II SA/KR 9/23

II SA/Kr 9/23 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2023-03-07
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-01-02
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Małgorzata Łoboz
Monika Niedźwiedź /przewodniczący/
Sebastian Pietrzyk /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne
Ochrona przyrody
Sygn. powiązane
III OSK 1890/23 - Wyrok NSA z 2025-03-05
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 916
art. 88 ust. 1 pkt 3
Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (t.j)
Sentencja
Dnia 7 marca 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Monika Niedźwiedź Sędziowie: WSA Małgorzata Łoboz WSA Sebastian Pietrzyk (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 7 marca 2023 roku sprawy ze skargi Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" w K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 4 listopada 2022 roku, znak: SKO.OŚ/4170/299/2022 w przedmiocie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej za zniszczenie drzew, skargę oddala.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 4 listopada 2022 roku, znak: SKO.OŚ/4170/299/2022 utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta Krakowa znak WS-09.6132.4.2022.MC1 z dnia 27 lipca 2022 r. orzekającą o wymierzeniu Spółdzielni Mieszkaniowej [...]" administracyjnej kary pieniężnej za zniszczenie 2 sztuk drzew brzóz brodawkowatych rosnących na terenie nieruchomości dz. nr [...] obr. [...] przy ul. [...] w K. w wysokości 14.850,00 zł (czternaście tysięcy osiemset pięćdziesiąt złotych 00/100), przy czym termin płatności 70% kary tj. kwoty 10.395,00 zł odroczono na okres 5 lat, gdyż stopień zniszczenia drzew nie wyklucza zachowania przez nie żywotności, natomiast pozostałą część kary w wysokości 4.455,00 zł należy uiścić w terminie 14 dni od dnia, w którym niniejsza decyzja stanie się ostateczna.
Powyższa decyzja zapadła w następujących okolicznościach.
W dniu 02.12.2021 r. do Wydziału Kształtowania Środowiska Urzędu Miasta K. wpłynęła interwencja mieszkanki osiedla przy ul. [...] w K. , w sprawie nadmiernego, zdaniem interweniującej, przycięcia koron kliku drzew rosnących na terenie osiedla [dowód: karty nr 1-6].
W wyniku interwencji podjęto wstępne czynności wyjaśniające pod znakiem WS-09.6132.1.144.2021.MC mające na celu ustalenie, czy rzeczywiście doszło do deliktu administracyjnego polegającego na "uszkodzeniu" lub "zniszczeniu" drzew zgodnie z definicjami zawartymi w art. 87a ust. 2,4, 5 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2022 r. poz. 916) - zwanej dalej "u.o.p.".
Organ ustalił, iż obwody uszkodzonych / zniszczonych drzew na wysokości 5 cm nad ziemią przekroczyły wartości 50 cm.
Podczas czynności ustalono, iż ich obwody wyniosły odpowiednio:
1) - brzoza brodawkowata o obw. 151 cm na wys. 5 cm i 84+72 cm na wys. 130 cm
2) - brzoza brodawkowata o obw. 162 cm na wys. 5 cm i 134 cm na wys. 130 cm
3) - wiąz szypułkowy oobw. 117 cm na wys. 5 cm i 50+34+30 cm na wys. 130 cm
4) - wierzby białej o obw. 220 cm na wys. 5 cm i 142 cm na wys. 130 cm
Stwierdzony w terenie zakres wykonanych cięć w sposób znaczący przekroczył zatem ustawowe limity redukcji koron drzew.
Powyższe ustalenia były podstawą do wszczęcia w dniu 02.05.2022 postępowania administracyjnego w sprawie nałożenia administracyjnej kary pieniężnej za zniszczenie 4 sztuk drzew (2 brzóz brodawkowych o obw. 84+72 oraz 134 cm, 1 wiązu szypułkowego o obw. 50+34+30 cm i 1 wierzby o obw. 142 cm na wys 130 cm) wskutek nadmiernych cięć pielęgnacyjnych [dowód: karta nr 54].
Za stronę uznano posiadacza nieruchomości tj., Spółdzielnię Mieszkaniową [...]".
W dniu 02.06.2022 r. przeprowadzona została wizja terenowa z udziałem strony, podczas której okazano przedmiot postępowania oraz dokonano ponownie pomiarów obwodów drzew na wys. 5 i 130 cm od ziemi, [dowód: karta nr 56].
Pomiary na wys. 5 cm nad ziemią mają wartość wyłącznie pomocniczą i służą jedynie określeniu czy dane drzewo wymagało czy też nie, zezwolenia administracyjnego (lub przyjęcia zgłoszenia) na jego usunięcie. W myśl art. 83f ust. 1 pkt 3 u.o.p., wartość graniczna dla drzew ww. gatunków objętych postępowaniem wynosi 50 cm, co jest wartością dużo niższą niż wartości pomiarów uzyskanych podczas prac terenowych zarówno w jednym jak i drugim terminie.
Z uwagi na występujące różnice w pomiarze obwodu brzozy nr 2 pomiędzy pomiarem podczas czynności wstępnych a uzyskanym podczas wizji terenowej ze stroną, do dalszych obliczeń przyjęto wartość korzystniejsza dla strony. Różnica spowodowana była występującym zgrubieniem pnia na wys. 130 cm na ziemią, zawyżającym wartość obwodu na wys. 130 cm od ziemi.[dowód: karta nr 56].
Prezydent wskazał, że usunięcie gałęzi w wymiarze przekraczającym 30% korony, która rozwinęła się w całym okresie rozwoju drzewa, w celu innym niż określony w ust. 2, stanowi uszkodzenie drzewa (art. 87a ust 4 u.o.p.) Usunięcie gałęzi w wymiarze przekraczającym 50% korony, która rozwinęła się w całym okresie rozwoju drzewa, w celu innym niż określony w ust. 2, stanowi zniszczenie drzewa, .(art. 87a ust 5 u.o.p.)
Jednocześnie podkreślono, że organ administracyjny ma obowiązek wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej, w przypadku zniszczenia drzewa. W u.o.p. przyjęto zasadę, wedle której decyzje w przedmiocie kary pieniężnej za zniszczenie drzew mają charakter decyzji związanych, tzn. uznanie organu ogranicza się jedynie do etapu wyprowadzania wniosków z określonego stanu faktycznego sprawy. W przypadku wystąpienia przesłanek do wymierzenia kary, wydanie przez organ decyzji staje się obligatoryjne.
Organ wskazał, że przedmiotowe drzewa rosną na terenie osiedlowego zieleńca, pomiędzy zabudową wielorodzinną. W pobliżu drzew przebiegają sieci uzbrojenia terenu, których widocznymi wyznacznikami są studzienki kanalizacyjne (przy brzozie nr 2 oraz wierzbie) jak również lampy osiedlowe (przy wiązie).
Ocena statyki wszystkich drzew objętych cięciem wskazuje, iż w przypadku przyciętej wierzby, z uwagi na jej usytuowanie bezpośrednio na studzience kanalizacyjnej, jak również wychylenie pnia w kierunku przeciwnym do studzienki, w tym jednym przypadku można mówić o możliwości zwiększenia zakresu cięć powyżej 30% korony w celu poprawy statyki (art. 87a ust. 2 pkt 3). W odniesieniu do pozostałych drzew (wiązu i 2 brzóz) nie stwierdzono żadnych oznak zaburzenia statyki.
Kolejną przesłanką do zwiększenia zakresu cięć jest utrzymanie uformowanego kształtu korony. Rozpatrując ten wątek, szczególną uwagę zwrócono na zdjęcia przesłane przez osobę interweniującą [dowód karty nr 4, 5], przedstawiające przyciętą koronę wiązu - drzewo na zdjęciach na prawo od lampy oświetleniowej. Na zdjęciu górnym [dowód karta nr 4] można wyróżnić "3-stopniową sekwencję" budowy pokroju drzewa: 1 - pień główny z zarysowanymi konarami tworzącymi zrąb właściwej korony, 2- mocno wygonione konary wyrastające ponad wysokość lampy osiedlowej, wyrosłe po danym ograniczeniu wysokości drzewa, które to cięcie zmieniło kształt korony wiązu na bardziej kulisty, oraz etap 3 - gałęzie i pędy na szczycie korony wyrosłe w miejscu kolejnej wcześniejszej redukcji korony. Również analiza zdjęć wykonanych podczas czynności wstępnych w dniu 02.02.2022 [dowód karty nr 21, 23] oraz w trakcje postępowania [dowód karty nr 32, 58] prowadzi do wniosku, że prowadzone cięcia miały na celu ukształtowanie i utrzymanie w ryzach korony odmiennej od naturalnego pokroju dla tego gatunku [dowód karty nr 70,71].
W związku z powyższym, w odniesieniu do przedmiotowego wiązu, uznano wykonane cięcia w zwiększonym zakresie za uzasadnione utrzymaniem uformowanego kształtu korony.
W przypadku dwóch przyciętych brzóz brodawkowatych, na podstawie przeprowadzonej analizy kształtu koron, można jednoznacznie stwierdzić, że drzewa objęte cięciami nie miały pokroju form kulistych, czy jakichkolwiek innych sztucznych form, [dowód karty nr 3, 25-29, 32-33, 59-60, 64-65] wymagających sukcesywnych, cięć korony. Wykonane cięcia nie wskazują na zamiar ukształtowania pokroju drzewa w jakiś specjalnie wybrany model (np. kulisty, czy też o zadanej wysokości). Pokrój drzew po cięciach niczym nie odbiega od naturalnego dla danego gatunku i wieku drzewa. Do akt postępowania nie dołączono żadnego zdjęcia wskazującego na systematyczne wykonywanie cięć w celu uformowania i utrzymania kształtu korony. W związku z powyższym, w odniesieniu do obu brzóz, odrzucono możliwość zwiększenia zakresu cięć powyżej 30% korony powodowane zamiarem utrzymania uformowanego kształtu korony.
Ostatnią możliwością usunięcia większej części korony jest usunięcie gałęzi obumarłych lub nadłamanych.
Ponieważ zgodnie z ustawą o ochronie przyrody usuwany posusz nie wlicza się do wartości granicznych redukcji korony tj. 30% i 50%, podjęto próbę określenia jaki % usuwanej korony stanowił posusz i o taką wartość pomniejszenia ustalonej faktycznej redukcji korony.
Zebrany materiał dowodowy w tym fotografie przedstawiające tempo odbudowy koron po wykonanych cięciach wskazuje na dużą żywotność przyciętych drzew. Na żadnym z objętych postępowaniem drzew nie stwierdzono oznak zamierania.
Analizując wielkość redukcji korony przedmiotowych drzew oszacowano, iż w koronach przyciętych drzew pozostawiono odpowiednio: brzoza nr 1- 10% gałęzi [dowód karty nr 26-27, 24], brzoza nr 2 - 5% gałęzi [dowód karta nr 25], wiąz nr 3 - 3% gałęzi [dowód karta nr 21], wierzba nr 4 -3% gałęzi [dowód karty nr 19-20].
Stwierdzone zróżnicowanie zakresu cięć dało podstawy odpowiednio do zróżnicowanego rozstrzygnięcia w postaci decyzji cząstkowych tj.
1. decyzji za zniszczenie drzew (brzozy brodawkowatej nr 1 i brzozy brodawkowatej nr 2) w wyniku nadmiernie prowadzonych cięć przekraczających ustawową granicę 50% korony, z odroczonym terminem płatności z uwagi na możliwość zachowania żywotności przez drzewa
2. umorzenie postępowania w stosunku do drzew: wiązu szypułkowego nr 3, wierzby nr 4 z uwagi na dopuszczalne ustawowo zwiększenie zakresu cięć powyżej granicy 30% ze względu na utrzymanie uformowanego kształtu korony oraz zwiększenia zakresu cięć w celu poprawy statyki.
Usunięcie gałęzi w wymiarze przekraczającym 50% korony, która rozwinęła się w całym okresie rozwoju drzewa, stanowi zniszczenie drzewa (art. 87a ust. 5 u.o.p.). Należy również wskazać, że na gruncie art. 88 ust. 1 pkt 3 u.o.p. nie ma znaczenia okoliczność, czy posiadacz nieruchomości był osobistym sprawcą deliktu, czy też w tym celu posłużył się osobą trzecią. Mając na uwadze powyższe, wskazać należy iż usuwanie drzew, a tym samym niszczenie drzew w rozumieniu przepisu art. 88 ust. 1 pkt 3 u.o.p. nie musi być działaniem zamierzonym, a dla powstania odpowiedzialności wystarczy że będzie ono wynikiem braku należytej staranności przy wykonywaniu konkretnych czynności.
Z analizy zebranego materiału dowodowego wynika, że posiadacza terenu Spółdzielnię Mieszkaniową oraz firmę wykonującą cięcia drzew łączył stosunek umowny, którego treścią było m.in. wykonanie pielęgnacji zieleni. W niniejszej sprawie bezspornym jest fakt, że bezpośrednim sprawcą zniszczenia drzew są pracownicy dokonujący prac technicznych związanych z przycinką. Działali oni w oparciu o otrzymane zlecenie określające wyłącznie zakres terytorialny zlecanych prac bez dokładnego uszczegółowienia odnośnie występujących drzew. W związku z czym kara została nałożona posiadacza nieruchomości, tj.: Spółdzielnię Mieszkaniową "[...]
Zgodnie z art. 89 ust. 1 u.o.p. administracyjną karę pieniężną, o której mowa w art. 88 ust. 1 pkt 1-3 u.o.p. ustala się w wysokości dwukrotnej opłaty za usunięcie drzewa lub krzewu, o której mowa w art. 84 ust. 1 u.o.p., a w przypadku, w którym usunięcie drzewa lub krzewu jest zwolnione z obowiązku uiszczenia opłaty, administracyjną karę pieniężną ustala się w wysokości takiej opłaty, która byłaby ponoszona gdyby takiego zwolnienia nie było. Jak stanowi art. 84 ust. 1 u.o.p. posiadacz nieruchomości ponosi opłaty za usunięcie drzewa lub krzewu, a wyjątki od tej zasady zostały określone w art. 86 ust. 1 u.o.p., zawierającym zamknięty katalog drzew, za usunięcie których nie nalicza się opłaty.
Zarówno osiągnięte wymiary jak również ogólny dobry stan zdrowotny drzew, oraz ich usytuowanie na terenie urządzonej zieleni osiedlowej wskazuje na brak jakichkolwiek przesłanek do obniżenia wysokości kary w myśl art. 89 ust. 1 u.o.p., wobec czego administracyjną karę pieniężną za zniszczenie ww. drzew ustala się w wysokości dwukrotnej opłaty za usunięcie drzew.
Odwołanie od powyższej decyzji wniosła Spółdzielnia Mieszkaniowa [...]" reprezentowana przez pełnomocnika radcę prawnego B. B..
Rozpatrując sprawę w wyniku wniesionego odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie decyzją z dnia 4 listopada 2022 roku, znak: SKO.OŚ/4170/299/2022 utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 27 lipca 2022 r.
W ocenie Kolegium słusznie organ I instancji dokonał kwalifikacji dokonanego przycięcia gałęzi brzóz jako zniszczenie drzew, a rozumowaniu w tym zakresie nie można zarzucić braku słuszności.
Skoro zaś doszło do zniszczenia drzew w rozumieniu art. 87a ustawy o ochronie przyrody sprawca podlega karze, której sposób wyliczenia został wskazany w decyzji. W tym stanie rzeczy stwierdzić należy, że skarżona decyzja jest prawidłowa.
Odnosząc się do zarzutu braku przedstawienia sposobu wyliczenia, że pozbawienie gałęzi dwóch brzóz przekroczyło 30 % Kolegium wskazało, że jak wynika z materiału dowodowego drzewa po cięciu gałęzi to nagie kikuty. Nawet bez przygotowania arborystycznego widać, że drzewa są po prostu pozbawione gałęzi.
Kolegium zaznaczyło, że kwestia ta została w sposób fachowy oceniona przez organ I instancji i uzasadniona w decyzji. Wskazano, że drzewa znajdowały się w fazie eksploracji, gdzie nie ma naturalnego posuszu w koronie lub jest on znikomy. Wobec zupełnego pozbawienia drzew gałęzi zarzut braku dokonania oceny, czy usunięto ponad 50 % gałęzi jest bezprzedmiotowy. Nie wynika również z akt, by drzewa przycięto z uwagi na konieczność ustalenia prawidłowej statyki drzew, ani formowania korony.
Ponadto wbrew twierdzeniu odwołania nie można z faktu zlecenia przycięcia drzew wyspecjalizowanej firmie wywieść wniosku, że usunięcie gałęzi zostało dokonane zgodnie z prawem. Nie można też podzielić poglądu odwołania, że drzewa były w sposób przemyślany formowane - z zawartej w aktach dokumentacji -w tym fotograficznej wynika, że gałęzie na nich zostały po prostu w dość przypadkowy sposób usunięte. Również organ I instancji wskazał, że drzewom nie nadano żadnego kształtu, ani też nie chodziło o ograniczenie ich wysokości.
Nie jest okolicznością przemawiającą za odstąpieniem od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej fakt, że drzewa zachowały żywotność. Okoliczność ta stanowiła podstawę do odroczenia zapłaty części kary pod warunkiem zachowania żywotności drzew przez okres 5 lat.
Skargę na powyższą decyzję wniosła Spółdzielnia Mieszkaniowa "[...] w K. działająca przez pełnomocnika radcę prawnego B. B., podnosząc zarzuty:
- naruszenia art. 88 ust 1 pkt 3 w zw. z art. 87a ust. 5 ustawy o ochronie przyrody (dalej: u.o.p.)- poprzez ich niewłaściwe zastosowanie w zastanym stanie faktycznym, pomimo, iż toku postępowania nie udowodniono, aby usunięte podczas pielęgnacji gałęzie obu brzóz przekraczały dopuszczalny wymiar 30% korony;
- naruszenia art. 87a ust. 2 pkt 1,2 i 3 u.o.p. poprzez ich niezastosowanie przez organ w zastanym stanie faktycznym, w sytuacji gdy znaczną część usuniętych gałęzi obu brzóz stanowiły gałęzie obumarłe lub nadłamane, cięcie obu drzew dokonywane jest systematycznie celem zachowania uformowanego kształtu korony drzewa, nadto oba drzewa znajdują się w bliskiej odległości urządzeń infrastruktury technicznej jak i budynków mieszkalnych, a przeprowadzane zabiegi mają m.in. za zadanie przywrócenie statyki drzewa, zapobiegając tym samym szkodom, które mogłyby wyrządzić osobom czy mieniu.
- naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (dalej: k.p.a.) poprzez utrzymanie w mocy decyzji I instancji pomimo, iż wydana została ona w wyniku niewłaściwego zastosowania przepisu art. 88 ust 1 pkt 3 w zw. z art. 87a ust. 5;
- art. 7 i 77 § 1, 80 i 107 § 3 k.p.a. poprzez niepodjęcie przez organ wszelkich czynności niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, brak odniesienia się do argumentów skarżącego w uzasadnieniu decyzji oraz dowolność i wybiórczość w rozpatrzeniu materiału dowodowego, w szczególności braku odniesienia się do nowych dowodów powołanych w odwołaniu, co doprowadziło do niewłaściwego zastosowania przepisów ustawy o ochronie przyrody tj. art. art. 88 ust 1 pkt 3 w zw. z art. 87a ust. 5.
Powołując się na powyższe, Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
W uzasadnieniu wskazano m.in., że wykonawca pielęgnujący roślinność na osiedlu P. jest co roku wybierany spośród podmiotów profesjonalnych, wykonujących działalność w tym obszarze (usługi "ogrodnicze"). Osoba mająca doświadczenie w tym zakresie - nie potrzebuje szczegółowej rozpiski zlecenia odnoszącej się do każdego drzewa z osobna. Podmiot profesjonalny jest w stanie na bazie własnej obserwacji drzewa stwierdzić w jaki sposób jest ono od lat formowane (w tym w zakresie korony) i jakich cięć - w zgodzie z obowiązującymi przepisami prawa - należy dokonać aby zachować walory estetyczne jak i poprawić bezpieczeństwo i komfort życia mieszkańców osiedla (zacienienie, spadające gałęzie itd.).
Przy braku stosownych pomiarów ze strony organu (w zakresie % cięcia koron drzew) wobec okoliczności, iż prace pielęgnacyjne zostały zlecone firmie specjalistycznej, nie sposób - kierując się zasadami logiki - wywieźć inny wniosek, niż taki, iż - prace musiały zostać przeprowadzone zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa.
Powyższe okoliczności, pomimo dołączenia dodatkowych dowodów do odwołania od decyzji organu I instancji, nie zostały przez organ odwoławczy uwzględnione, co więcej - zostały zupełnie pominięte (organ nie wypowiedział się na ich temat w uzasadnieniu decyzji II instancji), co uzasadnia zarzut naruszenia art. 7 i 77 § 1, 80 i 107 § 3 k.p.a.
Gdyby bowiem ustawodawca konstruując zapisy ustawy o ochronie przyrody miał zamiar pozostawić kwestie wymierzenia kar za zniszczenie czy uszkodzenie drzewa uznaniu organu, nie wskazałby w w/w przepisach konkretnych przesłanek w postaci procentów (30% - 50%), które rozróżniają konkretne delikty administracyjne i prowadza do ich penalizacji. Wskazanie konkretnych procentów miało, jak mniema skarżący, na celu — wprowadzenie obiektywnych (mierzalnych kryteriów, które pozwalają rozróżnić sytuacje dopuszczalnej pielęgnacji korony drzewa od będących deliktem - jej zniszczenia czy uszkodzenia. W przedmiotowej sprawie działanie organu stanowiło jedynie wyraz nieuzasadnionego przepisami prawa uznania administracyjnego, a następnie próbę jego uzasadnienia za pomocą literatury przedmiotu. Organ w żaden sposób nie wykazał (nie dokonał pomiarów) aby doszło do przekroczenia parametrów określonych w w/w przepisach przy pielęgnacji brzóz przy ul. [...] w K. na terenie której współwłaścicielem jest SM [...]
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie wniosło o oddalenie skargi z powodu jej bezzasadności.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, zważył co następuje.
Istota sądowej kontroli administracji publicznej sprowadza się do ustalenia czy w określonym przypadku, jej organy dopuściły się kwalifikowanych naruszeń prawa. Sąd administracyjny sprawuje swą kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 z późn. zm.). Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259; zwana dalej p.p.s.a.), stanowiąc, że Sąd rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Ponadto w myśl art. 135 p.p.s.a. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.
W związku z brakiem możliwości przeprowadzenia rozprawy zdalnej, stosownie do treści art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 2095z z późn. zm.), w sprawie zarządzono przeprowadzenie posiedzenia niejawnego celem rozpoznania sprawy.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Odnosząc się do zarzutów skargi w pierwszej kolejności trzeba wskazać, że bezzasadne są zarzuty naruszenia przepisów postępowania poprzez poczynienie nieprawidłowych ustaleń faktycznych.
Realizując zasadę prawdy obiektywnej, na podstawie art. 7 i 77 § 1 k.p.a., organ jest zobowiązany do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Podkreślić jednak trzeba, że postępowanie dowodowe nie jest celem samym w sobie, a przyjęta w postępowaniu administracyjnym zasada zupełności materiału dowodowego nie oznacza, że należy prowadzić postępowanie dowodowe nawet wówczas, gdy całokształt okoliczności ujawnionych w sprawie wystarcza do podjęcia rozstrzygnięcia (por. np. uzasadnienie do wyroku NSA z dnia 25 września 2020 r., sygn. II GSK 795/18).
W postępowaniu wyjaśniającym należy uwzględnić specyfikę danej sprawy, w tym inność i odrębność okoliczności, które stanowią o stanie faktycznym. Zatem przedmiot sprawy determinuje zakres postępowania wyjaśniającego (por. np. uzasadnienie do wyroku NSA z dnia 19 maja 2021, sygn. I OSK 251/21).
W rozpoznawanej sprawie wszystkie istotne okoliczności z punktu widzenia przedmiotu postępowania zostały w sposób odpowiedzi i należyty wyjaśnione.
Na gruncie niniejszej sprawy, konieczne było ustalenie czy w związku z prowadzonymi cięciami pielęgnacyjnymi, które Skarżąca zleciła podmiotowi profesjonalnemu doszło do uszkodzenia lub zniszczenia drzew (głównie brzóz brodawkowatych).
Sprowadza się to w istocie, co oceny jaki procent korony drzewa, do rozwoju, której doszło w okresie całego rozwoju drzewa został usunięty i czy ewentualnie nie zaszła jedna z okoliczności, o której mowa w art. 87a ust. 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 roku o ochronie przyrody (t.j. Dz. U. z 2022 roku, poz. 916 ze zm.) – dalej jako "u.o.p.", zgodnie z którym:
"Prace w obrębie korony drzewa nie mogą prowadzić do usunięcia gałęzi w wymiarze przekraczającym 30% korony, która rozwinęła się w całym okresie rozwoju drzewa, chyba że mają na celu:
1) usunięcie gałęzi obumarłych lub nadłamanych;
2) utrzymywanie uformowanego kształtu korony drzewa;
3) wykonanie specjalistycznego zabiegu w celu przywróceniu statyki drzewa."
Dokonanie tych ustaleń pozwala dopiero w dalszej kolejności na ocenę, czy doszło do ewentualnie zniszczenia lub uszkodzenia drzewa.
Te okoliczności zostały w sposób odpowiedni ustalone przez organ, który słusznie uznał, że na gruncie niniejszej sprawy nie zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 87a ust. 2 u.o.p., to znaczy, że usunięcie gałęzi brzóz nie nastąpiło w związku z usuwaniem gałęzi obumarłych lub nadłamanych, ani w związku z utrzymywanie uformowanego kształtu korony drzewa jak nie zachodziła w stosunku do brzóz konieczność wykonania specjalistycznego zabiegu w celu przywróceniu statyki drzewa.
Trzeba wskazać, że w celu ustalenia jaki był stan drzew przed cięciami, organ pozyskał m.in. materiały graficzne pozyskane z GoogleMaps – StreetView oraz z danych Internetowego Systemu Danych Przestrzennych (por. k. 16-33, 35, 57-65 a.a.). Organy ponadto przeanalizował zarówno bezpośrednie otoczenie drzew, ale także przybliżony wiek, stan zdrowia drzewa oraz – głównie na podstawie zdjęć – dotychczasowe zabiegi względem drzew podejmowane przez Skarżącą.
Nie budzą również wątpliwości Sądu wyjaśnienia oraz stosowne obliczenia jak i wyjaśnienia, które poczynił organ obliczając stopień usunięcia gałęzi wskazanych drzew. W istocie usunięto korony wskazanych drzew w stopniu zdecydowanie przekraczającym 50%. Ustalenia organów, że doszło do usunięcia koron wskazanych drzew odpowiednio w 75% (brzoza nr 1) i w 80% (brzoza nr 2) są trafne i adekwatne do zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Nie może być tutaj mowy o żadnej dowolności ze strony organów w przyjętych ustaleniach. Prawidłowe w konsekwencji są zatem ustalenia organów, że w istocie doszło do zniszczenia wskazanych brzóz.
Nie jest również uzasadniony podnoszony w tym kontekście zarzut, że organ odwoławczy nie wypowiedział się na temat stanowiska wyrażonego przez Skarżącą, że cięcia musiały być przeprowadzone zgodnie z obowiązującymi przepisami, aby zachować walory estetyczne jak i poprawić bezpieczeństwo i komfort życia mieszkańców osiedla. Wbrew twierdzeniom jednak Skarżącej, organ odwoławczy wypowiedział odnośnie do tego stanowiska, podtrzymując poczynione w tym zakresie ustalenia faktyczne organu I instancji.
Konieczność natomiast czy zasadność przeprowadzenia cięć, aby zachować walory estetyczne jak i poprawić bezpieczeństwo i komfort życia mieszkańców nie oznacza jednak, że drzewo w wyniku takich cięć może zostać uszkodzone lub zniszczone. Nie może również zmienić tej kwalifikacji okoliczność, że cięć dokonywał podmiot będący profesjonalistą na rynku.
Na gruncie niniejszej sprawy – na co słusznie zwrócił uwagę przede wszystkim organ I instancji, a z czym się zgodził organ odwoławczy – zakres wykonanych cięć przekroczył znacznie dopuszczalnie ustawą limity, to natomiast stanowi podstawę do nałożenia kary administracyjnej.
Bezzasadne jest również stanowisko Skarżącej, że tożsame okoliczności jak w przypadku dwóch brzóz brodawkowatych zachodzą również w odniesieniu do wierzby białej oraz wiązu szypułkowego.
W przypadku wierzby białej, zwiększony zakres cięć (powyżej 72%) był uwarunkowany poprawą statyki, natomiast w stosunku do wiązu cięcia nastąpiły z uwagi na utrzymanie kształtu korony (92%). W przeciwieństwie jednak do brzóz żadna z tych okoliczności nie zachodzi. W kontekście tego zarzutu można jeszcze przypomnieć, że jak wskazała sama Skarżąca w toku postępowania administracyjnego uzasadnieniem cięć brzóz była "okoliczność zaciemniania przez korony tych drzew przylegających mieszkań, co skutkowało koniecznością zapalania światła w pomieszczeniach w ciągu dnia, jak również przy otwarciu okien gałęzie wchodziły do mieszkań i powodowały ich zanieczyszczanie" (por. k. 69 a.a.).
Podnoszone natomiast w stosunku do brzozy nr 2 ryzyko przewrócenia się zostało zweryfikowane przez organ, który uznał, że takie ryzyko nie zachodziło.
W odniesieniu do podniesionych zarzutów naruszenia przepisów K.p.a., trzeba także podkreślić, że obowiązkiem każdego organu administracji publicznej jest wyczerpujące wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy obejmujące zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego, wskazanie okoliczności faktycznych i prawnych, którymi kierował się przy podejmowaniu rozstrzygnięcia, a uzasadnienie winno zawierać ocenę zebranego w postępowaniu materiału dowodowego, dokonaną przez organ wykładnię stosowanych przepisów oraz ocenę przyjętego stanu faktycznego w świetle obowiązującego prawa. Na organach administracji spoczywa nie tylko obowiązek wskazania swojego rozstrzygnięcia, ale i umotywowania swojego stanowiska w tym zakresie, tj. przedstawienia toku rozumowania, który doprowadził do podjęcia rozstrzygnięcia, w tym wskazania przyczyn zajęcia danego stanowiska, jak i powodów, dla których zarzuty i argumenty podnoszone przez stronę są lub nie są zasadne, co winno znaleźć swoje odzwierciedlenie w treści uzasadnienia rozstrzygnięcia.
Również i w tym zakresie zaskarżona decyzja, a ściślej jej uzasadnienie odpowiada wymogom wynikającym z art. 107 § 3 K.p.a. Wbrew treści skargi uzasadnienie zaskarżonej decyzji odpowiada w tym zakresie wymaganiom prawa. Z treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji jednoznacznie wynikają motywy, którymi kierował się organ administracji podejmując określone rozstrzygnięcie, co czyni podniesiony zarzut bezzasadnym.
Zgodnie z art. 87a ust. 5 u.o.p. usunięcie gałęzi w wymiarze przekraczającym 50% korony, która rozwinęła się w całym okresie rozwoju drzewa, w celu innym niż określony w ust. 2, stanowi zniszczenie drzewa.
Powyższe determinuje w przypadku ustalenia, że doszło do zniszczenia drzewa, zastosowanie art. 88 ust. 1 pkt. 3) u.o.p., zgodnie którym wójt, burmistrz albo prezydent miasta wymierza administracyjną karę pieniężną za zniszczenie drzewa lub krzewu.
Bezzasadny – jak już wskazano wyżej – w świetle poczynionych ustaleń faktycznych jest również zarzut niezastosowania art. 87a ust. 2 pkt. 1), 2) i pkt. 3). Jak wynika bowiem z ustalonych przez organ okoliczności faktycznych korony wskazanych dwóch drzew zostały zniszczone w wymiarze przekraczającym 50%. Ponadto w niniejszej sprawie nie można mówić ani o przywróceniu statyki drzewa, jak i utrzymywaniu uformowanego kształtu korony drzewa czy usuwaniu gałęzi obumarłych lub nadłamanych, co organ szczegółowo przeanalizował i wykluczył.
W świetle poczynionych ustaleń faktycznych organy zasadnie uznały, że doszło do zniszczenia dwóch drzew – brzóz brodawkowatych.
Wskazane powyżej prawidłowe ustalenia organów oznaczają, że – wbrew treści skargi – w tym stanie faktycznym prawidłowo zastosowano art. 88 ust. 1 pkt. 3) oraz art. 87a ust. 5 u.o.p.
Niezależnie od podniesionych zarzutów skargi, należy wskazać, że w świetle art. 88 ust. 2 u.o.p. kara zasadnie została nałożona na Spółdzielnię Mieszkaniową, która jest posiadaczem nieruchomości. Nie budzi również wątpliwości w realiach niniejszej sprawy, że cięcia drzew zostały zrealizowane przez osobę trzecią (firmę M. M., ul. [...], [...]), działającą na zlecenie Spółdzielni.
Również wysokość kary administracyjnej została obliczona w sposób prawidłowy stosownie do art. 89 ust. 1 u.o.p. oraz rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 3 lipca 2017 roku w sprawie wysokości stawek opłat za usunięcie drzew i krzewów (Dz. U. z 2017 roku, poz. 1330).
Ze względu na powyższe skarga na zasadzie art. 151 p.p.s.a. podlega oddaleniu.