II SA/Kr 898/25

II SA/Kr 898/25 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2025-09-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-07-24
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Agnieszka Nawara-Dubiel /przewodniczący sprawozdawca/
Magda Froncisz
Piotr Fronc
Symbol z opisem
6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne
Ochrona przyrody
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 1478
art 88 ust 1 pkt 1 i 3
Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Agnieszka Nawara – Dubiel (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Magda Froncisz Sędzia WSA Piotr Fronc Protokolant: sekretarz sądowy Anna Frasik – Mazurek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 września 2025 r. sprawy ze skargi P. sp. z o.o. sp. komandytowa z siedzibą w K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 6 czerwca 2025 r. znak: SKO.Oś/4170/143/2025 w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za usunięcie drzew oddala skargę.
Uzasadnienie
II SA/Kr 898/25
UZASADNIENIE
Prezydent Miasta Krakowa decyzją z 21 marca 2025 r., znak: WS-09.6132.5.2025.PD, wydaną m.in. na podstawie art. 88 ust. 1 pkt 1 i 3 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2024 r. poz. 1478 ze zm.), wymierzył P. sp. z o.o. sp. k. w K. administracyjną karę pieniężną ([...] PLN) za usunięcie bez zezwolenia 17 drzew ozdobnych i zniszczenie 4 drzew ozdobnych na terenie działek nr: [...], [...], [...], [...], [...] przy [...] w K..
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie decyzją z 6 czerwca 2025 r., znak: SKO.Oś/4170/143/2025, wydaną po rozpatrzeniu odwołania spółki, utrzymało decyzję organu pierwszej instancji w mocy.
W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia Kolegium wskazało, że spółka jest właścicielem i posiadaczem działek. 31 sierpnia 2023 r. wpłynął jej wniosek o wydanie zezwolenia na usunięcie 19 drzew (nr [...]) kolidujących z budową budynku mieszkalnego wielorodzinnego oraz 1 drzewa w złym stanie fitosanitarnym. W trakcie procedowania wniosku wpłynęło pismo Straży Miejskiej informujące o wycince. 22 i 23 stycznia 2024 r. telefonicznie zgłoszono wycinkę. 22 stycznia 2024 r. T. B. z Z. oświadczył, że wycina krzewy, a nie drzewa. 23 stycznia 2024 r. pracownicy Z. oświadczyli, że wycięto krzewy samosiejki oraz przycięto kilka drzew. 23 lutego 2024 r. R. W. z Z. przyznał, że wycięto 16 drzew. Podczas telefonicznej rozmowy z A. S. funkcjonariusz uzyskał informację, że brak jest zgody na wycinkę drzew, inwestor "liczy się z karami", a UMK wie o inwestycji i wycince. Na zdjęciach z 23 lutego 2024 r. widoczne są rosnące drzewa nr 2, 3, 4, 5 (usunięta była tylko część odnóg i konarów tych drzew), pień drzewa nr 6 (ściętego na wysokości ogrodzenia) i leżąca na powierzchni terenu kłoda tego drzewa, leżące na powierzchni terenu kłody drzew nr 11 i 12, pień i leżąca na powierzchni terenu kłoda klonu nr 13, pnie olch nr 14-23 (ściętych na wysokości ogrodzenia) oraz leżące na powierzchni terenu kłody tych drzew, pień i leżąca na powierzchni terenu strzała świerka nr 30. Brak jest na tych zdjęciach kłody drzewa nr 7, a w miejscu gdzie rosło to drzewo widoczne są znaczne ilości wiór i zrębków pni, co wskazuje na wcześniejsze usunięcie w dniach 22-23 stycznia 2024 r. Spółka nie złożyła wniosku o zezwolenie na usunięcie drzewa nr 30. W inwentaryzacji zieleni z sierpnia 2023 r. podkreślono konieczność zabezpieczenia drzew przeznaczonych do pozostawienia, jednakże usunięto także to drzewo. Po interwencji pracownicy Z. dalej prowadzili prace i zniszczyli 4 kolejne drzewa. Podczas oględzin 17 lipca 2024 r. stwierdzono brak drzew nr 7, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 22, 23, 30, 31, drzewa nr 2-6 zostały ścięte na wysokości powyżej 130 cm, a na pniach tych drzew stwierdzono liczne i gęste pędy odroślowe, uniemożliwiające pomiar wysokości na jakiej ścięto te drzewa.
A. S. oświadczyła, że różnica w obwodach pni wynikała z miejsca pomiaru (w inwentaryzacji mierzono obwód nad rozwidleniem, natomiast podczas oględzin zmierzono obwód pod rozwidleniem), drzewo nr 31 jest wywrotem w wyniku odspojenia bryły korzeniowej od gruntu, zaś prace zleciła K. Sp. z o. o. Odnosząc się do tego oświadczenia Kolegium przytoczyło definicję (art. 5 pkt 26 c u.o.p.) i wskazało, że podczas kontroli z 1 września 2020 r. pracownik UMK stwierdził uszkodzenie drzewa rodzaju świerk prawdopodobnie na skutek najechania przez maszynę budowlaną. Drzewo to zostało przechylone, uszkodzona została część gałęzi, prawdopodobnie naderwana część korzeni. W inwentaryzacji i na zdjęciu A. S. widoczny jest pochylony (a nie wyrwany wraz z korzeniami) żywotny świerk nr 31, brak jest charakterystycznego wykrotu (zagłębienia w ziemi wraz z korzeniami drzewa wywróconego przez wiatr). Prawidłowo więc spółka zawnioskowała o usunięcie tego drzewa, lecz w inwentaryzacji bezpodstawnie stwierdzono, że jest to wywrót. Nadto skoro wniosek o zezwolenie złożył inwestor, którego wskazano w inwentaryzacji, a z rozmowy telefonicznej wynikało, że "liczy się z karami", to odmienne oświadczenie co do zleceniodawcy jest gołosłowne.
Podczas oględzin 11 października 2024 r. nie stwierdzono drzew nr 7, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 22, 23, 31, natomiast wierzba nr 5 została ścięta na wysokości poniżej 1,3 m (na wysokości ok. 0,7-1 m). Decyzjami z 22 stycznia 2025 r. umorzono postępowanie w sprawie wydania zezwolenia na usunięcie 16 drzew (nr: 5, 7, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 22, 23, 31) i zezwolono na usunięcie 4 drzew (nr 2 – drzewo ścięte na wysokości około 1,5-2 m; nr 3 – drzewo ścięte na wysokości około 1,5-2 m; nr 4 – drzewo ścięte na wysokości około 1,5-2 m; nr 6 – drzewo ścięte na wysokości około 2 m). Od tych decyzji spółka nie wniosła odwołania. Ponieważ na usunięcie drzew nr 2, 3, 4 i 6 wydano zezwolenie, to nie jest możliwe wymierzenie kary za usunięcie. W judykaturze przyjmuje się natomiast, że "usunięcie gałęzi w wymiarze przekraczającym 50% korony, która rozwinęła się w całym okresie rozwoju drzewa, w celu innym niż określony w ust. 2, stanowi zniszczenie drzewa (art. 87a ust. 5 u.o.p.). We wskazanej regulacji pominięto inne elementy składowe drzewa oprócz korony, podczas gdy zgodnie z art. 5 pkt 26a u.p. drzewo oprócz korony składa się także z pnia i bryły korzeniowej. W związku tym właściwa wykładnia powyższych przepisów powinna prowadzić do wniosku, że także negatywne oddziaływanie na te elementy drzewa może doprowadzić do jego zniszczenia. Różnica jest tylko taka, że w przypadku oddziaływania na koronę drzewa organ będzie zobligowany do ustalania procentowego, o jaką część została ona zredukowana oraz czy wyczerpuje to przesłanki wymienione w art. 87a ust. 5 u.o.p. (50%). Natomiast w przypadku oddziaływania na pień lub koronę takich ograniczeń nie będzie. Oznacza to, że w przypadku negatywnego oddziaływania na pień lub koronę drzewa zawsze będziemy mówili o zniszczeniu drzewa
Do wyliczenia kary przyjęto gatunki i obwody pni drzew podane w decyzjach z 22 stycznia 2025 r. oraz w inwentaryzacji (w przypadku drzewa nr 30). W preliminarzu opłat w inwentaryzacji zakwalifikowano drzewa do usunięcia z opłatami, podczas oględzin w sprawie tego wniosku nie stwierdzono widocznych oznak złego stanu fitosanitarnego tych drzew; brak jest jakichkolwiek dowodów na zaistnienie okoliczności wymienionych w art. 86 u.o.p. i w art. 89 ust. 6 u.o.p., a tym bardziej nie doszło do usunięcia drzew w okolicznościach uzasadnionych stanem wyższej konieczności.
To, że spółka wystąpiła o zezwolenie (dot. drzew kolidujących z inwestycją), a na nieruchomości pozostało kilka drzew (niekolidujących z inwestycją) dowodzi, że jedynie ona miała interes w usunięciu drzew, a nie doszło do usunięcia drzew przez osoby trzecie bez jej wiedzy i zgody. Wbrew logice byłoby przyjęcie, że to inna osoba zleciła usunięcie drzew (rosnących na tym terenie przez kilkadziesiąt lat), w czasie gdy zaczęły one kolidować z budową (choć inna osoba nie miała interesu aby "pomagać" spółce, ponosząc nakłady finansowe, ryzykując odpowiedzialność i pozostawiając inne drzewa). Spółka po zawiadomieniu o wszczęciu nie podjęła działań, do jakich jest zobowiązany posiadacz nieruchomości w przypadku zaistnienia takiego zdarzenia. Niezasadny jest zarzut, że w trakcie rozmowy telefonicznej A. S. stwierdziła, że wycinkę zlecił inny podmiot. Spółka nie wnosiła o przesłuchanie funkcjonariuszy, nie udzieliła odpowiedzi na wezwania, nie zapoznała się aktami sprawy, nie przekazała dokumentów, więc wzywanie jej przedstawicieli na przesłuchanie było bezzasadne.
W skardze spółka wniosła o uchylenie decyzji i zasądzenie kosztów procesu (w tym kosztów zastępstwa procesowego), zarzucając przy tym skrótowość uzasadnienia (art. 107 § 3 kpa), niewykazanie, że to ona usunęła i zniszczyła drzewa (art. 88 ust. 1 pkt 1 uop), rozstrzygnięcie wątpliwości co do stanu faktycznego na jej niekorzyść (art. 81a § 1 kpa) oraz naruszenie art. 7 § 1 i art. 77 § 1, art. 7, art. 8 i art. 11 kpa. Spółka krytycznie oceniła brak przesłuchania jej przedstawicieli i strażników miejskich (poprzestanie na notatkach służbowych) oraz podniosła, że odpowiedzialność przypisano jej na zasadzie przypuszczeń i domysłów (własność nieruchomości, brak reakcji na wezwanie, niewystąpienie z roszczeniami cywilnoprawnymi do sprawcy), podczas gdy A. S. w rozmowie telefonicznej stwierdziła, że wycinkę drzew zlecił jej inny podmiot.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270, dalej zwana p.p.s.a.), sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo też do naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności decyzji.
W razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Dokonawszy w niniejszej sprawie kontroli zaskarżonej decyzji pod kątem tak określonych kryteriów, Wojewódzki Sąd Administracyjny doszedł do wniosku, że skarga (tożsama z odwołaniem) nie jest uzasadniona.
Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2024 r. poz. 1478, dalej: "u.o.p.").
Zasadą jest, że usunięcie drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości lub jej części może nastąpić po uzyskaniu zezwolenia wydanego na wniosek posiadacza nieruchomości - za zgodą właściciela tej nieruchomości (art. 83 ust. 1 pkt 1 uop).
Zgodnie z art. 88 ust. 1 i 2 u.o.p., wójt, burmistrz albo prezydent miasta wymierza administracyjną karę pieniężną za usunięcie drzewa lub krzewu bez wymaganego zezwolenia, a także za zniszczenie drzewa lub krzewu.
Usunięcie gałęzi w wymiarze przekraczającym 50% korony, która rozwinęła się w całym okresie rozwoju drzewa, w celu innym niż określony w ust. 2 (usunięcie gałęzi obumarłych lub nadłamanych; utrzymywanie uformowanego kształtu korony drzewa; wykonanie specjalistycznego zabiegu w celu przywróceniu statyki drzewa), stanowi zniszczenie drzewa (art. 87a ust. 5 uop).
Kara jest nakładana na posiadacza nieruchomości, albo właściciela urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 Kodeksu cywilnego, albo na inny podmiot, jeżeli działał bez zgody posiadacza nieruchomości.
Sąd podzielił wykładnię przytoczonych przepisów zaprezentowaną przez organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji oraz zaaprobowane przez niego ustalenia poczynione przez organ pierwszej instancji.
Istota skargi sprowadza się do twierdzenia skarżącej, że odpowiedzialność powinna być przypisana "innemu podmiotowi", bo tak wynika z oświadczenia przedstawiciela wykonawcy – Z. , działającej na zlecenie (k. 89 a.a.).
Z oświadczenia tego wynika, że "prace zostały zlecone przez K. sp. z o.o. z siedzibą w K.". Na dowód tego "zlecenia" nie przedłożono jednak żadnych dowodów. Natomiast jak wynika z publicznie dostępnego Krajowego Rejestru Sądowego, K. sp. z o.o. z siedzibą w K. (numer [...] ma siedzibę na [...] (tak jak skarżąca spółka z o.o. P. ), nadto w obu tych spółkach Prezesem Zarządu (jednoosobowego) Jest K. T., zatem być może wykonawca zleconych prac – [...] – nie rozróżniła obu tych podmiotów.
Dalej przytoczyć należy fragment notatki urzędowej będącej m.in. relacją z rozmowy telefonicznej strażnika miejskiego z przedstawicielem wykonawcy (k. 24 a.a.): "Rozpytałem mężczyznę, który określił siebie jako brygadzistę na okoliczność prowadzonych prac. Oświadczył on iż prowadzona jest wycinka drzew. Wg jego słów, mężczyźni wycięli 16 pni drzew – cztery pnie wierzb, dziewięć pni olch czarnych, dwa pnie klonu i jeden pień świerku. Zapytany [...] o posiadanie stosownej dokumentacji zezwalającej na ww. prace, mężczyzna odesłał nas do szefowej firmy w której pracuje [...] – Pani A. S.. Mężczyzna podał nr tel. do p. S. [...] i wykonał ze swojego telefonu połączenie do niej, przekazując telefon [...]. Strażnik [...] rozpytał kobietę o prowadzone prace i uzyskał informację iż brak jest zgody na wycinkę drzew, a inwestor jak się wyraziła "liczy się z karami".
Rzecz jednak w tym, że przypisanie odpowiedzialności skarżącej nie polegało wyłącznie na tym, że Kolegium dało wiarę temu, co przez telefon miała powiedzieć przedstawicielka wykonawcy [...] i jednocześnie odmówiło wiary oświadczeniu, które wykonawczyni złożyła kilka miesięcy później.
Przede wszystkim skarżąca ubiegała się o legalną wycinkę w związku z inwestycją budowlaną (wniosek z 2023 r. – k. 59 a.a.; decyzja Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 22.01.2025 r. znak WS-05.6131.2.187.2023.AU2 o umorzeniu postepowania – k. 96), zaś organ pierwszej instancji zgromadził szczegółowy materiał dowodowy (zdjęciowy), w zebraniu którego skarżąca nie uczestniczyła, będąc uprzednio pouczoną o tym, że rezygnując z tego uprawnienia godzi się na ustalenia poczynione przez organ (k. 91 a.a.).
Postępowanie dowodowe nie jest celem samym w sobie. W świetle całokształtu materiału dowodowego bezpodstawne jest żądanie prowadzenia dalszego postępowania dowodowego (tu: przesłuchania strażników miejskich i przedstawicieli spółki), skoro odpowiedzialność skarżącej można wywieść ze zgromadzonych już dowodów i jej bierności w zakresie inicjatywy dowiedzenia tego, że stan bezprawia administracyjnego zaistniał bez jej wiedzy czy możliwości zapobieżenia mu.
Sąd nie dopatrzył się także zarzucanych organom naruszeń przepisów postępowania. Zaskarżona decyzja oraz decyzja organu I Instancji szczegółowo i obszernie opisuje postępowanie dowodowe, wskazuje fakty, które organ uznał za udowodnione, dowody na których organ się oparł, oraz wyjaśnia podstawy prawne decyzji przytaczając odpowiednie przepisy prawa. Nie jest też uzasadniony zarzut naruszenia art. 81a § 1 kpa, poprzez rozstrzygnięcie wątpliwości co do stanu faktycznego na niekorzyść skarżącej, bowiem zdaniem Sądu w niniejszej sprawie wątpliwości co do stanu faktycznego nie ma żadnych.
Z tych to względów Sąd skargę oddalił po myśli art. 151 p.p.s.a.