudowy, z wyjątkiem dopuszczonej w przepisach odrębnych, w zakresie lasów. Natomiast w § 37 ust. 2 pkt 1 dla terenów IW wskazuje się: w wyznaczonych terenach dopuszcza się lokalizację niezbędnych obiektów i urządzeń zapewniających możliwość użytkowania terenu, zgodnie z jego przeznaczaniem, przy zachowaniu przepisów odrębnych. W związku z tym także wprowadza się możliwość zagospodarowania za pomocą zabudowy kubaturowej. Jednakże w odniesieniu do wskaźników zagospodarowania terenu występuje jedynie zapis mówiący, iż dopuszcza się indywidualną formę architektoniczną obiektów związanych z przeznaczaniem podstawowym, przy czym maksymalna wysokość - 6m. Tak więc poza określeniem jedynie wysokości zabudowy nie wskazano na żadnych innych wskaźników zabudowy i zagospodarowania terenu, wynikające z upzp. W konsekwencji, dla powyżej przywołanego przeznaczenia ZL i IW wprowadzona została możliwość zabudowy kubaturowej (rozumianej jako obiekty służące działalności leśnej oraz obiekty umożliwiające użytkowanie terenów IW), a nie zostały przedstawione wskaźniki zagospodarowania terenu tj. minimalna i maksymalna intensywność zabudowy, minimalny udział procentowy powierzchni biologicznie, czy też wysokość zabudowy. Tym samym zapisy planu, w zakresie tekstu uchwały: § 33 oraz § 37, oraz w zakresie rysunku: załącznika nr 1 do uchwały (załącznik graficzny i legendy) w zakresie terenów: 1IW-4IW, 1ZL-84ZL, naruszają art. 15 ust. 1 pkt 6 upzp poprzez brak wskazania wszystkich wskaźników i parametrów zabudowy dla obiektów kubaturowych stanowiących zagospodarowanie dopuszczalne na terenach lasów (ZL) i terenów infrastruktury technicznej - wodociągów (IW), albowiem brak określenia tychże wskaźników prowadzi do niewykonalności planu w odniesieniu do wskazanych terenów w aspekcie możliwości ich zabudowy obiektami kubaturowymi. Także i w tym aspekcie, w ocenie sądu, wadliwości tej nie dałoby się wyeliminować inaczej jak tylko poprzez stwierdzenie nieważności tak całego § 37 ust. 2 pkt 1 części tekstowej planu jak i części graficznej dla wszystkich obszarów ZL oraz IW.
Zasadnym okazał się też zarzut naruszenia art. 9 ust. 4 w zw. z art. 15 ust. 1 oraz art. 20 ust 1 upzp, w zakresie braku zgodności ustaleń zmiany planu miejscowego z ustaleniami Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy Wiśniowa. Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego jest dokumentem określającym politykę przestrzenną gminy, a jego ustalenia są wiążące dla organów gminy przy sporządzaniu planów miejscowych. Przed podjęciem uchwały o przystąpieniu do sporządzania planu miejscowego, na podstawie art. 14 ust. 5 upzp, wójt analizuje zgodność przewidywanych w planie rozwiązań z ustaleniami studium, a przed uchwaleniem planu rada gminy stwierdza zgodność projektu planu z ustaleniami studium, co jest warunkiem niezbędnym do jego uchwalenia (art. 20 ust. 1 ww. ustawy). Rada Gminy Wiśniowa, podejmując przedmiotową uchwałę w sprawie zmiany planu miejscowego Gminy Wiśniowa stwierdziła zgodność projektu planu ze studium gminy Wiśniowa, jednak zasadnie wojewoda podnosi brak zgodności przedmiotowego planu miejscowego ze Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy Wiśniowa przyjętego uchwałą Nr XV/160/16 z 22 czerwca 2016 r. w sprawie zmiany studium.
Analiza porównawcza uchwalonego planu miejscowego, w zestawieniu ze studium gminy, w części dotyczącej kierunków zagospodarowania przestrzennego, wykazała bardzo dużą ilość terenów w odniesieniu do których występuje niezgodność ze studium w zakresie znacznego poszerzenia obszarów zabudowy, wskazanych w studium. Nie można tutaj mówić o niewielkiej regulacji granic względem studium. Wprowadzono poszerzenia o obszary jednej - dwóch działek. Jednocześnie należy wskazać, iż zgodnie z zapisami studium, nie wprowadzono tam żadnych unormowań dopuszczających możliwość wprowadzania w planach miejscowych odstępstw lub poszerzenia wykazanych w dokumencie granic, na zasadzie najbliższego sąsiedztwa lub granicznej wartości odległości. Podkreślić też należy, iż uchybienia te dotyczą wskazanych w skardze 44 obszarów.
Dalej wskazać należy, iż w studium w części dotyczącej kierunków zmiany w strukturze przestrzennej gminy oraz w przeznaczaniu terenu, dla strefy I zurbanizowanej wprowadzono zapisy: Strefa zajmuje przeważającą cześć obszarów podlegających procesowi urbanizacji, w tym kontynuacji istniejącej zabudowy. Kształt strefy zdeterminowany jest istniejącym zagospodarowaniem oraz terenami wskazanymi pod rozwój nowych funkcji, ze względu na ich położenie wzdłuż dróg, walory krajobrazowe, możliwość obsługi w infrastrukturę techniczną, planowany kierunek rozwoju przestrzennego gminy. Przy kształtowaniu zasad polityki przestrzennej na tych terenach należy brać pod uwagę zrównoważone zasady rozwoju mieszkalnictwa i odpowiednich funkcji obsługujących podwyższanie standardów zabudowy, wyznaczanie nowych terenów inwestycyjnych przy zachowaniu walorów krajobrazowych oraz powiązania komunikacyjne. Natomiast dla strefy II - rolnej wprowadzono m.in. zapis, że na terenach tych powinny być realizowane prace na rzecz ochrony rolniczej przestrzeni produkcyjnej oraz przyrodniczych, kulturowych i krajobrazowych wartości terenu.{...) Studium dopuszcza na terenach rolnych i sadowniczych tworzenie nowej zabudowy związanej bezpośrednio z gospodarką rolną z wyłączeniem funkcji mieszkaniowej. Dla strefy III - terenów otwartych, lasów i wód powierzchniowych wprowadzono zapis: Wraz ze strefą rolną tworzy obszar o podwyższonych walorach przyrodniczych i krajobrazowych. W związku z tym wyklucza się możliwość wprowadzania nowej zabudowy i zainwestowania oraz prowadzenia działalności wydobywczej, za wyjątkiem obiektów i urządzeń dopuszczonych w obszarze lasów na podstawie przepisów odrębnych. (...) Studium wyklucza wykorzystywanie terenów leśnych, łąk i pastwisk dla funkcji osadniczej, w tym również związanej z działalnością rolniczą.
Jednocześnie w odniesieniu do ustaleń tekstowych planu w studium, w ramach wyznaczonych terenów MN (zabudowa mieszkaniowa jednorodzinna) wskazane zostało, iż dopuszczalna powierzchnia zabudowy ma wynosić maksymalnie 40%. Zgodnie z planem miejscowym, w ramach tego obszaru wyznaczono tereny 9MN oraz 88MN. Zgodnie z § 17 ust. 3 pkt 5, planu dla terenów tych przewidziana została maksymalna powierzchnia zabudowy wynosząca 50%. Natomiast dla terenów ZC w studium przewidziana została maksymalna wysokość wynosząca 5 m (jedna kondygnacja) Jednakże w zaskarżonym planie w § 32 ust. 3 pkt 6 ustalona została wysokość 11 m.
Zgodnie z § 19 planu, dla terenów ML - zabudowy letniskowej, jako przeznaczenie dopuszczalne ustala się zabudowę mieszkaniową jednorodzinną Natomiast zgodnie ze studium, na terenach tych dopuszczalna jest jedynie zabudowa obiektami rekreacji indywidualnej. Zgodnie z przepisami prawa budowlanego, zabudowa mieszkalna jednorodzinna traktowana jest oddzielnie, aniżeli zabudowa letniskowa (w rozumieniu obiektów rekreacji indywidualnej). Zatem wprowadzenie możliwości zabudowy mieszkalnej jednorodzinnej, na terenach ML stoi w sprzeczności z ustaleniami studium. W ramach uprawnień wynikających z władztwa planistycznego gmina może zmienić w planie miejscowym dotychczasowe przeznaczenie określonych obszarów gminy, ale tylko w granicach zakreślonych ustaleniami studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego. Natomiast zmiany w planie miejscowym przeznaczenia terenów nie przewidzianych w studium do takiej zmiany gmina może dokonać jedynie po uprzedniej zmianie studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego - z zachowaniem trybu, w jakim studium jest uchwalane. (por. wyrok NSA z dnia 9 kwietnia 2008 r., sygn. akt: II OSK 32/08). Zapisy planu, w zakresie tekstu uchwały: § 17 ust. 3 pkt 5, § 32 ust. 3 pkt 6, § 19 przywołanych części działek ewidencyjnych położonych w terenach RM, części działek ewidencyjnych położonych w terenach MN oraz w zakresie rysunku: załącznika nr 1 do uchwały (załącznik graficzny i legendy) w zakresie terenów: części działek ewidencyjnych położonych w terenach RM, części działek ewidencyjnych położonych w terenach MN, naruszają przepisy art. 9 ust. 4 w zw. z art. 15 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym w zakresie braku zgodności ustaleń zmiany planu miejscowego z ustaleniami Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy Wiśniowa.
W ocenie sądu zasadnym jest także zarzut naruszenia art. 42 w zw. z art.45 ustawy - Prawo ochrony przyrody, poprzez dopuszczenie w planie formy zagospodarowania jako zieleń urządzona, na terenie użytku ekologicznego, stanowiącego pozostałość naturalnej formy przyrody. Zgodnie z zapisami § 31 zaskarżonego planu, wyznacza się tereny 2ZP o przeznaczeniu podstawowym - zieleń urządzona. Jednocześnie teren ten wyznaczony został na obszarze ustanowionego użytku ekologicznego P. . Zgodnie z zapisami art. 42 ustawy Prawo ochrony przyrody użytki ekologiczne są to zasługujące na ochronę pozostałości ekosystemów mających znaczenie dla zachowania różnorodności biologicznej - naturalne zbiorniki wodne, śródpolne i śródleśne oczka wodne, kępy drzew i krzewów, bagna, torfowiska, wydmy, płaty nieużytkowanej roślinności, starorzecza, wychodnie skalne, skarpy, kamieńce, siedliska przyrodnicze oraz stanowiska rzadkich lub chronionych gatunków roślin, zwierząt i grzybów, ich ostoje oraz miejsca rozmnażania łub miejsca sezonowego przebywania. Natomiast art. 45 ww. ustawy wskazuje zakazy związane z ustanowieniem tego typu formy ochrony. Zgodnie z Rozporządzeniem Nr 33 Wojewody Krakowskiego z dn. 24.11.1998 r. w sprawie uznania i objęcia ochroną prawną, w formie użytków ekologicznych, obszarów na terenie województwa krakowskiego, użytek ekologiczny P. ustanowiony został w celu ochrony i zachowania górskich łąk reglowych z płatami torfowisk niskich, ziołorośli i bogatą florą gatunków chronionych. W kontekście wyżej wskazanych okoliczności tj. charakteru terenu, a także powodu dla jakiego został on objęty ochroną, a także zapisów Prawa ochrony przyrody, wątpliwe wydaje zatem się wprowadzenie na tym obszarze zieleni urządzonej, wraz z przeznaczeniem dopuszczalnym (m.in. infrastrukturą techniczną, miejscami postojowymi, obiektami małej architektury, wiatami, budowlami terenowymi), a także ustanowionym współczynnikiem powierzchni biologicznie czynnej, na poziomie 80%,
Dalej wskazać należy, iż tereny 2ZP ustanowione zostały na gruntach klasy Ls. Dopuszczając tym samym na terenach leśnych inną formę zagospodarowania aniżeli użytkowanie leśne (na co zgodnie z ustawą o ochronie gruntów rolnych i leśnych wymagane jest uzyskanie tzw. "zgodny leśnej"). Równocześnie dla ww. terenu była już zwracana uwaga przez Nadleśnictwo Myślenice (pismo z dnia 25.06.2018 r. znak ZG.2210.9.2018), wskazujące, iż teren ten posiada klasyfikację gruntów Ls, zatem powinien posiadać przeznaczenie ZL.Tym samym zapisy planu, w zakresie tekstu uchwały: § 31 oraz w zakresie rysunku: załącznika nr 1 do uchwały (załącznik graficzny i legendy) w zakresie terenów: 2ZP, poprzez dopuszczenie w planie formy zagospodarowania jako zieleń urządzona, na terenie użytku ekologicznego, stanowiącego pozostałość naturalnej formy przyrody, naruszają art, 42 w zw. z art.45 ustawy - Prawo ochrony przyrody.
W ocenie sądu zaskarżona uchwała narusza też art. 15 ust. 2 pkt 10 upzp poprzez brak zapewnienia dostępu do dróg publicznych dla terenów 10MN, 21 MN, 26MN oraz 27 MN. Zarzut ten był także przedmiotem oceny dokonanej przez Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 6 czerwca 2022 r. II OSK 1752/21, który uznał ten zarzut za zasadny (zarzuty skargi kasacyjnej w tym zakresie Naczelny Sąd Administracyjny uznał za nietrafne). Zgodnie z art. 15 ust, 1 pkt 10 upzp w planie miejscowym określa się obowiązkowo zasady modernizacji, rozbudowy i budowy systemów komunikacji i infrastruktury technicznej, które wg § 4 pkt 9 rozporządzenia wykonawczego powinny zawierać:
a) określenie układu komunikacyjnego i sieci infrastruktury technicznej wraz z ich parametrami oraz klasyfikacją ulic i innych szlaków komunikacyjnych,
b) określenie warunków powiązań układu komunikacyjnego i sieci infrastruktury technicznej z układem zewnętrznym.
c) wskaźniki w zakresie komunikacji i sieci infrastruktury technicznej, w szczególności ilość miejsc parkingowych w stosunku do ilości mieszkań lub ilości zatrudnionych albo powierzchni obiektów usługowych i produkcyjnych.
Zgodnie z zapisami upzp działka budowlana to nieruchomość gruntowa lub działka gruntu, której wielkość, cechy geometryczne, dostęp do drogi publicznej oraz wyposażenie w urządzenia infrastruktury technicznej spełniają wymogi realizacji obiektów budowlanych wynikające z odrębnych przepisów i aktów prawa miejscowego. Tym samym jeżeli w planie miejscowym wyznacza się działki przeznaczone pod zabudowę, konieczne jest zapewnienie im dostępu do drogi publicznej (bezpośrednio czy też przez drogę wewnętrzną). Jednocześnie, zgodnie z zapisami § 11 ust. 4 planu każda nowo wydzielana działka budowlana musi mieć zapewniony dostęp do drogi publicznej, w rozumieniu przepisów odrębnych. W kontekście powyższego, błędne było wyznaczenie terenów oznaczonych jako 10MN (bezpośrednio graniczącym z terenami WS, R, ZR, ZL), 21MN (sąsiadującym z terenem R, ZR), 26MN (sąsiadującym z terenami WS, R, ZR, ZL) oraz 27MN (sąsiadujący z terenami R i ZR). Wprawdzie zgodnie z zapisami planu miejscowego (§ 13 ust. 3) dopuszcza się realizację dróg wewnętrznych, nie wskazanych na rysunku planu, jednakże żaden z zapisów uchwały nie mówi, na jakiej zasadzie miałoby nastąpić połączenie przywołanych wyżej terenów z drogami publicznymi. Z uwagi na znaczną odległość ww. jednostek terenowych od wyznaczonych dróg publicznych, wątpliwa wydaje się możliwość skomunikowania ww. terenów MN, zgodnie z przepisami prawa. Tym samym należy uznać, iż dla powyższych obszarów zabudowy nie został zapewniony dostęp do dróg publicznych. Kwestię tą poruszył też Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 6 czerwca 2022 r. II OSK 1752/21, wskazując, iż przyjęty w zaskarżonej uchwale sposób lokalizacji systemu komunikacji na ww. terenach poprzez dopuszczenie realizacji dróg wewnętrznych nie wskazanych na rysunku planu (§ 13 ust. 3 zaskarżonej uchwały) sprawia, że zaskarżona uchwała nie zawiera odpowiednich powiązań pomiędzy jej częściami tekstową a graficzną, co narusza wymóg z § 8 ust. 2 RozpPlan. Taka dowolność w zakresie zasad kształtowania układu komunikacyjnego nie realizuje podstawowych zasad planowania przestrzennego, tj. zagwarantowania realizacji ładu przestrzennego oraz realizacji konstytucyjnej zasady ochrony prawa własności. Powoduje bowiem w tym zakresie stan niepożądanej niepewności prawnej co do sposobu przeznaczenia gruntów w planie miejscowym. Plan miejscowy powinien zaś wskazywać konkretną lokalizację dróg publicznych, stąd przewidzenie w planie możliwości realizacji innych dróg wewnętrznych niż konkretnie w nim wyznaczonych w orzecznictwie traktuje się jako istotne naruszenie zasad sporządzania planu, przyjmując, że plan miejscowy albo powinien w tym zakresie ustalić konkretną lokalizację dróg i ich parametry, w tym dróg wewnętrznych, albo pozostawić tą problematykę do rozwiązania na etapie stosowania art. 93 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Plan miejscowy musi zawierać rozwiązania konkretne, ponieważ jako prawo miejscowe musi dawać pewność co do zawartych w nim regulacji prawnych (zob. wyrok NSA z 28 lutego 2017 r. II OSK 1618/15).
W ocenie sądu zasadnym jest też zarzut naruszenia art. 15 ust. 2 pkt 6 upzp zw. z § 4 pkt 6 rozporządzenia wykonawczego, poprzez brak wprowadzenia na rysunku planu linii zabudowy w terenach dopuszczających zabudowę kubaturową (tereny R) od strony dróg publicznych. Zgodnie z art. 15 ust. 2 pkt 6 upzp w planie miejscowym określa się obowiązkowo zasady kształtowania zabudowy oraz wskaźniki zagospodarowania terenu, maksymalną i minimalną intensywność zabudowy jako wskaźnik powierzchni całkowitej zabudowy w odniesieniu do powierzchni działki budowlanej, minimalny udział procentowy powierzchni biologicznie czynnej w odniesieniu do powierzchni działki budowlanej, maksymalną wysokość zabudowy, minimalną liczbę miejsc do parkowania w tym miejsca przeznaczone na parkowanie pojazdów zaopatrzonych w kartę parkingową i sposób ich realizacji oraz linie zabudowy i gabaryty obiektów. Ponadto zapis § 4 pkt 6 obowiązującego na dzień uchwalania przedmiotowego aktu Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 26 sierpnia 2003 r. w sprawie wymaganego zakresu projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Dz. U. Nr 164, poz. 1587 (dalej; rozporządzenie wykonawcze) stanowi, iż ustalenia dotyczące parametrów i wskaźników kształtowania zabudowy oraz zagospodarowania terenu powinny zawierać w szczególności określenie linii zabudowy. W związku powyższym, mając na uwadze fakt, że zgodnie z zapisami § 35 ust. 2 pkt 1 uchwały, na terenach [...] dopuszcza się lokalizację niezbędnych obiektów i urządzeń zapewniających możliwość użytkowania terenu, zgodnie z jego przeznaczeniem, w tym budynków i urządzeń służących produkcji rolniczej i przetwórstwu rolno-spożywczemu, konieczne było wprowadzenie na tych obszarach linii zabudowy od strony dróg publicznych. Jednocześnie w tekście planu nie wprowadzono także żadnych szczegółowych regulacji dotyczących minimalnej odległości zabudowy względem dróg publicznych. Dlatego konieczne było uszczegółowienie rysunku planu, będącego załącznikiem graficznym do przedmiotowego planu, poprzez wprowadzenie linii zabudowy dla terenów [...], bezpośrednio graniczących z drogami publicznymi. Wadliwości tej nie dałoby się wyeliminować inaczej jak tylko poprzez stwierdzenie nieważności części graficznej dla wszystkich obszarów oznaczonych jako tereny rolne R położonych od strony dróg dojazdowych.
Zgodnie ze stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonym w wyroku z dnia 6 czerwca 2022 r. II OSK 1752/21 bezzasadnym był zgłoszony przez wojewodę zarzut dopuszczenia w obszarach zabudowy mieszkaniowej MN jako funkcji uzupełniającej zabudowy zagrodowej. Poza obszerną argumentacją wskazaną w tymże wyroku, wskazać należy, specyfika wszystkich terenów górskich Małopolski południowej jest tego rodzaju, że zabudowa charakteryzuje się połączeniem różnych rodzajów zabudowy, w szczególności zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej i zagrodowej, a całkowite rozdzielenie zabudowy jednorodzinnej od zagrodowej w większości obszaru gminy jest praktycznie niemożliwe. Wynika to z historycznych uwarunkowań. Często też w terenie typowo rolnym osiedlają się (budują domy) ludzie o profesji nierolniczej, których zamiarem jest tylko osiedlenie się na wsi i którym wiejska specyfika terenu nie przeszkadza i nie wywołuje konfliktów społecznych czy sąsiedzkich. Często gospodarstwa rolne a więc zabudowa zagrodowa sąsiaduje z zabudową jednorodzinną. Specyfika ta winna zostać zatem uwzględniona także w ustaleniach miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.
Jako bezzasadne Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 6 czerwca 2022 r. II OSK 1752/21 ocenił skargi M. U., R. N. i Z. N.. Za Naczelnym Sądem Administracyjnym powtórzyć należy, iż na uwzględnienie nie zasługują zarzuty dotyczące wytyczenia drogi wewnętrznej na działce nr [...] z naruszeniem prawa do prowadzenia działalności gospodarczej na ogrodzonym kompleksie obejmującym działki nr [...] i [...]. W zaskarżonej uchwale, w zakresie, w jakim na działce nr [...] plan miejscowy przewiduje drogę wewnętrzną, która przedziela nieruchomości M. U., R. N. i Z. N.. Sporna w tej sprawie kwestia dotycząca dopuszczalności wyznaczenia w planie miejscowym drogi wewnętrznej na gruntach prywatnych (tu: nieruchomości obejmującej działkę nr [...], będącą przedmiotem współwłasności wielu podmiotów, dotyczy zagadnienia wielokrotnie pojawiającego się w orzecznictwie sądowym, w odniesieniu do którego przyjmuje się, że ocena wprowadzonych w planie miejscowym ograniczeń prawa własności nieruchomości musi być każdorazowo poprzedzona rozważeniem trzech kwestii: 1) czy wprowadzona regulacja jest w stanie doprowadzić do zamierzonych przez nią skutków (tzw. kryterium przydatności); 2) czy regulacja ta jest niezbędna dla ochrony interesu publicznego, z którym jest powiązana (tzw. kryterium niezbędności); 3) czy efekty wprowadzanej regulacji pozostają w proporcji do ciężarów nakładanych przez nią na obywatela (tzw. kryterium proporcjonalności sensu stricto) – zob. wyroki NSA z 11 października 2016 r. II OSK 3314/14 oraz z 28 kwietnia 2022 r. II OSK 2677/20. W orzecznictwie słusznie podkreśla się jednak, że potrzeba takiej analizy jest uzależniona od wcześniejszej kwalifikacji przedmiotowego ciągu komunikacyjnego, tj. ocena dotycząca ewentualnego przekroczenia przez gminę władztwa planistycznego powinna zostać poprzedzona szczegółowymi ustaleniami co do charakteru inwestycji obejmującej przewidziany w planie ciąg komunikacyjny, gdyż w przypadku przeznaczania gruntów osób prywatnych na budowle (obiekty) związane z obsługą komunikacyjną ma znaczenie to, czy jest to inwestycja celu publicznego połączona z możliwością wywłaszczenia, czy jest to inwestycja wymagająca nabycia gruntu w innym (cywilnoprawnym) trybie. Wyjaśnienie tego zagadnienia jest konieczne dla przeprowadzenia oceny postanowień planu miejscowego pod kątem wymogów wywodzonej z art. 2 i art. 31 ust. 3 Konstytucji zasady proporcjonalności, w świetle której wszelkie ograniczenia praw i wolności mogą być wprowadzane jedynie w koniecznych przypadkach i tylko w niezbędnym zakresie (por. ocena prawa zawarta w powołanym powyżej wyroku w sprawie II OSK 2677/20). Mieć należy bowiem na względzie, że uchwała w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego musi uwzględniać stan własności i innych stosunków prawnych na datę jego uchwalania.
Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należało, nie doszło do naruszenia prawa własności skarżących M. U., R. N. i Z. N. poprzez zapisy części graficznej zaskarżonej uchwały znajdującymi się na arkuszu nr 92 rysunku planu obejmującej teren KDW w części od odcinka, gdzie droga ta przylega do działek skarżących, do końca tej drogi. Z odpowiedzi na skargę wynika, iż zgodnie ze stanem ujawnionym w oparcie ewidencji gruntów i budynków działka ewidencyjna nr [...] posiada klaso użytek "dr" – droga i stanowi nieruchomość będącą przedmiotem współwłasności wielu podmiotów, czego dowodzi odpis księgi wieczystej nr [...], a ponadto w Dziale III w/w KW dla dz. [...] zostało wpisane prawo (przeniesienie wpisu) służebności drogowej na działce nr [...] pasem o szerokości 3 m na rzecz każdoczesnych właścicieli pgr. [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...], co każe przyjąć, że po działce [...] przebiegała i przebiega droga nie tylko w znaczeniu faktycznym, ale również prawnym - jako służebność drogowa pasem o szerokości 3 m. Odpis księgi wieczystej znajdował się w aktach sprawy. W pismach procesowych adresowanych do sądu gmina akcentowała także to, że przeznaczając w planie miejscowym przedmiotową nieruchomość pod drogę wewnętrzną organ planistyczny uwzględnił wnioski złożone do planu przez część współwłaścicieli nieruchomości, aby przedmiotową nieruchomość pozostawić w terenach dróg wewnętrznych KDW. Organ podnosił zarazem, że trudno uznać, że ustalenia spornej części uchwały w sprawie zmiany planu miejscowego w sposób nieproporcjonalny naruszają prawo własności skarżących, skoro przedmiotowy ciąg komunikacyjny został wytyczony po trakcie istniejącym co najmniej od lat 40 tych XX wieku. Jako dowód organ załączył kopię mapy z projektem służebności drogi koniecznej do sprawy I Ns 778/15 prowadzonej przez SR w Myślenicach, w którym biegły w sposób tożsamy z rozstrzygnięciem organu planistycznego wskazał przebieg projektowanej drogi koniecznej. W tych okolicznościach przyjąć należało, że ograniczenie prawa własności uczestników postępowania w zaskarżonym planie nie ma cech dowolności, gdyż organ planistyczny wyważył interesy prywatne z interesem publicznym. W ocenie NSA, Rada Gminy Wiśniowa, prowadząc drogę wewnętrzną działką drogową będącą przedmiotem współwłasności i obciążoną służebnością drogową działała w ramach przyznanego gminie władztwa planistycznego (art. 3 ust. 1 u.p.z.p.) i nie naruszyła art. 21 ust. 1 oraz art. 64 ust. 1 i 3 Konstytucji, art. 6 ust. 1 i 2 u.p.z.p. Rada Gminy wykazała bowiem, że projektowana droga pozostaje konieczna dla zapewnienia odpowiedniej infrastruktury komunikacyjnej do obsługi działek sąsiadujących z działkami uczestników postępowania, a proponowane rozwiązanie nie ogranicza prawa własności skarżących w sposób nadmierny i nieproporcjonalny, skoro uwzględnia interesy pozostałych współwłaścicieli działek, zaś inny potencjalny sposób wykorzystania działki nr [...] ogranicza jej aktualny status prawny jako przedmiotu współwłasności z ustanowioną służebnością drogową. Przyjęte rozwiązanie uwzględnia potrzeby komunikacyjne, które dotyczą interesów wielu podmiotów, które to interesy zostały zgłoszone organowi planistycznemu w uwagach zgłoszonych w trakcie procedury planistycznej, a ponadto także charakter terenu oraz istniejący stan jego zagospodarowania, w tym także przebieg istniejącego szklaku komunikacyjnego. Okoliczności tego rodzaju, co zaistniałe w tej sprawie, jak się przyjmuje w orzecznictwie, nie dają podstaw do stwierdzenia, że uchwała w sprawie planu miejscowego narusza prawo, zaś przyjęcie tego stanowiska skutkuje tym, że badanie możliwości poprowadzenia drogi po innym terenie stanowiłoby badanie okoliczności z zakresu celowości działań samorządu terytorialnego (zob. wyrok NSA z 18 marca 2021 r., II OSK 1775/18).
Brak też podstaw do przyjęcia, że analizowane rozwiązanie planistyczne nieproporcjonalnie ogranicza prawo do swobodnego prowadzenia działalności gospodarczej przez uczestników postępowania, skoro w świetle akt sprawy działalność gospodarczą prowadzą oni na działce przylegającej do działki nr [...], zaś uczestnicy postępowania M. U., R. N. i Z. N. nie wykazali, czy i w jaki sposób sporne rozwiązanie planistyczne oddziałuje czy ingeruje w sposób prowadzenia przez nich działalności gospodarczej, np. ze względu na rodzaj tej działalności. Okoliczność, że uczestnicy postępowania są właścicielami kilku nieruchomości stanowiących działki wyodrębnione geodezyjnie, które przedziela projektowana droga wewnętrzna nie przesądza o nadużyciu władztwa planistycznego, gdyż plan miejscowy musi uwzględniać aktualną w dacie uchwalania planu strukturę własności na danym terenie, a w tym przypadku w tej dacie nieruchomości uczestników postępowania były już rozdzielone nieruchomością stanowiącą działkę drogową i przedmiot współwłasności. Plan miejscowy nie wprowadza w tym zakresie nowych, odmiennych od istniejących w dacie jego uchwalania rozwiązań, zaś przeznaczenie działki nr [...] pod drogę wewnętrzną uzasadnia konieczność zapewnienia w ten sposób dostępu do drogi publicznej dla jej współwłaścicieli, właścicieli okolicznych działek.
To, że działki nr [...] oraz działka drogowa [...] stanowią ogrodzony kompleks infrastruktury działalności gospodarczej Ośrodka Rewalidacyjno Edukacyjno Wychowawczego nie znajdują potwierdzenia w aktach sprawy, a w związku z tym nie mogły posłużyć do sformułowania wniosku o ograniczeniu prawa do prowadzenia działalności gospodarczej na tych działkach poprzez wytyczenie drogi wewnętrznej. Tezie tej przeczy zresztą znajdujący się w aktach sprawy odpis postanowienia SR w Myślenicach z 28 października 2014 r. (I Ns 751/13) o ustanowieniu zabezpieczenia poprzez nakazanie M. U. i Z. N. usunięcia nasypu z nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] – posadowionych na nieruchomości stanowiącej drogę a oznaczonej jako działka nr [...] w L. , a także bramy posadowionej na nieruchomościach oznaczonych jako dz. [...] oraz dz. [...]. Pozostaje ona niezgodna także z wyjaśnieniami pełnomocnika uczestników postępowania (pismo z dnia 16 listopada 2020 r., k. 237 akt sądowych), z których wynika, że siedziba wykonywania działalności gospodarczej mieści się na działce nr [...], zaś miejscem wykonywania działalności jest działka nr [...]. Z akt sprawy wynika zaś, że obie te działki sąsiadują ze sobą i przylegają z tej samej strony do działki drogowej nr [...], a więc nie dzielą nieruchomości uczestników postępowania, na których prowadzona jest działalność gospodarcza. Okoliczność, że sporny szlak komunikacyjny przedziela te działki, na których wykonywana jest działalność gospodarcza od innych działek stanowiących własność uczestników nie daje jednakże podstaw do postawienia Gminie zarzutu przekroczenia władztwa planistycznego, gdyż ingerencja w sferę prywatnych interesów właścicieli dokonana przez gminę powinna uwzględniać zasadę proporcjonalności, która wyraża zakaz nadmiernej (a nie jakiejkolwiek) ingerencji w sferę praw i wolności jednostki, przy czym ograniczenia z konstytucyjnych praw i wolności (tu: prawa własności) mogą być ustanawiane m.in. tylko wtedy, gdy są konieczne dla wolności i praw innych osób. Taki zaś przypadek miał miejsce w tej sprawie – z uwagi na zagwarantowanie prawa własności innych współwłaścicieli działki nr [...], ingerencję w prawo własności uczestników postępowania nie można uznać za nieproporcjonalną.
Wyżej przedstawiona argumentacja prawna związana z ograniczeniem prawa własności w celu realizacji dróg wewnętrznych służących jako dojazd i dojście do działek budowlanych aktualna jest przy ocenie skargi M. W. i K. W.. Dodatkowo przywołać można także wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 października 2017 II OSK 301/16 w którym wskazano, iż ustalenia planu odnoszące się do wyznaczenia drogi wewnętrznej na określonej działce, wprowadzają jedynie ograniczenia w sposobie zagospodarowania nieruchomości, pozostawiając pełne władztwo nad nieruchomością właścicielowi. Okoliczność, że drogi wewnętrzne są wyznaczane na terenach prywatnych (niepublicznych) i tym samym ingeruje się we własność poszczególnych właścicieli, jest również konsekwencją ustawowego przyjęcia, że plan miejscowy może ograniczać prawo własności, a celem wydzielenia drogi jest zapewnienie obsługi komunikacyjnej terenów mieszkaniowych. Przeznaczenie w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego określonego terenu pod drogę wewnętrzną nie oznacza, że właściciel tego terenu ma obowiązek tę drogę zrealizować oraz udostępnić osobom trzecim. Plan miejscowy określa przeznaczenie terenu, a nie obowiązek realizacji określonych inwestycji. To czy zostanie ona zrealizowana zależy wyłącznie od właściciela. W podobnym duchu wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 24 lutego 2017 II OSK 1558/15 wskazując, iż wyznaczenie w planie miejscowym dróg wewnętrznych jest nie tylko dopuszczalne, ale przede wszystkim pożądane i mieści się w ramach kompetencji rady gminy jako jedno z podstawowych narzędzi kształtowania ładu przestrzennego. Odrębnym zagadnieniem jest natomiast możliwość realizacji planowanych dróg wewnętrznych, gdy znajdują się one na terenach nienależących do gminy lub Skarbu Państwa, a nie ma możliwości przeniesienia własności w drodze umowy.
Wyżej prezentowane stanowisko w pełni popiera sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę. Wyznaczenie w miejscowym planie sieci dróg, nie jest jedynie uprawnieniem, ale obowiązkiem organu planistycznego. Zgodnie bowiem z art. 15 ust 2 pkt 10 ustawy, w planie miejscowym określa się obowiązkowo zasady modernizacji, rozbudowy i budowy systemów komunikacji i infrastruktury technicznej. Wyznaczenie systemu komunikacji w tym dróg jest obligatoryjnym elementem planu zagospodarowania przestrzennego. Prawodawca lokalny ma obowiązek tak ukształtować przeznaczenie terenów objętych planem, by w sposób racjonalny zapewnić dostępność komunikacyjną poszczególnych obszarów, jakie ten plan obejmuje, ze szczególnym uwzględnieniem terenów, które z natury takiej dostępności wymagają. Niewątpliwie terenami, które wymagają skomunikowania są tereny o przeznaczeniu mieszkaniowym i usługowym. Nie sposób bowiem daną nieruchomości wykorzystać na w/w cele w sytuacji, kiedy nie ma ona dostępności do drogi publicznej. Oczywiście sytuacja, w której gmina jest właścicielem terenów, po których w planie wyznaczone są drogi jest optymalna. W przypadku braku takiej możliwości, obowiązkiem rady gminy jest wyznaczyć sieć dróg po terenach prywatnych. Ilekroć prawodawca lokalny czyni to w sposób racjonalny, planując taką sieć w sposób zapewniający konieczną dostępność komunikacyjną działek uzyskujących nowe przeznaczenie i wyważa przy tym interesy właścicieli gruntów, po których wyznacza drogi wewnętrzne i interesem publicznym, nie można mu zarzucić by przekroczył granice władztwa planistycznego czy też naruszył zasadę proporcjonalności. Ograniczenie własności które dotyka właścicieli nieruchomości, po których wyznaczono drogi wewnętrzne, wynika z potrzeb społeczności lokalnej i ma swoje umocowanie w konstytucji oraz ustawie o planowaniu i zagospodarowania przestrzennym.
Jak wskazuje organ w odpowiedzi na skargę (co nie jest przez skarżących kwestionowane) teren ciągów pieszo-jezdnych (publicznych) 4KPJ obejmujący stanowiące własność skarżących M. W. i K. W. działki nr [...] i [...] to istniejący już szlag drożny obsługujący duży kompleks terenów przeznaczonych pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną z dopuszczeniem usług i zabudowy zagrodowej. Jak mowa wyżej konieczność zapewnienia dojścia i dojazdu do działek budowlanych uzasadnia ograniczenie prawa własności przez ustanowienie drogi wewnętrznej (także mającej charakter publiczny) po terenach prywatnych. Skarga M. W. i K. W. była zatem niezasadna.
W ocenie sądu brak było możliwości stwierdzenia nieważności zaskarżonej uchwały w jedynie w części. Przede wszystkim stwierdzone przez sąd wadliwości skarżonego aktu dotyczyły braku wymaganych prawem zapisów dotyczących czy miejsc przeznaczonych na parkowanie pojazdów zaopatrzonych w kartę parkingową (wszystkie tereny MN oraz MN/U) czy to zasad kształtowania zabudowy oraz wskaźników zagospodarowania terenu (wszystkie tereny ZL oraz IW a także tereny R od strony dróg publicznych) czy dostępności do drogi publicznej - tereny 10MN, 21MN, 26MN, 27MN (poza wykazaną wyżej wadliwością polegającą na braku oznaczenia miejsc przeznaczonych na parkowanie pojazdów zaopatrzonych w kartę parkingową). Brak bowiem możliwości sanować wadliwość planu w tym zakresie, w jakikolwiek inny sposób. Truizmem jest stwierdzenie, że sąd nie może "dopisać" czy "dorysować" brakujących zapisów czy części rysunku planu ale to fakt oczywisty. Stwierdzenie nieważności miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego z ograniczeniem do jego części nie może prowadzić do tego, że jest on nieczytelny lub niejednoznaczny. Taka skala dezaktualizacji planu jak przedstawiona wyżej – szczególnie w zakresie terenów MN oraz MN/U, które stanowią bardzo dużą część terenów objętych zapisami skarżonego aktu, powodowałaby by także jego dezintegracje. Dlatego też w ocenie sądu w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę należało stwierdzić nieważność całej uchwały.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 147 § 1 oraz art 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI