II SA/Kr 9/11

II SA/Kr 9/11 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2011-02-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2011-01-03
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Jacek Bursa /sprawozdawca/
Renata Czeluśniak /przewodniczący/
Wojciech Jakimowicz
Symbol z opisem
6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne
Ochrona przyrody
Sygn. powiązane
II OSK 1384/11 - Wyrok NSA z 2012-11-13
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2009 nr 151 poz 1220
art. 86 ust.1
Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Renata Czeluśniak Sędziowie: WSA Jacek Bursa (spr.) WSA Wojciech Jakimowicz Protokolant: Katarzyna Paszko-Fajfer po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 lutego 2011 r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 15 października 2010 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji skargę oddala.
Uzasadnienie
II SA/Kr 9/11
Uzasadnienie
wyroku z dnia 28 lutego 2011 roku.
Wnioskiem z dnia [....] sierpnia 2009r. M.P. zwróciła się do Wójta Gminy D. o "zezwolenie na wycięcie drzew oraz krzewów rosnących na działkach kompleks 2, 4, 5 położonych w D. o łącznej powierzchni 179 ha" We wniosku tym wskazała, iż "teren na którym rosną drzewa i krzewy przeznaczony jest pod uprawę", a "rozłożenie drzew uniemożliwia dojazd" (k.1 akt adm.). W następstwie złożonego wniosku organ I instancji przeprowadził w dniu [....] września 2009r. oględziny terenu nieruchomości będącej własnością M.P. o powierzchni 156, 69 ha. W trakcie oględzin stwierdzono, że "drzewa należy usunąć, ponieważ nie rokują dalszego przeżycia, są częściowo suche, przechylone, złamane z uszkodzonym systemem korzeniowym nie są dziuplate i nie ma gniazd ptasich. Część tych drzew rośnie w rowach znajdujących się w kompleksie gruntów rolnych utrudniając przepływ wody. Pozostała część na gruntach rolnych utrudniając ich uprawę".
Decyzją z dnia 7 września 2009r. znak: [....] Wójt Gminy D. zezwolił P. M.P. na usunięcie 79 drzew rosnących na działkach nr nr [....] , [....] , [....] , o łącznej powierzchni 156,69 ha położonych w miejscowości D.
W dniu [....] maja 2010r. przeprowadzono wizję prac melioracyjnych i wycinki drzew oraz krzewów prowadzonych w dolinie rzeki D. na gruntach rolnych, będących własnością pani M.P. . Teren ten leży w obszarze Natura 2000 PLB 120002 Puszcza [....] . Oględziny przeprowadzono po otrzymaniu zgłoszenia z Nadleśnictwa [....] (znak pisma .....z dnia.....04.2010r.) o przeprowadzonych na dużą skalę pracach melioracyjnych powiązanych z wycinką drzew i krzewów oraz wypalaniem dużego pasa krzewów w sąsiedztwie kompleksu leśnego. Z czynności tej sporządzono notatkę służbową obrazującą wielkość przeprowadzonych prac melioracyjnych i wycinki drzew; jak również zaobserwowano występowanie tam kilku gatunków chronionych.
W dniu [....] maja 2010r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. przesłany został wniosek Zastępcy Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w K. – Regionalnego Konserwatora Przyrody z dnia [....] maja 2010r. o wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy D. z dnia 7 września 2009r. znak: [....] . We wniosku tym zarzucono naruszenie art. 86 ust. 1 pkt 9, 10 i 13 ustawy o ochronie przyrody, jak również art. 69 ustawy z dnia 3 października 2008r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko. Wskazano, iż objęte decyzją drzewa usunięte zostały z działek leżących wzdłuż rzeki D. pomiędzy kompleksami leśnymi Puszczy [....] , na obszarze Europejskiej Sieci Ekologicznej Natura 2000 PLB 120002 Puszcza [....] . W związku z powyższym wnioskiem postanowieniem z dnia 24 maja 2010r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. wszczęło z urzędu postępowanie w sprawie stwierdzenie nieważności decyzji Wójta Gminy D. z dnia 7 września 2009r. znak: [....] .
W następstwie powyższego wniosku Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. postanowieniem z dnia 25 maja 2010r. wezwało Wójta Gminy D. do ustosunkowania się do zarzutów podniesionych we wniosku Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska oraz przesłania akt sprawy.
W dniu [....] czerwca 2010r. Sekretarz Gminy D. przesłał pismo, w którym wniósł o nieuwzględnienie wniosku Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w K. , co do stwierdzenia nieważności decyzji zezwalającej na wycinkę drzew.
Ponieważ pomimo wezwania nie zostały przesłane przez organ I instancji akta sprawy, Kolegium postanowieniem z dnia 4 czerwca 2010r. ponownie wezwało Wójta Gminy D. do przesłania akt sprawy zakończonej decyzją z dnia 7 września 2009r. Zostały one przesłane do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. w dniu 16 czerwca 2010r.
Pismem z dnia [....] lipca 2010r. Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w K. potwierdził, iż działki ewidencyjne nr nr [....] , [....] , [....] , [....] , położonych w miejscowości D. , objęte decyzją Wójta Gminy D. z dnia 7 września 2009r., położone są w granicach obszaru Natura 2000 "Puszcza [....] ". Na dowód powyższego pisma dołączone zostały mapy uzyskane z naniesienia granic obszaru Natura 2000 "Puszcza [....] " oraz granic w/w działek ewidencyjnych.
Postanowieniem z dnia 30 lipca 2010r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. zawiadomiło strony postępowania, że w sprawie został zebrany materiał dowodowy, poinformowano strony o możliwości zapoznania się z zebranym w sprawie materiałem dowodowym, oraz o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów – w terminie 7 dni od otrzymania niniejszego postanowienia.
W dniu [....] sierpnia 2010r. M.P. zapoznała się z aktami przedmiotowej sprawy. W następstwie, czego przesłała Kolegium pismo, w którym zajęła swoje stanowisko w sprawie. Podkreśliła, iż nie dopuściła się "żadnej samowoli". Zwróciła się, bowiem do Urzędu Gminy z prośbą o wyrażenie zgody na "wycinkę krzaków i chorych drzew" i zgodę taką, udzieloną w formie decyzji administracyjnej uzyskała.
W dniu 31 sierpnia 2010r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. decyzją Sygn. akt: [....] orzekło o stwierdzeniu nieważności decyzji Wójta Gminy D. z dnia 7 września 2009r. znak: [....] .
W uzasadnieniu do decyzji, SKO w T. wskazało na liczne rażące naruszenia prawa materialnego przez organ I instancji skutkujące stwierdzaniem nieważności w trybie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Zaznaczając, iż ustawodawca wprowadzając nadzwyczajny tryb kontroli decyzji administracyjnej w postaci stwierdzenia nieważności, nie odnosił go do każdej decyzji naruszającej prawo, a tylko do takiej, która została wydana z rażącym jego naruszeniem w znaczeniu, jakie przydaje mu wykładnia językowa, gramatyczna tego pojęcia i w przeważającej mierze orzecznictwo. Tak, więc z rażącym naruszeniem prawa mamy do czynienia w sytuacji, "gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że owa decyzja nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa"(wyrok NSA z dnia 25 listopada 1997r. sygn. akt III SA1201/96).
Kolegium uwzględniając powyższe rozumienie pojęcia "rażącego naruszenia prawa" wskazało, iż w rozpoznawanej sprawie uzasadnione jest przyjęcie, że decyzja Wójta Gminy D. z dnia 7 września 2009r. znak: [....] zezwalająca na wycięcie drzew rosnących na działkach nr nr [....] , [....] , [....] , o łącznej powierzchni 156, 9 ha położonych w miejscowości D. – w sposób rażący narusza prawo.
Zdaniem Kolegium zgodnie z powołaną w podstawie prawnej kwestionowanego rozstrzygnięcia Wójta Gminy D. treścią art. 83 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2009r. Nr 151, poz. 1220), zwanej dalej ustawą, usunięcie drzew lub krzewów z terenu nieruchomości może nastąpić, z zastrzeżeniem ust. 2, po uzyskaniu zezwolenia wydanego przez wójta, burmistrza albo prezydenta miasta na wniosek posiadacza nieruchomości. Jeżeli posiadacz nieruchomości nie jest właścicielem – do wniosku dołącza się zgodę jej właściciela. Wydane zezwolenia, o którym mowa w ust. 1 i 2, może być uzależniona od posadzenia drzew lub krzewów w miejsce wskazane przez wydającego zezwolenie, albo zastąpienie ich innymi drzewami lub krzewami w liczbie nie mniejszej niż liczba usuwanych drzew lub krzewów (art. 83 ust. 3 ustawy).
Na mocy art. 83 ust. 4 ustawy wniosek o wydanie zezwolenia powinien zawierać:
1) (254)imię, nazwisko i adres albo nazwę i siedzibę posiadacza i właściciela nieruchomości albo właściciela urządzeń, o którym mowa w ust. 1 pkt 2;
2) (255)tytuł prawny władania nieruchomością, z tym że wymóg ten nie dotyczy wniosku właściciela urządzeń, o którym mowa w ust. 1 pkt 2;
3) nazwę gatunku drzewa lub krzewu;
4) obwód pnia drzewa mierzonego na wysokości 130 cm;
5) przeznaczenia terenu, na którym rośnie drzewo lub krzew;
6) przyczynę i termin zamierzonego usunięcia drzewa lub krzewu;
7) wielkość powierzchni, z której zostaną usunięte krzewy;
Tymczasem w przypadku będącym przedmiotem rozpoznania Kolegium wniosek P. M.P. Ne zawierał większości wymogów statuowanych treścią zacytowanego przepisu. Tak złożony wniosek w ocenie Kolegium nie powinien zostać rozpatrzony przez organ, a wnioskodawca winien zostać wezwany do usunięcia jego braków w trybie art. 64 § 2 k.p.a., tj, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Zdaniem SKO w T. braki wniosku nie mogą zostać skonwalidowane przez protokół oględzin sporządzony przez organ I instancji w dniu 2 września 2009r., w którym podane są wnioskowane do usunięcia drzewa, lecz nie sposób z niego ustalić średnicy obwodu tych drzew. Protokół sporządzono bez udziału M.P.
Wskazano następnie, że ze wskazanej decyzji nie sposób ustalić w istocie, na które konkretnie drzewa (o jakiej średnicy i lokalizacji) wydane zostało zezwolenie na ich usunięcie. Decyzja ta nie precyzuje bowiem, na jakich działkach ewidencyjnych i w jakim konkretnie miejscu tych działek rosną drzewa przeznaczone do usunięcia. Zdaniem Kolegium tak określone decyzją zezwolenie na usunięcie drzew uznać należy za wydane z rażącym naruszeniem treści art. 83 ust. 1 i 4 ustawy.
W decyzji powołano dodatkowo art. 86 ust. 1 pkt 10 ustawy o ochronie przyrody zgodnie, z którym nie pobiera się opłat za usunięcie drzew topoli o obwodzie pnia powyżej 100 cm, nie należących do gatunków rodzimych, jeżeli zostaną zastąpione w najbliższym sezonie wegetacyjnym drzewami innych gatunków. Tymczasem, ani z protokołu, ani z uzasadnienia zaskarżonej decyzji m.in. nie sposób ustalić ile spośród 38 sztuk topoli, na które wydano zezwolenie na ich usunięcie spełnia przesłanki obwodu (powyżej 100 cm), gatunku topoli (nie należąca do gatunków rodzimych) oraz trzeciej przesłanki tj. konieczności zastąpienia w najbliższym sezonie wegetacyjnym usuniętych drzew, drzewami innych gatunków.
Z zebranych w trakcie postępowania dowodów wynika, że teren, z którego zostały usunięte drzewa znajduje się w terenie Europejskiej Sieci Ekologicznej Natura 2000 PLB 120002 Puszcza [....] , a organ wydający w ogóle nie rozważył, czy wycięcie drzew z objętego wnioskiem terenu Natura 2000 "Puszcza [....] ", może potencjalnie oddziaływać na ten obszar. Dlatego takie działanie organu I instancji pozostaje w sprzeczności z art. 96 ust. 1 ustawy z dnia 3 października o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko. Organ orzekający winien rozważyć z urzędu okoliczności sprawy, do czego obligują go ar. 7, 77, 80 k.p.a., czy realizacja wycinki drzew z obszaru specjalnej ochrony ptaków Natura 2000 (PLB 120002) zagrażać będzie tym gatunkom i siedliskom, dla których wyznaczono konkretny obszar.
W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, brak takiego rozważenia pozwala na uznanie, że organ I instancji wydał decyzję znak: [....] również z rażącym naruszeniem art. 7, 77 § 1 i art. 107 § 1 i 3 k.p.a.
Decyzją z 15 października 2010r. sygn. akt: [....] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T., orzekło o utrzymaniu w mocy decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. sygn. akt: [....] z 31 sierpnia 2010r. W uzasadnieniu przytaczając argumenty podniesione już wcześniej w decyzji nr [....] , dodatkowo SKO odniosło się do zawartego we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zarzutu o nieodwracalnych skutkach prawnych decyzji z dnia 7 września 2009r. znak[....] . Wskazując na liczne przykłady z orzecznictwa uznało go za niezasadny podkreślając, że nie można utożsamiać nieodwracalnych skutków prawnych decyzji z niemożliwością przywrócenia stanu faktycznego.
Wnosząc w terminie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia 15 października 2010r. (Sygn. akt:.....) pełnomocnik Pani M.P. domagał się jej uchylenia i zasądzenia na rzecz skarżącej kosztów postępowania. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego w postaci: art. 83 ust. 1 i ust. 4 pkt 3, 4 i 6 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004r. o ochronie przyrody; art. 96 ust. 1 – ust. 3 ustawy z dnia 3 października o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko; art. 7, 77 § 1oraz 107 § 1 i § 3 k.p.a. W skardze pełnomocnik skarżącej podniósł, iż zaskarżona decyzja SKO bazuje na całkowicie błędnej interpretacji przepisów prawa materialnego (w szczególności w zakresie oceny spełniania przesłanki nieważności z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.), a wadliwość ta ma charakter kwalifikowany. Zdaniem skarżącej, Wójt w przedmiotowej sprawie nie naruszył wskazanych przez SKO przepisów prawa, a nawet w wypadku przyjęcia, że przy wydaniu zezwolenia nastąpiły pewne uchybienia to nie mogły być uznane za naruszające prawo w sposób rażący.
Za chybiony uważa skarżąca zarzut naruszenia art. 83 ust. 1 i ust. 4 pkt 3, 4 i 6 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004r. o ochronie przyrody, gdyż jej zdaniem brak niektórych informacji we wniosku o wydanie zezwolenia na wycięcie drzew nie spowodował ze względu na specyfikę sprawy niemożność prowadzenia postępowania w sprawie wydania zezwolenia. Bez względu na to czy we wniosku znalazłyby się określone nazwy gatunków drzew, obwód pni czy też termin usunięcia Wójt nie mógł poprzestać na analizie wniosku, ale był zobowiązany do dokonania stosownych ustaleń w postaci oględzin bezpośrednio na nieruchomości. W ramach oględzin syn skarżącej działający, jako pełnomocnik (art. 33 § 4 k.p.a.) dokonał doprecyzowania treści wniosku zarówno gatunków drzew, ich liczby obwodów pni, jak i ich położenia na należących do skarżącej działkach, co zostało uwidocznione w protokole oględzin. Podczas oględzin Wójt oznaczył drzewa położone na działce Skarżącej objęte wnioskiem o usunięcie poprzez naniesienie na nie farby na określone drzewa.
Pełnomocnik skarżącej podkreślił w stosunku do braku pobrania opłat, że zgodnie z Art. 86. 1. pkt 2 ustawy o ochronie przyrody nie pobiera się opłat za usunięcie drzew, na których usunięcie osoba fizyczna uzyskała zezwolenie na cele niezwiązane z prowadzeniem działalności gospodarczej. Skarżąca będąca osobą fizyczną uzyskała pozwolenie na usunięcie na cel w żaden sposób niezwiązany z prowadzeniem działalności gospodarczej. Tym samym niezależnie (zdaniem pełnomocnika skarżącej) niezależnie od spełnienia pozostałych przesłanek, Wójt był zobligowany do orzeczenia, że usunięcie Drzew nie podlega opłacie, co zresztą jednoznacznie stwierdził w pkt 2 rozstrzygnięcia zezwolenia na wycięcie drzew. Pełnomocnik skarżącej wskazał na brak naruszenia art. 96 ust. 1 – ust. 3 ustawy z dnia 3 października o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, gdyż w przedmiotowej sprawie brak było podstaw do uznania, że wycinka drzew mogła choćby w sposób potencjalny znacząco oddziaływać na obszar Natura 2000. Stanowisko Wójta wynikało z analizy wniosku oraz oględzin dokonanych w trakcie oględzin. W skardze podkreśla się, że sama wycinka drzew ze względu na ich wiek i "stan zdrowia" nie mogła doprowadzić do pogorszenia stanu środowiska na tym terenie. Dlatego zdaniem pełnomocnika skarżącej okoliczności faktyczne sprawy nie przemawiały za przeprowadzeniem postępowania wyjaśniającego, a następnie obszernego prezentowania jego wyników w uzasadnieniu zezwolenia na wycięcie drzew.
Brak naruszenia przez Wójta w/w przepisów prawa materialnego prowadzi zdaniem pełnomocnika skarżącej do stwierdzenia, że w przedmiotowej sprawie nie doszło także do naruszenia przepisów postępowania – art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. Dlatego też nie można przyjąć również rażącego charakteru ewentualnych naruszeń prawa przez wójta, a zarzuty SKO brały się zdaniem skarżącej z wadliwej wykładni norm prawa materialnego.
Zdaniem skarżącej brak było podstaw do stwierdzenia nieważności zezwolenia na wycięcie drzew, również ze względu na wystąpienie nieodwracalnych skutków prawnych, gdyż nie można przywrócić poprzedniego stanu prawnego, z uwagi na brak przedmiotu, którego prawo to dotyczyło. W związku z wycinką drzew przestał bowiem istnieć przedmiot zezwolenia tj. drzewa. Stwierdzenie nieważności niesie za sobą skutki ex tunc, co oznacza powrót do takiego stanu prawnego, jakby dana decyzja nie została w ogóle wydana. Skarżąca nie będzie mogła jednak w chwili obecnej wystąpić o nowe zezwolenie na wycinkę. Tym samym względem niej wystąpią nieodwracalne skutki prawne.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji z analogiczną argumentacją.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 3 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a." sądy administracyjne są powołane do kontroli zgodności z prawem działalności administracji publicznej, przy czym ta kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc związanym granicami skargi, stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a., a orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, a zarzuty w niej podniesione są nieuzasadnione.
Badając prawidłowość decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. należy zwrócić uwagę na instytucję stwierdzenie nieważności ostatecznych decyzji administracyjnych. Jest ona instytucją prawa stwarzającą możliwość eliminacji z obrotu prawnego decyzji, dotkniętych jedną z wad wyczerpująco wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a., przy braku przesłanek negatywnych z § 2 lub przepisów szczególnych. Zarówno w literaturze jak i orzecznictwie przyjmuje się, iż stwierdzić nieważność można jedynie wobec takich decyzji, które w sposób bezsporny naruszają przepisy prawa w sposób określony w art. 156 § 1 k.p.a. Organ administracyjny uznający, iż dana decyzja dotknięta jest wadą nieważności winien wskazać przepis prawa, który decyzja w sposób rażący narusza oraz podać wyczerpujące uzasadnienie.
W myśl art. 156 (774)§ 1 k.p.a. " (776)Organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która:
1) wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości,
2) wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa,
3) dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną,
4) została skierowana do osoby nie będącej stroną w sprawie,
5) była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały,
6) w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą,
7) zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa.
§ 2. Nie stwierdza się nieważności decyzji z przyczyn wymienionych w § 1 pkt 1, 3, 4 i 7, jeżeli od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło dziesięć lat, a także gdy decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne."
Przechodząc do okoliczności niniejszego postępowania należy wskazać, że wbrew twierdzeniom skargi, w postępowaniu administracyjnym, w którym Wójt Gminy D. decyzją z dnia 7 września 2009r. znak: [....] zezwolił P. M.P. na usunięcie drzew rosnących na działkach nr nr [....] , [....] , [....] , o łącznej powierzchni 156,9 ha położonych w miejscowości D. , doszło do licznych naruszeń prawa materialnego i procesowego, które wymienione i wyczerpująco uzasadnione zostały w uzasadnieniu zaskarżonej, jak również poprzedzającej ją decyzji. Dotyczy to m.in. naruszeń prawa związanych z rozpoznaniem wniosku, który nie spełniał warunków formalnych do nadania mu biegu, wadliwym przeprowadzeniem oględzin, czy całkowitym brakiem uzasadnienia wyrzeczenia o braku obowiązku uiszczenia opłaty za wycięcie drzew, czy też zastąpienie usuniętych drzew, drzewami innych gatunków, w sytuacji kiedy z akt administracyjnych nie wynika, że istnieją podstawy do zwolnienia skarżącej z tego obowiązku. O ile podzielić należy argumentacje przytoczoną przez organ na uzasadnienie w tym zakresie swojego stanowiska, to jednak w/w naruszenia prawa nie miały charakteru kwalifikowanego. Przykładowo można wskazać, że nadanie biegu postępowaniu bez wzywania o uzupełnienie braków formalnych wniosku – choć niezwykle istotne – to jednak nie mogą zostać uznane za rażące naruszenie art. 83 ust. 1 i ust. 4 pkt 3, 4 i 6 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004r. o ochronie przyrody, przy czym nie jest to spowodowane specyfiką przedmiotowej sprawy, lecz wynikającą z literatury i orzecznictwa regułą, że za rażące naruszenie mogą być uznane tylko takie uchybienia, które w sposób bezsporny i oczywisty naruszają przepisy prawa. Brak takich czynności uchybia przepisom procedury, lecz nie może zostać uznane za rażące naruszenie prawa powodującego nieważność decyzji. Tak, więc organ winien był wezwać do uzupełnienia braków wniosku o wydanie zezwolenia na wycięcie drzew, czego nie uczynił i jak ponadto trafnie przyjął organ, braki wniosku nie mogą zostać skonwalidowane przez protokół oględzin sporządzony przez organ I instancji w dniu 2 września 2009r., w którym podane są wnioskowane do usunięcia drzewa, gdyż nie sposób z niego ustalić średnic i obwodu tych drzew.
Przechodząc do naruszeń prawa, które należy ocenić jako rażące, należy najpierw wskazać, jakie elementy, powinny w każdym wypadku znaleźć się w decyzji administracyjnej. W literaturze podkreśla się, że przepis art. 107 § 1 określa składniki decyzji typowej (standardowej), a zgodnie z przepisem art. 107 § 2 przepisy szczególne mogą określać także inne składniki, które powinna zawierać decyzja. Tak więc decyzja powinna bezwzględnie zawierać takie składniki jak: oznaczenie organu administracji publicznej, data wydania, oznaczenie strony lub stron, powołanie podstawy prawnej, rozstrzygnięcie, uzasadnienie faktyczne i prawne, pouczenie o środkach prawnych, podpis z podaniem imienia i nazwiska. W/w elementy na gruncie literatury i orzecznictwa decydują o istnieniu decyzji, a ich brak może powodować, że mamy do czynienia nawet z aktem pozornym (nieaktem), który nie wiąże ani organów, ani strony, a dla uchylenia się przed jego skutkami nie zachodzi konieczność stwierdzenia jego wadliwości. W niniejszej sprawie nie mamy do czynienia z aktem pozornym, natomiast decyzja organu I instancji jest dotknięta wadą prawną, która skutkuje stwierdzeniem nieważności w/w decyzji.
Przedmiotem decyzji Wójta Gminy D. było zezwolenie na wycięcie 79 drzew, znajdujących się na działkach o powierzchni 156,69 ha, będących własnością M.P. . Rozstrzygnięcie w/w decyzji zostało sformułowane w sposób niezwykle lakoniczny i rażąco nieprecyzyjny, uniemożliwiający zidentyfikowanie co jest jej przedmiotem. Z jej treści nie wynika bowiem (i nie jest to możliwe do ustalenia w żaden sposób), na wycięcie których drzew organ zezwolił i gdzie się one konkretnie znajdują (m.in. na której działce). Takie sformułowanie decyzji jak w przedmiotowym wypadku, rażąco narusza prawo, gdyż w świetle utrwalonego orzecznictwa, rozstrzygnięcie decyzji powinno być sformułowane w sposób jasny i precyzyjny, tak aby było zrozumiałe dla stron - i to nawet bez uzasadnienia, które nie zawsze musi być składnikiem decyzji - i nie dawało możliwości różnej interpretacji (tak min. wyrok NSA z dnia 30 grudnia 1987 r., SA/Gd 1045/87, ONSA 1987, nr 2, poz. 94). Taka decyzja jak wydana w przedmiotowej sprawie, w zasadzie uniemożliwiała wycięcie jakiegokolwiek z drzew w niej wymienionych, a znajdujących się na znacznym obszarze o powierzchni ponad 156 ha. Drzew tych nie da się bowiem zidentyfikować. Okoliczność powołana przez pełnomocnika skarżącej, iż "podczas oględzin Wójt oznaczył drzewa położone na działce Skarżącej objęte wnioskiem o usunięcie poprzez naniesienie na nie farby", z jednej strony nie znajduje potwierdzenia w aktach administracyjnych, w szczególności w protokole oględzin, a przede wszystkim nie konwaliduje wadliwości decyzji. Z tej też racji, takie sformułowanie rozstrzygnięcia decyzji należy uznać za rażące naruszenie art. 107 § 1 k.p.a. Dodać można, że wręcz zastanawiające jest, jak skarżąca ustaliła, na usunięcie których drzew zezwala jej przedmiotowa decyzja. Podkreślić ponadto należy, że z akt administracyjnych (notatka służbowa z....05.2010 roku dotycząca zakresu przeprowadzonej wycinki – akta adm. bez nr) wynika, iż skarżąca dokonała wycięcia znacznej ilości drzew zdrowych, które nie rosły w rowie melioracyjnym i nie utrudniały dojazdu do jej działek, a były siedzibą chronionych gatunków zwierząt. Dokonano zatem faktycznej wycinki drzew i krzewów, które – biorąc pod uwagę treść protokołu oględzin i uzasadnienia decyzji – wycięte być nie powinny. Kończąc tę część rozważań należy dodać, że przypisanie decyzji wady nieważności w przypadku naruszenia przepisów proceduralnych jest dopuszczalne wtedy gdy naruszenie tych przepisów ma charakter rażący i pozostaje w związku z ostatecznym rozstrzygnięciem sprawy. "W odniesieniu do tych przepisów można by zatem mówić o rażącym ich naruszeniu wówczas, gdy w sposób niebudzący wątpliwości, a więc oczywisty, nie zastosowano by ich w trakcie prowadzonego postępowania lub zastosowano by je nieprawidłowo" (teza 2 wyroku NSA z dnia 13 września 2007 r., II OSK 1212/06, Lex nr 377245). W ocenie sądu, taki właśnie charakter miało powyżej opisane naruszenie art. 107 § 1 k.p.a.
Niezależnie od powyższego należy wskazać, że trafnie przyjęło SKO w T. , że doszło również do rażącego naruszenia prawa z uwagi na nie rozważenie przez wójta, czy zgodnie z art. 96 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 roku o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko – zamierzane przedsięwzięcie może potencjalnie znacząco oddziaływać na teren Natura 2000 "Puszcza [....] ". Cytowany przepis stanowi, że organ właściwy do wydania decyzji wymaganej przed rozpoczęciem realizacji przedsięwzięcia, innego niż przedsięwzięcie mogące znacząco oddziaływać na środowisko, które nie jest bezpośrednio związane z ochroną obszaru Natura 2000 lub nie wynika z tej ochrony, jest obowiązany do rozważenia, przed wydaniem tej decyzji, czy przedsięwzięcie może potencjalnie znacząco oddziaływać na obszar Natura 2000, wskazując w ustępie 2 pkt 4, że do decyzji, o których mowa w ust. 1, należy w szczególności zezwolenie na usunięcie drzew lub krzewów - wydawane na podstawie ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody. W uzasadnieniu decyzji Wójta Gminy D. brak choćby jednego słowa, że rozważył z urzędu wpływ wycinki drzew na obszar Natura 2000 "Puszcza [....] ", który został utworzony w celu ochrony siedlisk i gatunków. Zaznaczyć w tym miejscu należy, że analiza zebranego w sprawie materiału dowodowego, nie daje podstaw do wyrażania poglądu jaki prezentuje skarżąca, że wójt powyższą okoliczność rozważył, tylko o tym nie napisał w uzasadnieniu decyzji, co stanowi jedynie naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. W tej części rozważań dodać jedynie można, że zupełnie kuriozalne jest powyższe stanowisko skarżącej, która wypowiada się za organ, powołuje się na jego motywy, których w aktach i w decyzji brak (str. 4 skargi) i wskazuje co i dlaczego organ zrobił, mimo że analiza akt administracyjnych i okoliczności sprawy do takich wniosków nie prowadzą.
Z analizy tej jednoznacznie i w sposób nie budzący żadnych wątpliwości wynika, że kwestia wpływu wycinki drzew na obszar Natura 2000 "Puszcza [....] ", nie była przez organ analizowana. W aktach sprawy do chwili zainteresowania się kwestią wycinki, brak w tym przedmiocie jakiejkolwiek śladów, postępowanie administracyjne prowadzone było z naruszeniem wielu przepisów prawa (o czym powyżej), a sama decyzja została wydana tydzień po złożeniu wniosku i w trzecim dniu roboczym od dnia oględzin. Biorąc pod uwagę, że z uwagi na rozmiar przedsięwzięcia i usytuowanie działek, rozważenie tej kwestii wymagało pozyskania przez organ wiadomości specjalnych lub co najmniej wyważonego spojrzenia na kwestię wpływu wycinki drzew na obszar Natura 2000, termin załatwienia sprawy i powyższe istotne uchybienia przepisom postępowania, w tym rażące naruszenie art. 107 § 1 k.p.a. przy wydawaniu przedmiotowej decyzji, w sposób nie budzący wątpliwości wskazują, że kwestia wpływu wycinki drzew na obszar Natura 2000 "Puszcza [....] ", nie była przez organ analizowana, czym niewątpliwie naruszono art. 96 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 roku o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko. Dokonując oceny tego naruszenia prawa jako rażącego, należy podkreślić, że ma na nią wpływ rozmiar przedsięwzięcia, którego dotyczyła decyzja i usytuowanie działek, na których rosły drzewa, o których wycięcie wystąpiła skarżąca. Inaczej należałoby bowiem ocenić powyższe naruszenie gdyby decyzja dotyczyła wycięcia 1, czy niewielkiej ilości drzew, a inaczej w przedmiotowej sprawie. Decyzja dotyczyła bowiem zgody na wycięcie znacznej ilości tj. 79 drzew i to drzew wieloletnich, z dużego bo niemal 180 ha. obszaru, usytuowanego w granicach obszaru Natura 2000 "Puszcza [....] ", na którym występują chronione gatunki zwierząt. Powyższe okoliczności faktyczne nie pozostają bez wpływy na ocenę naruszenia w/w przepisu prawa przez organ, które to naruszenie należy uznać za rażące. Na tej płaszczyźnie rozważań dodać bowiem należy, że w myśl poglądów prezentowanych w doktrynie i orzecznictwie, przy ocenie czy naruszenie prawa ma charakter rażący, znaczenie ma nie tylko stopień i oczywistość naruszenia przepisu prawa ale i skutki jakie to naruszenie pociąga. Przykładowo można wskazać, że w wyroku z dnia 6 sierpnia 1984 r., II SA 737/84 i 30 listopada 1999 r., V SA 876/99, NSA zajął stanowisko, że "O tym, czy naruszenie prawa jest naruszeniem "rażącym" w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., decyduje ocena skutków społeczno-gospodarczych, jakie ono za sobą pociąga. Za "rażące" uznać należy mianowicie takie naruszenie prawa, w wyniku którego powstają skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności".
Kończąc należy się odnieść do zarzutu skarżącej, iż doszło do nieodwracalnych skutków prawa. Zarzut ten należy uznać za nieuzasadniony Nieodwracalności skutków prawnych nie można bowiem utożsamiać z niemożliwością przywrócenia stanu faktycznego istniejącego przed wydaniem wadliwej decyzji. Oznacza to, że wykonanie decyzji zezwalającej na wycięcie drzew i krzewów dotkniętej wadami określonymi w art. 156 § 1 nie oznacza, że decyzja ta wywołała nieodwracalne skutki prawne w rozumieniu art. 156 § 2 k.p.a. Nieodwracalność skutków prawnych, o jakich mowa w art. 156 § 2 k.p.a., rozpatrywać należy nie w sferze faktów, a wyłącznie w płaszczyźnie obowiązującego prawa i środków prawnych, jakimi posługuje się w swym działaniu organ administracji publicznej. Z nieodwracalnością skutków prawnych decyzji w rozumieniu cyt. art. 156 § 2 k.p.a. mamy do czynienia wówczas, gdy skutków prawnych wywołanych przez decyzję organ administracji publicznej w ramach swoich uprawnień nie jest władny odwrócić na drodze postępowania administracyjnego (tak WSA w Warszawie w wyroku z dnia 13 września 2007r. sygn. akt. I SA/Wa 790/07).
Mając zatem na uwadze powyższe, należy wskazać, że decyzja Wójta Gminy D. z dnia 7 września 2009r. znak: [....] została wydana z rażącym naruszeniem art. 107 § 1 k.p.a. i art. 96 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 roku o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, w związku z czym skarga jako nieuzasadniona podlega oddaleniu, o czym orzeczono jak w sentencji wyroku, na podstawie art. 151 p. p. s. a.