II SA/Kr 952/20

II SA/Kr 952/20 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2021-01-12
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2020-08-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Magda Froncisz /przewodniczący sprawozdawca/
Małgorzata Łoboz
Mirosław Bator
Symbol z opisem
6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne
Ochrona przyrody
Sygn. powiązane
III OSK 6656/21 - Wyrok NSA z 2025-04-08
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 1614
Art. 83, art. 83f, art. 88-89
Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody - tekst jedn.
Dz.U. 2018 poz 2096
Art. 7, art. 8, art. 11, art. 28, art. 77, art. 80, art. 107, art. 138 § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2019 poz 2325
Art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Magda Froncisz (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Małgorzata Łoboz Sędzia WSA Mirosław Bator po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 12 stycznia 2021 r. sprawy ze skargi A. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 25 czerwca 2020 r. znak [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za usunięcie drzew oddala skargę.
Uzasadnienie
Wójt Gminy Z. decyzją z 15 stycznia 2019 r. znak: [...] umorzył, na podstawie art. 105 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r., poz. 256), dalej "K.p.a.", w zw. z art. 83f ust. 1 pkt 3a ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz.U. z 2018 r., poz. 1614 ze zm.), dalej "u.o.p.", postępowanie w sprawie usunięcia drzew z terenu działki ewidencyjnej nr [...], obręb [...] R., jednostka ewidencyjna [...] Z., ze względu na obowiązujący w czasie wycinki wyjątek od obowiązku uzyskania zezwolenia na usunięcie drzew.
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał m.in., że postępowanie zostało zainicjowane pismem z 23 października 2017 r. T.L., współwłaścicielki działki nr [...], a sprawcą wycinki miał być A.Z., syn właściciela działki sąsiedniej nr [...] L.Z..
T.L. wniosła od powyższej decyzji odwołanie.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z 1 kwietnia 2019 r. znak [...] uchyliło ww. decyzję z 15 stycznia 2019 r.
W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, że organ I instancji nie ustalił w sposób właściwy właścicieli działki nr [...], które to okoliczności mogą mieć wpływ na zbadanie ewentualnego związku wycięcia drzew z działalnością gospodarczą. Ponadto organ odwoławczy wytknął brak mapy obrazującej umiejscowienie wyciętych drzew.
Wójt Gminy Z. po ponownie przeprowadzonym postępowaniu decyzją z 24 września 2019 r. znak: [...], po rozpatrzeniu sprawy dotyczącej wycinki drzew bez zgody właścicieli ww. działki ewidencyjnej nr [...]:
1. stwierdził usunięcie 6 szt. drzew z gatunków: modrzew europejski, dąb czerwony, olsza czarna, bez zgody właścicieli działki ewidencyjnej, stanowiącej własność T.L., A.M. i S.M.,
2. wymierzył administracyjną karę pieniężną A.Z. za usunięcie 6 szt. drzew w kwocie 49.582,00 zł według tabelarycznego zestawienia,
3. umorzył postępowanie w sprawie 3 szt. drzew, 2 szt. gat. olsza czarna (obwód 59,3 cm i 73,5 cm ) i 1 szt. gat. klon - obwód 91,1 cm.
Jako podstawę prawną decyzji organ I instancji wskazał art. 88 ust. 1 pkt. 2, art. 89 ust. 1 i 4 u.o.p. oraz rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 3 lipca 2017 r. w sprawie wysokości stawek opłat za usunięcie drzew i krzewów (Dz.U. z 2017 r., poz. 1330).
W uzasadnieniu decyzji organ I instancji przedstawił przebieg dotychczasowego postępowania. Jako uzasadnienie rozstrzygnięcia wskazał wyniki przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego, w tym pozyskane dowody w postaci oględzin, ekspertyzy biegłego dendrologa T.J., wyjaśnienia stron, materiały zdjęciowe, mapy i wypisy z ewidencji gruntów.
W szczególności organ I instancji wskazał, że A.M. i S.M. zeznali do protokołu, że w poprzednich latach (w tym w 2012 r.) były prowadzone rozmowy pomiędzy A.Z. a nimi i nieżyjącym wspólnikiem (poprzednim współwłaścicielem działki nr [...]) J.P. (oraz M.P.) na temat potrzeby wycinki drzew, ze względu na zacienianie i zawilgocenie terenu. Nie wyrazili natomiast w sposób wyraźny i pisemny zgody na przedmiotową wycinkę, nie zostali też powiadomieni w 2017 r. o wycince.
Organ ustalił m.in., że A. Z. zlecił ww. wycinkę w 2017 r. firmie zewnętrznej, twierdząc, że istnieje zagrożenie bezpieczeństwa mienia i ludzi, dla sąsiedniej działki nr [...] oraz niszczenia elewacji budynku na tej działce z powodu braku cyrkulacji powietrza.
A.Z. wniósł od powyższej decyzji odwołanie. Na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. wniósł o uchylenie decyzji I instancji i umorzenie postępowania w całości. Zarzucił naruszenie art. 28 K.p.a. w zw. z art. 88 ust. 1 pkt 2, art. 83f ust. 1 pkt 3a u.o.p. (w brzmieniu uchwalonym ustawą z dnia 16 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o ochronie przyrody oraz ustawy o lasach) poprzez wadliwe przyjęcie, że T.L., A.M. i S.M. przysługuje przymiot strony postępowania w niniejszej sprawie, podczas gdy w sprawie o stwierdzenie usunięcia drzew i wymierzenie kary administracyjnej w oparciu o art. 88 ust. 1 pkt 2 u.o.p., stroną postępowania może być wyłącznie ten podmiot, który dopuścił się czynu, za który ustawodawca przewidział przedmiotową karę, oraz naruszenie przepisów postępowania w szczególności art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. poprzez dowolną ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego oraz poprzez niewłączenie do zgromadzonego materiału dowodowego akt postępowania karnego prowadzonego przez Sąd Rejonowy dla K. w K. do sygn. [...], skutkujące wadliwym ustaleniem stanu faktycznego. Takim działaniem spowodowano brak ustalenia faktu wydanej zgody posiadaczy nieruchomości, państwa M. - A.Z. na wycięcie drzew z działki nr [...]. Wadliwie, bez żadnych dowodów przyjęto, że T.L. jest posiadaczem nieruchomości. Skarżący podniósł, że posiadanie nie jest równoznaczne z prawem własności, a T. L. pomimo, że jest współwłaścicielem nieruchomości, nie korzysta z niej, nie zamieszkuje na niej i na niej nie bywa, co uprawnia do twierdzenia, że T. L. oddała nieruchomość w posiadanie zależne innej osobie. Organ I instancji nie uwzględnił też przesłanki wskazanej w art. 89 ust. 7 u.o.p. tj. usunięcia drzew w stanie wyższej konieczności, co jasno wynika z zeznań A.Z., L.Z., A.M. oraz S.M., składanych zarówno w ramach postępowania karnego, jak i administracyjnego. W tym zakresie oraz w zakresie dokładnej oceny stanu zdrowotnego drzew ekspertyza dendrologiczna powinna zostać uzupełniona.
Skarżący wniósł o dopuszczenie dowodów z dokumentów - akt postępowania karnego prowadzonego przez Sąd Rejonowy dla K. w K. do sygn. [...] oraz przeprowadzenia uzupełniającej opinii biegłego w zakresie oceny stanu wyciętych drzew bądź wskazania braku możliwości jednoznacznego określenia stanu drzew na ich całej wysokości - na okoliczność stanu wyciętych drzew, które zagrażały życiu, zdrowiu i mieniu, tj. na okoliczność istnienia stanu wyższej konieczności, ewentualnie na okoliczność wystąpienia niedających się usunąć wątpliwości co do kompleksowej oceny stanu wyciętych drzew.
Podkreślił także, że w czasie, w którym doszło do wycinki drzew, tj. w lutym 2017 r., obowiązywały zmienione przepisy u.o.p. W okresie od 1 stycznia 2017 r. do 16 czerwca 2017 r. na usunięcie drzew, które rosły na nieruchomościach stanowiących własność osób fizycznych i były usuwane na cele niezwiązane z prowadzeniem działalności gospodarczej, nie było konieczności uzyskiwania zezwolenia.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z 25 czerwca 2020r. znak [...], na podstawie art. 88 ust. 1 pkt. 2, art. 89 ust. 1 pkt 4 u.o.p. oraz art. 138 § 1 pkt. 1 K.p.a. utrzymało w mocy ww. decyzję z 24 września 2019 r.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że przed wszczęciem postępowania administracyjnego T.L. prowadziła korespondencję z A.Z.. Wycinka miała miejsce z końcem lutego 2017 r. Przed wszczęciem postępowania administracyjnego prowadzone było również na skutek zawiadomienia T. L. postępowanie przygotowawcze przez Komisariat Policji w Z. zakończone postanowieniem st. sierż. P.Z. z 16 kwietnia 2018r. o umorzeniu dochodzenia. Zostało ono zaskarżone przez T. L. do Sądu Rejonowego dla K. za pośrednictwem Prokuratury Rejonowej K. w K., który to Sąd postanowieniem z 11 września 2018 r sygn. II Kp 634/18/K uchylił postanowienie i przekazał Prokuraturze Rejonowej K. do dalszego prowadzenia.
Sąd Rejonowy dla K. postanowieniem z 16 kwietnia 2019 r sygn. IIK 214/19/K umorzył postępowanie w sprawie wobec braku znamion czynu zabronionego, szczególnie odnośnie świadomości oskarżonego (A.Z.), iż działał wbrew woli jednego ze współwłaścicieli. Zostało ono utrzymane we mocy postanowieniem Sądu Okręgowego z 30 sierpnia 2019 r. sygn. IV Kz 531/19 (kopie ww. dokumentów w aktach sprawy).
Prowadząc postępowanie administracyjne Wójt Gminy Z. wyznaczył i przeprowadził oględziny 16 października 2018 r. Ustalił, iż na działce nr [...] zalegają pnie usuniętych drzew, oraz pocięte kawałki drzew. Znajdowały się one w odległości od posesji na działce [...] około 20-50 m, zaś od budynku na działce nr [...] ok. 20-35 m.
Z wyjaśnień A.Z. pozyskanych przez organ 18 grudnia 2018 r. wynika, że usunął drzewa z działki T. L. w końcu lutego 2017 r., z powodu zagrożenia jakie stwarzały dla budynku znajdującego się na działce nr [...], oraz z powodu zaciemnienia działki. Brak jakichkolwiek dokumentów potwierdzających tę datę usunięcia drzew. Brak także dokumentacji fotograficznej.
Organ I instancji prowadząc ponownie postępowanie wyjaśniające pozyskał kolejne dowody: wypis z rejestru gruntów działki nr [...] R., Krakowska 84 obj. [...]), przesłuchano strony postępowania współwłaścicieli działki nr [...] S. i A. M. oraz L.Z. i A.Z.. T.J. - posiadający uprawnienia branżowe inspektora nadzoru terenów zieleni N.P. [...]i inspektora drzew w zakresie bezpieczeństwa 10/2016 CID z firmy P. w B. wykonał ekspertyzę dendrologiczną drzew usuniętych z przedmiotowej działki (data sporządzenia sierpień 2019 r.). Zostały do niej dołączone zdjęcia usuniętych drzew i pozostałości po nich oraz rysunek lokalizacyjny pni usuniętych drzew.
Rozpatrując odwołanie od decyzji Wójta z 24 września 2019 r. Kolegium zwróciło się pismem z 14 stycznia 2020 r. o uzupełnienie opinii biegłego T. J. w zakresie oceny stanu drzew, w aspekcie stanu wyższej konieczności, w którym zostały usunięte oraz wskazanie, wobec których z nich zostały wyliczone kary wedle przepisu art. 89 ust. 4 u.o.p.
Biegły T.J. pismem z 20 lutego 2020 r uzupełnił we wskazanym kierunku swoją opinię z sierpnia 2019 r. W szczególności jednoznacznie stwierdził, że 6 szt. drzew ozn. nr 1, 2, 3, 4, 5 i 7 w tabeli zamieszczonej w opinii w dniu ich usunięcia nie nosiło znamion uszkodzenia uzasadniających usunięcie ich jako działania w stanie wyższej konieczności. Natomiast 3 szt. drzew nr 6, 8 i 9 zostały uznane za pniaki w stanie rozkładu dające podstawy do oceny, iż istniał stan wyższej konieczności w dniu ich usunięcia. Biegły ocenił stan zdrowotny drzew na podstawie pozostawionych pni w części odziomkowej. Obwody dla wszystkich usuniętych drzew zostały ustalone na podstawie pozostałych w terenie pniaków (brak kłody) w oparciu o przepis art. 89 ust. 4 u.o.p.). Wykonana opinia z sierpnia 2019 r została uzupełniona o kolejną kolumnę w załączonej tabeli odnoszącą się do obwodów pni zmierzonych jako najmniejsza ich średnica (art. 89 ust. 4 u.o.p.).
Dalej organ II instancji wskazał, że zasadą generalną wyrażoną w u.o.p. stanowiącej podstawę prawną kwestionowanej przez skarżącego decyzji administracyjnej jest obowiązek pozyskania zezwolenia na usunięcie drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości lub jej części. Organ przytoczył treść art. 83 u.o.p., a także art. 83f ust. 1 pkt. 3 u.o.p., przewidujący wyjątki od obowiązku uzyskania zezwolenia. Wedle kolejnego przepisu art. 84 u.o.p. posiadacz nieruchomości ponosi opłaty za usunięcie drzewa lub krzewu. Opłaty naliczane są w zezwoleniu na usunięcie drzewa lub krzewu i pobierane przez organ właściwy do wydania tego zezwolenia. Kolejne przepisy regulują zasady nakładania kar pieniężnych za usunięcie drzew bez zgody posiadacza nieruchomości (art. 88 ust. 1 pkt. 2 u.o.p.).
Podstawą do obciążenia odpowiedzialnością z art. 88 ust. 1 pkt 2 u.o.p. określonego podmiotu jest wykazanie, że istnieje związek przyczynowy pomiędzy działaniem tego podmiotu a usunięciem drzew. Jeżeli drzewa usunęła osoba trzecia bez wiedzy właściciela (posiadacza) i w sposób, któremu właściciel (posiadacz) nie mógł zapobiec, wtedy właściciel (posiadacz) nieruchomości nie ponosi odpowiedzialności z art. 88 ust. 1 pkt 2 u.o.p., co nie oznacza, że nie można wymierzyć kary tej osobie, która drzewa te bez zgody i wiedzy właściciela (posiadacza) usunęła.
Zgodnie z zastosowanym w podstawie prawnej skarżonej decyzji art. 89 ust. 1 pkt 1 u.o.p. karę ustala się z reguły w wysokości dwukrotnej opłaty za usunięcie drzewa lub krzewu, o której mowa w art. 84 ust. 1. W przypadku usunięcia albo zniszczenia drzewa lub krzewu, albo uszkodzenia drzewa w okolicznościach uzasadnionych stanem wyższej konieczności, nie wymierza się administracyjnej kary pieniężnej.
Następnie organ II instancji wskazał, że mając na uwadze powyżej przedstawione regulacje prawa administracyjnego oraz fakt, iż u.o.p. w zakresie obowiązku uzyskania zezwolenia na usunięcie drzew i kar pieniężnych związanych z brakiem zgłoszenia/zezwolenia odnosi się do właścicieli i posiadaczy nieruchomości, wszystkie osoby, które zostają ustalone w postępowaniu jako właściciele, posiadacze i użytkownicy nieruchomości, na której rosną drzewa/krzewy są stronami postępowania. Dlatego też w każdym przypadku stronami postępowania w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej powinny być wszystkie te podmioty, które uczestniczyłyby w postępowaniu o wydanie zezwolenia na usunięcie drzew lub krzewów na podstawie art. 83 ust. 1 u.o.p. (K. Gruszecki, Wymierzanie kar pieniężnych za usuwanie bez zezwolenia lub niszczenie drzew i krzewów na terenie miast i wsi, Przegląd Prawa Publicznego 2008, nr 10, s. 86). Oznacza to, że zgodnie z tym przepisem zawsze będą nimi właściciele nieruchomości (lub współwłaściciele, jeżeli nieruchomość stanowi przedmiot współwłasności), na której rosły drzewa lub krzewy, oraz wszyscy jej ewentualni posiadacze ... " Gruszecki Krzysztof, Ustawa o ochronie przyrody. Komentarz, wyd. II Opublikowano: LEX/el. 2020).
W tym kręgu, zdaniem organu, jest więc T.L., S.M. i A. M. jako wykazani stosownymi dowodami współwłaściciele działki nr [...] obr. R..
Organ stwierdził, że nie ulega wątpliwości, że sprawcą usunięcia drzew z działki będącej własnością ww. podmiotów był A.Z., a nadto wynika to wprost z ustaleń postępowania karnego prowadzonego w sprawie. Sam nie kwestionuje zresztą w swoich wyjaśnieniach tej okoliczności. Nie jest ani nie był współwłaścicielem ani posiadaczem działki nr [...] w Z.. Zgodnie z podanymi wyżej postanowieniami art. 88 ust. 2 u.o.p. możliwe jest wymierzenie kary innemu podmiotowi niż posiadacz nieruchomości lub właściciel urządzeń przesyłowych, jeżeli działał on bez zgody posiadacza nieruchomości. W badanej sprawie jest to okoliczność bezdyskusyjna jeżeli chodzi o jedną ze współwłaścicielek nieruchomości - T.L.. Odwołujący się nie twierdzi zresztą, że pozyskał zgodę T. L.. Pozostali współwłaściciele nieruchomości oświadczyli, że w ubiegłych latach o tym rozmawiali, "lecz tylko z ojcem Odwołującego A.Z. właścicielem sąsiedniej działki". Sprawca usunięcia przedmiotowych drzew mieszka w P., zaś w dacie usunięcia drzew - tj. koniec lutego 2017 r. był w tym miejscu chwilowo. Z żadnym ze współwłaścicieli przedmiotowej działki nie łączy go stosunek prawny.
W ustalonych okolicznościach zdaniem organu trudno przyjąć, że skarżący działał za zgodą współwłaściciela działki i nie jest podmiotem, o którym mowa w art. 88 ust. 1 pkt. u.o.p.
Postępowanie karne prowadzone przeciwko A. Z. z zarzutu o wycinkę drzew z działki stanowiącej współwłasność innych osób nie wyłącza odpowiedzialności administracyjnej za usunięcie drzewa bez zezwolenia.
Kolegium podzieliło wywody i wyjaśnienia decyzji I instancji odnośnie podniesionej przez skarżącego wycinki drzew z przedmiotowej działki w 2017 r. i istnienia obowiązku pozyskania zezwolenia właściciela na wycinkę drzew. Nie ma również wątpliwości odnośnie dokonanych wyliczeń kary pieniężnej za usunięte drzewa, która wynikała z ustaleń co do gatunku drzew, średnicy pni, obwodu pni, stawki za 1 cm obwodu pnia jak i współczynnika, o którym mowa w art. 89 ust.4 ustawy. Pozostałości trzech z nich zostały ocenione jako posiadające zidentyfikowane uszkodzenia mogące uzasadniać podniesione twierdzenia o stanie wyższej konieczności.
A.Z. wniósł na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z 25 czerwca 2020r. znak [...], skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Zaskarżonej decyzji zarzucił:
1. nieważność decyzji Kolegium z 25 czerwca 2020 r. z uwagi na okoliczność, iż została ona wydana w wyniku uprzedniego uchylenia decyzji Wójta Gminy Z. z 15 stycznia 2019 r. i ponownego rozpoznania sprawy, w konsekwencji czego Wójt Gminy Z. decyzją z 24 września 2019 r. wymierzył w stosunku do A.Z. administracyjną karę pieniężną za usunięcie 6 szt. drzew w kwocie 49.582,00 zł, przy czym uchylenie decyzji Wójta Gminy Z. z 15 stycznia 2019 r. nastąpiło po uwzględnieniu odwołania wniesionego przez podmiot nieuprawniony tj. T.L., która nie posiadała interesu prawnego w zaskarżeniu decyzji, w związku z czym decyzja ta jest obarczona wadą wskazaną w art.156 § 1 pkt 2 i pkt 4 K.p.a.;
2. naruszenie prawa materialnego, a to:
a) art. 28 K.p.a. w zw. z art. 88 ust. 1 pkt 2, art. 83f ust. 1 pkt 3a u.o.p. (w brzmieniu uchwalonym ustawą z dnia 16 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o ochronie przyrody oraz ustawy o lasach) poprzez wadliwe przyjęcie, że T.L., A.M. i S.M. przysługuje przymiot strony postępowania w niniejszej sprawie, podczas gdy w sprawie o stwierdzenie usunięcia drzew i wymierzenie kary administracyjnej w oparciu o art. 88 ust. 1 pkt 2 u.o.p., stroną postępowania może być wyłącznie ten podmiot, który dopuścił się czynu, za który ustawodawca przewidział przedmiotową karę, czym dopuszczono się nieważności postępowania wskazanej w art. 156 § 1 ust. 4 K.p.a., poprzez skierowanie aktu administracyjnego do podmiotów niebędących stronami w sprawie;
b) art. 88 ust. 1 pkt 2 u.o.p. poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, iż T.L. jest posiadaczem nieruchomości w rozumieniu powołanego przepisu, a w konsekwencji jest ona stroną postępowania administracyjnego, co skutkowało przyjęciem, że T.L. przysługuje interes prawny w rozstrzygnięciu postępowania;
3. naruszenie przepisów postępowania, a to:
a) art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. poprzez dowolną ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego oraz poprzez niewłączenie do zgromadzonego materiału dowodowego akt postępowania karnego prowadzonego przez Sąd Rejonowy dla K. w Krakowie do sygn. [...], skutkujące wadliwym ustaleniem stanu faktycznego w postaci:
- przyjęcia, że skarżący dokonał wycięcia drzew bez zgody posiadacza nieruchomości, podczas gdy z zeznań A.Z., L.Z., A.M. oraz S.M., składanych zarówno w ramach postępowania karnego, jak i zeznań złożonych w niniejszym postępowaniu wynika, że Państwo M., będący posiadaczami nieruchomości udzielili A.Z. zgody na wycięcie drzew z działki nr [...];
- przyjęcia, że T.L. jest posiadaczem nieruchomości, podczas gdy ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie wynika, a przynajmniej nie zostało to przez organ ustalone, że T.L. w momencie dokonywania wycinki była posiadaczem nieruchomości, a to z uwagi na fakt, iż posiadanie nie jest równoznaczne z prawem własności, a T. L. pomimo, że jest współwłaścicielem nieruchomości, to nie korzysta z niej, nie zamieszkuje na niej i na niej nie bywa, a co więcej sama w treści zeznań złożonych 25 czerwca 2019 r. wskazywała, że: "Pan L.Z. doglądał działki", co uprawnia do twierdzenia, że T. L. oddała nieruchomość w posiadanie zależne innej osobie;
- przyjęcia, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzi przesłanka egzoneracyjna, wskazana w art. 89 ust. 7 u.o.p. w postaci usunięcia drzew w stanie wyższej konieczności, podczas gdy z zeznań A.Z., L.Z., A.M. oraz S.M., składanych zarówno w ramach postępowania karnego, jak i zeznań złożonych w niniejszym postępowaniu wynika, że wycięte przez skarżącego drzewa były w stanie, który groził zawaleniem się tych drzew, zatem stanowił zagrożenie dla życia, zdrowia oraz mienia;
- przyjęcia, iż ekspertyza dendrologiczna została sporządzona właściwie i kompleksowo i nie jest konieczna opinia uzupełniająca, w szczególności w zakresie twierdzenia o braku podstaw do uznania, iż zachodził stan wyższej konieczności, tymczasem biegły nie wskazał na jakiej podstawie uznał, że drzewa na ich całej wysokości, a nie tylko na wysokości pozostałych w gruncie pni, były w dobrym stanie i nie były uszkodzone, a także dopuścił się wyjścia poza granice swoich kompetencji, w postaci oceny prawa i uznania, iż "brak na istniejącym materiale dowodowym zidentyfikowanych uszkodzeń mogących uzasadniać usunięcie drzew, jako działania w stanie wyższej konieczności", podczas gdy ocena prawa w przedmiotowym przypadku należała do wyłącznej kompetencji organu;
b) naruszenie art. 78 § 1 w związku z art. 10 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 w zw. z art. 8 K.p.a. przez bezzasadne nieuwzględnienie wniosku skarżącego o przeprowadzenie dowodów z protokołów sporządzonych w postępowaniu karnym, przeprowadzenie dowodów z zeznań świadków oraz uzupełniającej opinii biegłego po przeprowadzeniu rozprawy, co doprowadziło do rozstrzygnięcia na podstawie niepełnego materiału dowodowego, w sposób rażący podważający zaufanie obywatela do sposobu prowadzenia postępowania przez organ administracji publicznej;
c) naruszenie art. 107 § 3 w zw. z art. 8 K.p.a., polegające na nienależytym uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, ograniczeniu się organu do wyjątkowo ogólnikowego uzasadnienia stanu faktycznego i prawnego, całkowitym przemilczeniu argumentów strony podniesionych w odwołaniu i innych pismach składanych w toku postępowania, co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz uniemożliwia dokonanie kontroli zaskarżonej decyzji.
Wobec powyższego skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Wójta z 24 września 2019 r. (w części w jakiej postępowanie nie zostało umorzone) oraz umorzenie postępowania; ewentualnie o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Wójta z 24 września 2019 r. (w części w jakiej postępowanie nie zostało umorzone) i umorzenie postępowania. Skarżący wniósł też o rozpoznanie sprawy z niniejszej skargi na rozprawie.
W obszernym uzasadnieniu zarzutów skargi powtórzono argumentację odwołania. Podniesiono przede wszystkim, że T.L. nie powinna być stroną niniejszego postepowania. Na poparcie tej tezy skarżący przywołał szereg wyroków sądów administracyjnych.
Z kolei uzasadniając zarzuty nieprzeprowadzenia wszystkich wnioskowanych dowodów oraz dowolnej ocena zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, skarżący podniósł m.in., że decyzja o wymierzeniu kary pieniężnej za delikt administracyjny ma charakter decyzji związanej. Istotne znaczenie ma to, aby stan faktyczny sprawy nie budził jakichkolwiek wątpliwości, co wymaga od organów przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego zgodnie z rygorami procedury administracyjnej.
W przedmiotowej sprawie organ nie uczynił zadość obowiązkowi wyczerpującego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, nie podejmując z urzędu wszelkich możliwych i koniecznych czynności dla prawidłowego ustalenia stanu faktycznego oraz dopuszczając się dowolnej oceny zgromadzonych dowodów.
Pomimo wiedzy o tym, że przedmiotowa sprawa stała się przedmiotem rozstrzygnięcia w postępowaniu karnym, organ nie wprowadził do niniejszego postępowania dowodów - w szczególności protokołów zeznań świadków znajdujących się w aktach postępowania karnego prowadzonego przez Sąd Rejonowy dla K. w K. do sygn. [...], które powinny były stanowić podstawę dla ustalenia elementów stanu faktycznego. Z akt karnych wynika jednoznacznie, że skarżący uzyskał zgodę posiadaczy nieruchomości na wycinkę drzew. Co więcej analogiczne wnioski organ powinien był wyciągnąć także w oparciu o analizę dotychczas zebranego materiału dowodowego.
Z zeznań A.Z., L.Z., A.M. oraz S.M. składanych w niniejszym postępowaniu wynika bowiem, że były prowadzone rozmowy, pomiędzy Państwem M., Państwem P. (poprzednicy prawni T.L.) oraz Panami Z., na podstawie których skarżący otrzymał wyraźną zgodę posiadaczy nieruchomości na to by wyciąć drzewa z działki [...].
Skarżący zarzucił także, że pomimo złożenia przez niego zarzutów do opinii uzupełniającej oraz wniosku o wezwanie biegłego na rozprawę, organ II instancji nie rozpoznał merytorycznie rzeczonego wniosku. Tymczasem jak wskazywał skarżący w piśmie z 11 marca 2020 r. opinia uzupełniająca nie rozstrzyga jednoznacznie kwestii, która została podniesiona w piśmie z 14 stycznia 2020 r. tj. oceny stanu drzew na podstawie pniaków lub wskazania braku możliwości jednoznacznego określenia stanu drzew. Jak wynika bowiem z opinii uzupełniającej, stan pniaków może świadczyć o stanie zdrowotnym drzew, jednakże stwierdzenie to nie ma charakteru kategorycznego. Istotne jest również, czy biegły zapoznawał się ze stanem odcinków kłód pochodzących z wyciętych drzew, a jeżeli tak, to czy badał ich stan. Pytania te pozostały jednak bez jakiejkolwiek odpowiedzi.
Skarżący zarzucił, że biegły nie wskazał na jakiej podstawie uznał, że drzewa na ich całej wysokości, a nie tylko na wysokości pozostałych w gruncie pni, były w dobrym stanie i nie były uszkodzone. Opinia nie zawiera jakiegokolwiek merytorycznego uzasadnienia w tym zakresie.
Skarżący podniósł też, że z sześciostronicowego uzasadnienia zaskarżonej decyzji jedynie pięć ostatnich akapitów na stronie szóstej odnosi się merytorycznie do części zarzutów podniesionych w odwołaniu, natomiast pozostała część uzasadnienia stanowi streszczenie dotychczasowego postępowania oraz przytoczenie przepisów prawa.
W konsekwencji uzasadnienie zaskarżonej decyzji jest bardzo oszczędne w swej treści, a ponadto brak jest w nim jakiegokolwiek odniesienia się do zarzutów dotyczących opinii biegłego oraz sposobu przesłuchania świadków (lakoniczne protokoły) przez organ I instancji.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
W piśmie procesowym z 18 grudnia 2020 r. T. L. wniosła o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.
W pierwszej kolejności wskazać należy, iż sprawę rozpoznano i wyrok wydano na posiedzeniu niejawnym, w trybie określonym w art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374 ze zm.), w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz.U. z 2020 r., poz. 875). Zgodnie z nim, przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów.
Na podstawie powołanego przepisu Przewodniczący Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie zarządzeniem z 2 grudnia 2020r. skierował sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym, wyznaczając termin posiedzenia na dzień 12 stycznia 2021 r.
Należy zauważyć, że na podstawie § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 października 2020 r. w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii (Dz. U. z 2020 r. poz. 1758, ze zmianą wynikającą z rozporządzenia Rady Ministrów z 16 października 2020 r. - Dz.U. z 2020 r. poz. 1829 oraz ze zmianą rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 października 2020 r. – Dz.U. z 2020 r. poz. 1871), zaliczono cały kraj do tzw. czerwonej strefy.
Przeprowadzenie rozprawy w niniejszej sprawie stanowiłoby nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących, a jednocześnie nie ma technicznych możliwości przeprowadzenia rozprawy na odległość, z bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku.
Skierowanie sprawy na posiedzenie niejawne w trybie wyżej opisanym, nie wymaga zgody stron postępowania, a dokonywane jest jednoosobowo przez Przewodniczącego Wydziału. Nadto zgodnie z § 1 pkt 1 zarządzenia nr 61 Prezesa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 16 października 2020 r., z dniem 17 października 2020 r., w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Krakowie odwołane zostały rozprawy przy jednoczesnym utrzymaniu działalności orzeczniczej Sądu w trybie rozpoznawania spraw na posiedzeniach niejawnych. Zarządzenie dostępne jest na stronie internetowej WSA w Krakowie.
Z powyższych względów, wbrew wnioskowi skarżącego, nie było możliwości wyznaczenia rozprawy.
Zdaniem Sądu skierowanie niniejszej sprawy do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów umożliwiło jej rozstrzygnięcie bez szkody dla wyjaśnienia sprawy. Przy tym wyjaśnić należy, że rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym nie prowadzi do pominięcia argumentacji skarżących i uczestników, bowiem podnoszone przez nich argumenty, podobnie jak argumenty skarżonego organu, są rozważane przez Sąd w oparciu o akta sprawy oraz złożone skargi i inne pisma procesowe.
Z tych względów Sąd rozpoznał na podstawie cytowanego powyżej art. 15zzs4 ust. 3 ustawy o COVID sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
Stosownie do art. 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325), dalej "P.p.s.a.", sądy administracyjne powołane są do kontroli zgodności z prawem działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola ta sprawowana jest w zakresie oceny zgodności zaskarżonych do sądu decyzji z obowiązującymi przepisami prawa materialnego jak i przepisów proceduralnych. Orzekanie - w myśl art. 135 P.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Stosownie do przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c P.p.s.a. Sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, a zaskarżona decyzja odpowiada prawu.
Kontroli Sądu poddano w niniejszej sprawie decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z 25 czerwca 2020 r. utrzymującą w mocy decyzję Wójta Gminy Z. stwierdzającą usunięcie 6 szt. drzew z działki stanowiącej własność T.L., A.M. i S.M., wymierzającą administracyjną karę pieniężną w kwocie 49.582,00 zł A.Z. i umarzającą postępowanie w sprawie 3 szt. drzew.
Na wstępie Sąd wskazuje, że Sąd nie stwierdził zaistnienia żadnej z przesłanek uzasadniających uwzględnienie żądania stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji.
Bezsporne w sprawie jest, że przedmiotowej wycinki dokonano na zlecenie A.Z., początkiem 2017 r., w okresie liberalizacji przepisów dotyczących wycinki drzew na nieruchomościach prywatnych. Nie było też sporne, że wycinka nie miała związku z działalnością gospodarczą. Organy ustaliły też niewątpliwie, że skarżący prowadził wcześniej rozmowy z A.M., S.M. i poprzednim współwłaścicielem na temat możliwości i potrzeby wycinki przedmiotowych drzew, a szczególnie starego modrzewia rosnącego w pobliżu granicy między działkami nr [...] i [...]. Bezsporne było również, że skarżący nie uzyskał zgody współwłaścicielki działki [...] T.L., bowiem nawet nie wiedział, że stała się ona nową współwłaścicielką ww. nieruchomości.
Sporne natomiast były następujące kwestie.
Po pierwsze, skarżący kwestionował przyznanie przymiotu stron właścicielom działki w postępowaniu o wymierzenie kary za wycięcie drzew przez nie właściciela.
Po drugie, zarzucał brak uwzględnienia w postępowaniu akt postepowania karnego, które zakończyło się umorzeniem postępowania, co skutkowało błędnym uznaniem, że skarżący nie dysponował zgodą właścicieli działki na wycięcie drzew.
Po trzecie, zarzucał braki w zgromadzonym w postępowaniu materiale dowodowym i naruszenie przepisów postepowania, w tym uchybienia w ekspertyzie biegłego dendrologa i jej analizie przez organ, m.in. co do wyciągania wniosków z pozostałych po drzewach pni.
Po czwarte, błędne uznanie że współwłaścicielka działki nr [...] T.L. była posiadaczem tej działki.
Po piąte wreszcie, że organy błędnie ustaliły, że nie istniała przesłanka egzoneracyjna w postaci stanu wyższej konieczności.
Przechodząc do analizy mających zastosowanie w sprawie przepisów materialnoprawnych należy wskazać, że podstawę rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie dotyczącego wymierzenia kary pieniężnej za wycięcie drzew bez zezwolenia stanowił art. 88 u.o.p. Według art. 88 ust. 1 u.o.p. w brzmieniu obowiązującym w dacie dokonania przedmiotowej wycinki, wójt, burmistrz albo prezydent miasta wymierza administracyjną karę pieniężną za:
1) usunięcie drzewa lub krzewu bez wymaganego zezwolenia;
2) usunięcie drzewa lub krzewu bez zgody posiadacza nieruchomości;
3) zniszczenie drzewa lub krzewu;
4) uszkodzenie drzewa spowodowane wykonywaniem prac w obrębie korony drzewa.
Stosownie do art. 88 ust. 10 przepisu ust. 1 nie stosuje się do drzew i krzewów, o których mowa w art. 83f ust. 1.
Z kolei zgodnie z art. 83f ust. 1 pkt 3 i pkt 3a u.o.p. przepisów art. 83 ust. 1 nie stosuje się do drzew, których obwód pnia na wysokości 130 cm nie przekracza:
a) 100 cm - w przypadku topoli, wierzb, kasztanowca zwyczajnego, klonu jesionolistnego, klonu srebrzystego, robinii akacjowej oraz platanu klonolistnego,
b) 50 cm - w przypadku pozostałych gatunków drzew;
a także drzew lub krzewów, które rosną na nieruchomościach stanowiących własność osób fizycznych i są usuwane na cele niezwiązane z prowadzeniem działalności gospodarczej.
Z kolei w art. 88 ust. 2 ustawy został określony krąg podmiotów, na które kara jest nakładana i są nimi: posiadacz nieruchomości albo właściciel urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 Kodeksu cywilnego, albo inny podmiot, jeżeli działał bez zgody posiadacza nieruchomości.
Odnosząc się zatem w pierwszej kolejności do najdalej idących zarzutów skarżącego, na podstawie których formułuje on żądanie stwierdzenia nieważności kwestionowanych decyzji, co do przymiotu stron w postępowaniu właścicieli działki, należy wskazać, że stanowisko w tym przedmiocie w orzecznictwie i literaturze nie jest jednolite.
Niewątpliwie należy przyznać skarżącemu rację, co potwierdzają też przywołane przez niego wyroki sądów administracyjnych, że nie można przyjąć, iż co do zasady w każdym postępowaniu dotyczącym wymierzenia kary za nielegalne usunięcie drzew stroną postępowania jest właściciel nieruchomości, z której drzewa usunięto.
Art. 88 ust. 2 u.o.p. określa bowiem w sposób wyraźny adresatów normy, posiadających interes prawny w postępowaniu dotyczącym nałożenia kary.
Przepisy u.o.p. nie zawierają odrębnych uregulowań odnośnie pojęcia strony w postępowaniu dotyczącym wymierzania administracyjnych kar pieniężnych w trybie art. 88 tej ustawy.
W tej sytuacji zastosowanie znajdują przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie zaś art. 28 K.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Interes prawny w postępowaniu administracyjnym oznacza ustalenie przepisu prawa powszechnie obowiązującego, na podstawie którego można skutecznie żądać czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś potrzeby. Od tak pojmowanego interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, kiedy to jednostka jest wprawdzie bezpośrednio zainteresowana rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, nie może jednak wskazać przepisu prawa powszechnie obowiązującego, który stanowiłby podstawę jej roszczenia i w konsekwencji uprawniał ją do żądania stosownych czynności organu administracji. Ponadto nie każdy związek między sferą subiektywnych praw i obowiązków podmiotu a sprawą administracyjną oznacza, że podmiot ten posiada w danej sprawie interes.
Nie może zatem budzić wątpliwości, że podmiotem posiadającym interes prawny w sprawie związanej z wymierzeniem kary pieniężnej w postępowaniu administracyjnym jest przede wszystkim podmiot, który dopuścił się czynu, za który przewidziana jest kara.
W wyniku postępowania dochodzi do nałożenia kary na sprawcę wycinki drzew bez zezwolenia, ewentualnie do umorzenia postępowania, w przypadku braku podstaw do nałożenia kary na określoną osobę.
Nałożenie kary pieniężnej przez organ w postępowaniu dotyczącym usunięcia drzew bez zezwolenia na sprawcę, w żaden sposób nie kształtuje sytuacji prawnej podmiotu będącego właścicielem czy posiadaczem nieruchomości, na której znajdowały się drzewa, a tym bardziej sytuacji prawnej osoby zawiadamiającej o takim zdarzeniu. Natomiast kwestie odszkodowawcze pozostają domeną prawa cywilnego i mogą być ewentualnie przedmiotem rozpoznania sądu powszechnego.
Nałożenie kary pieniężnej nie wpływa ani na poszerzenie, ani na ograniczenie uprawnień właścicielskich dotyczących nieruchomości. Jedynym celem tego postępowania administracyjnego jest nałożenie kary na sprawcę nielegalnego czynu za popełnienie deliktu administracyjnego godzącego w zasady ochrony przyrody, a nie zadośćuczynienie właścicielowi za usunięcie roślin, a więc rekompensowanie szkody.
Warto tu jeszcze raz podkreślić, wobec aktywności w postępowaniu współwłaścicielki działki nr [...], że właściwą drogą dla uzyskania odszkodowania jest droga cywilnoprawna.
Postępowanie administracyjne w tym przedmiocie jest wyłącznie konsekwencją chronienia przez Państwo interesu publicznego, jakim jest zachowanie zasobu roślinnego. Nakładana w postępowaniu kara pieniężna jest prawną konsekwencją naruszenia interesu publicznego, a nie interesu prywatnego właściciela czy posiadacza nieruchomości.
Należy jednak przy tym wziąć pod uwagę pozostałe przesłanki wymierzenia kary, wpływające na prawidłowe określenie podmiotu, na który należy karę nałożyć.
Kara nakładana jest na sprawcę jednego z czynów wskazanych w art. 88 ust. 1 u.o.p., przy czym tymi sprawcami mogą być posiadacze nieruchomości, właściciele urządzeń przesyłowych lub inne podmioty, jeżeli działały bez zgody posiadacza nieruchomości. Jest to krąg potencjalnych sprawców naruszeń, o których mowa w art. 88 ust. 1 ustawy. W konkretnej sprawie stronami postępowania administracyjnego w przedmiocie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej, o której mowa w art. 88 ust. 1 ustawy są podmioty, co do których istnieje podejrzenie, że dokonały usunięcia drzewa lub krzewu bez wymaganego zezwolenia lub innych czynów wskazanych w tym przepisie. Niekoniecznie muszą to być wszystkie podmioty wymienione w art. 88 ust. 2 ustawy.
Oznacza to, że w prowadzonym z urzędu postępowaniu dotyczącym wymierzenia kary pieniężnej za usunięcie drzew powinny brać udział te podmioty, które mogą być potencjalnymi sprawcami usunięcia drzew, do czasu, aż zostanie zgromadzony materiał dowodowy pozwalający na niebudzące wątpliwości ustalenie, który z tych podmiotów jest właściwą stroną postępowania, do której zostanie skierowana decyzja o wymierzeniu kary (por. wyrok NSA z 6 marca 2019 r., sygn. II OSK 966/17, wyrok WSA w Warszawie z 18 grudnia 2019 r., sygn. IV SA/Wa 2788/19, wyrok WSA w Gdańsku z 19 czerwca 2013 r., sygn. II SA/Gd 121/13).
Dlatego też, choć Sąd nie podziela automatycznego przyjęcia przez organy w sprawie niniejszej zasady udziału właściciela nieruchomości jako strony postępowania, to jednak w okolicznościach niniejszej sprawy, zdaniem Sądu, powinni brać udział współwłaściciele nieruchomości stanowiącej działkę nr [...], z której usunięto drzewa bez zezwolenia. Ich udział w tym postępowaniu był uzasadniony, ponieważ na pierwszym etapie postępowania nie została wykluczona ich zgoda (a zatem forma sprawczości) na działania polegające na usunięciu drzew. Ze względu na sposób zagospodarowania działki (żaden ze współwłaścicieli tam nie mieszka, a wcześniej prawdopodobnie prowadzono tam działalność) rozważenia wymagała także kwestia związku wycięcia z prowadzeniem działalności gospodarczej.
Przywołane natomiast przez organ II instancji poglądy doktryny na temat stron postępowania należałoby potraktować jako słuszny postulat de lege ferenda, jednak przy braku szczególnych regulacji w u.o.p., ustalając krąg stron każdorazowa należy odwoływać się do treści art. 28 K.p.a.
W konsekwencji Sąd nie stwierdził przesłanek zastosowania art. 156 § 1 pkt 2 i pkt 4 K.p.a. do decyzji wydanych w poddanym kontroli sądowej postępowaniu.
Wobec wcześniej podnoszonej przez skarżącego argumentacji należy jeszcze wyjaśnić, że liberalizacja związana z wprowadzeniem do u.o.p. art. 83f ust. 1 pkt 3a, odnosi się do braku zastosowania w opisanych w tym przepisie okolicznościach konieczności uzyskania przez uprawniony podmiot zezwolenia na usunięcie drzewa z terenu nieruchomości. Regulacja ta nie odnosi się zatem w ogóle do usunięcia drzew czy krzewów wbrew woli właściciela lub bez jego wiedzy (nawet, jeżeli dotyczy to tylko jednego ze współwłaścicieli).
Przechodząc do zarzutu nieuwzględnienia przesłanki wskazanej w art. 89 ust. 7 u.o.p., tj. usunięcia drzew w stanie wyższej konieczności, co zdaniem skarżącego jasno wynika z zeznań A.Z., L.Z., A.M. oraz S.M. składanych zarówno w ramach postępowania karnego, jak i administracyjnego, należy wskazać, że organy miały na uwadze ww. przesłankę, co skutkowało m.in. uzupełnieniem opinii dendrologa i umorzeniem postępowania w stosunku do trzech drzew, których pnie wykazywały stan rozkładu wskazujący na możliwość złego stanu tych drzew przed wycinką.
Odnośnie zarzutu braku uwzględnienia akt postepowania karnego, należy wskazać, że mimo braku formalnego włączenia tych akt w zakres akt administracyjnych, organy ewidentnie wzięły pod uwagę treść tych akt, z których materiały zalegają w aktach administracyjnych I instancji (k. 11-24) oraz II instancji. Organ odwoławczy dał temu dobitny dowód wskazując w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że nie ulega wątpliwości, że sprawcą usunięcia drzew z działki był A.Z. co wynika wprost z ustaleń postępowania karnego prowadzonego w sprawie.
Należy przy tym zaznaczyć, że przesłanki umorzenia postepowania karnego, np. brak wykazania świadomości sprawcy o braku zgody właścicieli na wycinkę, nie są tożsame z przesłankami wymierzenia przedmiotowej kary administracyjnej. W postepowaniu niniejszym na podstawie art. 88 u.o.p. przesłanką nie jest bowiem świadomość sprawcy o braku zgody, a obiektywne udzielenie takiej zgody, którego brak ze stron T. L. jest w sprawie bezsporny.
Odnosząc się natomiast do zarzutów braków w materiale dowodowym, w tym uchybień w ekspertyzie biegłego dendrologa i jej analizie przez organ, m.in. co do wyciągania wniosków z pozostałych po drzewach pni, należy wskazać, że biegły dendrolog na polecenie organu II instancji uzupełnił swoją opinię w koniecznym zakresie. Jest ona zatem kompletna i spójna w zakresie koniecznym dla celów niniejszego postępowania, w tym odnośnie oceny stanu zdrowotnego drzew. W konsekwencji zarzuty nieuwzględnienia przesłanki egzoneracyjnej nie mogły przynieść zamierzonego skutku.
Organy, na podstawie danych zawartych w ekspertyzie, prawidłowo obliczyły wysokość kary, biorąc pod uwagę gatunek drzew, średnicę i obwód pni oraz stawki za 1 cm obwodu pnia.
Trzeba przyznać rację skarżącemu, że sformułowanie przez biegłego, iż "brak na istniejącym materiale dowodowym zidentyfikowanych uszkodzeń mogących uzasadniać usunięcie drzew, jako działania w stanie wyższej konieczności", jest niefortunne, bowiem biegły ocenia przede wszystkim stan zdrowia drzewa, a nie stosowanie przepisów prawa. Jednak powyższe uchybienie nie oznacza, że organy nie dokonały właściwej oceny ustaleń biegłego, odnosząc je do treści odpowiednich przepisów.
Nota bene warto wskazać, że w swoich zeznaniach skarżący sam wskazywał, że pierwotnie zamierzał usunąć jedynie modrzew rosnący przy granicy, a pozostałe drzewa zostały wycięte wskutek problemów technicznych związanych z obecnością ich gałęzi przy wycinaniu modrzewia.
Co do samych wyliczeń zawartych w opinii, Sąd stwierdza, że organy słusznie zaakceptowały metodologię przyjętą przez biegłego, zgodną z art. 89 u.o.p., a w szczególności z ust. 4 tego przepisu, w myśl którego jeżeli ustalenie obwodu usuniętego lub zniszczonego drzewa jest niemożliwe z powodu braku kłody, obwód do wyliczenia administracyjnej kary pieniężnej ustala się, przyjmując najmniejszą średnicę pnia i pomniejszając wyliczony obwód o 10%.
Z kolei oceniając zarzut braku posiadania swojej własności przez T. L. należy wskazać, że argumentacja skarżącego kłóci się z elementarnymi zasadami prawa cywilnego dotyczącego prawa własności. Posiadanie samoistne (władanie rzeczą jak właściciel) nie jest sprzeczne nawet z ewentualnym oddaniem rzeczy w posiadanie zależne (władanie rzeczą jak wykonujący inne prawo, np. dzierżawy, użytkowania, najmu). Posiadacz samoistny nie traci posiadania przez to, że oddaje rzecz innej osobie w posiadanie zależne. Dlatego też nie sposób przyjąć, że właściciel działki nie jest posiadaczem, o którym mowa w art. 88 u.o.p.
Podsumowując należy wskazać, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy okazał się wystarczający do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Organ I instancji przeprowadził postępowanie, wbrew zarzutom skarżącego, z poszanowaniem zasad wynikających z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., ponieważ dokonał wszystkich czynności niezbędnych do rozstrzygnięcia sprawy, zgromadził wystarczający materiał dowodowy i dokonał wszechstronnej jego oceny, w tym oceny opinii biegłego dendrologa.
Wskutek pewnych zaniedbań w pierwszej fazie postępowania i upływu czasu oraz działań osób trzecich nastąpiła co prawda utrata możliwości zbadania parametrów części drzew w oparciu o kłody, ale niezbędne dane udało się ustalić przy pomocy pozostałych pni. Organ I instancji przeprowadził kilkakrotnie oględziny terenu i w ponownie prowadzonym postępowaniu zadbał o określenie lokalizacji ujawnionych pni po wyciętych drzewach. Organ przesłuchał też świadków i strony, których zeznania przyczyniły się do wyjaśnienia sprawy i ustalenia zleceniodawcy.
Bezpodstawny okazał się również zarzut nieodniesienia się przez organ odwoławczy do zarzutów odwołania, bowiem uzasadnienie decyzji II instancji, choć zwięzłe, spełnia wszystkie wymogi określone w art. 107 § 3 K.p.a. W uzasadnieniu tym zawarto wszystkie istotne okoliczności sprawy wraz z ich i oceną, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją. Uzasadnienie to umożliwiło Sądowi sprawdzenie prawidłowości toku rozumowania organu wydającego decyzję oraz motywów rozstrzygnięcia.
Na marginesie warto wskazać, że nie mogły przynieść skutku uchylenia zaskarżonej decyzji podnoszone przez skarżącego okoliczności prowadzenia przed laty z właścicielami sąsiedniej działki rozmów na temat przyszłej wycinki. Nie kwestionując potwierdzenia tego faktu przez A.M. i S.M., należy podkreślić, że wymierzenie przedmiotowej kary administracyjnej jest skutkiem działania skarżącego bez poszanowania prawa ochrony środowiska i prawa cudzej własności. To działanie skarżącego skutkowało przewidzianą prawem sankcyjną reakcją organów administracji. Wycinki drzew nie mogły usprawiedliwić nieudokumentowane luźne rozmowy przeprowadzone kilkanaście lat wcześniej.
Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, a Sąd, dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, nie dostrzegł uchybień uzasadniających wyeliminowanie jej z obrotu prawnego.
Sąd uchyla zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 P.p.s.a. tylko w razie zaistnienia istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu, jeżeli mogły one mieć wpływ na wynik sprawy lub w razie naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy.
W rozpatrywanej sprawie Sąd nie stwierdził takich wad i uchybień, dlatego orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 151 P.p.s.a.