II SA/Kr 839/23

II SA/Kr 839/23 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2023-09-20
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2023-07-11
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Anna Kopeć
Mirosław Bator /sprawozdawca/
Paweł Darmoń /przewodniczący/
Symbol z opisem
6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne
Ochrona przyrody
Sygn. powiązane
III OSK 504/24 - Wyrok NSA z 2025-07-29
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 130 poz 1112
art 87 ust 1
Ustawa z dnia 3 lipca 2002 r. Prawo lotnicze
Sentencja
Dnia 20 września 2023 r. r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Paweł Darmoń Sędziowie: WSA Mirosław Bator (spr.) Asesor WSA Anna Kopeć Protokolant: starszy sekretarz sądowy Małgorzata Piwowar po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 września 2023 r. sprawy ze skargi Międzynarodowego Portu Lotniczego im. [...] sp. z o.o. z siedzibą w B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 24 kwietnia 2023 r. znak: SKO.OŚ/4170/101/2023 w przedmiocie udzielenia zezwolenia na usunięcie drzew. . skargę oddala.
Uzasadnienie
Starosta Krakowski decyzją z dnia 26 stycznia 2023 r. nr OS.III.5520.17.2019.BG działając na podstawie art. 82 ust. 1 pkt. 7 lit. a, w związku z art. 875 ust. 1 pkt. 2 ustawy z dnia 3 lipca 2002 r. Prawo lotnicze (t. j. Dz. U. z 2022 r., poz. 1235 ze zm.) oraz art. 104 K.p.a. po rozpatrzeniu wniosku Międzynarodowego Portu Lotniczego im. J. P. II K. – B. Sp.z.o.o.
w pkt 1/ zezwolił na usunięcie 34 drzew określonych w załączniku nr 1 stanowiącym integralną część niniejszej decyzji, będących zagrożeniem dla bezpieczeństwa ruchu lotniczego, a stanowiących naturalną przeszkodę, w powierzchni podejścia do progu 07 w rejonie lotniska K. - B. , oznaczoną w dokumentacji rejestracyjnej lotniska jako przeszkoda lotnicza nr 7, zlokalizowana w granicach działki ewidencyjnej nr [...] obręb [...] M. , będącej współwłasnością A. C., A. C. D. O.;
w pkt 2/ ustalił, że niniejsza decyzja staje się wykonalna nie wcześniej niż w dniu, w którym można przystąpić do użytkowania obiektu lotniskowego zgodnie z art. 54 albo art. 55 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane;
w pkt 3/ ustalił, że usunięcia drzew określonych w załączniku nr 1 stanowiącym integralną część niniejszej decyzji, dokona zarządzający lotniskiem, na własny koszt;
w pkt 4/ zobowiązał zarządzającego lotniskiem do zawarcia umowy z współwłaścicielami działki ewidencyjnej nr: [...] obręb [...] M. o wysokości odszkodowania za usunięcie drzew określonych w pkt 1 niniejszej decyzji, w terminie do 3 miesięcy od dnia ich usunięcia;
w pkt 5/ zobowiązał zarządzającego lotniskiem do poinformowania organu, o: terminie usunięcia drzew, zawarciu umowy o wysokości odszkodowania, określonej w pkt. 4 niniejszej decyzji.
W uzasadnieniu organ podniósł, że zgodnie z art. 82 ust. 1 pkt 7 lit. a ustawy Prawo lotnicze w celu zapewnienia bezpiecznej eksploatacji lotniska zarządzający lotniskiem wnioskuje o wydanie decyzji w sprawie usunięcia drzewa lub krzewu stanowiącego przeszkodę lotniczą do starosty właściwego dla nieruchomości, na której znajduje się przeszkoda lotnicza. Zgodnie z art. 875 ust. 1 ustawy Prawo lotnicze jeżeli w wyniku budowy, rozbudowy lub zmiany cech lotniska obiekt naturalny w postaci drzewa lub krzewu stał się przeszkodą lotniczą, jego usunięcia lub odpowiedniego przycięcia po uzyskaniu decyzji starosty, o której mowa w art. 82 ust. l pkt 7 lit. a, dokonuje na własny koszt: 1/ zakładający lotnisko - w przypadku budowy lotniska; 2/ zarządzający lotniskiem albo jednostka organizacyjna zarządzająca lotniskiem wpisanym wyłącznie do rejestru lotnisk i lądowisk wojskowych albo wpisanym wyłącznie do rejestru lotnisk i lądowisk lotnictwa służb porządku publicznego - w przypadku rozbudowy lub zmiany cech lotniska. Decyzja starosty staje się wykonalna nie wcześniej niż w dniu, w którym można przystąpić do użytkowania obiektu lotniskowego zgodnie z art. 54 albo art. 55 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane. W trakcie wizji terenowej przeprowadzonej w dniu 23.08.2022 r. wraz z współwłaścicielami działki ewidencyjnej nr [...] stwierdzono, że wnioskowane do usunięcia drzewa stanowią przeszkodę lotniczą nr [...] na podejściu do progu 07, położonego w granicach działki ewidencyjnej nr [...] w M. . Drzewa przekraczają powierzchnie ograniczające w rejonie podejścia do progu 07, zgodnie z dokumentacją pomiarową przedłożoną do wniosku. Przedmiotowa ekspertyza w dostateczny sposób precyzuje lokalizację przeszkody, obrazuje jej położenie sytuacyjne na odbitce mapy ewidencyjnej. W trakcie oględzin w terenie stwierdzono, że w rzeczywistości do usunięcia kwalifikują się 34 drzewa, a nie 8. Jest to wynikiem znacznego zagęszczenia drzew na działce nr [...] i przenikaniem się koron drzew. Drzewa te stanowią zagrożenie dla bezpieczeństwa ruchu lotniczego. Ustalono, że drzewa stanowią w istocie przeszkodę lotniczą określoną w dokumentacji lotniska jako przeszkoda lotnicza nr [...] na podejściu do progu 07, położonego w granicach działki ewidencyjnej nr [...] obręb [...] M. , a dowodem potwierdzającym, że drzewa te stanowią przeszkodę lotniczą jest dokumentacja rejestracyjna lotnisk w Polsce, w której zostały określone przeszkody lotnicze. W trakcie wizji ustalono również, że 10 drzew należących do gatunków orzech włoski, czereśnia i grusza są drzewami mającymi ok. 80 lat (pozostałość starego sadu), śliwy były sadzone w późniejszym czasie (ok. 20-30 lat), a pozostałe drzewa określone w tabeli dołączonej do protokołu są drzewami w wieku ok. 50 lat. Wątpliwości wzbudził natomiast fakt z jakiej przyczyny przedmiotowe drzewa stały się przeszkodami lotniczymi. Organ wskazał, że w wyniku przeprowadzonego postępowania stwierdzono, że co do zasady, zgodnie z art. 874 ustawy Prawo lotnicze obowiązek i koszt usunięcia przeszkody powinien spoczywać na właścicielu w przypadku uregulowanego stanu prawnego nieruchomości. Jednakże, jak wynika ze stanu faktycznego, drzewa są w wieku ok. 80, 50, 20-30 lat tj. powstały przed wejściem w życie ustawy. Organ biorąc pod uwagę wiek drzew stanowiących przeszkodę lotniczą oraz fakt, że lotnisko w stanie obecnym powstało po ich posadzeniu, a wszelkie rozbudowy lotniska na przestrzeni lat, miały wpływ na powierzchnie ograniczające lotnisko, oraz fakt, że sama przeszkoda lotnicza powstała ok. 2017 roku, uznał, że obowiązek i koszt usunięcia przedmiotowej przeszkody lotniczej będzie spoczywał na zarządzającym lotniskiem. W niniejszym przypadku będzie miał zastosowanie art. 875 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo lotnicze.
Od tej decyzji odwołanie wniósł Międzynarodowy Port Lotniczy im. J. P. II K. – B. Sp.z.o.o. zarzucając naruszenie art. 7 k.p.a. poprzez brak podjęcia przez organ czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, art. 7b k.p.a. poprzez brak współdziałania z innymi organami administracji posiadającymi informacje na temat okoliczności istotnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego sprawy, art. 11 k.p.a. poprzez brak wyjaśnienia stronom zasadności przesłanek, którymi organ kierował się przy załatwieniu sprawy, art. 77 § 1 k.p.a. poprzez brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, art. 77 § 4 k.p.a. poprzez brak uwzględnienia faktów powszechnie znanych oraz znanych organowi z urzędu, art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a. poprzez brak zawarcia w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji uzasadnienia faktycznego i prawnego, oraz art. 875 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 3 lipca 2002 r. - Prawo lotnicze poprzez jego zastosowanie oraz art. 874 ust. 1 oraz ust. 2 pkt 1 tej ustawy poprzez jego niezastosowanie.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie decyzją z dnia 24 kwietnia 2023 r. nr SKO.OŚ/4170/101/2023 utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu organ wskazał, że obowiązek usunięcia drzew na działce ewidencyjnej nr [...] wynika z faktu, że stanowią one przeszkodę lotniczą. Kwestia ta jest niesporna. Sporne jest to, kto powinien zostać obciążony kosztami tego usunięcia. Organ I instancji ustalił, że przedmiotowa przeszkoda lotnicza to stary sad: 10 drzew należących do gatunków orzech włoski, czereśnia i grusza są drzewami mającymi ok. 80 lat (pozostałość starego sadu), śliwy były sadzone w późniejszym czasie (ok. 20-30 lat), a pozostałe drzewa określone w tabeli dołączonej do protokołu są drzewami w wieku ok. 50 lat. W oparciu o dostępne dane wskazano, że w roku 1964 zezwolono na użytkowanie cywilne części lotniska wojskowego. Na przestrzeni lat zmieniało się otoczenie i infrastruktura lotniska, jak i przepisy prawa. Przedmiotowe drzewa zostały uznane za przeszkodę lotniczą w dokumencie sporządzonym w listopadzie 2017 r. - "Operat pomiarowy. Mając te dane organ uznał, że w niniejszej sprawie zastosowanie będzie miał przepis 875 ust. 1 pkt 2 ustawy. Stanowisko to wbrew twierdzeniom odwołania należy podzielić. Jak już podnoszono w uprzednio wydanej przez Kolegium decyzji w uzasadnieniu projektu ustawy zmieniającej ustawę Prawo lotnicze, która wprowadza omawiane przepisy wyjaśniono, że: "w art. 874 oraz art. 875 uregulowane zostały kwestie usuwania drzew lub krzewów stanowiących przeszkody lotnicze albo zasłaniających świetlne systemy podejścia. W przepisach tych uregulowano dwie sytuacje, w których usuwane będą drzewa i krzewy. Po pierwsze - usuwanie drzew i krzewów zasadzonych, uprawianych lub do wzrostu których dopuszczono z naruszeniem zakazu, o którym mowa w 874 ust. 1. Druga sytuacja występuje w momencie budowy, rozbudowy albo zmiany cech technicznych lotniska (art. 875 ust. 1). Zaproponowane przepisy mają na celu m.in. realizację art. 9 rozporządzenia nr 139/2014/UE, zgodnie z którym należy zapewnić monitorowanie otoczenia lotniska, co nie jest w pełni możliwe w świetle obowiązujących przepisów. Zmiany zostały określone ze względu na konieczność rozwiązania problemu z usuwaniem drzew i krzewów na obszarze powierzchni ograniczających przeszkody, które są przeszkodami lotniczymi i stanowią zagrożenie dla bezpieczeństwa ruchu lotniczego. Dotychczasowe rozwiązanie, nakładające na Prezesa Urzędu obowiązek wydawania decyzji w sprawie usunięcia drzew okazało się nieskuteczne, co zostało potwierdzone w ww. raporcie NIK, Ustawa - Prawo lotnicze z 1962 roku nie przewidywała wydawania decyzji w sprawie usuwania przeszkód lotniczych takich jak drzewa, krzewy, przez nadzór lotniczy. Dopiero ustawa z 2002 roku, wprowadziła ten obowiązek, który jednak wówczas spoczywał na jednostkach samorządu terytorialnego (zezwolenie na usunięcie drzew i krzewów). Uprawnienie dla Prezesa Urzędu do wydawania decyzji w sprawie usunięcia przeszkody, która nie jest obiektem budowlanym a stanowi zagrożenie bezpieczeństwa ruchu lotniczego, w tym drzew i krzewów w rejonie podejść do lądowania zostało wprowadzone zmianą ustawy - Prawo lotnicze z dnia 30 czerwca 2011 r. Należy zauważyć, że zgodnie z projektowanym art. 875 ust. 1 przewiduje się, że drzewa lub krzewy, które stały się przeszkodami lotniczymi w wyniku budowy, rozbudowy lub zmiany cech lotniska usuwane są na koszt zakładającego lotnisko, zarządzającego lotniskiem albo jednostki organizacyjnej zarządzającej lotniskiem wpisanym wyłącznie do rejestru lotnisk i lądowisk wojskowych albo wpisanym wyłącznie do rejestru lotnisk i lądowisk lotnictwa służb porządku publicznego, natomiast odpowiednio właścicielowi, użytkownikowi wieczystemu, osobie, której przysługują ograniczone prawa rzeczowe do nieruchomości, na której znajdują się przedmiotowe drzewa lub krzewy, albo posiadaczowi nieruchomości wypłacane będzie odszkodowanie w wysokości ustalonej w drodze umowy, stron. W przypadku braku zawarcia takiej umowy przewiduje się, że wysokość odszkodowania ustali starosta na zasadach przewidzianych przy wywłaszczaniu nieruchomości, określonych w ustawie o gospodarce nieruchomościami. Rozwiązanie to jest konieczne, aby w przypadku powstania lotniska lub zaistnienia na nim zmian zachowane zostało bezpieczeństwo wykonywania operacji lotniczych, zarówno w odniesieniu do statków powietrznych jak i osób mieszkających w pobliżu lotniska. Obiekty stanowiące przeszkody lotnicze w granicach powierzchni ograniczających przeszkody mogą mieć wpływ na bezpieczne wykonywanie operacji startu i lądowania na lotnisku. Jednakże w związku z tym, że usunięcie drzew lub krzewów, które stanowić będą przeszkody lotnicze ma związek z bezpieczeństwem i czynność ta wpływa na prawo własności w projekcie przewidziano, że koszt usunięcia tych drzew lub krzewów będzie ponosił zakładający albo zarządzający lotniskiem, a właściciel, użytkownik wieczysty albo osoba, której przysługują ograniczone prawa rzeczowe otrzyma odszkodowanie. Wysokość odszkodowania, jeżeli strony nie dojdą do porozumienia w sprawie jego wysokości, określi starosta z zastosowaniem zasad przewidzianych przy wywłaszczaniu nieruchomości. Na marginesie należy dodać, że w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 kwietnia 2018 r. (sygn. akt I OSK 1344/16), zostało wskazane, że zapewnienie bezpieczeństwa operacji lotniczej ma pierwszeństwo przed ustawowo chronioną wartością przyrodniczą. Zasadnym wydaje się przyjęcie analogicznego rozwiązania w zakresie prawa własności, które nie powinno mieć wyższej wartości niż zdrowie i życie ludzkie. Powtórzyć należy raz jeszcze, że powyższy fragment uzasadnienia projektu obrazuje założenia ustawodawcy przyświecające wprowadzeniu omawianych regulacji prawnych. Z jednej strony jest to konieczność zapewnienia bezpieczeństwa w ruchu lotniczym poprzez usuwanie przeszkód lotniczych w postaci drzew z drugiej wpływ usuwania drzew na prawo własności. Nie bez wpływu na powyższe ma fakt zmieniających się okoliczności i rosnącej roli transportu lotniczego, co powoduje konieczność zmian w postaci budowy, rozbudowy czy zmian cech lotniska. Nie można zaprzeczyć, ze lotnisko w B. przeszło w ostatnich latach poważne przeobrażenia. Odwołujący podnosi, że pas startowy, dla którego wyznaczona została przedmiotowa przeszkoda lotnicza nie był rozbudowywany. Jednakże z urzędu jest Kolegium wiadome, że w grudniu 2020 r. został zatwierdzony przez organy korporacyjne spółki Plan Inwestycyjny Międzynarodowego Portu Lotniczego na lata 2020 -2028 r. który został opracowany na podstawie zatwierdzonego przez Ministra Infrastruktury Planu Generalnego Lotniska K. - B. . Z kolei Plan Generalny Lotniska K. -B. powstał w związku z wymogami art. 55 ust. 5 ustawy Prawo lotnicze - zakładający lotnisko użytku publicznego lub, w przypadku istniejących lotnisk użytku publicznego, zarządzający tym lotniskiem opracowuje plan generalny lotniska użytku publicznego stanowiący plan rozwoju tego lotniska, sporządzony na okres nie krótszy niż 20 lat, zwany dalej "planem generalnym". Ustęp 6 tego przepisu stanowi, że plan generalny określa: 1/ obszar objęty planem, z określeniem dopuszczalnych gabarytów obiektów budowlanych i naturalnych; 2/ informację dotyczącą planowanego rozwoju ruchu lotniczego (w podziale w szczególności na operacje regularne, czarterowe i lotnictwo ogólne, przewozy pasażerów i towarów); 3/ koncepcję zapewniania służb żeglugi powietrznej; 4/ koncepcję rozwoju przestrzennego wraz z zagospodarowaniem stref wokół lotniska; 5/ informację dotyczącą przepustowości, z uwzględnieniem jej obecnych - w przypadku istniejących lotnisk - i przyszłych parametrów (w podziale na parametry dotyczące w szczególności dróg startowych, dróg kołowania, płyt postojowych, terminali, przestrzeni powietrznej, dróg dojazdowych do lotniska), w odniesieniu do zakładanego rozwoju ruchu i planowanych modernizacji lotniska; 6/ informacje ekonomiczno-finansowe dotyczące w szczególności obecnej i planowanej struktury własnościowej, przewidywanych źródeł finansowania inwestycji, obecnej i przewidywanej rentowności i płynności podmiotu, planowanej wysokości opłat lotniskowych i przychodów z ich tytułu, z odniesieniem do całości planowanych przychodów podmiotu; 7/ inne sprawy wybrane przez podmiot, o którym mowa w ust. 5. Na stronie internetowej spółki Międzynarodowy Port Lotniczy im. J. P. II K. - B. sp. z o. o. z siedzibą w B. w zakładce "Budowa nowej drogi startowej" zapisano, że: "nowa droga startowa posadowiona zostanie po północnej stronie obecnie wykorzystywanej drogi startowej i obrócona o 4,7 stopnia w taki sposób, aby poprawić sytuację przeszkodową dla obu kierunków operacyjnych. Droga startowa będzie mieć długość 2 800 metrów, a jej szerokość wyniesie 45 m plus 7,5 m poboczy po jednej i drugiej stronie drogi startowej. W ramach inwestycji planuje się budowę dróg szybkiego zjazdu oraz dowiązanie do istniejącej sieci dróg kołowania. Nowa droga startowa wyposażona zostanie w system obserwacji meteorologicznych AWOS, niezbędne urządzenia nawigacyjne oraz oświetlenie. Po dokonaniu analizy tych dokumentów oraz z faktu wieku drzew, które należy usunąć Kolegium uznało, że drzewa te stały się przeszkodą w związku ze zmianą parametrów i cech lotniska.
Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniósł Międzynarodowy Port Lotniczy im. J. P. II K. – B. Sp.z.o.o. zarzucając naruszenie:
1/ art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., poprzez brak podjęcia przez organ II instancji czynności niezbędnych do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, co z kolei doprowadziłoby do dokładnego ustalenia stanu faktycznego, istotnego z punktu widzenia załatwienia sprawy, w tym w szczególności ustalenia: jaka rozbudowa, bądź zmiana jakich cech lotniska spowodowała, iż drzewa na działce uczestników stały się przeszkodami lotniczymi;
2/ art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez naruszenie nakazanej przez wskazane przepisy zasady swobodnej oceny dowodów i zastosowanie w jej miejsce zasady dowolnej oceny dowodów, a to poprzez dowolną ocenę dokumentów jakimi są Plan Generalny K.-B. zatwierdzony przez Ministra Infrastruktury w dniu 26 listopada 2018 roku oraz Plan Inwestycyjny Międzynarodowego Portu Lotniczego z grudnia 2020 r., gdy sam fakt sporządzenia miał - zdaniem organu II instancji - przesądzić o tym, że obecne drzewa na działce uczestników są wycinane w związku ze zmianą parametrów i cech lotniska, podczas gdy: 1/ przedmiotowe drzewa zostały uznane za przeszkody lotnicze jeszcze w 2017 roku, zaś 2/ postępowanie o wydanie decyzji pozwalającej na ich usunięcie jako obiektu stanowiącego zagrożenie dla bezpieczeństwa w ruchu lotniczym zostało wszczęte przez skarżącego w dniu 14 lutego 2018 roku, a zatem jeszcze przed zatwierdzeniem Planu Generalnego oraz Planu Inwestycyjnego, zaś 3/ z żadnego z powyżej przywołanych Planów nie wynika, iż do przebudowy pasa startowego konieczne jest usunięcie drzew stanowiących przedmiot zaskarżonej decyzji, a organ I instancji w toku tego postępowania nie powołał się na treść tych dokumentów, ani nawet nie załączył ich do akt sprawy, a tym samym skarżący nie mógł ustosunkować się do treści tych dokumentów, ani złożyć w tym zakresie żadnych wyjaśnień;
3/ art. 11 k.p.a. poprzez brak wyjaśnienia stronom zasadności przesłanek, którymi organ kierował się przy załatwieniu sprawy, w tym w szczególności wyjaśnienia: dlaczego organ administracyjny drugiej instancji utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu administracyjnego pierwszej instancji w punkcie 2, a to w sytuacji gdy w niniejszej sprawie brak jakichkolwiek podstaw prawnych do odroczenia wykonalności decyzji, obiekt lotniskowy jest już w użytkowaniu, zaś przedmiotowe rozstrzygnięcie pochodzi najprawdopodobniej z rozstrzygnięcia innej sprawy i zostało zamieszone w zaskarżonej decyzji omyłkowo. W wyniku jakiej rozbudowy, bądź zmiany cech lotniska drzewa na działce uczestników stały się przeszkodami lotniczymi,
4/ art. 87(5) ust, 1 pkt 2 ustawy z dnia 3 lipca 2002 r, - Prawo lotnicze poprzez jego zastosowanie w sytuacji, gdy nie ziściły się przesłanki uprawniające do jego stosowania, albowiem drzewa na działce uczestników nie stały się przeszkodami lotniczymi w wyniku budowy, rozbudowy, bądź zmiany cech lotniska;
5/ art. 87(4) ust. 1 oraz ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 3 lipca 2002 r. – Prawo lotnicze poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy ziściły się, aż dwie przesłanki zobowiązujące organ do jego stosowania - tj. drzewa na działce uczestników stały się przeszkodami lotniczymi na skutek ich uprawy przez uczestników, którzy dodatkowo dopuścili do ich wzrostu.
W uzasadnieniu rozwinięto powyższe zarzuty w konkluzji wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu i instancji.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie wniosło o jej oddalenie podtrzymując przy tym argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Zgodnie z dyspozycją art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do przepisu art. 145 p.p.s.a. kontrola ta sprawowana jest w zakresie oceny zgodności zaskarżonych do sądu decyzji i postanowień z obowiązującymi przepisami prawa materialnego jak i przepisów proceduralnych - o ile ich naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. treść wydanej decyzji lub postanowienia.
Kontroli sądu w niniejszym postępowaniu poddana jest ocena legalności decyzji o zezwoleniu na usunięcie 34 drzew owocowych, uznanych za przeszkody lotnicze, przy czym, do wycinki został uprawniony zarządzający lotniskiem, na własny koszt a ponadto organ zobowiązał go do zawarcia z współwłaścicielami działki, na której wycinka ma być dokonana umowy, o wysokości odszkodowania, za usunięcie drzew. Strona skarżąca zarzuca braki w ustaleniach stanu faktycznego, w zakresie wykazania czy drzewa, które mają być usunięte nie były przez współwłaścicieli działki uprawiane tj. czy nie dokonywali oni zabiegów pielęgnacyjnych w stosunku do tych drzew, w szczególności czy nie przycinali ich czy po 2017 r., kiedy to drzewa zostały uznane za przeszkody lotnicze - w konsekwencji czy tej koszt wycinki nie powinien obciążać współwłaścicieli nieruchomości. W ocenie sądu skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z dyspozycją art. 875 ust 1 ustawy z dnia 3 lipca 2002 r. - Prawo lotnicze t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 2110 ust 1 ustawy z dnia 3 lipca 2002 r. - Prawo lotnicze t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 2110(dalej; ustawa) jeżeli w wyniku budowy, rozbudowy lub zmiany cech lotniska obiekt naturalny w postaci drzewa lub krzewu stał się przeszkodą lotniczą, jego usunięcia lub odpowiedniego przycięcia po uzyskaniu decyzji starosty, o której mowa w art. 82 ust. 1 pkt 7 lit. a, dokonuje na własny koszt:
1) zakładający lotnisko - w przypadku budowy lotniska;
2) zarządzający lotniskiem albo jednostka organizacyjna zarządzająca lotniskiem wpisanym wyłącznie do rejestru lotnisk i lądowisk wojskowych albo wpisanym wyłącznie do rejestru lotnisk i lądowisk lotnictwa służb porządku publicznego - w przypadku rozbudowy lub zmiany cech lotniska.
Decyzja starosty staje się wykonalna nie wcześniej niż w dniu, w którym można przystąpić do użytkowania obiektu lotniskowego zgodnie z art. 54 albo art. 55 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2023 r. poz. 682, z późn. zm.).
Z kolei przepis art. 874 ustawy stanowi, że zabrania się na terenie znajdującym się w granicach powierzchni ograniczających przeszkody sadzenia, uprawy lub dopuszczania do wzrostu drzewa lub krzewu stanowiącego przeszkodę lotniczą oraz drzewa lub krzewu zasłaniającego świetlne systemy podejścia, o których mowa w Załączniku 14 do Konwencji, o której mowa w art. 3 ust. (ust 1). Obowiązek i koszt usunięcia albo odpowiedniego przycięcia drzewa lub krzewu, o którym mowa w ust. 1, obciąża właściciela nieruchomości, użytkownika wieczystego albo osobę, której przysługują ograniczone prawa rzeczowe do nieruchomości, w zależności od tego, kto faktycznie włada nieruchomością, na której znajduje się taka przeszkoda; (ust 2 pkt 1).
W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę, że instytucja o której mowa w art. 875 ust 1 i art. 874 ustawy jest rodzajem wywłaszczenia a w zasadzie instytucją zbliżoną do wywłaszczenia. Czym innym jest bowiem znoszenie przez właściciela nieruchomości tego, że zarządzający portem lotniczym, w oparciu o decyzję starosty dokona przymusowej wycinki drzew lub krzewów z jego działki, w sytuacji uznania ich za przeszkody lotnicze, czy też nałożony na właścicieli nieruchomości zakaz sadzenia, uprawy lub dopuszczania do wzrostu drzewa lub krzewu uznanych za przeszkodę lotniczą, jak nie ograniczeniem prawa własności do nieruchomości. Przypomnieć należy, że zgodnie z art. 112 ust 2 ustaw z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 344 z późn. zm. wywłaszczenie nieruchomości polega na pozbawieniu albo ograniczeniu, w drodze decyzji, prawa własności, prawa użytkowania wieczystego lub innego prawa rzeczowego na nieruchomości (ust 1). Wywłaszczenie nieruchomości może być dokonane, jeżeli cele publiczne nie mogą być zrealizowane w inny sposób niż przez pozbawienie albo ograniczenie praw do nieruchomości, a prawa te nie mogą być nabyte w drodze umowy (ust 2).
Znoszenie przymusowej wycinki drzew lub krzewów oraz zakaz ich nasadzania i pielęgnacji czy dopuszczania do naturalnego wzrostu jest niewątpliwie ograniczeniem w korzystaniu z nieruchomości na cel publiczny, jakim niewątpliwie jest zapewnienie bezpiecznego ruchu lotniczego. W tym też sensie, wykładnia tych przepisów powinna być ścisła i zbliżona do systemowego uregulowania tej kwestii, w ustawie o gospodarce nieruchomościami. Ustawa ta wyraźnie wiąże decyzję wywłaszczeniową z odszkodowaniem (art. 128 ust 1) a realizację celu wywłaszczenia, z działaniem beneficjenta na rzecz którego wywłaszczenia dokonano. Co do zasady zatem, przymusowa wycinka drzew uznanych za przeszkody lotnicze powinna odbywać się na koszt adresata decyzji o zezwoleniu na usunięcie tych drzew, oraz za odszkodowaniem dla właścicieli nieruchomości, którzy w ten sposób doznają ograniczenia w korzystaniu z nieruchomości. Z tym założeniem, tylko wyjątkowo zastosowanie można znaleźć dla regulacji o której mowa w art. 874 ust 2 pkt 1, tj. w sytuacji, kiedy w terenie przyległym do lotniska właściciel nieruchomości dokonuje nasadzeń drzew lub krzewów mogących stanowić w przyszłości przeszkody lotnicze i intencjonalnie wykonuje zabiegi pielęgnacyjne mających na celu wzrost tych roślin (drzew, krzewów).
W niniejszej sprawie zezwolenie na usuniecie drzew dotyczy 34 drzew owocowych w wieku od 80 do 50 lat z wyjątkiem śliw których wiek szacuje się na 20 -30 lat. Rośliny te uznano za przeszkody lotnicze w 2017 r. samo zaś postępowanie w sprawie ich usunięcia wszczęto w 2018 r. Z przyczyn oczywistych, w 2018 r. żadne z wnioskowanych do wycinki drzew nie było sadzone nawet w bliskiej odległości czasowej, od uznania ich za przeszkodę lotniczą. Nie można zatem uznać, że współwłaściciele działki intencjonalnie sadzili i pielęgnowali drzewa, które stanowić mogą przeszkodę lotniczą. Nie trzeba specjalnej wiedzy dendrologicznej, by stwierdzić, że drzewa owocowe rosną przez pewien tylko okres czasu, i po osiągnięciu określonej wielkości ich wzrost ustaje bądź jest nieznaczny. Z pewności drzewa owocowe w wieku 80-50 lat już nie rosną a raczej są w stanie obumierania. Z kolei śliwy to drzewa stosunkowo drobne których wzrastanie po kilku latach także ustaje. Trudno zatem przejąć, że współwłaściciele działki, na której drzewa te rosną mogli dopuścić się działań, o których mowa w art. 874 ust 1 ustawy. Materiał zdjęciowy załączony do akt sprawy wykazuje zresztą że działka ta nie stanowi zadbanego sadu poddanego stałej celowej pielęgnacji. Jest to raczej działka porośnięta drzewami owocowymi, jak ustala organ po dawnym sadzie. W takim stanie zagospodarowania terenu nie można się dopatrzyć celowych, intencjonalnych działań współwłaścicieli działki, których celem miałby być wzrost drzew uznanych w 2017 r. za przeszkody lotnicze.
Na koniec wskazać należy, iż fakt rozbudowy i sukcesywnych zmian cech krakowskiego lotniska B. jest powszechnie znany i nie wymaga dowodzenia. Port Lotniczy K.-B. im. J. P. II to aktualnie drugie pod względem wielkości lotnisko w Polsce a rozrost ten z małego lokalnego powojskowego lotniska dokonywał się okresie od lat 60-tych i dokonuje się też aktualnie, co jest faktem powszechnie znanym. Okoliczność na które powołuje się strona skarżąca, że w roku 2017 drzewa które są przedmiotem niniejszego postępowania zostały uznane za przeszkodę lotniczą także świadczy o rozbudowie i zmianach cech lotniska B. . Przed 2017 r. wielkość i cechy tego lotniska nie pozwalały na przyjęcie, że są to przeszkody lotnicze. Tak więc uznanie ich za te przeszkody musiało nastąpić na skutek rozbudowy lub zmian cech lotniska.
Mając na uwadze wyżej wskazane okoliczności sąd na zasadzie art. 151 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.