II SA/Kr 54/22

II SA/Kr 54/22 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2022-04-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-01-14
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Jacek Bursa
Joanna Człowiekowska /przewodniczący/
Mirosław Bator /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6136 Ochrona przyrody
Sygn. powiązane
III OZ 531/22 - Postanowienie NSA z 2022-09-20
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Joanna Człowiekowska Sędziowie : Sędzia WSA Mirosław Bator (spr.) Sędzia WSA Jacek Bursa Protokolant : starszy referent sądowy Katarzyna Cyganik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 kwietnia 2022 r. sprawy ze skargi Towarzystwa [....] w K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 15 listopada 2021 r. znak [...] w przedmiocie zezwolenia na usunięcie drzew skargę oddala.
Uzasadnienie
Prezydent Miasta Krakowa decyzją z dnia 20 sierpnia 2021 r. nr [...] działając na podstawie art. 83 ust. 1, 3, art. 83a ust. 1, art. 83c ust. 3,4, art. 83d ust. 1, 2 art 84 ust. 1, 2,3, art. 85 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 o ochronie przyrody, na podstawie § 2 Rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 3 lipca 2017 r. w sprawie wysokości stawek opłat za usunięcie drzew i krzewów, a także art. 7, 77,104 i 108 K.p.a. po rozpatrzeniu wniosku Firma A zezwolił na usunięcie 61 sztuk drzew ozdobnych z terenu dz. nr [...], [...] obr. 20 Nowa Huta przy ul. [...] w Krakowie kolidujących z planowanymi rozbiórkami utwardzenia terenu, obiektami budowlanymi oraz towarzyszącą infrastrukturą techniczną w ramach zadania inwestycyjnego pn. "Kompleksowe przygotowanie terenów inwestycyjnych Strefy Aktywności Gospodarczej - Nowa Huta Przyszłości - Podobszar "Igołomska - Północ." Organ wskazał termin na usunięcie drzew do dnia 30 października 2022 r. z zastrzeżeniem, że prace związane ze ścinką drzew w okresie pomiędzy lutym a październikiem należy prowadzić pod ścisłym nadzorem przyrodniczym. Niniejsze zezwolenie wydaje się pod warunkiem zastąpienia ww. drzew innymi drzewami ozdobnymi -tj.: klon zwyczajny, lipa drobnolistna, jarząb pospolity (z dopuszczeniem odmian ww. gatunków) -sadzonymi z bryłą korzeniową oraz prawidłowo ukształtowanym pniem i koroną, o parametrach zgodnych z normami stosowanymi w szkółkarstwie ozdobnym, w miejscu uzgodnionym z wnioskodawcą. Należy posadzić drzewa o obwodach pni min 16 cm na wysokości 100 cm. O zrealizowaniu warunku należy powiadomić Wydział Kształtowania Środowiska Urzędu Miasta Krakowa w terminie do 14 dni od jego wykonania. Nie dokonanie nasadzeń zgodnie z niniejszą decyzją skutkować będzie koniecznością uiszczenia naliczonej opłaty. W celu umożliwienia sprawnej weryfikacji prawidłowości realizacji nałożonego decyzją warunku do powiadomienia należy dołączyć szkic sytuacyjny ze wskazaniem posadzonych drzew i dokument potwierdzający posadzenie ich we wskazanym terminie np. rachunek za materiał roślinny lub wykonaną usługę, protokół odbioru prac oraz w miarę możliwości fotografie posadzonych drzew. W przypadku gdy nasadzenie drzew ma miejsce na nieruchomości nie stanowiącej własności wnioskodawcy, należy przedłożyć poświadczenie właściciela lub zarządcy tej nieruchomości (w formie protokołu odbioru, oświadczenia itp.) o akceptacji przyjęcia wykonanych nasadzeń. Za usunięcie ww. drzew nalicza się opłatę w kwocie: 157 964,00 zł. Termin do uiszczenia opłaty zgodnie z art. 84 ust. 3 ustawy o ochronie przyrody odracza się do dnia 30 października 2025 r. Jeżeli posadzone w zamian drzewa zachowają żywotność po upływie 3 lat od dnia ich posadzenia lub nie zachowają żywotności z przyczyn niezależnych od posiadacza nieruchomości, należność z tytułu ustalonej opłaty za usunięcie drzew lub krzewów podlega umorzeniu - zgodnie z art. 84 ust.5 ww. ustawy po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego. Niniejszej decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności na podstawie art. 108 K.p.a.
W uzasadnieniu organ wskazał, że objęte wnioskiem drzewa kolidują z planowanymi rozbiórkami utwardzenia terenu, obiektami budowlanymi oraz towarzyszącą infrastrukturą techniczną w ramach zadania inwestycyjnego pn. "Kompleksowe przygotowanie terenów inwestycyjnych Strefy Aktywności Gospodarczej - Nowa Huta Przyszłości - Podobszar "Igołomska - Północ." Planowane przedsięwzięcie obejmuje przygotowanie terenu umożliwiające dojazdy i doprowadzenie mediów do 17 wyznaczonych terenów inwestycyjnych w zakresie m.in. rozbiórki istniejących obiektów, uporządkowania i niwelacji terenu, budowy infrastruktury drogowej, chodników i ścieżek rowerowych, budowie instalacji (sieci wewnętrznych) i przyłączy kanalizacji deszczowej, sanitarnej i wodociągowej, budowie oświetlenia i kanalizacji kablowej oraz zasilania planowanych budynków. Inwestor złożył oświadczenie, pod rygorem odpowiedzialności karnej, o posiadanym tytule prawnym władania nieruchomością. Teren, na którym planowana jest w/w inwestycja znajduje się w granicach obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru "Nowa Huta Przyszłości - Igołomska Północ" zatwierdzonego Uchwałą Nr LXXXVI 11/2146/17 Rady Miasta Krakowa z dnia 8 listopada 2017 r. Zgodnie z ustaleniami planu, teren na którym planowana jest inwestycja znajduje się na obszarze U.1-tereny zabudowy usługowej, o podstawowym przeznaczeniu pod zabudowę obiektami usługowymi (w tym inkubatory przedsiębiorczości, parki technologiczne, centra technologiczne, usługi wysokich technologii) oraz obiektami magazynowymi i składowymi. W dniu 12.02.2021 r. przy udziale pełnomocnika Wnioskodawcy odbyły się oględziny terenu przeprowadzone przez pracowników Wydziału Kształtowania Środowiska UMK posiadających wyższe wykształcenie kierunkowe Uniwersytetu Rolniczego z zakresu ogrodnictwa oraz Uniwersytetu Jagiellońskiego z zakresu ochrony przyrody. Z uwagi na rozbieżności przedłożonej do wniosku inwentaryzacji zieleni ze stanem faktycznym m.in. w zakresie lokalizacji drzew oraz gatunków, uznano za niemożliwie prowadzenie dalszych czynności, w związku z powyższym zobowiązano stronę do skorygowania dokumentacji zgodnie ze stanem faktycznym w terminie 30 dni od daty oględzin. Pismem z dnia 4.03.2021 r. wnioskodawca przedłożył skorygowaną inwentaryzację zieleni. W dniu 19.04.2021 r. odbyły się ponowne oględziny terenu przeprowadzone przez pracowników Wydziału Kształtowania Środowiska UMK posiadających wyższe wykształcenie kierunkowe Uniwersytetu Rolniczego z zakresu ogrodnictwa oraz Uniwersytetu Jagiellońskiego z zakresu ochrony przyrody dysponujących wiedzą merytoryczną dotyczącą dendrologii oraz doświadczeniem zawodowym, podczas których dokonano weryfikacji dokumentacji przedłożonej do wniosku ze stanem faktycznym (m.in w zakresie zgodności gatunków i obwodów drzew). Podczas oględzin stwierdzono, iż przedłożona do wniosku inwentaryzacja zieleni jest zgodna ze stanem faktycznym z wyj. wierzby kruchej o numerze inwentaryzacyjnym 42 u której nie stwierdzono obwodów pni 38 cm oraz 37 cm, topól mieszańcowych błędnie oznaczonych jako białe, oraz klonów jaworów o numerach inwentaryzacyjnych 1009-1013 błędnie oznaczonych jako klony jesionolistne (w związku z czym pełnomocnik Inwestora rozszerzył wniosek o wydanie zezwolenia na usunięcie drzew wnioskując o dodatkowe usunięcie ww. egzemplarzy o numerach 1009-1013). Wnioskowane do usunięcia drzewa stanowią nieuporządkowaną zieleń. Są to w przeważającej mierze żywotne egzemplarze, niemniej jednak część z nich znajduje się w słabszej kondycji z uwagi na ubytki i pęknięcia czy też wyłamania pni, oraz deformacje pokrojów. Pnie drzew u większości są prawidłowo wykształcone i proste. Również korony u większości egzemplarzy są prawidłowo rozbudowane i uformowane charakterystycznie dla gatunku przy czym z uwagi na zwarte zadrzewienie, korony części drzew są jednostronne i zredukowane, jednak zredukowane w sposób naturalny (ze względu na niedostateczne doświetlenie). Przedmiotowe drzewa rosną na terenie na którym znajdują się pozostałości po terenach kolejowych i zabudowaniach przemysłowych oraz infrastrukturze technicznej.
Jak wynika z akt sprawy dla wnioskowanej inwestycji została wydana: decyzja Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia 27.03.2018 r. o środowiskowych uwarunkowaniach, która stała się ostateczna z dniem 25.04.2018 r., zaświadczenie Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 26.11.2020r. o braku podstaw do wniesienia sprzeciwu w drodze decyzji, wobec zgłoszenia zamiaru wykonania robót budowlanych polegających na rozbiórce: budynku magazynowego z blaszaną halą; budynku dawnego schronu; budynku dawnego magazynu materiałów wybuchowych nr 1; budynku dawnego magazynu materiałów wybuchowych nr 2; estakady suwnicy; ogrodzenia terenu; zaświadczenie Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 17.11.2020 r. o braku podstaw do wniesienia sprzeciwu w drodze decyzji, wobec zgłoszenia zamiaru wykonania robót budowlanych polegających na rozbiórce utwardzenia terenu; zaświadczenie Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 24.02.2021 r. o braku podstaw do wniesienia sprzeciwu w drodze decyzji, wobec zgłoszenia zamiaru wykonania robót budowlanych polegających na rozbiórce: budynku związanego z architekturą (obiekt nr 5) oraz szyn kolejowych (obiekt nr 10). Z uwagi na fakt, że w czasie oględzin przedmiotowego terenu stwierdzono, że nie można wykluczyć możliwości występowania innych chronionych gatunków roślin, grzybów i zwierząt oraz ich siedlisk, na temat których szczegółowych informacji dostarczyć może jedynie ekspertyza przyrodnicza terenu. W związku z powyższym wezwano stronę do przedłożenia ostatecznego zezwolenia Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Krakowie na odstępstwa od obowiązujących zakazów względem gatunków chronionych i ich siedlisk. Pełnomocnik pismem z dnia 21.07.2021 r. dostarczył: decyzję Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Krakowie z dnia 13.07.2021 r. zezwalającą na umyślne niszczenie okazów oraz niszczenie siedlisk pierwiosnka wyniosłego oraz naparstnicy czeskiej, która stała się ostateczna z dniem 20.07.2021 r.; decyzję Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Krakowie znak [...] z dnia 19.07.2021r. zezwalającą na umyślne niszczenie siedlisk lub ostoi będących obszarem rozrodu, wychowu młodych, odpoczynku i żerowania trzmiela rudego i trzmiela ziemnego, ślimaka winniczka, jeża wschodnioeuropejskiego, jaszczurki zwinki i pachnicy dębowej oraz umyślnego przemieszczania z miejsc regularnego przebywania na inne miejsca ślimaka winniczka i pachnicy dębowej, która stała się ostateczna z dniem 20.07.2021 r.; decyzję Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Krakowie z dnia 9.04.2021r. zezwalającą na niszczenie siedlisk lub ostoi będących obszarem rozrodu, wychowu młodych, odpoczynku i żerowania osobników ptaków z gatunków objętych ochroną, która stała się ostateczna w dniu 9.04.2021 r.; zaświadczenia o braku podstaw do wniesienia sprzeciwu w drodze decyzji, wobec zgłoszenia zamiaru wykonania robót budowlanych; projekt nasadzeń zastępczych stanowiących rekompensatę za usunięte zieleń. Z uwagi na okoliczności faktyczne sprawy - w tym kolizję drzew z planowana inwestycją postanowiono o wydaniu zezwolenia na ich usunięcie. W toku postępowania odniesiono się do uwag złożonych przez Towarzystwo na Rzecz Ochrony Przyrody odnoszących się do konieczności przedłożenia projektu budowlanego do wniosku o usunięcie drzew wyjaśniając, że projekt taki jest wymagany jedynie dla inwestycji wskazanych w przepisach prawa budowalnego, w pozostałych wypadkach wystarczy rysunek lub mapa określająca usytuowanie drzewa na nieruchomości w odniesieniu do jej granic i planowanych obiektów.
Od tej decyzji odwołanie złożyło Towarzystwo [....] w K. domagając się jej uchylenia. W odwołaniu podniesiono, że suma obwodów usuwanych drzew i suma obwodów drzew do nasadzenia winna być taka sama. Wskazano również, że decyzja jest niezgodna z art. 83b ust. 1 pkt 9 ustawy o ochronie przyrody ponieważ wniosek nie zawierał projektu planu nasadzeń następczych.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie decyzją z dnia 15 listopada 2021 r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu organ podniósł, że art. 83 ustawy o ochronie przyrody stanowi, że usunięcie drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości lub jej części może nastąpić po uzyskaniu zezwolenia wydanego na wniosek: 1/ posiadacza nieruchomości - za zgodą właściciela tej nieruchomości; 2/ właściciela urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 K.c. jeżeli drzewo lub krzew zagrażają funkcjonowaniu tych urządzeń. Przy czym zgoda właściciela nieruchomości, o której mowa w ust. 1 pkt 1, nie jest wymagana w przypadku wniosku złożonego przez użytkownika wieczystego lub posiadacza nieruchomości o nieuregulowanym stanie prawnym, niebędących podmiotem, o którym mowa w ust. 2 Jak wynika z powyższego przepisu statuuje ona zasadę obowiązku uzyskania zezwolenia na usunięcie drzew lub krzewów. Przepis ten stanowi instrument swoistej reglamentacji usuwania drzew i krzewów o charakterze prewencyjnym. Organ orzekający ma zatem obowiązek weryfikacji wniosku i ustalenia sytuacji faktycznej. Przepis nie określa wprost przesłanek wydania zezwolenia na usunięcie drzew i krzewów, tym samym udzielenie bądź odmowa udzielenia zezwolenia w tym zakresie objęta jest pewnym luzem decyzyjnym. Nie oznacza to dowolności orzekania lecz podjęcie decyzji po wnikliwym zbadaniu sprawy i wykazaniu zasadności i celowości konkretnego rozstrzygnięcia. Konieczna staje się zatem ocena stanu faktycznego sprawy. Organ I instancji przeprowadził wyczerpujące postępowanie w tej sprawie. W szczególności dokonano zebrania koniecznych do wydania decyzji o zezwoleniu na usunięcie drzew informacji. Podczas oględzin terenu, z którego miały zostać usunięte drzewa stwierdził, iż z uwagi na charakter istniejącej roślinności na przedmiotowym terenie nie można również wykluczyć możliwości występowania innych chronionych gatunków roślin, grzybów i zwierząt oraz ich siedlisk, na temat których szczegółowych informacji dostarczyć może jedynie ekspertyza przyrodnicza terenu. W związku z powyższym wezwano stronę do przedłożenia ostatecznego zezwolenia Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Krakowie na odstępstwa od obowiązujących zakazów względem gatunków chronionych i ich siedlisk. Wnioskowane do usunięcia drzewa stanowią nieuporządkowaną zieleń. Są to w przeważającej mierze żywotne egzemplarze, niemniej jednak część z nich znajduje się w słabszej kondycji z uwagi na ubytki i pęknięcia czy też wyłamania pni, oraz deformacje pokrojów. Pnie drzew u większości są prawidłowo wykształcone i proste. Również korony u większości egzemplarzy są prawidłowo rozbudowane i uformowane charakterystycznie dla gatunku przy czym z uwagi na zwarte zadrzewienie, korony części drzew są jednostronne i zredukowane, jednak zredukowane w sposób naturalny (ze względu na niedostateczne doświetlenie). Przedmiotowe drzewa rosną na terenie na którym znajdują się pozostałości po terenach kolejowych i zabudowaniach przemysłowych oraz infrastrukturze technicznej, a który znajduje się w granicach obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru "Nowa Huta Przyszłości - Igołomska Północ" zatwierdzonego Uchwałą Nr LXXXVI11/2146/17 Rady Miasta Krakowa z dnia 8 listopada 2017 r. Zgodnie z ustaleniami planu, teren na którym planowana jest inwestycja znajduje się na obszarze U.1- tereny zabudowy usługowej, o podstawowym przeznaczeniu pod zabudowę obiektami usługowymi (w tym inkubatory przedsiębiorczości, parki technologiczne, centra technologiczne, usługi wysokich technologii) oraz obiektami magazynowymi i składowymi. Jak wynika z zawartej w aktach dokumentacji projektowej istniejące drzewa objęte wnioskiem kolidują z planowanymi rozbiórkami utwardzenia terenu, obiektami budowlanymi oraz towarzyszącą infrastrukturą techniczną w ramach zadania inwestycyjnego pn. "Kompleksowe przygotowanie terenów inwestycyjnych Strefy Aktywności Gospodarczej - Nowa Huta Przyszłości -Podobszar "Igołomska - Północ. Planowane przedsięwzięcie obejmuje przygotowanie terenu umożliwiające dojazdy i doprowadzenie mediów do 17 wyznaczonych terenów inwestycyjnych w zakresie m.in. rozbiórki istniejących obiektów, .uporządkowania i niwelacji terenu, budowy infrastruktury drogowej, chodników i ścieżek rowerowych, budowie instalacji (sieci wewnętrznych) i przyłączy kanalizacji deszczowej, sanitarnej i wodociągowej, budowie oświetlenia i kanalizacji kablowej oraz zasilania planowanych budynków. Ustalenia faktyczne organu I instancji nie budzą wątpliwości, a ocena dokonana przez organ I instancji jest prawidłowa. Organ ponadto nie przekroczył granic uznania administracyjnego, a przepisy prawa materialnego zostały zastosowane prawidłowo. Nie ulega wątpliwości, że organ orzekał między innymi na podstawie art. 86 ust. 1 pkt 4 pkt 7 lit.a, b pkt 10 ustawy o ochronie przyrody. W toku postępowania przeprowadzone zostały wymagane prawem oględziny. Z punktu widzenia rozważnej sprawy wyważenie interesów wnioskodawcy występującego z wnioskiem o wydanie zezwolenia oraz okoliczności przemawiających za zachowaniem drzew pozwala przyjąć, iż w tym przypadku właściwym było wydanie wnioskowanego zezwolenia. Przedłożony do wniosku projekt zagospodarowania terenu w sposób zrównoważony łączy racje inwestora z postulatami ekologicznymi. Teren objęty wnioskiem jest porośnięty chaotyczną roślinnością wysoką i niską wyrosłą na terenie poprzemysłowym, na którym znajdują się pozostałości po infrastrukturze przemysłowej i kolejowej. Wnioskowane do usunięcia drzewa nie stanowią egzemplarzy szczególnie okazałych ani wartościowych przyrodniczo. Organ kierując się zasadą zrównoważonego rozwoju nałożył na wnioskodawcę warunek wykonania nasadzeń zastępczych na terenie dz. nr [...], [...] obr. 20 Nowa Huta w ilości 61 sztuk nowych drzew w celu rekompensaty straty w środowisku. Za usunięcie drzew naliczono opłatę, a w decyzji przedstawiono sposób jej wyliczenia.
Odnosząc się do argumentów zawartych w odwołaniu organ wskazał, że są one nieuzasadnione i wynikają z obowiązujących przepisów. Żądanie, żeby suma obwodów usuwanych drzew i suma obwodów drzew do nasadzenia była taka sama jest niemożliwe do zrealizowania. Nie wynika też z zasady kompensacji przyrodniczej. W przedmiotowej sprawie organ wydał zezwolenie pod warunkiem zastąpienia usuwanych drzew innymi drzewami ozdobnymi - tj.: klon zwyczajny, lipa drobnolistna, jarząb pospolity (z dopuszczeniem odmian ww. gatunków) - sadzonymi z bryłą korzeniową oraz prawidłowo ukształtowanym pniem i koroną, o parametrach zgodnych z normami stosowanymi w szkółkarstwie ozdobnym, w miejscu uzgodnionym z wnioskodawcą w ilości 61 sztuk. Należy posadzić drzewa o obwodach pni min. 16 cm na wysokości 100 cm. W ocenie Kolegium jest to wystarczające i zgodne z intencją przepisu art. 75 ust. 3 ustawy Prawo ochrony środowiska "Jeżeli ochrona elementów przyrodniczych nie jest możliwa, należy podejmować działania mające na celu naprawianie wyrządzonych szkód, w szczególności przez kompensację przyrodniczą", którą art. 3 pkt 8 tejże ustawy definiuje jako zespół działań "obejmujących (...) zalesianie, zadrzewianie lub tworzenie skupień roślinności, prowadzących do przywrócenia równowagi przyrodniczej na danym terenie, wyrównania szkód dokonanych w środowisku, przez realizację przedsięwzięcia i zachowanie walorów krajobrazowych.
Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu administracyjnego w K. wniosło Towarzystwo [....] w K. zarzucając naruszenie przepisów ustawy o ochronie przyrody. Zgodnie z art. 83c. 4. ustawy o ochronie przyrody organ, wydając zezwolenie na usunięcie drzewa lub krzewu uzależnione od wykonania nasadzeń zastępczych, bierze pod uwagę w szczególności dostępność miejsc do nasadzeń zastępczych oraz następujące cechy usuwanego drzewa lub krzewu: 1) wartość przyrodniczą, w tym rozmiar drzewa lub powierzchnię krzewów oraz funkcje, jakie pełnią w ekosystemie; 2) wartość kulturową; 3) walory krajobrazowe; 4) lokalizację. Należy więc wyrównać stratę poprzez dokonanie nasadzeń zastępczych w stosunku do tych drzew. Nie można mówić o wyrównaniu strat w przypadku gdy usuwający drzewa proponuje w zamian za usunięte duże drzewa posadzenie drzew o obwodach zaledwie 16 cm. Biorąc pod uwagę powyższe, zdaniem Towarzystwo [....] w K. najbardziej sprawiedliwym rozwiązaniem pod względem społecznym, ekologicznym i wizualnym, najbliższym zasadzie wyrównania strat jest przyjęcie zasady, że suma obwodów drzew nowo nasadzonych powinna być nie mniejsza niż suma obwodów drzew usuwanych (przy przyjęciu również zasady jak największych obwodów drzew sadzonych). Decyzja jest również niezgodna z art. 83b pkt 9 ustawy o ochronie przyrody. Wniosek o wydanie zezwolenia na usuniecie drzewa nie zawierał projektu planu nasadzeń zastępczych. Biorąc pod uwagę powyższe, zdaniem Towarzystwo [....] w K. najbardziej sprawiedliwym rozwiązaniem pod względem społecznym, ekologicznym i wizualnym, najbliższym zasadzie wyrównania strat jest przyjęcie zasady, że suma obwodów drzew nowo nasadzonych powinna być nie mniejsza niż suma obwodów drzew usuwanych (przy przyjęciu również zasady jak największych obwodów drzew sadzonych). Decyzja jest również niezgodna z art.83b.1 pkt 9 ustawy o ochronie przyrody. Wniosek o wydanie zezwolenia na usuniecie drzewa nie zawierał projektu planu nasadzeń zastępczych. Do kwestii usuwania drzew należy podchodzić bardzo zachowawczo, ze względu na istotne znaczenie ekologiczne, zwłaszcza w okresie katastrofalnych zmian klimatycznych i przyrodniczych. Drzewa stanowią interes publiczny, ponieważ są ważne dla wszystkich - nie tylko dla przyrody. Podczas upałów uwalniają wodę w procesie parowania, co przyczynia się do obniżenia temperatury otoczenia nawet o 11 stopni. Eliminują do 75% zapylenia, redukują do 98% azotanów i dezaktywują do 70% metali ciężkich. W konkluzji wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu i instancji.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie wniosło o jej oddalenie podtrzymując przy tym argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Przepis art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych stanowi, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżony akt administracyjny według kryterium zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie jego wydania. Zgodnie z przepisem art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.), dalej: "P.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanymi granicami skargi (art. 134 P.p.s.a.).
Z art. 145 § 1 P.p.s.a. wynika natomiast, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. W razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części (art.151 P.p.s.a.).
Skarga wniesiona w niniejszej sprawie podlega oddaleniu.
W myśl art. 83 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody, usunięcie drzew lub krzewów z terenu nieruchomości może nastąpić, co do zasady, po uzyskaniu zezwolenia wydanego przez wójta, burmistrza albo prezydenta miasta na wniosek:
1) posiadacza nieruchomości - za zgodą właściciela tej nieruchomości;
2) właściciela urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 Kodeksu cywilnego - jeżeli drzewa lub krzewy zagrażają funkcjonowaniu tych urządzeń.
Istotne jest zarazem, że norma ta nie określa szczegółowych przesłanek, kryteriów określających przypadki, które obligują organ administracji do udzielenia takiego pozwolenia lub odmowy jego wydania. Decyzja w przedmiocie zezwolenia na usunięcie drzew zależy więc od uznania organu. Organ administracji, działając w granicach uznania administracyjnego, powinien rozważyć, które spośród prawnie dopuszczalnych rozstrzygnięć jest w danym wypadku celowe. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że granice uznania administracyjnego wyznacza art. 7 K.p.a., co oznacza, że organ administracyjny, podejmując rozstrzygnięcie, powinien uwzględnić interes społeczny i słuszny interes obywatela (zob. wyrok NSA z 21.07.1998 r., II SA 506/98; wyrok WSA w Olsztynie z 2.10.2014 r., II SA/Ol 742/14). W przypadku rozstrzygnięcia zawierającego elementy uznania administracyjnego kontrola sądowa sprowadza się do oceny, czy organ przed wydaniem decyzji prawidłowo przeprowadził postępowanie, czy podjął wszystkie kroki niezbędne do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, czy właściwie skorzystał z przysługującego mu uprawnienia i nie przekroczył granic swobodnego uznania administracyjnego, a także czy rozstrzygnięcia takie nie posiadają cech dowolności oraz czy w sposób należyty zostały wyważone interesy społeczne i uzasadnione interesy stron postępowania (zob. wyroki NSA z 15.04.1999 r., II SA 303/99 i z 22.02.2001 r., V SA 2135/00). Sąd nie może odbierać organowi prawa do takiego uznania. Zostało ono bowiem nadane administracji przez ustawodawcę (por. np. wyrok TK z 29.09.1993 r., sygn. K 17/92, OTK 1993, Nr 2, poz. 33). Kontrola sądowa sprowadza się w istocie do ustalenia, czy dochowano reguł proceduralnych przy wydawaniu decyzji i czy granice uznania nie zostały przekroczone (por. wyrok NSA z dnia 2.02.2005 r., OSK 1026/04).
Z powyższego wynika, że oceniając zgodność z prawem decyzji o zezwoleniu na usunięcie drzew, należy uwzględnić cel uregulowania art. 83 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody. W kontekście rozważań dotyczących uznaniowego charakteru decyzji poddawanej kontroli zasadniczego znaczenia nabiera sprawa prawidłowego ustalenia stanu faktycznego, występującego w każdym konkretnym przypadku. Organ administracji zatem ma obowiązek szczególnie wnikliwie dokonać ustalenia zarówno sytuacji w terenie, jak również przeanalizować przyczyny, które przywołał zainteresowany w celu uzyskania pozytywnego rozstrzygnięcia. Następnie konieczne jest wyjaśnienie stanowiska organu poprzez sporządzenie stosownego uzasadnienia, ze szczególnym uwzględnieniem wyważenia dwóch interesów przeciwstawnych sobie - interesu wnioskodawcy oraz publicznego wynikającego z prawnego obowiązku ochrony elementów przyrody.
W ocenie Sądu, organy obu instancji podejmując decyzje, nie przekroczyły granic uznania administracyjnego, a decyzje te nie noszą cech dowolności. W rozpoznawanej sprawie dokładnie został ustalony stan faktyczny oraz rozważono wszystkie okoliczności sprawy, biorąc pod uwagę ww. cele i założenia ustawodawcy, jak również interes strony. Organy obu instancji wskazały, że objęte wnioskiem Firma A drzewa kolidują z planowanymi rozbiórkami utwardzenia terenu, obiektami budowlanymi oraz towarzyszącą infrastrukturą techniczną w ramach zadania inwestycyjnego pn. "Kompleksowe przygotowanie terenów inwestycyjnych Strefy Aktywności Gospodarczej - Nowa Huta Przyszłości - Podobszar "Igołomska - Północ." Planowane przedsięwzięcie obejmuje przygotowanie terenu umożliwiające dojazdy i doprowadzenie mediów do 17 wyznaczonych terenów inwestycyjnych w zakresie m.in. rozbiórki istniejących obiektów, uporządkowania i niwelacji terenu, budowy infrastruktury drogowej, chodników i ścieżek rowerowych, budowie instalacji (sieci wewnętrznych) i przyłączy kanalizacji deszczowej, sanitarnej i wodociągowej, budowie oświetlenia i kanalizacji kablowej oraz zasilania planowanych budynków. Inwestor złożył oświadczenie, pod rygorem odpowiedzialności karnej, o posiadanym tytule prawnym władania nieruchomością. Teren, na którym planowana jest w/w inwestycja znajduje się w granicach obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru "Nowa Huta Przyszłości - Igołomska Północ" zatwierdzonego Uchwałą Nr LXXXVI 11/2146/17 Rady Miasta Krakowa z dnia 8 listopada 2017 r. Zgodnie z ustaleniami planu, teren na którym planowana jest inwestycja znajduje się na obszarze U.1-tereny zabudowy usługowej, o podstawowym przeznaczeniu pod zabudowę obiektami usługowymi (w tym inkubatory przedsiębiorczości, parki technologiczne, centra technologiczne, usługi wysokich technologii) oraz obiektami magazynowymi i składowymi. Wskazać należy, że w przedmiotowej sprawie przeprowadzone zostały oględziny podczas których stwierdzono, że przedłożona do wniosku inwentaryzacja zieleni jest zgodna ze stanem faktycznym z wyj. wierzby kruchej o numerze inwentaryzacyjnym 42 u której nie stwierdzono obwodów pni 38 cm oraz 37 cm, topól mieszańcowych błędnie oznaczonych jako białe, oraz klonów jaworów o numerach inwentaryzacyjnych 1009-1013 błędnie oznaczonych jako klony jesionolistne (w związku z czym pełnomocnik Inwestora rozszerzył wniosek o wydanie zezwolenia na usunięcie drzew wnioskując o dodatkowe usunięcie ww. egzemplarzy o numerach 1009-1013). Ponadto organy wyraźnie wskazały, że wnioskowane do usunięcia drzewa stanowią nieuporządkowaną zieleń. Są to w przeważającej mierze żywotne egzemplarze, niemniej jednak część z nich znajduje się w słabszej kondycji z uwagi na ubytki i pęknięcia czy też wyłamania pni, oraz deformacje pokrojów. Pnie drzew u większości są prawidłowo wykształcone i proste. Również korony u większości egzemplarzy są prawidłowo rozbudowane i uformowane charakterystycznie dla gatunku przy czym z uwagi na zwarte zadrzewienie, korony części drzew są jednostronne i zredukowane, jednak zredukowane w sposób naturalny (ze względu na niedostateczne doświetlenie). Przedmiotowe drzewa rosną na terenie na którym znajdują się pozostałości po terenach kolejowych i zabudowaniach przemysłowych oraz infrastrukturze technicznej.
Z akt sprawy wynika, że organ zdecydował się udzielić zezwolenia na usunięcie wnioskowanych drzew, bo jak widać ustalił, w ramach przyznanego mu przez ustawodawcę uznania administracyjnego, że taka decyzja będzie w zgodzie z zasadą zrównoważonego rozwoju (art. 5 Konstytucji, art. 1 ust. 1 w zw. z art. 3 pkt 50 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska) nakazującą uwzględniać wymogi środowiskowe oraz ekonomiczne w rozwoju społeczno – gospodarczym tak, aby zachować równowagę przyrodniczą. Sąd nie dostrzegł, aby organ naruszył w tym zakresie granice uznania, zresztą takiego naruszenia – co do samego faktu zezwolenia na usunięcie – nie sygnalizuje strona skarżąca.
Odnosząc się do argumentów skargi wskazać należy, że w art. 83 ust. 1 pkt 9 lit. a ustawy o ochronie przyrody jako jeden z elementów wniosku o wydanie zezwolenia na usunięcie drzewa lub krzewu wskazano projekt planu zastępczych, rozumianych jako posadzenie drzew lub krzewów, w liczbie nie mniejszej niż liczba usuwanych drzew lub o powierzchni nie mniejszej niż powierzchnia usuwanych krzewów, stanowiących kompensację przyrodniczą w rozumieniu art. 3 pkt 8 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska - jeżeli są planowane, wykonany w formie rysunku, mapy lub projektu zagospodarowania działki lub terenu, oraz informację o liczbie, gatunku lub odmianie drzew oraz miejscu i planowanym terminie ich wykonania. Warto podkreślić, że projekt planu nasadzeń zastępczych nie stanowi obligatoryjnego elementu wniosku o wydanie zezwolenia na usunięcie drzew, ustawodawca nakazuje załączyć go wtedy, gdy wnioskodawca planuje nasadzenia zastępcze. A contrario, taki plan nie jest i nie musi być przez wnioskodawcę przedstawiany, jeżeli nie ma on zamiaru realizować nasadzeń zastępczych. Mamy więc do czynienia z taką sytuacją prawną, w której wnioskodawca może (ale nie musi) zaproponować gminie, że zrealizuje nasadzenia zastępcze. Odmienna sytuacja prawna związana z nasadzeniami zastępczymi określona jest w art. 83c ust. 3 ustawy o ochronie przyrody. Przepis stanowi, że wydanie zezwolenia na usunięcie drzewa lub krzewu może być uzależnione od określonych przez organ nasadzeń zastępczych, zaś w ustępie 4 tego artykułu ustawodawca dodaje, że z przepisu wynika, że w takiej sytuacji to organ gminy, uznaniowo decydując o zezwoleniu na usunięcie drzew, może uzależnić to zezwolenie od realizacji wskazanych przez siebie nasadzeń zastępczych. Wypływa z tego wniosek, że organ nie ma obowiązku, a tylko możliwość uzależnienia zezwolenia na usunięcie drzew od dokonania nasadzeń zastępczych. Gdyby prawodawca chciał na organ taki obowiązek nałożyć, to nie użyłby zwrotu "może", który oznacza zarówno w języku potocznym, jak i prawnym, możliwość, a nie obowiązek. Doktryna prawa ochrony przyrody stoi na stanowisku, że uzależnienie zezwolenia od nasadzeń zastępczych pozostaje w zakresie uznania organu wydającego zezwolenie (Wojciech Radecki, Ustawa o ochronie przyrody. Komentarz, Warszawa 2018, s. 401). Także judykatura opowiada się za fakultatywnym charakterem nasadzeń zastępczych. Owa fakultatywność nie polega na tym, że organ może zignorować przepisy dopuszczające możliwość realizacji nasadzeń zastępczych, czy to z inicjatywy wnioskodawcy, czy z inicjatywy organu. Polega na tym, że organ w okolicznościach konkretnej sprawy, kierując się lokalnymi uwarunkowaniami, ma obowiązek rozważyć celowość i możliwość zastosowania tego instrumentu. W jednym z orzeczeń Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że fakultatywność instytucji nasadzenia zastępczego nie polega na tym, że można odstąpić od jej rozważenia, tylko w tym znaczeniu, że jej zastosowanie jest uzależnione od okoliczności indywidualnej sprawy pozwalających na przesadzenie lub nasadzenie zamienne. Z tego wynika, że co do zasady, nawet w przypadku braku tego elementu we wniosku, organ powinien co do zasady rozważyć, czy w sprawie nie ma zastosowania fakultatywna instytucja przesadzeń lub nasadzeń (Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 września 2016 r. II OSK 3164/14).
Ustawodawca determinuje organ w zakresie uwarunkowań, które należy wziąć pod uwagę korzystając z fakultatywnej instytucji nasadzenia zastępczego. Zgodnie z art. 83c ust. 4 ustawy o ochronie przyrody organ, wydając zezwolenie na usunięcie drzewa lub krzewu uzależnione od wykonania nasadzeń następczych, bierze pod uwagę w szczególności dostępność miejsc do nasadzeń zastępczych oraz następujące cechy usuwanego drzewa lub krzewu: 1) wartość przyrodniczą, w tym rozmiar drzewa lub powierzchnię krzewów, oraz funkcje jakie pełnią w ekosystemie ;2) wartość kulturową; 3) walory krajobrazowe; 4) lokalizację. Skoro ustawodawca już na wstępie ukierunkowuje organ poprzez uwzględnienie dostępności miejsca do nasadzenia zastępczego, to brak takiego miejsca jest przesłanką, która uniemożliwia zastosowanie tej instytucji. Przepisy ustawy o ochronie przyrody nie precyzują, gdzie należałoby zrealizować nasadzenia zastępcze. Wskazanie tego miejsca pozostaje w kompetencji organu gminy. Jeżeli wydanie zezwolenia na usunięcie drzewa lub krzewu uzależniono od wykonania nasadzeń zastępczych, to zgodnie z art. 83d ust. 2 ustawy o ochronie przyrody, w zezwoleniu należy dodatkowo określić: 1) miejsce nasadzeń; 2) liczbę drzew lub wielkość powierzchni krzewów; 3) minimalny obwód pni drzew na wysokości 100 cm lub minimalny wiek krzewów; 4) gatunek lub odmianę drzew lub krzewów; 5) termin wykonania nasadzeń; 6) termin złożenia informacji o wykonaniu nasadzenia. Z przepisu wynika, że jeżeli organ uwarunkował zezwolenie na usunięcie drzew nasadzeniem zastępczym, to powinien określić między innymi miejsce tego nasadzenia. Należy przyjąć, że może to być miejsce wskazane przez wnioskodawcę, jeżeli organ uzna, że jest ono odpowiednią lokalizacją dla dokonania nasadzenia. W realiach sprawy organ wydał zezwolenie pod warunkiem zastąpienia usuwanych drzew innymi drzewami ozdobnymi - tj.: klon zwyczajny, lipa drobnolistna, jarząb pospolity (z dopuszczeniem odmian ww. gatunków) - sadzonymi z bryłą korzeniową oraz prawidłowo ukształtowanym pniem i koroną, o parametrach zgodnych z normami stosowanymi w szkółkarstwie ozdobnym, w miejscu uzgodnionym z wnioskodawcą w ilości 61 sztuk. Należy posadzić drzewa o obwodach pni min. 16 cm na wysokości 100 cm. W ocenie Sądu jest to wystarczające i zgodne z intencją przepisu art. 75 ust. 3 ustawy Prawo ochrony środowiska.
Ponadto wskazać należy, że żarzut010, strony skarżącej, żeby suma obwodów usuwanych drzew i suma obwodów drzew do nasadzenia była taka sama nie ma żadnego odzwierciedlenia w ustawie o ochronie przyrody. Nie wynika też z zasady kompensacji przyrodniczej.
W przedmiotowej sprawie Sąd nie dopatrzył się w przeprowadzonym postępowaniu administracyjnym sfinalizowanym zaskarżoną decyzją SKO w Krakowie ani naruszenia przepisów prawa materialnego w postaci wskazanych przepisów ustawy o ochronie przyrody, ani nie stwierdził przekroczenia przepisów procesowych zawartych w kodeksie postępowania administracyjnego. Sąd w wyniku przeprowadzonej kontroli ocenił zaskarżoną decyzję jako prawidłową, a skargę uznał za niezasadną.
Wobec powyższego skargę, jako bezzasadną, należało oddalić, o czym Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 P.p.s.a.