II SA/Kr 744/25

II SA/Kr 744/25 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2025-07-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-06-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Agnieszka Nawara-Dubiel /sprawozdawca/
Anna Kopeć
Sebastian Pietrzyk /przewodniczący/
Symbol z opisem
6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Budowlane prawo
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
uchylono postanowienie organu II i I instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 572
art. 61a par. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 725
art. 49f
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sebastian Pietrzyk Sędzia WSA Agnieszka Nawara - Dubiel (spr.) Asesor WSA Anna Kopeć po rozpoznaniu w dniu 24 lipca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym skargi K. C. na postanowienie nr 310/2025 Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia 3 kwietnia 2025 r., znak: WOB.7722.59.2022.MULE w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania legalizacyjnego I. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie organu l instancji, II. zasądza od Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie na rzecz skarżącego K. C. kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
II SA/Kr 744/25
UZASADNIENIE
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie – Powiat Grodzki postanowieniem z 23 lutego 2022 r., znak: ROIK II.5160.8.2022.MSZ, wydanym m.in. na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. i art. 49f ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2021 r. poz. 2351 ze zm.), odmówił K. C. wszczęcia uproszczonego postępowania legalizacyjnego w sprawie wiaty konstrukcji stalowej dwustanowiskowej na działce nr [...] przy ul. [...] w K., wskazując przy tym, że: 1) od zakończenia budowy nie upłynęło co najmniej 20 lat, bo z ortofotomap wynika, że wiata została rozbudowana między 2009 a 2011 o część 7,9 m x 6,0 m; 2) w innym toczącym się postępowaniu badane jest prawdopodobne naruszenie przepisów techniczno-budowlanych i powodowanie zagrożenia bezpieczeństwa zdrowia, życia lub mienia (odmowa przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie z 15 października 2021 r. o wstrzymaniu budowy wiaty z podnośnikami samochodowymi na działkach nr [...] i nr [...] wybudowanej bez pozwolenia na budowę na czynnym gazociągu wysokiego ciśnienia DN500).
W zażaleniu K. C. podniósł, że: 1) nawet wydanie decyzji w trybie art. 48 Pb nie implikuje braku możliwości wszczęcia uproszczonego postępowania legalizacyjnego, jeżeli od zakończenia budowy upłynęło co najmniej 20 lat; 2) część, o którą – posadowioną 31 grudnia 1998 r. – wiatę rozbudowano w latach 2009-2011, można uznać za odrębny obiekt.
Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie postanowieniem z 3 kwietnia 2025 r., znak: WOB.7722.59.2022.MULE, utrzymał postanowienie organu pierwszej instancji w mocy, wskazując przy tym na: 1) treść art. 49f ust. 5 Pb; 2) to, że wydano nieostateczną decyzję o nakazie rozbiórki z 17 października 2022 r.; 3) to, że obie części wiaty (nowa od strony drogi w połączeniu z wcześniej istniejącą) tworzą jeden obiekt budowlany jako funkcjonalnie powiązane.
W skardze K. C. wniósł o uchylenie postanowień organów obu instancji i zasądzenie kosztów postępowania na podstawie art. 203 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a., zarzucając przy tym naruszenie:
1) art. 49f ust. 1 Pb przez przyjęcie, że od budowy wiaty nie upłynęło jeszcze 20 lat, podczas gdy wiatę posadowiono w 1998 r., a rozbudowaną część można uznać za obiekt odrębny zamiast za fragment całości;
2) art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. przez niezebranie właściwych dowodów wskazujących na czas wybudowania wiaty (zeznań świadków, dowodów z przesłuchania stron i innych dokumentów urzędowych) i oparcie się na danych z MSIP;
3) art. 8 w zw. z art. 11 w zw. z art. 124 k.p.a. przez zaniechanie przytoczenia faktów uznanych za udowodnione, informacji o dowodach, które stanowiły podstawę faktyczną poczynionych przez organ ustaleń oraz wyjaśnienia podstawy prawnej wraz z wykładnią stosowanych przepisów;
4) art. 61a, a także art. 138 § 1 w zw. z art. 144 k.p.a. przez zastosowanie.
W odpowiedzi na skargę Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.) dalej zwana p.p.s.a., sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo też do naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności decyzji.
Zgodnie natomiast z art. 133 § 1 p.p.s.a., Sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy, co oznacza, że podstawą orzekania przez sąd jest materiał dowodowy zgromadzony przez organy administracji publicznej w toku całego postępowania toczącego się przed wymienionymi organami.
Należy również wskazać, że w myśl art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
Podstawą prawną rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji jest art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572), który stanowi, że gdy żądanie wszczęcia postępowania zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Przepis art. 61 § 5 stosuje się odpowiednio.
W przytoczonej wyżej regulacji zawarto dwie odrębne przesłanki wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania.
Pierwszą jest wniesienie podania przez osobę, która nie jest stroną. Odmowa wszczęcia postępowania na tej podstawie jest możliwa wówczas, gdy wnioskodawca nie posiada zdolności prawnej lub nie ma interesu prawnego w sprawie (nie jest stroną postępowania w rozumieniu art. 28 k.p.a.) oraz ustalenie tej kwestii jest oczywiste i nie wymaga złożonego procesu wykładni.
Drugą przesłanką jest istnienie innych uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania. Ustawodawca nie zdefiniował tego pojęcia i nie zawarł nawet przykładowego katalogu tego rodzaju przyczyn. Na tym tle w orzecznictwie i w doktrynie wypracowany został pogląd, że przez inne uzasadnione przyczyny, o których mowa w art. 61a § 1 k.p.a. należy rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania. Podkreśla się, że zastosowanie komentowanego przepisu może mieć miejsce na wstępnym etapie badania wniosku, tj. gdy nie trzeba prowadzić postępowania wyjaśniającego po to, aby stwierdzić, że sprawa wywołana konkretnym wnioskiem powinna zakończyć się odmową wszczęcia postępowania z przyczyn formalnych. Jako "inną uzasadnioną przyczynę" nakazującą odmowę wszczęcia postępowania wskazuje się ponadto brak w przepisach prawa podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym (zob. A. Wróbel (w:) A. Wróbel, M. Jaśkowska, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wolters Kluwer, Warszawa 2016, s. 394).
Należy również zwrócić uwagę na akcentowaną w piśmiennictwie kwestię, że przepisy k.p.a. dotyczące wszczęcia postępowania (art. 61 i nast.) muszą być interpretowane w związku z przepisami prawa materialnego, które nie tylko wyznaczają rodzaj spraw załatwianych w formie decyzji administracyjnej, ale i normują inicjatywę co do powstania danej treści stosunku materialnoprawnego (tak: B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2006, s. 344).
Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy należy wskazać, że wnioskiem z 10 stycznia 2022 r. Skarżący wystąpił do PINB o wszczęcie uproszczonego postępowania legalizacyjnego, o którym mowa w art. 49f-49i ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2024 r. poz. 725), w stosunku do wiaty konstrukcji stalowej dwustanowiskowej, zlokalizowanej przy ul. [...] w K.
Poza sporem pozostaje, że w sprawie wiaty na działce przy ul. [...] równolegle toczy się także inne, "zwykłe" postępowanie legalizacyjne. W aktach sprawy zalega bowiem decyzja nakazująca rozbiórkę wiaty, wydana przez PINB w Krakowie w dniu 17 października 2022 r., na podstawie art. 49e pkt. 1 u.p.b.
Z akt nie wynika, czy decyzja ta jest ostateczna.
Organ odmówił wszczęcia uproszczonego postępowania legalizacyjnego, wskazując na przeszkodę wynikająca z art. 49 f ust. 1 u.p.b., zgodnie z którym to przepisem prowadzenie postępowania legalizacyjnego uproszczonego jest możliwe tylko, jeżeli od zakończenia budowy upłynęło co najmniej 20 lat.
Organ twierdzi, że obiekt został rozbudowany w latach 2009 – 2011 r., a zatem okres 20 letni wymagany ustawą jeszcze nie upłynął.
Swoje ustalenia organ oparł wyłącznie na dwóch wydrukach zdjęć lotniczych znajdujących się na k. 5 i 6 akt administracyjnych organu I instancji. Organy wskazują, że są to wydruki ortofotomapy z Miejskiego Systemu Informacji Przestrzennej z roku 2009 i 2011.
Rzecz jednak w tym, że wydruki te są nieopisane (nie jest możliwe stwierdzenie skąd pochodzą i w jakiej dacie zdjęcia zostały wykonana), ale w szczególności nie wynika z nich w sposób pewny, że nastąpiła rozbudowa obiektu, który miałby być legalizowany (wiaty).
Na zdjęciu z k. 6 (niewyraźnym) widoczny jest budynek (dach spadzisty) od strony wjazdu na nieruchomość oraz dach znajdującej się za nim (w głębi działki) jakiegoś rodzaju budowli – prawdopodobnie spornej wiaty. Zarówno pierwszy budynek jak i owa budowla – wiata rzucają cienie, więc nie jest możliwe dokładne stwierdzenie, gdzie kończy się dach, a gdzie zaczyna się cień budowli – wiaty.
Drugie zdjęcie na k. 5 jest dużo wyraźniejsze, również przedstawia budynek "frontowy" o dachu spadzistym, oraz dach znajdującej się za nim budowli - wiaty.
Na podstawie tych dwóch zdjęć oraz pozostałych przekazanych sądowi akt sprawy (na podstawie których ma zapaść orzeczenie) nie jest możliwe skontrolowanie, czy wiata została rozbudowana (o bardzo precyzyjnie obliczoną powierzchnię: 7,9 x 6,0 m – jak twierdzą organy); czy też jest odrębną budowlą (jak wskazuje skarżący).
Być może wynika to z akt innych, prowadzonych przez organy nadzoru budowlanego postepowań, jednakże do akt niniejszej sprawy nie zostały one choćby częściowo dołączone czy skopiowane w niezbędnym zakresie.
Wobec powyższego uzasadniony jest zarzut skargi dotyczący naruszenia art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. przez niezebranie właściwych dowodów w sprawie.
W tym miejscu Sąd podkreśla, że przesądza w niniejszym postępowaniu jedynie to, że z akt sprawy przedstawionych sądowi nie wynikają twierdzenia zawarte w zaskarżonym postanowieniu, dotyczące zarówno faktu, jak i daty rozbudowy wiaty oraz rozmiarów tej rozbudowy.
Dowody w tej sprawie organ będzie obowiązany uzupełnić w ponownie prowadzonym postępowaniu, tak aby twierdzenia zawarte w rozstrzygnięciu poddawały się kontroli Sądu. Jednocześnie, orzekając ponownie, organ będzie obowiązany wziąć także pod uwagę dalsze losy przywołanej wyżej decyzji nakazującej rozbiórkę wiaty. Co do zasady, dopóki w obrocie prawnym istnieje ostateczna decyzja nakazująca rozbiórkę, dopóty organ nadzoru budowlanego nie może wszcząć i przeprowadzić uproszczonego postępowania legalizacyjnego w stosunku do obiektu budowlanego będącego przedmiotem istniejącej w obrocie prawnym decyzji nakazującej tę rozbiórkę. Godziłoby to w jedną z podstawowych zasad postępowania administracyjnego, tj. zasadę trwałości decyzji (art. 16 k.p.a.).
Wobec powyższego zaskarżone postanowienie zostało uchylone na zasadzie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c p.p.s.a. Postanowienie organu I Instancji zostało uchylone na zasadzie art. 135 p.p.s.a. O kosztach orzeczono na zasadzie art. 200 p.p.s.a., zgodnie z którym w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Na zasądzone koszty w wysokości 580 zł składa się: kwota 100 zł tytułem uiszczonego przez skarżącego wpisu oraz kwota 480 zł tytułem wynagrodzenia radcy prawnego reprezentującego skarżącego, ustalona jako stawka minimalna na podstawie art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt. 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 265).