II SA/Kr 654/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSkarżący H. i W. C. wnieśli skargę na uchwałę Rady Miejskiej w Niepołomicach z dnia 24 lutego 2022 r. w sprawie ustanowienia pomnika przyrody w postaci dębu szypułkowego rosnącego na działce nr ewidencyjnym [...] przy ul. M. . Zarzucili naruszenie prawa własności (art. 140 k.c.) i Konstytucji RP (art. 64 ust. 1, 2, 3), twierdząc, że uchwała nieprecyzyjnie określa zakazy, co uniemożliwia im korzystanie z własnych nieruchomości i stanowi formę pozaustawowego wywłaszczenia. Podnosili również naruszenie przepisów ustawy o ochronie przyrody (art. 44 ust. 2, art. 40 ust. 2), wskazując na brak precyzyjnego oznaczenia obszaru ochrony oraz potencjalne zagrożenie dla zdrowia i życia spowodowane przez drzewo. Sąd administracyjny w Krakowie oddalił skargę. W uzasadnieniu wskazano, że ochrona przyrody jest obowiązkiem gminy, a ustanowienie pomnika przyrody następuje w drodze uchwały rady gminy. Sąd uznał, że dąb spełnia kryteria pomnika przyrody, a uchwała została podjęta na podstawie opinii dendrologicznej i uzgodniona z Regionalnym Dyrektorem Ochrony Środowiska. Stwierdzono, że uchwała nie narusza prawa własności skarżących w sposób istotny, a ograniczenia są dopuszczalne i proporcjonalne. Sąd podkreślił, że sąd administracyjny bada legalność uchwały, a nie jej celowość czy słuszność, i nie stwierdził istotnych naruszeń prawa, które uzasadniałyby stwierdzenie nieważności uchwały.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja przepisów dotyczących ustanawiania pomników przyrody, relacja między ochroną przyrody a prawem własności, zasada proporcjonalności w prawie administracyjnym.
Orzeczenie dotyczy konkretnego stanu faktycznego i specyfiki uchwały rady gminy. Wartość precedensowa może być ograniczona przez indywidualne okoliczności każdej sprawy.
Zagadnienia prawne (3)
Czy ustanowienie pomnika przyrody w postaci drzewa rosnącego na działce sąsiedniej, z zakazami określonymi w uchwale, może stanowić naruszenie prawa własności właścicieli sąsiednich nieruchomości?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, ustanowienie pomnika przyrody i związane z tym zakazy nie naruszają prawa własności skarżących w sposób istotny, jeśli są proporcjonalne do celu ochrony przyrody.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że ochrona przyrody jest obowiązkiem gminy, a ograniczenia prawa własności wynikające z ustanowienia pomnika przyrody są dopuszczalne, jeśli są zgodne z prawem i proporcjonalne. W tym przypadku uchwała została podjęta zgodnie z przepisami, a zakazy nie ingerują nadmiernie w prawo własności skarżących.
Czy uchwała rady gminy ustanawiająca pomnik przyrody musi precyzyjnie określać obszar ochrony i zakazy, aby była zgodna z prawem?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, uchwała musi zawierać obligatoryjne elementy, w tym nazwę obiektu, jego położenie, cele ochrony i zakazy. W tym przypadku sąd uznał, że oznaczenie działki i odniesienie do konkretnego drzewa jest wystarczające.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że uchwała zawierała wszystkie obligatoryjne elementy, a obszar ochrony został precyzyjnie oznaczony poprzez wskazanie miejsca posadowienia drzewa i załącznik graficzny. Zakazy zostały wybrane z katalogu ustawowego i nie stanowiły naruszenia prawa.
Czy zagrożenia dla zdrowia i życia lub szkody materialne spowodowane przez drzewo ustanowione pomnikiem przyrody mogą być podstawą do stwierdzenia nieważności uchwały?
Odpowiedź sądu
Nie, potencjalne zagrożenia lub szkody nie są wystarczającą podstawą do stwierdzenia nieważności uchwały, jeśli uchwała została podjęta zgodnie z prawem i przewiduje środki zaradcze.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że spadające gałęzie czy liście nie stanowią wystarczającego argumentu przeciwko ustanowieniu pomnika przyrody, zwłaszcza że uchwała przewiduje monitoring i zabiegi pielęgnacyjne. Te kwestie nie są istotnym naruszeniem prawa.
Przepisy (15)
Główne
u.o.p. art. 40 § 1
Ustawa o ochronie przyrody
Definicja pomnika przyrody.
u.o.p. art. 44 § 1
Ustawa o ochronie przyrody
Ustanawianie pomników przyrody w drodze uchwały rady gminy.
u.o.p. art. 45 § 1
Ustawa o ochronie przyrody
Katalog zakazów właściwych dla ochrony pomników przyrody.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa oddalenia skargi.
Pomocnicze
k.c. art. 140
Kodeks cywilny
Skarżący zarzucali naruszenie prawa własności poprzez uniemożliwienie korzystania z nieruchomości i swobodnego rozporządzania nią.
Konstytucja RP art. 64 § 1, 2 i 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Skarżący zarzucali naruszenie prawa własności poprzez ograniczenie wynikające z uchwały.
u.o.p. art. 44 § 2
Ustawa o ochronie przyrody
Skarżący zarzucali brak precyzyjnego wskazania zakresu obszaru ochrony i szczególnych celów ochrony.
u.o.p. art. 40 § 2
Ustawa o ochronie przyrody
Skarżący zarzucali naruszenie a contrario poprzez przyznanie ochrony drzewu rosnącemu na terenie zabudowanym, które powoduje zagrożenie.
u.s.g. art. 101 § 1
Ustawa o samorządzie gminnym
Podstawa zaskarżenia uchwały organu gminy.
u.s.g. art. 91 § 1 i 4
Ustawa o samorządzie gminnym
Nieważność uchwały organu gminy z powodu istotnego naruszenia prawa.
Konstytucja RP art. 31 § 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada proporcjonalności przy ograniczaniu praw i wolności.
Konstytucja RP art. 21 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Ochrona prawa własności.
Konstytucja RP art. 64 § 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Równa ochrona prawna własności.
Konstytucja RP art. 64 § 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Dopuszczalność ograniczeń prawa własności.
Rozporządzenie Ministra Środowiska art. 1
Kryteria uznawania drzew za pomniki przyrody.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Uchwała o ustanowieniu pomnika przyrody została podjęta zgodnie z prawem i nie narusza istotnie prawa własności skarżących. • Ograniczenia prawa własności wynikające z uchwały są proporcjonalne do celu ochrony przyrody. • Zagrożenia dla zdrowia i życia lub szkody materialne nie są wystarczającą podstawą do stwierdzenia nieważności uchwały.
Odrzucone argumenty
Naruszenie prawa własności skarżących poprzez nieprecyzyjne określenie zakazów i ograniczenie możliwości korzystania z nieruchomości. • Naruszenie Konstytucji RP (art. 64) poprzez pozaustawowe wywłaszczenie. • Naruszenie ustawy o ochronie przyrody (art. 44 ust. 2, art. 40 ust. 2) poprzez brak precyzyjnego oznaczenia obszaru ochrony i potencjalne zagrożenie.
Godne uwagi sformułowania
ochrona przyrody stanowi bezwzględny obowiązek gminy • każdy element środowiska i przyrody ma jednakową wartość podlegającą ochronie prawnej w konfrontacji z prawem własności • sąd nie jest kompetentny do oceny słuszności, racjonalności bądź celowości zaskarżonego aktu • ograniczenia prawa własności są dopuszczalne, a jednocześnie nie naruszają zasady proporcjonalności, gdyż nie ingerują nadmiernie w prawo własności • obowiązek uwzględnienia skargi na akt prawa miejscowego powstaje wówczas, gdy naruszenie interesu prawnego lub uprawnienia skarżącego jest związane z jednoczesnym naruszeniem obiektywnego porządku prawnego.
Skład orzekający
Agnieszka Nawara-Dubiel
przewodniczący sprawozdawca
Joanna Tuszyńska
członek
Sebastian Pietrzyk
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących ustanawiania pomników przyrody, relacja między ochroną przyrody a prawem własności, zasada proporcjonalności w prawie administracyjnym."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy konkretnego stanu faktycznego i specyfiki uchwały rady gminy. Wartość precedensowa może być ograniczona przez indywidualne okoliczności każdej sprawy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy konfliktu między prawem własności a ochroną przyrody, co jest tematem często budzącym emocje i zainteresowanie. Pokazuje, jak sądy równoważą te wartości.
“Czy drzewo na sąsiedniej działce może ograniczyć Twoje prawo własności? Sąd rozstrzyga konflikt o pomnik przyrody.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.