II SA/Kr 853/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie stwierdził częściową nieważność uchwały Rady Gminy Zabierzów w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, uznając naruszenia prawa materialnego i proceduralnego dotyczące przeznaczenia gruntów rolnych pod drogi oraz zakazu grodzeń.
Skarżący J. F. zaskarżył uchwałę Rady Gminy Zabierzów dotyczącą miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, zarzucając naruszenia prawa materialnego i procedury planistycznej. Sąd uwzględnił skargę w części, stwierdzając nieważność uchwały w zakresie przeznaczenia gruntów rolnych pod drogi (symbole 1KD-D i 2KD-D) z powodu braku wymaganej zgody na odrolnienie, oraz w zakresie § 5 ust. 8 dotyczącego zakazu realizacji ogrodzeń, uznając go za nieproporcjonalny. W pozostałej części skargę oddalono.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie rozpoznał skargę J. F. na uchwałę Rady Gminy Zabierzów z dnia 30 czerwca 2017 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru "Otulina Rezerwatu Przyrody Skała Kmity". Skarżący zarzucił naruszenie przepisów dotyczących przeznaczenia gruntów rolnych na cele nierolnicze, sprzeczność planu ze studium uwarunkowań, przekroczenie kompetencji w zakresie otuliny rezerwatu oraz ingerencję w prawo własności. Sąd, opierając się na przepisach ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, stwierdził nieważność uchwały w części dotyczącej terenów oznaczonych symbolami "1KD-D" oraz "2KD-D", wskazując na brak wymaganej zgody ministra na odrolnienie tych gruntów rolnych klas I-III, przeznaczonych pod drogi publiczne. Uznano, że poprzednie plany nie skutkowały "odrolnieniem ex lege", a nowelizacja przepisów od 2013 r. wymagała uzyskania zgody w każdym przypadku. Sąd unieważnił również § 5 ust. 8 uchwały, wprowadzający ogólny zakaz realizacji ogrodzeń, uznając go za nieproporcjonalny i naruszający prawo własności skarżącego, który prowadzi hodowlę zwierząt. W pozostałym zakresie, dotyczącym m.in. terenów zieleni nieurządzonej (RZ) i terenów rolnych (R), skargę oddalono, uznając, że ograniczenia w zagospodarowaniu mieszczą się w granicach władztwa planistycznego i są zgodne ze studium. Sąd nie dopatrzył się również istotnych naruszeń proceduralnych, które skutkowałyby nieważnością całego planu, w tym kwestii rozpatrywania uwag spółki K. czy wadliwości uchwały intencyjnej.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (4)
Odpowiedź sądu
Tak, przeznaczenie gruntów rolnych klas I-III na cele nierolnicze w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego wymaga uzyskania zgody ministra właściwego do spraw rozwoju wsi, zgodnie z przepisami ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, w brzmieniu obowiązującym od 26 maja 2013 r. Brak takiej zgody stanowi istotne naruszenie zasad sporządzania planu.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że nowelizacja ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych z 2013 r. wprowadziła kategoryczny wymóg uzyskania zgody ministra na odrolnienie gruntów rolnych klas I-III przeznaczonych na cele nierolnicze w planie miejscowym, bez względu na powierzchnię. Poprzednie plany nie skutkowały "odrolnieniem ex lege", a brak zgody stanowi istotne naruszenie zasad sporządzania planu.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
stwierdzono_nieważność
Przepisy (16)
Główne
u.p.z.p. art. 28 § ust. 1
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Istotne naruszenie zasad sporządzania studium lub planu miejscowego, istotne naruszenie trybu ich sporządzania, a także naruszenie właściwości organów w tym zakresie, powodują nieważność uchwały rady gminy w całości lub części.
u.o.g.r.l. art. 7 § ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych
Przeznaczenie na cele nierolnicze i nieleśne gruntów rolnych stanowiących użytki rolne klas I-III wymaga uzyskania zgody ministra właściwego do spraw rozwoju wsi. W brzmieniu obowiązującym od 26 maja 2013 r. przepis ten nie przewiduje wyjątku dotyczącego powierzchni gruntu.
Pomocnicze
u.s.g. art. 91
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
Uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne.
u.s.g. art. 101 § ust. 1
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
Każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem, podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego.
u.o.g.r.l. art. 2 § ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych
Grunty rolne, w rozumieniu ustawy, to grunty określone w ewidencji gruntów jako użytki rolne.
Rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków art. 68 § ust. 1 pkt 1c
Grunty rolne dzielą się na użytki rolne, do których zalicza się łąki trwałe, oznaczone symbolem – Ł.
p.p.s.a. art. 3 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej.
p.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 5
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego.
p.p.s.a. art. 147 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd uwzględniając skargę na akt prawa miejscowego, stwierdza nieważność aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd oddala skargę.
p.p.s.a. art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Do kosztów postępowania zalicza się wpis stały i stosunkowy, opłaty sądowe, koszty stawiennictwa stron i świadków, koszty opinii biegłych i tłumaczy, koszty doręczenia pism oraz inne niezbędne wydatki.
p.p.s.a. art. 205 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd zasądza od strony przegrywającej na rzecz strony wygrywającej zwrot kosztów postępowania.
Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. Prawo ochrony przyrody art. 13 § ust.3
Dotyczy kompetencji organów w zakresie ochrony przyrody.
k.c. art. 140
Kodeks cywilny
Treść i granice prawa własności.
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej.
Konstytucja RP art. 31 § ust. 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Ograniczenia praw i wolności mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony zdrowia i moralności publicznej lub wolności i praw innych osób. Ograniczenia te nie mogą naruszać istoty danego prawa lub wolności.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Przeznaczenie gruntów rolnych klas I-III pod drogi publiczne (symbole 1KD-D i 2KD-D) bez uzyskania zgody ministra na odrolnienie. Ogólny zakaz realizacji ogrodzeń na całym obszarze planu (paragraf 5 ust. 8) jako nieproporcjonalny i naruszający prawo własności.
Odrzucone argumenty
Przeznaczenie terenów rolnych na zielenie nieurządzone (RZ) jako niezgodne ze studium. Przeznaczenie terenów rolnych na ciągi kanalizacyjne (symbole 2K, 3K, 4K) jako przeznaczenie na cele nierolnicze. Naruszenie procedury przy rozpatrywaniu uwag spółki K. w zakresie działki nr [...]. Wadliwość uchwały intencyjnej o przystąpieniu do sporządzenia planu.
Godne uwagi sformułowania
przeznaczenie na cele nierolnicze gruntów rolnych stanowiących użytki rolne klas I-III [...] wymaga uzyskania zgody ministra ogólny zakaz realizacji ogrodzeń na obszarze całego planu miejscowego narusza zasadę proporcjonalności brak decyzji o odrolnieniu stanowi rażące naruszenie zasad sporządzania planu miejscowego
Skład orzekający
Joanna Tuszyńska
przewodniczący
Piotr Fronc
sprawozdawca
Agnieszka Nawara - Dubiel
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących odrolnienia gruntów rolnych przy sporządzaniu planów miejscowych oraz zasady proporcjonalności przy wprowadzaniu zakazów w planach miejscowych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznych przepisów ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych oraz ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a także konkretnych okoliczności faktycznych sprawy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnych kwestii planowania przestrzennego, które mają bezpośredni wpływ na właścicieli nieruchomości, a także pokazuje, jak sądy interpretują przepisy dotyczące ochrony gruntów rolnych i równoważą interesy publiczne z prawem własności.
“Nieważny plan zagospodarowania: Sąd uchylił zakaz grodzeń i uchwałę ws. dróg z powodu braku zgody na odrolnienie.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Kr 853/24 - Wyrok WSA w Krakowie Data orzeczenia 2024-11-06 orzeczenie nieprawomocne Data wpływu 2024-06-19 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie Sędziowie Piotr Fronc /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 6150 Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego 6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym) Hasła tematyczne Planowanie przestrzenne Sygn. powiązane II OSK 749/25 - Wyrok NSA z 2025-09-10 Skarżony organ Inne Treść wyniku stwierdzono nieważność zaskarżonej uchwały w części Powołane przepisy Dz.U. 2003 nr 80 poz 717 art 28 ust 1 Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Joanna Tuszyńska Sędziowie: WSA Piotr Fronc (spr.) WSA Agnieszka Nawara - Dubiel Protokolant: sekretarz sądowy Anna Bubula po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 października 2024 r. sprawy ze skargi J. F. na uchwałę nr XXXI/330/17 Rady Gminy Zabierzów z dnia 30 czerwca 2017 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru – "Otulina Rezerwatu Przyrody Skała Kmity" I. stwierdza nieważność części tekstowej i części graficznej zaskarżonej uchwały w zakresie obszarów oznaczonych symbolami "1 KD-D" oraz "2KD-D"; II. stwierdza nieważność § 5 ust. 8 zaskarżonej uchwały; III. w pozostałej części skargę oddala; IV. zasądza od Gminy Zabierzów na rzecz skarżącego J. F. kwotę 897 (osiemset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Uzasadnienie Uzasadnienie. J. F. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na uchwałę Nr XXXI/330/17 Rady Gminy Zabierzów z dnia 30 czerwca 2017 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru - "Otulina Rezerwatu Przyrody Skała Kmity", domagając się stwierdzenia nieważności tej uchwały, zarzucając naruszenie prawa materialnego oraz rażące naruszenie procedury planistycznej podczaj jej podejmowania -to jest: I. art. 17 pkt 6 lit. c) i art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym w zw. z art. 7 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1161) wskazując, iż przeznaczenia gruntów rolnych i leśnych na cele nierolnicze i nieleśne, wymagające zgody, o której mowa w ust. 2 tego artykułu, dokonuje się w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. Zmiana przeznaczenia gruntów na cele nierolne i nieleśne dotyczy obszarów 1MN, 1KS, 2K, 3K, 4K, 1KD-D i 2KD-D (łącznie obszaru ponad 6 hektarów gruntów o charakterze rolnym i leśnym); II. art. 9 ust. 4, art. 15 ust. 1, 17 pkt 4 i art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, mającego postać sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego sprzecznego z ustaleniami studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego uchwalonego uchwałą Nr L/488/10 Rady Gminy Zabierzów z dnia 16 lipca 2010 r. w sprawie uchwalenia zmiany Studium Uwarunkowań i Kierunków Zagospodarowania Przestrzennego Gminy Zabierzów, między innymi w zakresie nieruchomości składających się z działek ewidencyjnych o nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...],[...] Obręb [...] R. (dawna działka [...] Obręb [...] R. działki nr [...],[...], [...] Obręb [...] R. ; działki nr [...], [...], [...] Obręb [...] R. (dawna działka [...] obręb [...] R. działki nr [...], [...], [...], [...] Obręb 0019 S. (dawna działka [...] Obręb 0. ), których to obszar został określony w dokumencie Studium jako obszary "R" tj. rolne. Natomiast wyżej wymienione nieruchomości o obszarze wynoszącym ponad 20 hektarów zostały określone w przedmiotowym miejscowym planie jako obszar zieleni nieurządzonej "ZR". Dokument Studium również wskazywał obszary zieleni nieurządzonej lecz w zupełnie innym obszarze (o powierzchni około hektara) i nie pokrywającym się z obszarami zieleni nieurządzonej w przedmiotowym miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego; III. art. 13 ust.3 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. Prawo ochrony przyrody w zw. art. 7 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 6 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, poprzez przekroczenie kompetencji ustawowej i wydanie aktu z zakresu kompetencji innego organu co miało postać wprowadzenia przez Radę Gminy Zabierzów, jako organu nieuprawnionego zakazów właściwych dla otuliny rezerwatu przyrody, pomimo braku istnienia otuliny na nieruchomości skarżącego przy jednoczesnym przekroczeniu kompetencji przyznanych Radzie, która w zakresie wprowadzenia zakazów działała bez stosownego rozstrzygnięcia Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska ustanawiającego otulinę i zakazy w niej obowiązujące; IV. art. 140 kodeksu cywilnego w zw. z art. 1 ust. 2 pkt 7, art. 4. ust. 1 i art. 6 ust. 2 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz art. 4 ustawy prawo budowlane w związku z art. 2, art. 30, art. 31 ust. 1 i ust. 3 i art. 64 ust. 3 Konstytucji RP poprzez przekroczenie władztwa planistycznego przez Radę Gminy Zabierzów i nieuzasadnioną ingerencję w prawo własności skarżącego uniemożliwiającą mu jakiekolwiek racjonalne zagospodarowanie nieruchomości: - art. 1 ust. 2 pkt 7 w związku z art. 6 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym poprzez brak uwzględnienia prawa własności skarżącego i dotychczasowego sposobu zagospodarowania nieruchomości przy określaniu przeznaczenia przedmiotowych działek i określenie przeznaczenia przedmiotowych działek, jako wyłączonych spod zabudowy mimo że nie istnieją obiektywne przesłanki uzasadniające takie ograniczenie w prawie ich zagospodarowania gdy jednocześnie nieruchomości stanowiące własność gminy Zabierzów (numer [...] i [...] obręb R.) położone w otoczeniu działek objętych zakazem zabudowy została uznana za zdatną do zabudowy, a ich sposób użytku za niesprzeczny z ładem przestrzennym pomimo rażącego odstępstwa w przeznaczeniu działki o nr [...] obręb R. (obszar 1KS) w stosunku do przeznaczenia tego terenu w dokumencie Studium; - art. 27 w zw. z art. 20 ust. 1 ww. ustawy poprzez uznanie przez Radę Gminy Zabierzów, iż projekt planu jest zgodny z postanowieniami zawartymi w Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego, pomimo zmiany przeznaczenia terenów w stosunku do przeznaczenia wskazanego w dokumencie Studium bez dochowania procedury uprzedniej zmiany studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego przed uchwaleniem planu gospodarowania przestrzennego; V. art. 17 pkt 12, pkt 13 i pkt 14, art. 18 ust. 1 w zw. z art. 20 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym poprzez głosowanie Rady Gminy Zabierzów o rozpatrzeniu uwag wniesionych przez spółkę K. sp. z o.o. w zakresie innych nieruchomości (numerów działek) niż zawartych w piśmie zawierającym uwagi do projektu MPZP tejże spółki, a tym samym poprzez nieprawidłowe rozstrzygnięcie o sposobie rozpatrzenia uwag przez pominięcie w tekście uchwały działki o nr ewidencyjnym [...] obręb [...] R. w gminie Z. . Nadto skarżący w toku postępowania w piśmie z dnia 11 kwietnia 2024r. (k. 314), zarzucił również istotne naruszenie proceduralne (art. 28 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym), które skutkować winno w ocenie skarżącego stwierdzeniem nieważności całego planu. Skarżący podniósł, iż uchwałą Rady Gminy Zabierzów z dnia 29 listopada 2013r. nr XL/348/13 w sprawie przystąpienia do sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru - "Otulina Rezerwatu Przyrody Skała Kmity" organ określił w załączniku graficznym zakres obszarowy procedowanego planu. Następnie organ przystąpił do procedowania kolejnego planu zagospodarowania, albowiem uchwałą Nr XX/348/13 Rady Gminy Zabierzów z dnia 22 lipca 2016r. w sprawie przystąpienia do sporządzenia zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego sołectw Balice, Rząska, Szczyglice w Gminie Zabierzów przyjętego uchwałą Nr XXIII/168/12 Rady Gminy Zabierzów z dnia 15 czerwca 2012r." – przy czym zakres procedowania kolejnego planu zdaniem skarżącego planu pokrywa się częściowo z obszarem planu "Otulina Rezerwatu Przyrody Skała Kmity". Skarżący wskazując na powyższe zarzuty wniósł o stwierdzenie nieważności uchwały w całości, ewentualnie w zakresie w jakim dotyczy ona nieruchomości skarżącego oraz o zasądzenie kosztów postępowania sądowego. Organ w odpowiedzi wniósł o oddalenie skargi, przedstawiając obszerną argumentację na uzasadnienie swojego stanowiska. Wyrokiem z dnia 19 marca 2021r. sygn. akt II SA/Kr 413/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na skutek rozpoznania skargi stwierdził częściową nieważność kwestionowanego planu, oddalając skargę w pozostałym zakresie. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiedli zarówno skarżący jak i organ. Na skutek rozpoznania skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 11 kwietnia 2024r. sygn. akt II OSK 1791/21 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie odstępując jednocześnie od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego brak przeprowadzenia w przedmiotowej sprawie rozprawy poprzedzającej wydanie wyroku przez Wojewódzki Sąd Administracyjny stanowił kwalifikowaną podstawę prawną wskazującą na wadliwość przeprowadzonego postępowania sądowego i skutkować musiał uchyleniem zaskarżonego wyroku. Jednocześnie wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny odstąpił od oceny merytorycznych zarzutów podniesionych w obu skargach kasacyjnych. W piśmie organu z 7 czerwca 2021 (skarga kasacyjna - k. 244) oraz na rozprawie w dniu 9 października 2024r. przeprowadzonej przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Krakowie, pełnomocnik organu w sposób jednoznaczny przyznał, że dla terenów oznaczonych w kontrolowanej uchwale symbolami 1 KDD i 2 KDD Gmina nie posiada decyzji o odrolnieniu tych terenów. Wskazano jednocześnie, iż przy procedowaniu poprzednio obowiązujących dla tego terenu planów miejscowych nie występowano do właściwego ministra o wydanie decyzji o wyrażenie zgody w przedmiocie przeznaczenia terenów rolnych na inne cele, gdyż powierzchnia tych terenów (przeznaczonych do zmiany) nie była większa niż pół hektara, a zatem zgodnie z ówcześnie obowiązującymi przepisami ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, zgoda na odrolnienie tych gruntów nie była potrzebna. Z kolei faktyczne odrolnienie tych gruntów i przeznaczenie pod drogę lokalną na mocy zapisów poprzednich planów miejscowych w ocenie organu ex lege zmieniło skutecznie przeznaczenie tych gruntów na cele nierolne, a zatem ich przeznaczenie na cele nierolne w kolejnym kwestionowanym planie miejscowym (z 30 czerwca 2017r.) nie wymagało już uzyskania zgody właściwego ministra na ich odrolnienie. Pełnomocnik podniósł, iż przebieg dróg oznaczonych w skarżonym planie symbolem 1 KDD i 2 KDD odpowiada przebiegowi drogi oznaczonej w poprzednim planie symbolem 40 KDD. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2024.935 t.j. z dnia 2024.06.26 dalej "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do art. 3 § 2 pkt 5 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego. Stosownie do art. 147 § 1 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5, stwierdza nieważność aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności. Przepisy te korespondują z art. 91 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 994 ze zm., dalej "u.s.g."), który przewiduje, że uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne. Z kolei zgodnie z art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1945, dalej "u.p.z.p.") – postrzeganym na ogół jako przepis szczególny wobec powołanego przepisu u.s.g. – istotne naruszenie zasad sporządzania studium lub planu miejscowego, istotne naruszenie trybu ich sporządzania, a także naruszenie właściwości organów w tym zakresie, powodują nieważność uchwały rady gminy w całości lub części. Zgodnie z art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym, każdy czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem, podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego. Powyższe oznacza, iż warunkiem wniesienia skargi na tej podstawie jest wykazanie przez skarżącego naruszenia jego indywidualnego interesu prawnego regulacjami kwestionowanej uchwały. Istnienie tego naruszenia przesądza de facto o trzech kwestiach: o istnieniu legitymacji prawnej skarżącego, o sposobie załatwienia skargi przez sąd oraz o granicach sprawy sądowoadministracyjnej ze skargi na uchwałę organu jednostki samorządu terytorialnego. Uwzględnienie skargi jest możliwe w zakresie w jakim uchwała narusza interes prawny skarżącego, a naruszenie tego interesu prawnego jest powiązane z nieprzestrzeganiem norm prawa powszechnie obowiązującego. Tylko takie naruszenie interesu prawnego lub uprawnienia kwestionowanym aktem może doprowadzić do uwzględnienia skargi, które ma charakter aktualny, a ponadto jest naruszeniem zindywidualizowanym, wymierzonym w realne i zdatne do wskazania dobra prawne, z których korzysta sam skarżący. W przypadku skargi w zakresie nieruchomości, które nie są własnością skarżącego podmiotu, sąd administracyjny może orzekać również tylko w granicach jego interesu prawnego, czyli w przypadku jeśli postanowienia planu miejscowego odnośnie do terenów sąsiednich naruszają interes prawny skarżącego. Z uwagi na to warunkiem skutecznego zaskarżenia określonych postanowień uchwały w trybie art. 101 ust. 1 u.s.g. jest nie tylko ich niezgodność z prawem ale równocześnie naruszenie przez te postanowienia interesu prawnego skarżącego. Składając skargę, musi on zatem wykazać naruszenie własnego interesu prawnego, polegające na istnieniu bezpośredniego związku pomiędzy zaskarżoną uchwałą, a własną, indywidualną i prawnie chronioną sytuacją. Z uwagi na to, w kontrolowanej sprawie skarga może być skuteczna tylko w zakresie w jakim zaskarżona uchwała narusza interes prawny skarżącego, gdyż jak wyżej wskazano skarga w trybie art. 101 ust. 1 u.sg. nie ma charakteru actio popularis. W tym postępowaniu orzeka się jedynie w granicach interesu prawnego skarżącego, co oznacza, że w przypadku stwierdzenia istotnego naruszenia zasad bądź trybu sporządzania planu miejscowego, sąd może stwierdzić nieważność uchwały w części wyznaczonej interesem prawnym skarżącego. Jeżeli skarżący wywodzi swój interes z prawa własności nieruchomości oraz z prawa użytkowania wieczystego nieruchomości, to stwierdzenie nieważności aktu powinno zasadniczo nastąpić tylko w odniesieniu do części planu miejscowego dotyczącej tych nieruchomości, a w szerszym zakresie tylko wówczas, gdy jest to niezbędne dla zachowania spójności ustaleń planistycznych. W niniejszej sprawie interes prawny skarżącego naruszają postanowienia uchwały, dotyczące jego działek oznaczonych ewidencyjnie jako działka nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], Obręb [...] R. . Ponadto za postanowienia zaskarżonej uchwały, które jednocześnie istotnie naruszają przepisy prawa należało uznać te jej postanowienia, które dotyczą terenów oznaczonych w planie symbolem "1KD-D" oraz "2KD-D" w zakresie w jakim wykracza to poza działki należące do skarżącego, albowiem jest to niezbędne dla zachowania spójności ustaleń planistycznych. Nadto jako nieważne Sąd uznał postanowienia § 5 ust. 8 uchwały, dotyczący zakazu realizacji ogrodzeń. Postanowień zaskarżonej uchwały, które nie dotyczą interesu prawnego skarżącego, Sąd nie oceniał merytorycznie. Dotyczy to w szczególności terenów oznaczonych symbolami: "1KS", "1MN". Teren oznaczony symbolem 1 MN oraz 1KS jest znacznie oddalony od terenów należących do skarżącego, a postanowienie co do ich zagospodarowania, przy uwzględnieniu położenia tych terenów, nie dają podstaw do uznania aby naruszały one interes prawny skarżącego. Postanowienia uchwały odnośnie do terenu 1K dopuszczają jego zagospodarowanie, w tym zabudowę w stopniu, który nie oddziaływuje na działki skarżącego. Zauważyć zresztą należy, iż przeznaczenia terenów oznaczonych symbolem 1 K skarżący nie kwestionował w swojej skardze, ograniczając się jedynie do terenów oznaczonych symbolami 2K, 3K, 4K – o czym w dalszej części rozważań. Co się tyczy "Otuliny Rezerwatu Przyrody Skała Kmity", to postanowienia planu nie kreują zastępczo żadnej formy ochrony przyrody w rozumieniu przepisów o ochronie przyrody. Granice planu poprowadzono opierając się jedynie na wskazanej w Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy Zabierzów projektowanej otulinie rezerwatu przyrody "Skała Kmity", stąd też przyjęto nazwę własną planu miejscowego jako dla obszaru - "Otulina Rezerwatu Przyrody Skała Kmity"- wypełniając tym samym nakaz wynikający ze Studium. Podkreślić jednak należy, iż jak wynika z § 7 ust. 2 zaskarżonej uchwały, zakazy i ograniczenia związane z istnieniem rezerwatu nie wynikają z samego planu tylko z aktów ustanawiających obszar rezerwatu, do których jedynie odwołuje się plan, a zatem plan w tym zakresie ma znaczenie jedynie informacyjne. Dlatego jego postanowienia również odnośnie do tego obszaru nie naruszają interesu prawnego skarżącego. Co się tyczy pozostałych terenów i procedury planistycznej odnośnie do uwag spółki K. w zakresie działki nr [...], to należy wyrazić pogląd, że po pierwsze w tym zakresie brak naruszenia interesu prawnego skarżącego jest oczywisty i nie został przez niego w żadnym stopniu wykazany. Skarżący w toku postępowania był dwukrotnie wzywany do wykazania interesu prawnego uzasadniającego wniesienie niniejszej skargi: postanowieniem z dnia 13 września 2019r.(k. 63) oraz postanowieniem z dnia 25 października 2024r., które dotyczyło stricte działki nr [...] (k. 398). Drugie z wezwań Sądu pozostało bez jakiejkolwiek odpowiedzi, zaś w odpowiedzi na pierwsze zobowiązanie Sądu skarżący w piśmie z dnia 30 września 2019r. (k.73-79) wskazał nieruchomości stanowiące jego własność lub pozostające w jego użytkowaniu wieczystym. Wśród wymienionych nieruchomości brak działki nr [...]. Po drugie nawet w przypadku wykazania w powyższym zakresie interesu prawnego skarżącego wskazać należy, iż jest to zarzut całkowicie bezpodstawny, albowiem Spółka K. nie zgłaszała uwag w toku procedury planistycznej w zakresie działki nr [...]. Jak wynika ze szczegółowej analizy akt dokumentacji planistycznej Spółka K. pismem z dnia 3 kwietnia 2015r. (k.135 akt planistycznych, Tom I) - na wstępnym etapie procedury planistycznej zgłosiła swoje wnioski – min. w zakresie dz. [...]. Wnioski te zostały rozpoznane przez organ planistyczny, a fakt ich zgłoszenia i sposób rozpoznania obrazuje Wykaz wniosków do miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego – pozycja 24 ( vide k. 44-45 Tom I akt planistycznych). Co zaś tyczy się uwag do projektu planu zgłoszonych przez Spółkę K. , to zostały one zgłoszone za pismem z dnia 26 kwietnia 2017r. ( k.333-335 akt planistycznych Tom II). Wśród szeregu działek wymienionych w/w piśmie zawierających uwagi do projektu planu brak jest działki nr [...]. W konsekwencji organ planistyczny w ustosunkowaniu się do zgłoszonych przez K. uwag do projektu planu miejscowego odnosi się do poszczególnych nieruchomości, nie wymienia jednak działki [...], albowiem nie była ona przedmiotem zgłoszonych uwag. ( vide k.333-335 oraz k. 254 poz. 8 Tom II akt planistycznych). Po trzecie wobec postawionych zarzutów proceduralnych wskazanych wyżej wskazać też należy, iż procedura uchwalenia skarżonego planu w kontekście ustalenia jego ewentualnych istotnych uchybień skutkujących nieważnością całego planu podlegała już badaniu sądowemu - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, jak i Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie bowiem w dniu 12 marca 2019 r. sygn. akt: II SA/Kr 1605/18 na skutek rozpoznania skargi Wojewody Małopolskiego na przedmiotową uchwałę z dnia 30 czerwca 2017r. skargę oddalił, zaś Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 15 września 2022r. sygn. akt II OSK 2408/19 oddalił skargę kasacyjną od wyroku Sądu I instancji. Zatem w/w Sądy nie dopatrzyły się istotnych uchybień proceduralnych, które implikowałyby konieczność stwierdzenia nieważności całego planu ( w tym także kwestii nieprawidłowości przy rozpatrywaniu uwag zgłoszonych przez Spółkę K. w toku procedury planistycznej). Powyższe stanowisko NSA oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Sąd rozpoznający niniejszą sprawę podziela. Warto w tym miejscu zaznaczyć , iż poczynione wyżej uwagi w zakresie braku istotnych naruszeń procedury planistycznej, które powodować by musiały nieważność całego planu - zachowują swoją aktualność również w odniesieniu do zarzutu wadliwości uchwały intencyjnej o przystąpieniu do sporządzenia skarżonego planu – o czym szerzej będzie mowa w dalszej części uzasadnienia. Przechodząc do części rozważań dotyczących postanowień planu, które zostały unieważnione należy wskazać, że § 5 ust. 8 uchwały stanowi: "W obszarze planu ustala się zakaz realizacji i ogrodzeń". To postanowienie planu należy ocenić za naruszające granice władztwa planistycznego i jednocześnie naruszające interes prawny skarżącego, który wypasa na części swojego gospodarstwa różne zwierzęta. Brak możliwości wykonywania nowych grodzeń zależnie od potrzeb, uniemożliwia, bądź utrudnia mu utrzymanie inwentarza żywego na tym terenie. Jak też trafnie podnosi skarżący, brak ogrodzenia zagraża zwierzętom i użytkownikom okolicznych dróg oraz magistrali kolejowej relacji Zabrze – Kraków, gdyż zwierzęta mogą dostać się w ich okolice. Argumentacja organu uzasadniająca przyjęte rozwiązanie planistyczne jest natomiast zbyt ogólna i nie zasługuje na uwzględnienie. Organ wskazuje bowiem na konieczność zakazu budowy ogrodzeń w celu zapewnienia korytarzy migracyjnych zwierząt i bliskość rezerwatu. Podkreślić jednak należy, że przedmiotowy zakaz dotyczy całego obszaru planu i stanowi generalny zakaz sytuowania jakichkolwiek ogrodzeń. Z akt planistycznych nie wynika natomiast, aby istniało realne uzasadnienie dla tak kategorycznych zakazów w obrębie całego terenu planu. Przyjmując określone rozwiązania, które ingerują w prawo własności w tym wolność zabudowy, organ jest zobowiązany przyjmować optymalne rozwiązania mieszczące się w granicach obowiązujących przepisów i respektować zasadę proporcjonalności. Rolą organu planistycznego jest w każdym wypadku rozważenie, czy przyjęte rozwiązania nie są szczególnie krzywdzące dla interesu indywidualnego, w świetle zasady sprawiedliwości społecznej i zachowania pewnych proporcji nakładanych ciężarów i ograniczeń praw (art. 2 i 31 ust. 3 Konstytucji RP). Argumentacja wskazana przez organ oraz dokumenty akt planistycznych wskazują, że całkowity zakaz sytuowania jakichkolwiek ogrodzeń, bezzasadnie narusza uprawnienie m.in. skarżącego, do budowy na swoich nieruchomościach ogrodzeń. Taki zakaz po pierwsze musi być znacznie wnikliwiej uzasadniony np. stosownymi dokumentami, z których wynikają szlaki migracyjne określonych zwierząt (których w aktach sprawy brak i nie wynika by problematyka ta była bardziej szczegółowo badana na etapie procedowania planu). Ponadto, co do zasady powinien dotyczyć części terenów, a nie obszaru całego planu. Z analizy dokumentacji planistycznej wynika jedynie powtarzany w kilku dokumentach (min. w uzgodnieniu Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Krakowie z dnia 30.09.2016r. k. 218/2 Tom II akt planistycznych, w Opracowaniu Ekofizjograficznym ze stycznia 2015r, - k. 35, 48/2, w Prognozie Odziaływania na Środowisko – z września 2015r. k. 45, 55 ) ogólny postulat konieczności zachowania korytarzy ekologicznych - migracyjnych dla zwierząt. Dokumenty nie precyzują bliżej istnienia ani przebiegu tych korytarzy. W tej sytuacji wprowadzenie ogólnego zakazu realizacji ogrodzeń na obszarze całego planu miejscowego narusza zasadę proporcjonalności. Co więcej organ stara się uzasadnić wprowadzenie zakazu realizacji ogrodzeń wymogami ochrony środowiska, gdy tymczasem zakaz wprowadzony jest w Rozdziale 2 Planu miejscowego (Zasady ochrony i kształtowania ładu przestrzennego), nie zaś w Rozdziale 3 (Zasady ochrony środowiska, przyrody i krajobrazu kulturowego), co tym bardziej poddaje w wątpliwość zasadność wprowadzonego ograniczenia i rzeczywiste cele, jakimi kierował się organ wprowadzając powyższy zakaz. Wobec powyższego, w ocenie Sądu w realiach niniejszej sprawy wprowadzony zakaz grodzeń stanowi istotne naruszenie zasad sporządzania planu miejscowego, i jako taki winien być wyeliminowany z kwestionowanego planu miejscowego. Co się tyczy terenów oznaczonych symbolami 1KD-D i 2KD-D, to rozstrzygnięcie Sądu wynika przede wszystkim z tego, że teren ten wymagał uprzedniego tzw. odrolnienia, czego nie dokonano. Zgodnie z art. 7 ust. 2 punkt 1 ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (w brzmieniu obowiązującym w dacie uchwalenia skarżonego planu - Dz.U.2013.503 z dnia 2013.04.25) przeznaczenie na cele nierolnicze i nieleśne gruntów rolnych stanowiących użytki rolne klas I-III - wymaga uzyskania zgody ministra właściwego do spraw rozwoju wsi. W myśl art. 2 ust. 1 punkt 1 w/w ustawy gruntami rolnymi, w rozumieniu ustawy, są grunty określone w ewidencji gruntów jako użytki rolne. Przepis § 68 ust. 1 pkt. 1c Rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz.U.2019.393 t.j) stanowił natomiast, że grunty rolne dzielą się na użytki rolne, do których zalicza się łąki trwałe, oznaczone symbolem – Ł. Jak natomiast wynika z uproszczonych wypisów z ewidencji gruntów, stanowiących załączniki do pisma organu z 22.01.2021r., grunty oznaczone symbolami 1KD-D i 2KD-D są użytkami rolnymi oznaczonymi symbolem Ł III, a zatem ich przeznaczenie na cele nierolniczy wymagało stosownej zgody, której nie uzyskano i co przyznał wprost organ na rozprawie w dniu 9 października 2024r. Zgodnie z art. 4 pkt 6 w/w ustawy przez przeznaczenie gruntów na cele nierolnicze rozumie się - ustalenie innego niż rolniczy sposobu użytkowania gruntów rolnych. Zaznaczyć należy, że zmiana przeznaczenia terenu rolnego na nierolniczy to nie tylko zmiana przeznaczenie terenu z rolnego na budowlany, ale jakiekolwiek inne przeznaczenie terenu dotychczas rolniczego. Takim nierolniczym przeznaczeniem jest także przeznaczenie pod drogę publiczną. Nie można się w tym zakresie zgodzić z argumentacją organu co do tego, że planowana droga publiczna to urządzona droga dojazdowa rzekomo do gruntów rolnych, i że w związku z tym nie nastąpiła utrata charakteru rolnego położonych pod nią terenów, przez co nie zachodzi potrzeba uzyskania zgody na ich nierolnicze przeznaczenie. Kwestionowane przeznaczenie, to przeznaczenie pod drogi publiczne, które mają oczywiście inny status niż droga dojazdowa do gruntów rolnych, a ponadto drogi te prowadzą do planowanego węzła publicznego transportu co wynika wprost z postanowień planu dla terenu 1KS (zintegrowany węzeł publicznego transportu pasażerskiego wraz z urządzeniami budowlanymi i uzbrojeniem terenu). Zatem jest to droga publiczna ewidentnie nie związana z rolnictwem, a co za tym idzie w przedmiotowym wypadku wymagane było tzw. odrolnienie terenów pod planowanymi drogami, którego nie przeprowadzono. Nie można się również zgodzić z argumentacją organu, iż przeznaczenie tych terenów w poprzednim planie pod drogę ma skutek "odrolnienia tych gruntów ex lege". Twierdzenie takie bowiem nie wynika z żadnego przepisu prawa, brak jest też orzecznictwa lub poglądów doktryny, które potwierdzałyby prawidłowość takiego rozumowania i wnioskowania. Co prawda do 26 maja 2013r. obowiązywał art. 7 ust 1 i 2 pk.1 w/w ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych w brzmieniu: 1. Przeznaczenia gruntów rolnych i leśnych na cele nierolnicze i nieleśne, wymagającego zgody, o której mowa w ust. 2, dokonuje się w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, sporządzonym w trybie określonym w przepisach o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. 2. Przeznaczenie na cele nierolnicze i nieleśne: 1) gruntów rolnych stanowiących użytki rolne klas I-III, jeżeli ich zwarty obszar projektowany do takiego przeznaczenia przekracza 0,5 ha - wymaga uzyskania zgody Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z której to regulacji wynika, iż zgoda właściwego Ministra na odrolnienie nie była wymagana , jeżeli projektowany do takiego odrolnienia obszar nie przekraczał 0,5 ha – na czym opiera się argumentacja organu. Niemniej jednak kolejna nowela cytowanego przepisu wprowadzona Ustawą z dnia 8 marca 2013r. o zmianie ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz.U.2013.503 z dnia 2013.04.25), która weszła w życie 26 maja 2013r. wprowadziła kategoryczny nakaz uzyskania w każdej sytuacji, w przypadku przeznaczenia w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego gruntów rolnych stanowiących użytki rolne klas I-III na cele nierolne - zgody ministra właściwego do spraw rozwoju wsi. Znowelizowany przepis nie wprowadzał już wyjątku, jak poprzednia regulacja, wynikającego z powierzchni zwartego obszaru odralnianego. Przepis ten, ani żadna inna regulacja prawna nie upoważniała organu do odstąpienia od procedury uzyskania zgody – przy procedowaniu planu zagospodarowania już w okresie obowiązywania tej noweli – tj. po 26 maja 2013r. Nawet gdyby dany grunt w poprzednim planie był już przeznaczony na cele nierolne bez zgody właściwego ministra, nie oznacza to zwolnienia z obowiązku uzyskania zgody rolnej w aktualnie kontrolowanym planie. Poglądu takiego nie wyrażono również w orzecznictwie ani w doktrynie. W orzecznictwie natomiast wykształcił się pogląd, iż "zasadniczo nie jest dopuszczalne domaganie się wydania kolejnej decyzji w sprawie zgody na zmianę przeznaczenia gruntu rolnego na cel nierolny, gdy taka decyzja została wydana i obowiązuje. Jeżeli więc określony teren został objęty zgodą na zmianę przeznaczenia gruntu rolnego na cele nierolne, uzyskaną przy sporządzaniu miejscowego planu, który utracił moc, to organ gminy, sporządzając plan miejscowy na podstawie ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, nie jest zobowiązany do wystąpienia o zgodę na taką zmianę na podstawie art. 17 pkt 6 lit. c u.p.z.p." (Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15.09.2022r. II OSK 2408/19 , LEX nr 3420698). W identyczny sposób wypowiedział się NSA w wyroku z dnia 13.04.2022r. I OSK 1494/21 ( Lex nr 3337432), w wyroku z dnia 2.03.2023r. II OSK 2433/22 (Lex nr 3555757), w wyroku NSA z 15.09.2022r. sygn. akt II OSK 2408/19. Podobne stanowisko wyraził także Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie z dnia 19 marca 2021r. sygn. akt IV SA/Wa 2537/20 ( Lex nr 3185483). Wynika z powyższego, że warunkiem możliwości przeznaczenia gruntów rolnych na cele nierolne w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego jest uzyskanie i istnienie w obrocie prawnym decyzji właściwego ministra, wyrażającej zgodę na taką zmianę przeznaczenia. Natomiast "dokonanie w planie miejscowym zmiany przeznaczenia gruntów rolnych lub leśnych na cele nierolnicze i nieleśne bez wymaganej zgody właściwego organu (ministra albo marszałka województwa) godzi jednocześnie w materialnoprawne gwarancje ochrony tych gruntów, wynikające z art. 3 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 7 ust. 2 u.o.g.r.l., a polegające na ograniczaniu przeznaczania gruntów rolnych i leśnych na cele nierolnicze i nieleśne. Tego rodzaju naruszenie skutkuje więc też "merytoryczną" wadliwością postanowień planu dokonujących zmiany dotychczasowego, rolnego lub leśnego przeznaczenia gruntów i wprowadzających sprzeczny z tym przeznaczeniem sposób ich zagospodarowania i zabudowy - a tym samym stanowi również naruszenie zasad sporządzania m.p.z.p. Prawidłowość takiej kwalifikacji potwierdza orzecznictwo sądów administracyjnych, uznające wprowadzanie do planów miejscowych postanowień naruszających ustawowe ograniczenia w przeznaczaniu gruntów rolnych lub leśnych na cele nieleśne i nierolnicze także za istotne naruszenie zasad sporządzania planu miejscowego" ( por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 6 czerwca 2024 r. IV SA/Po 307/24 Lex nr 3724035). Reasumując powyższą część rozważań raz jeszcze zaakcentować należy, iż procedura uchwalenia kwestionowanego planu rozpoczęła się w dniu 29 listopada 2013r. ( Uchwała nr XL/348/13 Rady Gminy Zabierzów w sprawie przystąpienia do sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru - "Otulina Rezerwatu Przyrody Skała Kmity) i trwała aż do dnia uchwalenia kwestionowanego planu – tj. do dnia 30 czerwca 2017 r., kiedy to Rada Gminy Zabierzów podjęła uchwałę Nr XXXI/330/17 w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru - "Otulina Rezerwatu Przyrody Skała Kmity". W okresie tym obowiązywał już art. 7 ust.1 i 2 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych w brzmieniu zmienionym nowelą wprowadzoną Ustawą z dnia 8 marca 2013r. o zmianie ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz.U.2013.503 z dnia 2013.04.25), która weszła w życie 26 maja 2013r – wymagającą każdorazowo zgody na odrolnienie gruntów rolnych w przypadku zamiaru ich przeznaczenia na cele nierolne w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. Skoro zatem zgody takiej organ nie uzyskał tak w toku przeprowadzonej procedury planistycznej, ani też nie była ona wydawana we wcześniejszym okresie - to doszło do istotnego naruszenia zasad sporządzenia planu miejscowego. Podkreślić bowiem należy, że organ nie wykazał, aby kiedykolwiek uzyskano zgodę na odrolnienie tych terenów. Co więcej przyznał wprost, że zgody takiej nie uzyskał. Tego rodzaju naruszenie skutkuje uznaniem za wadliwe postanowień planu, dokonujących zmiany dotychczasowego rolnego przeznaczenia gruntów na cel nierolniczy jakim jest budowa drogi publicznej. Przeznaczenie w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego gruntów rolnych na cele nierolnicze bez wymaganej zgody właściwego organu stanowi natomiast istotne naruszenie art. 28 ust. 1 u.p.z.p. w zw. z w/w przepisami ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych. Odnośnie terenów znaczonych w planie symbolem 1 KDD i 2KDD wyjaśnić należy jeszcze jedną kwestię. Wg twierdzeń organu przebieg tych terenów (dróg) pokrywa się z określonym - we wcześniejszym Miejscowym Planie Zagospodarowania Przestrzennego sołectw Balice, Rząska, Szczyglice w Gminie Zabierzów przyjętym uchwałą Nr XXIII/168/12 Rady Gminy Zabierzów z dnia 15 czerwca 2012r. - terenem oznaczonym symbolem 40 KDD-L. Już tylko proste porównanie części graficznej skarżonego planu z Planem miejscowym z 2012r. zdaje się w sposób jednoznaczny zaprzeczać powyższemu twierdzeniu. Tereny 40KDD-L kończyły się na wysokości działki [...], gdy tymczasem tereny oznaczone w skarżonym planie symbolem 2KD-D sięgają znacznie dalej na wschód ( już za działką [...]). Nadto na styku terenów 1KD-D z terenami 2KD-D wydzielony teren ulega znacznemu powiększeniu ( rozszerzeniu) w kierunku terenu 6KDW, podczas gdy w planie z 2012r. tereny 40KDD-L były wyznaczone równoległymi biegnącymi liniami , zakręcającymi na wschód w rejonie działki [...], bez jakichkolwiek rozszerzeń terenu w tym obszarze. Co więcej droga oznaczona symbolem 1KD-D i 2KD-D jest szersza niż teren oznaczony symbolem 40KDD-L w planie z 2012r. – co potwierdza sam organ w swoim piśmie złożonym na rozprawie z dnia 25 października 2024r. – k. 397. Już zatem powyższa analiza, prowadzi do wniosku, iż przebieg terenów 1 KDD i 2 KDD nie pokrywa się w wcześniejszymi terenami drogowymi , oznaczonymi symbolem 40KDD-L. Zatem nawet w przypadku istnienia decyzji o odrolnieniu terenów objętych obszarem 40KDD-L ( której jak ustalono organ nie posiada) koniecznym było uzyskanie decyzji o odrolnieniu terenów przeznaczonych w planie pod nowoplanowaną drogę publiczną oznaczoną symbolem 1KDD oraz 2KDD. Takowej brak w aktach planistycznych. Brak decyzji o odrolnieniu stanowi rażące naruszenie zasad sporządzania planu miejscowego, które skutkować musi stwierdzeniem jego nieważności w tej części ( tj. terenów oznaczonych symbolami 1KDD i 2KDD). Za stwierdzeniem nieważności skarżonego planu w zakresie całego obszaru objętego symbolami 1KDD oraz 2KDD ( a zatem również w części, która wykracza poza nieruchomości stanowiące prawo własności lub użytkowania wieczystego skarżącego ) przemawia zasada konieczności zachowania spójności planu – rozumianej jako integralność oraz wzajemne powiązanie. Częściowe bowiem zachowanie fragmentów projektowanej drogi ( terenów 1KDD i 2 KDD) które będą zostawione pośród terenów o innym przeznaczeniu bez połączenia z drogą publiczną ( wschodnia część obszaru 2 KDD) lub fragmentu terenu prowadzącego "donikąd" jest całkowicie nieracjonalne, pozbawione jakiegokolwiek uzasadnienia i w tym sensie niespójne z innymi regulacjami i założeniami planu. Nadto brak decyzji o odrolnieniu dotyczy całego terenu oznaczonego symbolem 1 KDD oraz 2 KDD. Zatem skutki konsekwencji powyższego naruszenia zasad sporządzania planu odnieść należy nie tylko do terenów należących do skarżącego, ale również do pozostałych terenów tworzących spójną całość planowanej drogi publicznej oznaczonej w skarżonym planie symbolem 1KDD oraz 2 KDD. Pozostałe zarzuty, względem reszty wymienionych w skardze terenów, które należą do skarżącego, są w ocenie Sądu niezasadne. Co do terenów oznaczonych w planie jako RZ (mylnie określanych przez skarżącego w skardze jako tereny ZR vide k. 4 akt) - tereny zieleni nieurządzonej, zmiana przeznaczenia mieści się w dotychczasowym przeznaczeniu rolnym, i jest zgodna jest ze studium. Nadto w ewidencji tereny te oznaczone są jako łąki, a zatem zmiana nie narusza przepisów zarzuconych w skardze. Przeznaczenie w planie miejscowym terenów zieleni nieurządzonej, oznaczonych na rysunku planu symbolami identyfikacyjnymi RZ, plan miejscowy określa w § 9 ust. 7 pkt 1 uchwały jako: tereny rolnicze stanowiące łąki trwałe z zadrzewieniami i zakrzewieniami, pełniące funkcje lokalnych powiązań przyrodniczych, w formie terenów trawiastych, pastwisk oraz zieleni stanowiącej obudowę biologiczną zbiorników i cieków wodnych. Opisane przeznaczenie terenów jest zatem zgodne z zapisami studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy Zabierzów, które przewiduje dla ww. działek przeznaczenie rolne - R. Obejmują one tereny rolne, w tym tereny gleb o wysokich klasach bonitacyjnych, łąki, niezainwestowane tereny otwarte oraz niewielkie enklawy rolniczej zabudowy rozproszonej (istniejąca zabudowa zagrodowa). Zapisy kwestionowanego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego statuują dopuszczalne ograniczenia dla nieruchomości skarżącego, w kontekście realizacji celu w postaci zachowania obszarów rolniczych, w ramach dopuszczalnego władztwa planistycznego, którego organ nie przekroczył. Podobnie zresztą rzecz ma się odnośnie terenów oznaczonych w planie jako R. Zaznaczyć należy, że plan ogranicza skarżącego w zagospodarowaniu w/w terenów oznaczonych jako RZ - przede wszystkim poprzez zakaz nowej zabudowy. Niemniej jednak organy mogły wprowadzić te ograniczenia z uwagi na zapisy studium (vide k.150, k.152, 154,167,168), którego celem było utrzymanie dotychczasowego rolnego użytkowania terenu, zabezpieczenie wartości przyrodniczych i krajobrazowych, zachowanie otwartych przestrzeni o wysokich walorach karajobrazowych , w tym bez prawa zabudowy tych terenów. Biorąc pod uwagę, że § 14 uchwały planistycznej umożliwia wykorzystanie tych terenów zgodnie z dotychczasowym sposobem korzystania, należy uznać, że świadczy to o zachowaniu zasady proporcjonalności w ramach zastosowanego władztwa planistycznego. W zakresie infrastruktury technicznej, która przebiega przez działki rolne skarżącego, ewentualna lokalizacja takich urządzeń i sieci infrastruktury technicznej o znaczeniu lokalnym nie spowoduje zmiany ich przeznaczenia na cele nierolnicze, ponieważ sieci te będą przebiegać pod powierzchnią ziemi (por. wyrok NSA z dnia 22 października 2008 roku sygn. akt II OSK 567/08 oraz z dnia 12 września 2017 roku sygn. akt II OSK 2884/16, z dnia 21 września 2010 roku sygn. akt II OSK 1432/09). W orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że jeśli planowana inwestycja, ze względu na zlokalizowanie infrastruktury technicznej pod ziemią, poniżej warstwy wegetacyjnej gleby, nie spowoduje konieczności zaprzestania rolniczego użytkowania gruntów ani nie zakłóci tego użytkowania, to nie można jej potraktować jako przeznaczenia gruntów na cele nierolnicze. Wobec tego planowane przeznaczenie pod ciągi kanalizacyjne (tereny oznaczone w planie symbolami 2K, 3K i 4K), ze względu na zlokalizowanie ich pod ziemią, co z uwagi na warunki techniczne ich poprowadzenia, będzie miało miejsce poniżej warstwy wegetacyjnej gleby, nie spowoduje konieczności zaprzestania rolniczego użytkowania gruntów ani nie zakłóci tego użytkowania. Dlatego nie można takiego przeznaczenia potraktować jako przeznaczenie gruntów na cele nierolnicze, a także jako nadużycia władztwa planistycznego. Podkreślić też w tym miejscu należy, że na lokalizację sieci i urządzeń infrastruktury technicznej na terenach rolnych wg studium - a więc na terenach należących do skarżącego a oznaczonych w planie symbolem RZ - dokument studium zezwala wprost w Kierunkach Rozwoju i Zagospodarowania Przestrzennego Gminy Zabierzów ( k.150 Studium). Zupełnie bezazadnym jest zarzut skarżącego zawarty w piśmie z dnia 11 kwietnia 2024r. (k. 314), w którym skarżący zarzuca istotne naruszenie proceduralne, które skutkować winno stwierdzeniem nieważności całego planu. Skarżący zarzucił, iż uchwałą Rady Gminy Zabierzów z dnia 29 listopada 2013r. Nr XL/348/13 w sprawie przystąpienia do sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru - "Otulina Rezerwatu Przyrody Skała Kmity" organ określił w załączniku graficznym zakres obszarowy procedowanego planu, przy czym następnie organ przystąpił do procedowania kolejnego planu zagospodarowania, albowiem Uchwałą nr Nr XX/348/13 Rady Gminy Zabierzów z dnia 22 lipca 2016r. w sprawie przystąpienia do sporządzenia zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego sołectw Balice, Rząska, Szczyglice w Gminie Zabierzów przyjętego uchwałą Nr XXIII/168/12 Rady Gminy Zabierzów z dnia 15 czerwca 2012r." – przy czym zakres procedowania kolejnego zdaniem skarżącego planu pokrywa się częściowo z obszarem planu "Otulina Rezerwatu Przyrody Skała Kmity". Powyższe skutkować winno zdaniem skarżącego stwierdzeniem nieważności całego skarżonego planu. Jest to zarzut całkowicie nieuzasadniony. Po pierwsze skarżący jedynie twierdzi a nie wykazuje, iż załączniki graficzne (obszarowe) uchwał intencyjny pokrywają się ze sobą, a sama nazwa uchwały intencyjnej z 22 lipca 2016r.,choć być może faktycznie sugerująca, nie przesądza o zakresie obszarowym objętym zmianami drugiego z procedowanych planów. Przede wszystkim jednak zarzut niewłaściwego określenia obszarowego planu w poszczególnych procedurach dotyczyć ewentualnie mógłby drugiego z procedowanych planów ( tj. w sprawie zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Balice, Rząska, Szczyglice w Gminie Zabierzów), albowiem uchwała z dnia 29 listopada 2013r. w sprawie przystąpienia do sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru - "Otulina Rezerwatu Przyrody Skała Kmity" w sposób precyzyjny określa granice obszarowe procedowanego planu, a uchwalony w tej procedurze plan miejscowy pokrywa się obszarowo z załącznikiem graficznym uchwały intencyjnej z 29 listopada 2013r. Nie ma tu wątpliwości ani rozbieżności co do zakresu tego planu miejscowego, a zakresu obszarowego wynikającego z uchwały o przystąpieniu do sporządzenia tego planu. Natomiast kongnicją Sądu w ramach rozpoznawania przedmiotowej skargi i sprawy nie jest objęty plan miejscowy objęty Uchwałą Nr XXXVI/360/17 Rady Gminy Zabierzów z w sprawie zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Balice, Rząska, Szczyglice w Gminie Zabierzów. Na marginesie już tylko wspomnieć należy, iż z analizy zasięgu obszarowego planów miejscowych na kwestionowanym obszarze Gminy Zabierzów wynika, iż żaden z nich nie pokrywa się obszarowo z innym planem miejscowym. Wobec tego orzeczono w pkt I wyroku na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a., w pozostałym zakresie oddalając skargę w oparciu o art. 151 p.p.s.a, w pkt II wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. na które składają się koszt wpisu od skargi 300 zł, koszt wpisu od zażalenia 100zł, 17 zł opłaty skarbowej od pełnomocnictwa oraz koszt zastępstwa adwokackiego w wysokości 480 zł.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI