Lexedit
Wróć do analizy orzeczenia
Pełny tekst orzeczenia

II SA/Kr 938/24

Oryginalna, niezmieniona treść orzeczenia. Jeżeli chcesz przeczytać analizę (zagadnienia prawne, podstawa prawna, argumentacja, rozstrzygnięcie), wróć do strony orzeczenia.

II SA/Kr 938/24 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2024-09-20
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-07-04
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Mirosław Bator
Monika Niedźwiedź /sprawozdawca/
Sebastian Pietrzyk /przewodniczący/
Symbol z opisem
6132 Kary pieniężne za naruszenie wymagań ochrony środowiska
Hasła tematyczne
Czystość i porządek
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 1996 nr 132 poz 622
art 9 ust 2 pkt 1 w zw z art 8 g i art 3 b
Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach.
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Sebastian Pietrzyk Sędziowie: WSA Mirosław Bator WSA Monika Niedźwiedź (spr.) Protokolant: starszy referent sądowy Kamila Maśloch po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 września 2024 r. ze skargi F. Sp. z o.o. z siedzibą w Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 30 kwietnia 2024 r., znak: SKO.OŚ/4170/135/2024 w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za niewykonanie obowiązku osiągnięcia poziomu recyklingu oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 30 kwietnia 2024 r. znak SKO. Oś/4170/135/2024 orzeczono o utrzymaniu w mocy decyzji wydanej z upoważnienia Prezydenta Miasta Krakowa przez Dyrektora Wydziału Gospodarki Komunalnej i Klimatu, orzekającej o nałożeniu na podmiot F. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, ul. [...], [...], wpisaną do Rejestru Przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego prowadzonego przez Sąd Rejonowy dla Krakowa — Śródmieścia w Krakowie, Wydział VI Gospodarczy pod numerem [...] (NIP: [...]) kary pieniężnej w wysokości 10.465,93 złotych (słownie: dziesięć tysięcy czterysta sześćdziesiąt pięć złotych 93/100) za niewykonanie obowiązku określonego w art. 9g pkt 1 stawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach w zakresie osiągnięcia za rok 2022 wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu, w wysokości 25% wagowo, w odniesieniu do masy odebranych przez siebie odpadów komunalnych.
Decyzja ta zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym.
F. Sp. z o.o. z siedzibą w Z. została wpisana do rejestru działalności regulowanej w zakresie odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości na terenie Gminy Miejskiej Kraków prowadzonego przez Prezydenta Miasta Krakowa (zaświadczenie z dnia 12 grudnia 2017 r., znak: GK-03.7001.4.53.2012 - w aktach sprawy - k. 11).
W dniu 31 stycznia 2023 r. F. Sp. z o.o. przekazała sprawozdanie podmiotu odbierającego odpady komunalne od właścicieli nieruchomości za rok 2022. Analiza powyższego sprawozdania wykazała, że podmiot za rok 2022 osiągnął poziom przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych w wysokości 4,77%.
Ze sprawozdania wynika, że łączna masa odebranych przez podmiot odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości wyniosła 181,1600 Mg, a masa odpadów komunalnych przekazanych do ponownego użycia i recyklingu wyniosła — 8,6446 Mg. Brakująca masa odpadów komunalnych do przekazanych do ponownego użycia i recyklingu wymagana do osiągnięcia poziomu 25% wynosi 36,5454 Mg.
Brakującą masę odpadów wyliczono: 25% (wymagany poziom) x 181,1600 Mg (masa odebranych odpadów od właścicieli nieruchomości przez podmiot)/ 100% = 45,2900 Mg (brakująca masa odpadów przekazanych do przygotowania do ponownego użycia i recyklingu przez podmiot za 2022 r. dająca poziom 25%). 45, 2900 Mg (wymagana masa odpadów przekazanych do ponownego użycia i recyklingu przez podmiot za 2022 r.) - 8,6446 Mg (rzeczywista masa odpadów przekazanych do ponownego użycia i recyklingu przez podmiot za 2022 r.) = 35,6454 Mg (brakująca masa odpadów komunalnych przekazanych do ponownego użycia i recyklingu wymagana do osiągnięcia poziomu). Wysokość kary administracyjnej wyliczono: 36,5454 Mg komunalnych przekazanych do ponownego użycia i recyklingu poziomu) x 285,60 zł (stawka opłaty za umieszczenie zmieszanych odpadów komunalnych na składowisku) = 10.455,93 złotych (słownie: dziesięć tysięcy czterysta sześćdziesiąt pięć złotych 93/100).
Organ I instancji po przeanalizowaniu możliwości odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaniu na pouczeniu zgodnie z art. 189f § 1 pkt. 1 k.p.a., doszedł do wniosku, że nie zostały spełnione przesłanki odstąpienia, stąd też zasadnym jest nałożenie kary pieniężnej.
W ocenie Kolegium brak jest zasadnych przesłanek do twierdzenia, że organ I instancji nieprawidłowo naliczył karę pieniężną. Zarówno poziom recyklingu zakładany do osiągnięcia, jak i rzeczywiście osiągnięty oraz wysokość wyliczonej kary pieniężnej, są wskazane prawidłowo.
Zdaniem Kolegium argumentacja Odwołującej sprowadza się w istocie do kwestionowania zgromadzonego przez organy materiału dowodowego. W związku z tym wskazano, że przyjęta przez organy wielkość osiągniętego przez Spółkę w 2022 r. poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów papieru, metali, tworzyw sztucznych i szkła wynika wprost ze sporządzonego sprawozdania rocznego. W uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego podkreślono, że Spółka, jako podmiot profesjonalny ma obowiązek znać przepisy prawne oraz wykonywać ciążące na nim obowiązki związane z odbieraniem odpadów. Podejmując się jako przedsiębiorca konkretnego rodzaju działalności powinien liczyć się z ustawowymi wymaganiami wynikającymi z obowiązujących przepisów. Zasadnie przyjmuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych, że podmiot który podejmuje się prowadzenia tego rodzaju działalności, chcąc uniknąć kary, musi w taki sposób zorganizować swe przedsiębiorstwo aby uzyskać wymagany poziom recyklingu. Podmiot taki jak Spółka co do zasady, zawierając umowy w zakresie odbioru odpadów komunalnych miał możliwość oszacowania, w kontekście własnych możliwości technicznych i wymagań prawnych, w tym dotyczących poziomów odzysku, czy osiągnie w danym roku, przy określonej ilości podmiotów, wymagany poziom recyklingu. Wymierzenie kary pieniężnej jest następstwem naruszenia prawa, a przy ustalaniu jej wysokości nie uwzględnia się indywidualnych okoliczności, gdyż jej wysokość wprost wynika z art. 9x ust. 3 ustawy. Powyższe oznacza, że ustawodawca w tym względzie nie pozostawił organowi swobody oceny, a decyzja o nałożeniu kary ma charakter związany. W ocenie Kolegium na uwzględnienie nie zasługiwały zatem zarzuty naruszenia prawa materialnego, podniesione w odwołaniu, gdyż wymienione w tych punktach przepisy ustawy zostały przez organ I instancji prawidłowo wyłożone oraz właściwie zastosowane.
W toku postępowania nie doszło też do naruszenia przepisów proceduralnych w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. W szczególności organ I instancji ustalił prawidłowo wszystkie istotne w sprawie okoliczności faktyczne, kierując się zasadami wynikającymi z art. 7 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a., jak również - stosownie do art. 80 k.p.a. - wnikliwie oceniły dowody zgromadzone w sprawie. Organ I instancji nie był zobowiązany do przeprowadzenia innych dowodów w celu ustalenia czy Odwołująca uczyniła wszystko, czego można od niego rozsądnie wymagać, aby do naruszenia art. 9g ustawy nie doszło.
Organ II instancji zbadał także prawidłowość rozstrzygnięcia w zakresie ewentualnego odstąpienia od nałożenia kary administracyjnej. Podzielił zapatrywania organu I instancji, że nie zachodzą przesłanki odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej wynikające z art. 189f § 1 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem organ administracji publicznej, w drodze decyzji, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszenia prawa. W uchwale Naczelnego Sadu Administracyjnego z 9 czerwca 2022 r., sygn. akt III OPS 1/21 (ONSAiWSA 2022, Nr 5, poz. 63), stwierdzono, że do postępowań administracyjnych w przedmiocie nałożenia administracyjnych kar pieniężnych, o których mowa w przepisach Rozdziału 4d ustawy, stosuje się art. 189f k.p.a.
Odwołująca była podmiotem odbierającym odpady komunalne na podstawie umów z właścicielami nieruchomości na terenie Gminy Kraków. Bezsporne jest również, że we wskazanym okresie nie osiągnęła ona wymaganych prawem poziomów recyklingu i przygotowania do ponownego użycia. Zasadne było zatem wymierzenie kary. Sposób jej ustalenia i wysokość została przez organ I instancji szczegółowo wyjaśniona.
Niezasadne są w tym zakresie wszystkie zarzuty odwołania dotyczące braku winy Odwołującej odnośnie do nieosiągnięcia wymaganych poziomów recyklingu i przygotowania do ponownego użycia ze względu na wystąpienie siły wyższej - pandemii COVID -19. Jak wyżej wskazano, przesłanką wymierzenia kary jest obiektywnie pojęta bezprawność (tu - brak efektu, o którym mowa w art. 9g ustawy). Wymagania ustawowe były i są jasne (stąd nie było podstaw do zastosowania art. 10 ust. 2 i 11 ust. 1 p.p.). Jeśli podmiot chce wykonywać tego rodzaju działalność gospodarczą, czyli zarobkową, przyjmuje na siebie zobowiązania wynikające z przepisów i ponosi odpowiedzialność za ich niewypełnienie. Spółka, jako podmiot profesjonalny, wiedziała jakie zasady obowiązują i jakie wiążą się z tym konsekwencje. Planując swoją działalność powinna czynić to w taki sposób, aby wypełnić wymagania prawem przewidziane. Nie można zgodzić się z argumentacją Odwołującej, że pandemia COVID - 19 przyczyniła się do nieosiągnięcia przez Spółkę wymaganego poziomu odzysku. Pandemia innym podmiotom prowadzącym tego rodzaju działalność nie przeszkodziła w realizacji ich obowiązków ustawowych, a przynajmniej nie w takim stopniu, jak w przypadku Odwołującej.
Organ odwoławczy zauważył, że Organ I instancji przeanalizował również możliwość odstąpienia od wymierzenia kary i odniósł się do niezastosowania rozwiązania przewidzianego w art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. Podkreślił, że kary tego rodzaju mają charakter częściowo prewencyjny: "Kara administracyjna jest rodzajem sankcji administracyjnej (...). Podstawową funkcją kary administracyjnej jest funkcja represyjna. (...) Jednocześnie kary administracyjne pełnią funkcje prewencyjne - zarówno prewencji ogólnej, jak i indywidualnej (zapobieganie naruszeniom prawa w przyszłości przez inne podmioty prawa i przez podmiot ukarany)" (M. Laskowska, Kara administracyjna, w: E. Bojanowski, K. Żukowski (red.). Leksykon prawa administracyjnego. 100 podstawowych pojęć. Warszawa 2009, s. 115-116). Ma to znaczenie zwłaszcza z tego powodu, że art. 3b ust. 1 ustawy corocznie zwiększa wymagania wobec gmin, a tym samym wobec przedsiębiorców odbierających odpady. Kara taka ma zatem mobilizować adresatów norm do wypełniania obowiązków ustawowych w przyszłości.
Postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone w sposób właściwy i organ uwzględnił niezbędną dokumentację. Oparł się na zgromadzonych dowodach i ocenił je w sposób uprawniony, nienaruszający zasady swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.). Fakty relewantne prawnie zostały ustalone na podstawie zgromadzonych dowodów i nie było podstaw do zastosowania art. 189f § 2 i 3 k.p.a. Odwołanie stanowi jedynie polemikę strony niezadowolonej z oceną dokonaną w zaskarżonej decyzji, należycie, szeroko i merytorycznie uzasadnionej. Motywy wynikają jasno z uzasadnienia rozstrzygnięcia (art. 107 § 1 i 3 k.p.a.). Nie można więc twierdzić, że postępowanie przeprowadzono wadliwie.
Zdaniem Kolegium nie sposób zgodzić się ze stroną, że został naruszony art. 189e k.p.a. zgodnie, z którym w przypadku gdy do naruszenia prawa doszło wskutek działania siły wyższej, strona nie podlega ukaraniu, bowiem pandemia C0V1D-19 zaczęła się na początku 2020 r., a nałożona kara dotyczy niewykonania obowiązku, o którym mowa w art. 9g ustawy dotyczącego osiągnięcia w 2022 r. w odniesieniu do masy odebranych przez siebie odpadów komunalnych poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu określonego w ustawie. Spółka na dzień 1 stycznia 2022 r. nie tylko nie została zaskoczona sytuacją faktyczną, ale miała już obraz funkcjonowania systemu gospodarowania odpadami komunalnymi wynikający z obowiązujących przepisów "covidowych". W ocenie Kolegium nie sposób w kontekście przedmiotowej sprawy uznać pandemii COVID-19 w 2022 r. za działanie siły wyższej. Strona ponadto nie wykazała istnienia związku przyczynowo- skutkowego epidemii COVID-19 w 2022 r. ze stwierdzonym naruszeniem.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 10 ust. 1 i 2 oraz art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców. Należy w tym miejscu zaznaczyć, że wynikająca z art. 10 ust. 1 Prawa przedsiębiorców zasada domniemania uczciwości przedsiębiorcy nie oznacza, że przedsiębiorca może naruszać obowiązki związane z prowadzoną przez siebie działalnością gospodarczą i uniknąć konsekwencji tego zaniedbania tylko przez oświadczenie tego przedsiębiorcy, że ziściły się przesłanki warunkujące odstąpienie od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestanie na pouczeniu oraz uznanie, że w sprawie miało miejsce działanie siły wyższej, mając zwłaszcza na uwadze bierność Odwołującej w dążeniu do realizacji ciążącej na niej, a wynikających zarówno z zawartych umów, a przede wszystkim z w/w przepisów ustawy obowiązków. W ten sposób każdy przedsiębiorca powołując się na tę zasadę unikałby odpowiedzialności z tytułu naruszenia ciążących na nim obowiązków. W ocenie Kolegium brak było również podstaw do zastosowania przez organ I instancji zasady rozstrzygania wątpliwości faktycznych na korzyść przedsiębiorcy (art. 10 ust. 2 Prawa przedsiębiorców) czy też zasady przyjaznej interpretacji przepisów (art. 11 Prawa przedsiębiorców), gdyż takowych wątpliwości ani co do stanu faktycznego, ani co do treści normy prawnej w niniejszej sprawie nie sposób wskazać. Nie ma też jakichkolwiek podstaw do przyjęcia, że w sprawie doszło do naruszenia art. 8 cyt. wyżej ustawy poprzez obciążenie Spółki odpowiedzialnością za działania oraz zaniechania innych podmiotów, na które to działania i zaniechania Odwołująca nie miała wpływu.
Z powyższą decyzją nie zgodziła się Spółka F. sp. z o.o. z siedzibą w Z. . W skardze na w/w decyzję zarzucono:
I. naruszenie przepisów postępowania, a to:
1) art. 6 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (dalej: "k.p.a.") i wyrażonej w tym przepisie zasady ogólnej praworządności, poprzez wydanie przez Organ II instancji Decyzji naruszającej przepisy postępowania oraz prawa materialnego wskazane w zarzutach niniejszej skargi;
2) art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 6, 7 i 8 § 1 k.p.a., poprzez:
a) zastosowanie przepisów prawa materialnego pomimo braku niezbędnych przesłanek tam określonych, jak również wadliwe ustalenie stanu faktycznego w sprawie;
b) uznanie przez Organ II instancji, że: "w ocenie Kolegium nie sposób w kontekście przedmiotowej sprawy uznać pandemii COVID -19 w 2022 r. za działanie siły wyższej Strona ponadto nie wykazało istnienia związku przyczynowo - skutkowego epidemii COViD -19 w 2022 r. ze stwierdzonym naruszeniem." (str. 8 Decyzji) i nieuwzględnienie wpływu stanu zagrożenia epidemiologicznego i stanu epidemii COVID-19 w 2022 roku na obiektywną możliwość wywiązania się przez Skarżącą z obowiązku osiągnięcia wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych w 2022 roku;
c) uznanie przez Organ II instancji, że: "W ocenie Kolegium na uwzględnienie nie zasługiwały zatem zarzuty naruszenia prawa materialnego, podniesione w odwołaniu, gdyż wymienione w tych punktach przepisy ustawy zostały przez organ I instancji wyłożone oraz właściwie zastosowane." (str. 6 Decyzji), jak również, że: "Postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone w sposób właściwy i organ uwzględnił niezbędną dokumentację. Oparł się on na zgromadzonych dowodach i ocenił je w sposób uprawniony, nienaruszający zasady swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.)." (str. 8 Decyzji), podczas gdy Organ I instancji wydając Decyzję Organu I instancji naruszył przepisy prawa materialnego, jak również wadliwie ustalił stan faktyczny sprawy;
d) oparcie Decyzji (uzasadnienia Decyzji) o ustalenia niewynikające z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie - w Decyzji (uzasadnieniu Decyzji) Organ II instancji wskazał, że: "Nie można zgodzić się z argumentacją Odwołującej, że pandemio COVID - 19 przyczyniła się do nieosiągnięcia przez Spółkę wymaganego poziomu odzysku. Pandemia innym podmiotom prowadzącym tego rodzaju działalność nie przeszkodziło w realizacji ich obowiązków ustawowych, a przynajmniej nie w takim stopniu, jak w przypadku Odwołującej." (str. 7 Decyzji), podczas gdy w aktach sprawy brak jest materiału dowodowego, z którego wynikałoby, że pandemia COVID-19 nie przeszkodziła innym podmiotom, które prowadzą działalność gospodarczą tego samego rodzaju, co Skarżąca, w osiągnięciu w 2022 r. wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych;
3) art. 138 § 2 k.p.a. w zw. z art. 139 k.p.a., poprzez utrzymanie przez Organ II instancji w mocy Decyzji Organu II instancji, podczas gdy istniały przesłanki do uchylenia przez Organ II instancji Decyzji Organu I instancji w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia Organowi I instancji, a to z uwagi na fakt, że Organ I instancji nałożył na Skarżącą karę pieniężną w nieprawidłowe wysokości (tj. bez uwzględnienia reguł wynikających z art. 63 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (dalej: "Ordynacja podatkowa"), tym samym Decyzja Organu I instancji narusza prawo, a Organ II instancji, jako organ odwoławczy nie mógł wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, podwyższając karę pieniężną do prawidłowej wysokości i winien był uchylić Decyzję Organu I instancji w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia Organowi I instancji;
4) art. 7, art. 77 § 1, art. 8 § 1 w zw. z art. 107 § 3 oraz art. 189e k.p.a., poprzez uznanie przez Organ II instancji, że: "w ocenie Kolegium nie sposób w kontekście przedmiotowej sprawy uznać pandemii COVID -19 w 2022 r. za działanie siły wyższej. Strona ponadto nie wykazała istnienia związku przyczynowo - skutkowego epidemii COVID - 19 w 2022 r. ze stwierdzonym naruszeniem." (str. 8 Decyzji) i w konsekwencji uznanie, że pandemia COVID19 nie miała wpływu na dopełnienie przez Skarżącą obowiązku osiągnięcia w 2022 roku wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych określonego w ustawie z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (dalej: "ustawa UCiPG");
5) art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 189a § 1 i § 2 pkt 2 k.p.a., poprzez uznanie, że w sprawie nie zachodzą przesłanki do odstąpienia od nałożenia na Skarżącą administracyjnej kary pieniężnej za nie osiągniecie przez Skarżącą w 2022 roku wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia oraz recyklingu odpadów komunalnych i poprzestania na pouczeniu, podczas gdy na gruncie niniejszej sprawy zaistniały przesłanki warunkujące takie odstąpienie i poprzestanie na pouczeniu;
6) art. 77 § 1, art. 7, w zw. z art. 107 § 3 k.p.a., poprzez zaniechanie przez Organ II instancji odniesienia się w Decyzji (uzasadnieniu Decyzji) do wniosków dowodowych poniesionych przez Skarżącą w treści odwołania od Decyzji Organu I instancji, podczas gdy przeprowadzenie tych dowodów miało (i ma) na celu wykazanie istotnych okoliczności faktycznych w niniejszej sprawie; które to naruszenia przepisów postępowania mogły mieć (i miały) wpływ na treść wydanej Decyzji - doprowadziły bowiem do utrzymania w mocy Decyzji Organu I instancji nakładającej na Skarżącą obowiązek zapłaty kary pieniężnej za nie osiągniecie przez Skarżącą w 2022 r. wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia oraz recyklingu opadów komunalnych, w postępowaniu przeprowadzonym z naruszeniem szeregu zasad ogólnych postępowania administracyjnego oraz innych przepisów proceduralnych, jak również błędnie ustalonym stanie faktycznym.
II. naruszenie prawa materialnego, a to:
1) art. 9x ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 9g pkt 1 ustawy UCiPG, poprzez zastosowanie ww. przepisów i bezzasadne utrzymanie w mocy Decyzji Organu I instancji nakładającej na Skarżącą karą pieniężną za nieosiągnięcie za rok 2022 r. w odniesieniu do masy odebranych odpadów komunalnych poziomów recyklingu i przygotowania do ponownego użycia odpadów komunalnych; w sytuacji gdy Skarżąca nie miała obiektywnej możliwości wywiązania się z obowiązku ustawowego osiągnięcia poziomów recyklingu i przygotowania do ponownego użycia odpadów komunalnych za rok 2022;
2) art. 63 § 1 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 9zf ustawy UCiPG, poprzez ich niezastosowanie i utrzymanie w mocy Decyzji Organu I instancji; podczas gdy Organ I instancji wydając Decyzję Organu I instancji nałożył na Skarżącą karę pieniężną w niewłaściwym (nieprawidłowym) wymiarze;
3) art. 10 ust. 1 i 2 oraz art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 6 marca 2018 r.- Prawo przedsiębiorców (dalej: "Prawo przedsiębiorców"); poprzez uznanie przez Organ II instancji; że: "W ocenie Kolegium brak było również podstaw do zastosowania przez organ I instancji zasady rozstrzygania wątpliwości faktycznych na korzyść przedsiębiorcy (ort 10 ust 2 Prawa przedsiębiorców) czy też zasady przyjaznej interpretacji przepisów (art. 11 Prawa przedsiębiorców), gdyż tokowych wątpliwości ani co do stanu faktycznego, ani co do treści normy prawnej w niniejszej sprawie nie sposób wykazać." (str. 8 Decyzji) i utrzymanie przez Organ II instancji w mocy Decyzji Organu I instancji; podczas gdy Decyzja Organu I instancji została wydana z naruszeniem zasady domniemania uczciwości przedsiębiorcy oraz zasady przyjaznej interpretacji przepisów; co dotyczyło w szczególności: - niedokonanie na podstawie całokształtu zebranego materiału dowodowego oceny czy udowodniono okoliczność polegającą na tym; że brak osiągnięcia wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych wynika z przyczyn niezależnych od Skarżącej; - braku ustaleń w treści Decyzji Organu I instancji (uzasadnieniu Decyzji Organu I instancji); czy w przedmiotowej sprawie miało miejsce działanie siły wyższej; w związku z czym Skarżąca nie podlega ukaraniu;
4) art. 8 Prawa przedsiębiorców, poprzez uznanie przez Organ II instancji, że: "Nie ma też jakichkolwiek podstaw do przyjęcia, że w sprawie doszło do naruszenia art 8 cyt wyżej ustawy [tj. ustawy z dnia 6 marca 2018 r.-Prawo przedsiębiorców - uwaga własna] poprzez obciążenie Spółki odpowiedzialnością za działania oraz zaniechania innych podmiotów, na które to działania i zaniechania Odwołująca nie miała wpływu." (str. 8 Decyzji) i utrzymanie w mocy Decyzji Organu I instancji; podczas gdy Decyzja Organu I instancji wydana została z naruszeniem art. 8 Prawa przedsiębiorców poprzez obciążenie Skarżącej odpowiedzialnością (konsekwencjami) działań oraz zaniechań innych podmiotów, na które to działania i zaniechania Skarżąca nie miała wpływu.
W uzasadnieniu zarzutów wskazano, że zaistniały okoliczności, które uniemożliwiły przedsiębiorcy wywiązanie się z nałożonych obowiązków. Zwiększenie ilości odebranych odpadów opakowaniowych z terenu nieruchomości zamieszkałych oraz zmniejszenie ilości odpadów opakowaniowych na nieruchomościach niezamieszkałych było efektem wielu czynników, w tym także panującej sytuacji związanej z wystąpieniem pandemii COVID-19. Bez wątpienia jest to czynnik, na który Skarżąca nie tylko nie miała żadnego wpływu, ale i nie mogła przewidzieć skutków jego wystąpienia. W trakcie pandemii, zarówno przedsiębiorcy posiadający wpis do rejestru działalności regulowanej jak i podmioty prowadzące gospodarkę odpadami, nie byli w stanie przewidzieć do jakich zmian dojdzie także w zakresie całego systemu zagospodarowania odpadów.
Organ II instancji wydając Decyzję naruszył również art. 138 § 2 k.p.a. w zw. z art. 139 k.p.a. Naruszenie wskazanych przepisów nastąpiło poprzez utrzymanie przez Organ II instancji w mocy Decyzji Organu II instancji, podczas gdy istniały przesłanki do uchylenia przez Organ II instancji Decyzji Organu I instancji w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia Organowi I instancji, a to z uwagi na fakt, że Organ I instancji nałożył na Skarżącą karę pieniężną w nieprawidłowe wysokości (tj. bez uwzględnienia reguł wynikających z art. 63 § 1 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 9zf ustawy UCiPG), tym samym Decyzja Organu I instancji narusza prawo, a Organ II instancji, jako organ odwoławczy nie mógł wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, podwyższając karę pieniężną do prawidłowej wysokości i winien uchylić Decyzję Organu I instancji w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia Organowi I instancji.
Decyzja została wydana również z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 w zw. z art. 107 § 3 oraz art. 189e k.p.a. Okoliczności przytoczone przez Skarżącą w niniejszej skardze (jak również w złożonym w postępowaniu administracyjnym odwołaniu) wskazują, że zwiększenie ilości odpadów opakowaniowych z nieruchomości zamieszkałych oraz zmniejszenie ilości odpadów opakowaniowych na nieruchomościach niezamieszkałych było efektem wielu czynników, w tym także panującej sytuacji związanej z wystąpieniem pandemii COVID-19. Bez wątpienia, pandemia COVID-19 w 2022 roku stanowi czynnik, którego Skarżąca nie mogła przewidzieć i któremu nie mogła zapobiec. Mając na uwadze powyższe, wbrew twierdzeniom Organu II instancji, do naruszenia prawa przez Skarżącą doszło wskutek działania siły wyższej, tym samym Organ II instancji winien na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. uchylić zaskarżoną decyzję Organu I instancji w całości i umorzyć Jako bezprzedmiotowe, postępowanie w sprawie nałożenia na Skarżącą kary.
Decyzja narusza także art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 189a § 1 i § 2 pkt 2 k.p.a. Naruszenie przytoczonych przepisów nastąpiło poprzez uznanie, że w przedmiotowej sprawie brak było podstaw do odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaniu na pouczeniu. Skarżąca nie miała obiektywnej możliwości zapewnienia osiągnięcia wymaganych poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych. Brak osiągnięcia tych poziomów wynika wyłącznie z przyczyn niezależnych od Skarżącej. Skarżąca odbierała odpady komunalne od właścicieli nieruchomości na terenie Miasta Krakowa w 2022 roku. Właściciele nieruchomości pomimo prowadzonej przez Skarżącą akcji edukacyjnej dotyczącej segregacji odpadów, nie przychylali się do koncepcji selektywnej zbiórki i wbrew sugestiom Skarżącej nie segregowali odpadów lub nie wytwarzali odpadów, które mogłyby podlegać segregacji. Konsekwencją niezastosowania się przez właścicieli nieruchomości do obowiązku segregacji odpadów komunalnych było nieosiągnięcie wymaganego prawem poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu przez Skarżącą, na co Skarżąca nie miała wpływu. Wydruki ze strony internetowej Skarżącej są potwierdzeniem, że Skarżąca prowadziła akcję edukacyjną wśród właścicieli nieruchomości.
Zgodnie z art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. organ administracji publicznej, w drodze decyzji, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszenia prawa. Nie można z góry wykluczyć zastosowania ostatnio przywołanego przepisu do kary pieniężnej wymierzanej na podstawie art. 9x ust. 2 pkt 1 u.c.p.g. Obowiązujące przepisy przewidują obowiązek osiągnięcia przez podmiot odbierający odpady komunalne na podstawie umowy z właścicielem nieruchomości za poszczególne lata określonego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych (art. 9g pkt 1 u.c.p.g.), którego nieosiągnięcie - jako naruszenie prawa - konsekwentnie wiąże się z odpowiedzialnością administracyjną przewidzianą w art. 9x ust. 2 pkt 1 u.c.p.g. Zachodzi wobec tego ciągłość stanu prawnego, który jest podstawą dla oceny tego, czy podmiot odbierający odpady komunalne kontynuuje rok do roku delikt administracyjny, stanowiący naruszenie art. 9g pkt 1 u.c.p.g., czy zaprzestaje temu naruszeniu, co jest miarodajne dla stwierdzenia zaistnienia jednej z przesłanek z art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. Podkreślenia przy tym wymaga, że ostatnio przywołany przepis nie mówi o: "usunięciu naruszenia prawa", a o: "zaprzestaniu naruszenia prawa", zaś jedynie w razie użycia przez ustawodawcę pierwszego z tych zwrotów zasadne byłoby twierdzenie, że rok 2022 jest już okresem zamkniętym i strona nie mogła w żaden sposób oddziaływać na powstałe już naruszenie prawa. Uznanie, że art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. może mieć zastosowanie w razie odpowiedzialności administracyjnej ponoszonej na podstawie art. 9x ust. 2 pkt 1 u.c.p.g. wymaga od organów dokonania należytej oceny, uwzględniającej całokształt okoliczności sprawy, po pierwsze, czy waga naruszenia prawa była znikoma, po drugie, czy Skarżąca zaprzestała naruszenia prawa.
Organ II instancji wydając Decyzję naruszył również art. 77 § 1, art. 7, w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. Naruszenie wskazanego przepisu nastąpiło poprzez zaniechanie przez Organ II Instancji odniesienia się w Decyzji (uzasadnieniu Decyzji) do wniosków dowodowych poniesionych przez Skarżącą w treści odwołania od Decyzji Organu I instancji, podczas gdy przeprowadzenie tych dowodów miało na celu wykazanie istotnych okoliczności faktycznych w niniejszej sprawie. W treści odwołania od decyzji Organu I instancji Skarżąca wniosła bowiem o przeprowadzenie dowodu z wydruków strony internetowej Strony - na okoliczność, że Strona prowadziła kampanię edukacyjną, zachęcającą właścicieli nieruchomości na terenie Gminy Miejskiej Kraków do selektywnej zbiórki odpadów komunalnych.
Skarżąca zwraca uwagę na szerszy kontekst jej działań, wykazując, że obiektywne okoliczności wpływają na niemożność wypełnienia nałożonych obowiązków. Ogólny sposób organizacji rynku gospodarki odpadami na terenie kraju obecnie nie jest zdolny do przetworzenia poprzez recykling i przygotowanie do ponownego użycia wszystkich odpadów, które by do tego przetworzenia się nadawały. Sytuacja taka spowodowana jest zmianami przepisów, które to zmiany doprowadziły do zamknięcia szeregu instalacji odzysku, w szczególności mniejszych, prywatnych, których nie było stać na dostosowanie się do nowych przepisów w zakresie między innymi ochrony przeciwpożarowej, wizyjnych systemów kontroli, a w szczególności wniesienia zabezpieczenia pieniężnego. W konsekwencji powyższego, zmniejszeniu uległa masa poddawanych odzyskowi odpadów na terenie Polski, przy - z drugiej strony - napływającym coraz szerzej strumieniu odpadów z innych krajów, w szczególności Unii Europejskiej. Odpady pochodzące z UE mają dla recyklerów lepszą jakość z uwagi na zdecydowanie większe doświadczenie obywateli tych państw w segregowaniu odpadów, w stosunku do obywateli Polski. Podkreślenia wymaga również fakt istnienia problemów z uruchomieniem nowych instalacji, które zapewniałyby procesy recyklingu, odzysku i przygotowania odpadów do ponownego użycia. Problemy te wynikają z przepisów ustawy o odpadach, które weszły w życie 6 września 2018 r. i które wymagały złożenia (ostatecznie do 5 marca 2020 r.) wniosków o zmianę posiadanych decyzji z zakresu gospodarowania odpadami. Wskazana nowelizacja przepisów spowodowała natłok wniosków o zmianę pozwoleń skierowanych do organów właściwych w sprawach poszczególnych pozwoleń. Natłok ten skutkował "zatkaniem" mocy przerobowym tych organów, a wtórnie również "zatkaniem" mocy przerobowych wojewódzkich inspektoratów ochrony środowiska (jako organów obligatoryjnie uczestniczących w procedurze zmiany pozwoleń/wydawania nowych pozwoleń, z uwagi na istnienie obowiązkowej kontroli instalacji przez WIOŚ). Taki stan rzeczy skutkował tym, że zarówno wnioski zmieniające pozwolenia (np. w zakresie zwiększenia mocy przerobowych) jak i wnioski o wydanie nowych decyzji (dla nowych instalacji) dopiero obecnie zmierzają ku wydaniu decyzji przez organy I instancji. W konsekwencji wystąpił brak możliwości zwiększenia na terenie kraju mocy przerobowych instalacji do gospodarowania odpadami przez okres od 2018 r. do okresu, którego dotyczy niniejsze postępowanie (a więc roku 2022), pomimo wzrastających w tym czasie wymogów stawianych co do poziomów odzysku.
Skarżąca podkreśla również, że osiągnięcie przez nią wymaganych poziomów recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku odpadów komunalnych uzależnione jest nie tylko od działalności w tym zakresie samej Skarżącej, ale także od szeregu czynników zewnętrznych, na które Skarżąca nie miała i nie ma wpływu. W ramach wykonywanych przez siebie działań Skarżąca nie zawsze realnie może wpłynąć na ilość odpadów opakowaniowych, które odbiera od właścicieli nieruchomości na podstawie zawartych umów. Wskazać bowiem należy, że niejednokrotnie, co zostało zaobserwowane przez Skarżącą w praktyce świadczenia usług odbioru odpadów komunalnych, podmioty gospodarcze, w tym także mieszkańcy i przedsiębiorcy z terenu gmin, z uwagi na wysokie stawki obowiązujące w punktach skupu odpadów, pomijają podmioty, z którymi zawarta jest umowa na odbiór i zagospodarowanie odpadów i sami przekazują odpady opakowaniowe do punktów ich selektywnej zbiórki. Ponadto częste są sytuacje, że odpady mające wymierną wartość pieniężną (np. aluminium) są wykradane z pojemników i altan odpadowych. Podkreślić należy również, że umowy na odbiór odpadów zawierane z właścicielami nieruchomości niezamieszkanych z terenu Gminy Kraków (jak i każdej innej gminy na terenie Polski) zawierane są w realiach wolnego rynku (na zasadzie swobody umów; swobody kontraktowania) i Skarżąca (w okresie, którego dotyczy postępowanie, czyli roku 2022) nie miała żadnych instrumentów ani do zmuszenia tych kontrahentów do zlecenia stałego (cyklicznego) odbioru frakcji gromadzonych selektywnie, ani wpływu na ilość przekazywanych odpadów gromadzonych selektywnie (czyli m.in. tego, by całość tych odpadów była przekazywana podmiotowi prowadzącemu działalność w zakresie odbierania odpadów komunalnych na terenie gminy, bez samodzielnego sprzedawania w punktach skupu co bardziej wartościowych frakcji).
Decyzja narusza także art. 10 ust. 1 i 2 oraz art. 11 ust. 1 Prawa przedsiębiorców. Naruszenie tych przepisów nastąpiło poprzez uznanie przez Organ II instancji, że: "W ocenie Kolegium brak było również podstaw do zastosowania przez organ I instancji zasady rozstrzygania wątpliwości faktycznych na korzyść przedsiębiorcy (ort. 10 ust 2 Prawa przedsiębiorców) czy też zasady przyjaznej interpretacji przepisów (art 11 Prawa przedsiębiorców), gdyż tokowych wątpliwości ani co do stanu faktycznego, oni co do treści normy prawnej w niniejszej sprawie nie sposób wykazać." (str. 8 Decyzji) i utrzymanie przez Organ II instancji w mocy Decyzji Organu I instancji, podczas gdy Decyzja Organu I instancji została wydana z naruszeniem zasady domniemania uczciwości przedsiębiorcy oraz zasady przyjaznej interpretacji przepisów.
Organ II instancji wydając Decyzję naruszył art. 8 Prawa przedsiębiorców poprzez uznanie, że: "Nie ma też jakichkolwiek podstaw do przyjęcia, że w sprawie doszło do naruszenia ort 8 cyt. wyżej ustawy [tj. ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców - uwaga własna] poprzez obciążenie Spółki odpowiedzialnością za działania oraz zaniechania innych podmiotów, no które to działania i zaniechania Odwołująca nie miała wpływu" (str. 8 Decyzji) i utrzymanie w mocy Decyzji Organu I instancji, podczas gdy Decyzja Organu I instancji wydana została z naruszeniem art. 8 Prawa przedsiębiorców poprzez obciążenie Skarżącej odpowiedzialnością (konsekwencjami) działań oraz zaniechań innych podmiotów, na które to działania i zaniechania Skarżąca nie miała wpływu.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu skarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Sąd administracyjny sprawuje swą kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych, t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 2492). Istota sądowej kontroli administracji publicznej sprowadza się zatem do ustalenia czy w określonym przypadku, jej organy dopuściły się naruszeń prawa. Kontrola ta powinna zawsze przebiegać na trzech płaszczyznach:
1) oceny zgodności rozstrzygnięcia (decyzji lub innego aktu) lub działania z prawem materialnym,
2) dochowania wymaganej prawem procedury,
3) respektowania reguł kompetencji.
Istotą sądowej kontroli administracji jest ochrona wolności i praw jednostki (podmiotów prawa) w stosunkach z administracją publiczną oraz budowanie i utrwalanie zasady państwa prawa i wyprowadzanych z niej standardów. Podstawową funkcją sądownictwa administracyjnego jest ochrona praw podmiotowych jednostki. Przyjęcie tej funkcji wypływa z założeń systemu weryfikacji administracji publicznej w państwie prawa, co ma związek z realizacją zasad praworządności (por. J. Trzciński, Sądownictwo administracyjne jako gwarant ochrony wolności i praw jednostki, referat wygłoszony na L Konferencji Katedr i Zakładów Prawa Konstytucyjnego, Gdynia 24-16 kwietnia 2008 r., s. 1-8; B. Adamiak, Model sądownictwa administracyjnego a funkcje sądownictwa administracyjnego (w:) Polski model sądownictwa administracyjnego, Lublin 2003, s. 21-22).
Wskazać również należy, że zgodnie z przepisem art. 133 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024, poz.935, dalej: p.p.s.a.) sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy. Orzekanie "na podstawie akt sprawy" oznacza, iż sąd przy ocenie legalności decyzji bierze pod uwagą okoliczności, które z akt tych wynikają i które legły u podstaw zaskarżonego aktu. Podstawą orzekania przez sąd administracyjny jest zatem materiał dowodowy zgromadzony przez organ administracji publicznej w toku postępowania, na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni podziela pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego, że "skoro wyrok wydawany jest na podstawie akt sprawy, to tym samym badając legalność zaskarżonej decyzji Sąd ocenia jej zgodność z prawem materialnym i procesowym w aspekcie całości zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym materiału dowodowego" (wyrok NSA z dnia 9 lipca 2008 r., sygn. II OSK 795/07).
Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, a zarzuty skargi nie zasługują na uwzględnienie i pozostają bez wpływu na wynik sprawy.
Materialnoprawną podstawę wydanej decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t.j. Dz.U. z 2024, 399 ze zmianami, dalej u.c.i.p.g.). W szczególności zgodnie art. 9g podmiot odbierający odpady komunalne na podstawie umowy z właścicielem nieruchomości jest obowiązany do osiągnięcia w danym roku kalendarzowym w odniesieniu do masy odebranych przez siebie odpadów komunalnych poziomów ilości odpadów do ponownego użycia i recyklingu określonych w art. 3b ustawy. W roku 2022 r. był to poziom wagowo 25 % co wynika z art. 3b ust. 1 pkt 2 w/w ustawy.
Poza sporem pozostaje, że ten poziom nie został osiągnięty. Z przekazanego przez skarżącą sprawozdania wynika, że było to zaledwie 4, 77 % łącznej masy odebranych odpadów.
Prawidłowo organy przyjęły, że w świetle złożonego w formie elektronicznej sprawozdania, zgodnie z danymi zawartymi w dziale VI, tabeli B łączna masa odpadów komunalnych przekazanych do przygotowania do ponownego użycia i recyklingu wyniosła 8, 6446 Mg (megagramów), co stanowiło 4, 77 % łącznej masy odebranych odpadów wynoszącej 181, 1600 Mg (k. 1 administracyjnych akt sprawy). Okoliczności te pozostają poza sporem.
Zgodnie z art. 9x ust. 2 u.c.i.p.g. przedsiębiorca odbierający odpady komunalne na podstawie umowy z właścicielem nieruchomości, który nie wykonuje obowiązku określonego w art. 9g - podlega karze pieniężnej, obliczonej odrębnie dla wymaganego poziomu:
1) przygotowania do ponownego użycia i recyklingu;
2)ograniczenia masy odpadów komunalnych ulegających biodegradacji przekazywanych do składowania;
3) składowania.
Zgodnie z art. 9x ust. 3 u.c.i.p.g. karę pieniężną, o której mowa w ust. 2 pkt 1 i 2, oblicza się jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty za umieszczenie niesegregowanych (zmieszanych) odpadów komunalnych na składowisku, określonej w przepisach wydanych na podstawie art. 290 ust. 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska, i brakującej masy odpadów komunalnych wyrażonej w Mg, wymaganej do osiągnięcia odpowiedniego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych lub ograniczenia masy odpadów komunalnych ulegających biodegradacji przekazywanych do składowania.
Zgodnie z art. 9x ust. 3 u.c.i.p.g. karę pieniężną, o której mowa w ust. 2 pkt 3, oblicza się jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty za umieszczenie niesegregowanych (zmieszanych) odpadów komunalnych na składowisku, określonej w przepisach wydanych na podstawie art. 290 ust. 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska, i masy składowanych odpadów komunalnych przekraczającej poziom składowania wyrażonej w Mg.
Nie zasługują na uwzględnienie argumenty i okoliczności podnoszone w skardze mające na celu wykazanie, iż skarżąca nie miała obiektywnej możliwości uzyskania wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu.
Odpowiedzialność za delikty administracyjne zagrożone karą pieniężną ma charakter odpowiedzialności zobiektywizowanej. Aktualizuje się w momencie powstania stanu niezgodności z prawem. W świetle art. 9x ust. 2 u.c.i.p.g. w przedmiotowej sprawie odpowiedzialność jest skutkiem nieosiągnięcia wymaganego poziomu odpadów przeznaczonych do ponownego użycia i recyklingu. Powyższe determinuje także zakres ustaleń faktycznych, które powinny poczynić organy na podstawie art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. Są to okoliczności następujące: łączna masa odpadów komunalnych przekazanych do przygotowania do ponownego użycia i recyklingu oraz łączna masy wszystkich odebranych odpadów. Prawidłowo także organy oparły się na danych wynikających z Bazy danych o produktach i opakowaniach oraz gospodarce odpadami. Znajdujące się w aktach wydruki skanów sprawozdania czynią zadość zasadzie pisemności postępowania administracyjnego, o której mowa w art. 14 § 1a k.p.a. Podkreślenia wymaga, że baza ta została wprowadzona przez Ministerstwo Środowiska aby przeciwdziałać nieprawidłowościom, które występują w sektorze gospodarowania odpadami, a dostęp do niej jest reglamentowany i mają go uprawnione podmioty, co czyni dane wynikające z tej bazy wiarygodnymi.
Nie budzi zatem wątpliwości w świetle powyższego, że okoliczności takie, jak pandemia COVID-19 w 2022 r., zaniedbania ze strony mieszkańców (brak segregacji), zmniejszenie ilości odpadów na rynku wskutek zmiany przepisów prawa, prowadzenie akcji edukacyjnej, na które wskazują skarżący w uzasadnieniu zarzutów skargi nie mają wpływu na wynik sprawy (pkt I, ppkt 4, s.6, 15-16, s.9-10, 22-24, s. 11, pkt II, ppkt 7-10, s.17-18 skargi).
W decyzji organu I instancji zawarto wyliczenie administracyjnej kary pieniężnej, które zweryfikował organ II instancji. Odnosząc się w tym miejscu do zarzutu naruszenia art. 63 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa w zw. z art. 9zf u.c.i.p.g. wskazać należy, co następuje. Poza sporem pozostaje, że organy administracji publicznej powinny były zastosować w/w przepis w ten sposób, aby zaokrąglić kwotę administracyjnej kary pieniężnej z kwoty 10.465, 93 złote do kwoty 10.466 złotych. Zgodnie bowiem z w/w art. 63 § 1 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 9zf u.c.pi.p.g. zaokrągla się do pełnych złotych w ten sposób, że końcówki kwot wynoszące mniej niż 50 groszy pomija się, a końcówki kwot wynoszące 50 i więcej groszy podwyższa się do pełnych złotych. Organ I instancji tego nie uczynił. W ocenie Sądu, wbrew stanowisku skarżącej, uchybienie to nie mogło być podstawą do wydania przez organ II instancji decyzji kasatoryjnej, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. ponieważ nie wypełnia przesłanek zastosowania tego przepisu (t.j. naruszenia przepisów postępowania, gdy konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie). Wprawdzie w ocenie Sądu, gdyby organ II instancji zastosował art. 63 § 1 Ordynacji podatkowej, nie można byłoby mu skutecznie uczynić zarzutu naruszenia zakazu reformationis in peius. Brak zastosowania tego przepisu pozostaje jednak bez wpływu na wynik sprawy, to jest zasadność i wysokość administracyjnej kary pieniężnej, albowiem różnica 7 groszy jest w istocie pomijalna.
Nie zasługują także na uwzględnienie zarzuty dotyczące absolutnego charakteru odpowiedzialności skarżącej. W uchwale NSA z dnia 9 czerwca 2022 r. sygn. akt III OPS 1/21 wskazano, że odpowiedzialność za nieosiągnięcie wymaganego poziomu odpadów przeznaczonych do ponownego użycia lub recyklingu będąc odpowiedzialnością zobiektywizowaną, nie jest jednak odpowiedzialnością absolutną. Jednak to przepisy prawa omówione poniżej wskazują, jakie okoliczności mogą tę odpowiedzialność złagodzić.
W świetle tej uchwały przepisy działu IVa k.p.a. stanowią dopełnienie konstrukcji administracyjnych kar pieniężnych, które obowiązywały w systemie prawa w dniu wejścia w życie przepisów działu IVa k.p.a., w zakresie elementów określonych w art. 189a § 2 k.p.a. Do postępowań administracyjnych w przedmiocie nałożenia administracyjnych kar pieniężnych, o których mowa w przepisach Rozdziału 4d ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach stosuje się art. 189f ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego. Ten ostatni przepis przewiduje przesłanki możliwego odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej.
Należy zwrócić uwagę w przedmiotowej sprawie, że zarówno organ I, jak i II instancji okoliczności te rozważały. Za zgodne z prawem należy uznać stanowisko, że w przedmiotowej sprawie brak jest podstaw do odstąpienia od wymierzenia kary na podstawie art. 189f § 1k.p.a., jak również na podstawie art. 189f § 2 k.p.a.
Oceniając prawidłowość stanowiska organów w zakresie zastosowania art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. wskazać należy, że warunkiem koniecznym jego zastosowania jest znikoma waga naruszenia. W tym kontekście podkreślenia wymaga, że art. 9x u.c.i.p.g. jednoznacznie wskazuje, że nałożenie kary administracyjnej jest powiązane z samym faktem nieosiągnięcia wymaganego poziomu odpadów przeznaczonych do ponownego użycia i recyklingu. Tymczasem w przedmiotowej sprawie przy wymaganym poziomie 25 % ilości odpadów do ponownego użycia i recyklingu w 2022 r., w przedmiotowej sprawie ilość ta wyniosła zaledwie 4, 77 %. W orzecznictwie wskazuje się ponadto, że "oceniając czy dane naruszenie można określić mianem "znikomego" zasadne jest odwołanie się do przesłanek wymierzenia kary administracyjnej zawartych w art. 189d pkt 1 k.p.a. Kolejna kwestia odnosi się do przewidzianego w art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. wymogu zaprzestania naruszania prawa, co implikuje zastosowanie tego przepisu wyłącznie w odniesieniu do naruszeń o charakterze ciągłym, trwałym lub powtarzającym się. Przepis ten nie ma natomiast zastosowania do zachowania [osoby] polegającego na jednorazowym naruszeniu obowiązku lub zakazu" (zob. wyrok NSA z dnia 17 marca 2022 r., sygn. I OSK 1110/21). Wreszcie po trzecie, nie bez znaczenia dla oceny dopuszczalności odstąpienia od wymierzenia kary w kontekście przesłanki wagi naruszenia jest charakter dóbr i wartości podlegających ochronie (w tym wypadku ochrona środowiska), konsekwentnie akcentowany w orzecznictwie (zob. m.in. wyrok WSA w Warszawie z dnia 27 sierpnia 2020 r. sygn. IV SA/Wa 973/20, wyrok WSA w Gdańsku z 22 września 2022 r.). Podkreślenia wymaga, że cały zhierarchizowany system segregacji odpadów ostatecznie służy realizacji celów unijnych regulacji, m.in. Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/851 z dnia 30 maja 2018 r. zmieniającej dyrektywę 2008/98/WE w sprawie odpadów (Dz.Urz. UE z 2018, L 150, s. 109). Wspomniana dyrektywa zmieniająca 2018/851/UE, jak również dyrektywa główna 2008/98/WE mają na celu ochronę środowiska i zdrowia ludzi poprzez podkreślanie znaczenia właściwego gospodarowania odpadami oraz technik odzysku i recyklingu na rzecz redukcji zapotrzebowania na zasoby oraz ich lepszego wykorzystywania. Z powyższego wynika, że nie było możliwe w tym stanie faktycznym i prawnym uwzględnienie okoliczności podnoszonych w skardze wskazujących na brak zawinionego działania skarżącej oraz na przyczynienie się niskiego wyniku przedsiębiorcy innych podmiotów.
Biorąc z kolei pod uwagę art. 189f § 1 pkt 2, zgodnie z którym odstępuje się od nałożenia kary i poprzestaje na pouczeniu jeżeli za to samo zachowanie prawomocną decyzją na stronę została uprzednio nałożona administracyjna kara pieniężna przez inny uprawniony organ administracji publicznej lub strona została prawomocnie ukarana za wykroczenie lub wykroczenie skarbowe, lub prawomocnie skazana za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe i uprzednia kara spełnia cele, dla których miałaby być nałożona administracyjna kara pieniężna. Brak jest bowiem w ustawie o utrzymaniu czystości i porządku w gminach takiego postępowania, które po zakończeniu okresu sprawozdawczego, a przed wszczęciem postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, mogłoby się toczyć w stosunku do podmiotu odbierającego odpady, a które to postępowanie wiązałoby się z osiągnięciem celów, dla których administracyjna kara pieniężna jest wymierzana i tym samym sanowałoby naruszenie. Nie stanowi w szczególności takiego postępowania procedura z art. 6 (ka) u.c.i.p.g. bowiem jest to postępowanie, którego podmiotem jest właściciel nieruchomości, który nie dopełnia obowiązku selektywnego zbierania odpadów, a nie przedsiębiorca. Podmiot odbierający odpady komunalne ma jedynie obowiązek powiadomienia o tym fakcie organ, który wszczyna odpowiednie postępowanie. Na marginesie warto odnotować, że jest to instrument, który pozwala podmiotom odbierającym odpady reagować w przypadku braku selektywnego zbierania odpadów.
Nie może także w przedmiotowej sprawie znaleźć zastosowania art. 189f § 2 k.p.a. ponieważ przesłanką jego zastosowania jest usunięcie naruszenia (czyli przywrócenie stanu zgodnego z prawem). Z uwagi na ściśle określony charakter obowiązku wynikającego z art. 9g w zw. z art. 3b u.c.i.p.g. (osiągnięcie określonego poziomu recyklingu w konkretnym roku) usunięcie naruszenia za rok 2022 r. nie jest już możliwe.
Na marginesie warto odnotować, że system gospodarowania odpadami jest zorganizowany w taki sposób, że uzyskiwanie określonego poziomu odpadów przeznaczonych do ponownego użycia lub recyklingu jest w ogólnym rozrachunku w interesie państwa członkowskiego UE z uwagi na nałożone w w/w dyrektywach unijnych obowiązków. System sankcji ma nie tylko funkcję represyjną, ale i prewencyjną, motywując do osiągnięcia wymaganego poziomu recyklingu wszystkie podmioty do tego zobowiązane. Gmina obowiązek ten wykonuje również powierzając zadania publiczne podmiotom wyłonionym w toku przetargu. Zatem to ewentualnie w relacji między gminą a podmiotem zawierającym umowę z gminą należy zapewnić takie warunki wykonywania zadań, które pozwolą im na efektywną realizację obowiązku. Podkreślenia wymaga, że podmiot startujący w przetargu ma pełną świadomość obowiązków, których zamierza się podjąć z uwagi na ich wyraźne określenie w art. 9g u.c.i.p.g.
Sąd nie stwierdził także naruszenia art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. Uzasadnienie decyzji organu II instancji jest szczegółowe, odniesiono się w nim do zasadniczych zarzutów odwołania, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy. Jakkolwiek od organu w świetle powołanego przepisu należy oczekiwać, że we wzorcowym uzasadnieniu odniesie się do wszystkich zarzutów i wniosków dowodowych, jednak nie wszystkie uchybienia temu obowiązkowi skutkują negatywnym wynikiem kontroli zgodności z prawem zaskarżonego aktu. Skarżąca zarzuca, że Organ II instancji nie odniósł się do wniosków dowodowych, podczas, gdy przeprowadzenie tych dowodów miało na celu wykazanie istotnych okoliczności faktycznych w sprawie. W odwołaniu skarżąca zawnioskowała o dopuszczenie wydruków strony internetowej strony na okoliczność, że strona prowadziła kampanię edukacyjną (k. 47 administracyjnych akt sprawy). Wprawdzie organ odwoławczy wprost do wniosku dowodowego się nie odniósł, jednak w uzasadnieniu skarżonej decyzji na s. wskazano, że organ I instancji ustalił wszystkie istotne dla sprawy okoliczności faktyczne oraz, że nie był zobowiązany do przeprowadzenia innych dowodów w celu ustalenia czy odwołująca uczyniła wszystko, czego można od niej rozsądnie wymagać, aby do naruszenia art. 9g ustawy nie doszło.
W ocenie Sądu kontrolowana decyzja nie stoi także w sprzeczności z przepisami ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców. Mając na uwadze, że podejmowanie, wykonywanie i zakończenie działalności gospodarczej, a więc zorganizowanej i zarobkowej działalności, wykonywanej we własnym imieniu w sposób ciągły, jest wolne dla każdego na równych prawach (art. 2 i art. 3 ustawy Prawo przedsiębiorców), to strona jako przedsiębiorca zobowiązany był tak zorganizować prowadzoną przez siebie działalność regulowaną, aby spełnić wymogi prawem przewidziane. Przepis art. 8 p.p. wskazuje, iż przedsiębiorca na podstawie przepisów prawa może być obowiązany do określonego zachowania.
Zatem również zarzuty dotyczące naruszenia przepisów art. 10 ustawy Prawo przedsiębiorców dotyczącego wydania decyzji z naruszeniem zasady domniemania uczciwości przedsiębiorcy oraz zasady przyjaznej interpretacji przepisów, a także art. 8 Prawa przedsiębiorców poprzez obciążenie strony konsekwencjami działań oraz zaniechań innych podmiotów, na które Strona nie miała wpływu, nie zasługują na uwzględnienie. Skarżąca jako podmiot profesjonalny, prowadzący działalność regulowaną, zawarła przedmiotowe umowy w sposób świadomy i dobrowolny. Przyjęcie argumentacji przedstawionej przez pełnomocnika przedsiębiorstwa prowadziłoby w konsekwencji do wyłączenia stosowania art. 9x ust. 2 u.c.p.g., albowiem podmioty odbierające odpady zawsze mogłyby powoływać się na brak możliwości uzyskania wymaganego poziomu recyklingu (tak m. in. WSA w Gliwicach w wyroku z dnia 17 lutego 2022 r., sygn. akt II SA/Gl 1326/21).
Jako, że Sąd nie stwierdził w wyniku kontroli zgodności skarżonej decyzji z prawem naruszeń prawa materialnego mających wpływ na wynik sprawy, naruszeń prawa procesowego mających istotnych wpływ na wynika sprawy ani podstaw do stwierdzenia nieważności czy wznowienia postępowania, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi.