II SA/Kr 536/26

II SA/Kr 536/26 - Postanowienie WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2026-06-23
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2026-04-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Jacek Bursa /przewodniczący/
Paweł Darmoń /sprawozdawca/
Piotr Fronc
Symbol z opisem
6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
odrzucono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art 271 par 2 , art 291
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jacek Bursa Sędziowie: Sędzia WSA Paweł Darmoń (spr.) Sędzia WSA Piotr Fronc Protokolant: sekretarz sądowy Anna Frasik – Mazurek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 czerwca 2026 r. sprawy ze skargi Gminy Limanowa o wznowienie postępowania sądowego w sprawie o sygn. akt II SA/Kr 887/24 zakończonej wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 7 listopada 2024 r. postanawia: I. odrzucić skargę; II. zwrócić stronie skarżącej Gminie Limanowa kwotę 150 zł (słownie: sto pięćdziesiąt złotych) tytułem zwrotu wpisu od skargi.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 7 listopada 2024 r., sygn. akt II SA/Kr 887/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 października 2024 r. sprawy ze skargi W. L. i M. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu z dnia 10 kwietnia 2024 r. znak: SKO-PW-4171-13/24 w przedmiocie odmowy nakazania przywrócenia stanu poprzedniego stosunków wodnych lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy Limanowa (dalej: gmina, skarżąca) z dnia 24 stycznia 2024 r., znak: GP.6331.06.2017/01.2019 (pkt I) oraz zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu solidarnie na rzecz W. L. i M. L. kwotę 300 zł (trzysta złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania (pkt II). Orzeczenie jest prawomocne.
Pismem z dnia 12 marca 2026 r. Gmina Limanowa złożyła wniosek o doręczenie jej odpisu wyroku jako stronie postępowania.
Postanowieniem z dnia 31 marca 2026 r., sygn. akt II SA/Kr 887/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odmówił Gminie Limanowa doręczenia odpisu wyroku z uzasadnieniem, ponieważ gmina nie jest stroną postępowania sądowo-administracyjnego. Sąd podał, że z uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 maja 2003 r., sygn. akt OPS 1/03, ONSA 2003, Nr 4, poz. 115) wynika, że powierzenie organowi jednostki samorządu terytorialnego właściwości do orzekania w sprawie indywidualnej w formie decyzji administracyjnej, niezależnie od tego, czy nastąpiło to na mocy ustawy, czy też w drodze porozumienia, wyłącza możliwość uzyskania przez tę jednostkę ochrony jej interesu prawnego w trybie postępowania administracyjnego czy sądowoadministracyjnego. W takiej sytuacji jednostka samorządu terytorialnego nie ma legitymacji procesowej strony w tym postępowaniu, nie jest również podmiotem uprawnionym do zaskarżania decyzji administracyjnych do sądu administracyjnego" (J. Drachal, J. Jagielski, M. Cherka [w:] R. Hauser, M. Wierzbowski, R. Stankiewicz (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. 9, 2025, art. 33, Nb 12).
Pismem z dnia 14 kwietnia 2026 r. Gmina Limanowa, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę o wznowienie postępowania sądowego, zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 7 listopada 2024 r., sygn. akt II SA/Kr 887/24 (błędnie oznaczonego jako sygn. akt III SA/Kr 887/24) oraz uchylenie wyroku i merytoryczne rozpoznanie sprawy.
W uzasadnieniu skargi, gmina stwierdziła, że zarówno orzeczenie SKO, jak i wyrok nie został gminie doręczony, a jedynie został przesłany przez SKO do organu wykonawczego gminy. Skarżąca stwierdziła, że gmina została pominięta jako strona postępowania. Podniosła, że w piśmie z dnia 1 października 2018 r., znak: SKO-PW.4171- 68./18 SKO uznało, że gmina jest stroną postępowania, co nie oznacza, że istnieje podstawa do wyłączenia organu wykonawczego gminy od załatwienia sprawy.
Gmina podkreśliła, że postanowienie, którym odmówiono jej doręczenia wyroku sądowego było niezaskarżalne. Zdaniem sądu, organ nie był uprawniony do zaskarżania wyroków i tym samym do otrzymania wyroku. W ocenie skarżącej, nie można utożsamiać podmiotów – gminy i jej organu wykonawczego, wydającego decyzję w I instancji. Gmina jest bowiem stroną postępowania dotyczącego sporu wodnego, więc powinna zostać uznana za jedną ze stron postępowania przed sądem administracyjnym. Wniosek o doręczenie nie został bowiem złożony przez organ - Wójta Gminy Limanowa, ale przez Gminę Limanowa jako stronę. Powołana uchwała NSA dotyczy zaś doręczenia wyroku organowi, a nie gminie jako stronie. Wyrok z dnia 7 listopada 2024 r. jest jednak dla gminy niekorzystny i domaga się ona przyznania jej uprawnienia do złożenia skargi kasacyjnej. Skarżąca powzięła wiedzę o uznaniu przez sąd administracyjny braku swojej legitymacji procesowej w dacie doręczenia postanowienia z dnia 31 marca 2026 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje:
Stosownie do art. 271 pkt. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2026.143 t.j. z dnia 2026.02.09 - dalej określanej jako p.p.s.a.) – jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej albo nie była należycie reprezentowana lub jeżeli wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania; nie można jednak żądać wznowienia, jeżeli przed uprawomocnieniem się orzeczenia niemożność działania ustała lub brak reprezentacji był podniesiony w drodze zarzutu albo strona potwierdziła dokonane czynności procesowe.
Strona skarżąca Gmina Limanowa domagała się pismem z dnia 16 kwietnia 2026 r (data nadania) wznowienia postępowania zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 7 listopada 2024 r sygn. akt II SA/Kr 887/24 w przedmiocie odmowy nakazania przywrócenia stanu poprzedniego stosunków wodnych lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom. Wyrokiem tym sąd uwzględniając skargę W. i M. L. uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji (Wójta Gminy Limanowa), w uzasadnieniu stwierdzając, że spełniona została przesłanka z art. 29 ust 3 ustawy prawo wodne, to jest przesłanka szkodliwego wpływu zmiany stanu wody na gruncie na grunty sąsiednie. Jak wskazał Sąd - "Tym samym Wójt Gminy Limanowa będzie obowiązany wydać decyzję nakazującą właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom".
Zgodnie z unormowaniem art. 50 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. p.p.s.a., uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym.
Jak stanowi art. 276 p.p.s.a. -do skargi o wznowienie postępowania stosuje się odpowiednio przepisy o postępowaniu przed sądem pierwszej instancji, jeżeli przepisy niniejszego działu nie stanowią inaczej. Jednakże, gdy do wznowienia postępowania właściwy jest Naczelny Sąd Administracyjny, stosuje się odpowiednio przepisy art. 175.
O statusie strony w postępowaniu sądowym decyduje posiadanie interesu prawnego. Podstawę procesowej legitymacji strony musi stanowić przepis prawa materialnego wskazujący na własne prawo (interes prawny) lub obowiązek podmiotu, które podlegają skonkretyzowaniu w postępowaniu administracyjnym. Tak więc istotą interesu prawnego jest jego związek z konkretną normą prawa materialnego – taką normą, która można wskazać jako jego podstawę i z której podmiot legitymujący się tym interesem może wywodzić swoje racje. Stwierdzenie istnienia interesu prawnego sprowadza się, zatem do ustalenia związku o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą, a sytuacją prawną konkretnego podmiotu. Istnienia interesu prawnego należały zawsze poszukiwać w prawie materialnym, którego konkretna norma nabiera cech uprawnień lub obowiązków strony, przy rozstrzyganiu sprawy indywidualnej. Interes prawny podmiotu wnoszącego skargę do sądu przejawia się w tym, iż podmiot ten działa bezpośrednio, we własnym imieniu i ma roszczenie o przyznanie uprawnienia lub zwolnienie z nałożonego obowiązku. Kryterium "interesu prawnego" ma zatem charakter materialnoprawny i wymaga stwierdzenia związku między sferą indywidualnych praw i obowiązków skarżącego, a kontestowanym w skardze aktem lub czynnością organu administracji. O możliwości żądania wszczęcia postępowania sądowoadministracyjnego decydują przesłanki zbliżone do tych, które stanowią podstawę legitymacji procesowej strony w administracyjnym postępowaniu jurysdykcyjnym (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Warszawa 2004, str. 89).
Należy w pełni zgodzić się ze stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonym w wyroku z dnia 29 listopada 2005 roku, FSK 2631/04 (orzeczenia.nsa.gov.pl), że powierzenie organom gminy w drodze właściwości do orzekania w indywidualnych sprawach w formie decyzji administracyjnej wyłącza możliwość składania przez te organy skarg do sądu administracyjnego na decyzje wydane w tych sprawach przez organ odwoławczy (art. 50 § 1 i 2 w związku art. 58 § 1 pkt 6 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).
Wójt Gminy Limanowa wydał decyzję w sprawie dotyczącej stosunków wodnych jako organ I instancji, która została następnie uchylona do ponownego rozpoznania wyrokiem z dnia 7 listopada 2024 r , w sprawie II SA/Kr 887/24, której wznowienia aktualnie domaga się Gmina Limanowa.
W ocenie Sądu wniesiona skarga o wznowienie postepowania podlega odrzuceniu bowiem Gminie Limanowa w sytuacji, gdy organem obowiązanym do merytorycznego rozpoznania sprawy był i jest Wójt gminy Limanowa – nie przysługuje interes prawny do jej wniesienia.
Gmina Limanowa nie była stroną postępowania sądowego zakończonego wyrokiem z dnia 7 listopada 2024 r. W postępowaniu administracyjnym bowiem Wójt Gminy Limanowa występował w charakterze organu wyposażonego w kompetencje do władczego rozstrzygnięcia sprawy indywidualnej i wydał decyzję w I instancji. Pozycja tego organu nie uległa zmianie. Organ I instancji wydawał decyzję, nie mógł więc być stroną postępowania, ani administracyjnego, ani następnie sądowego ponieważ korzystał z uprawnień władczych.
Dopuszczenie do złożenia skargi przez organ I instancji doprowadziłoby do sytuacji, w której stronami postępowania sądowego byłyby dwa organy administracji publicznej orzekające w sprawie (por. uzasadnienie uchwały SN z dnia 22 października 1984 roku, III AZP 5/84, OSN 1985/7/86 z aprobującą glosą J. Borkowskiego – OSP 1986/ 2/26).
W orzecznictwie przyjmuje się pogląd, iż w jednym rozstrzygnięciu nie może mieć miejsca łączenie funkcji procesowych organu prowadzącego postępowanie i strony tego postępowania. Postępowanie sądowoadministracyjne nie może zostać więc wszczęte z inicjatywy organu administracji publicznej, nie może być też zainicjowane z urzędu. Postępowanie takie nie może być wykorzystywane w celu rozstrzygania sporów na tle odmiennych poglądów między organami różnych szczebli (por. T. Woś, Postępowanie sądowoadministracyjne, Warszawa 1996, str. 103).
Przypomnieć należy, że w uchwale siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 maja 2003 r., sygn. akt OPS 1/03 ( pub. ONSA 2003/4/115) przyjęto, że rola jednostki samorządu terytorialnego w postępowaniu administracyjnym jest wyznaczona przepisami prawa materialnego. Jednostka samorządu terytorialnego jako osoba prawna może być stroną postępowania administracyjnego i wówczas organy ją reprezentujące będą broniły jej interesu prawnego, korzystając z gwarancji procesowych, jakie przepisy k.p.a. przyznają stronom postępowania administracyjnego. Ustawa może jednak organowi jednostki samorządu terytorialnego wyznaczyć rolę organu administracji publicznej w rozumieniu art. 5 § 2 pkt 3 k.p.a. Wtedy organ taki będzie niejako bronił interesu jednostki samorządu terytorialnego w formach właściwych dla organu prowadzącego postępowanie. Z tego względu powierzenie organowi jednostki samorządu terytorialnego właściwości do orzekania w sprawie indywidualnej w formie decyzji administracyjnej, niezależnie od tego, czy nastąpiło to na mocy ustawy, czy też w drodze porozumienia, wyłącza możliwość dochodzenia przez tę jednostkę jej interesu prawnego w trybie postępowania administracyjnego, czy też sądowoadministracyjnego.
Należy zatem stwierdzić, że także na gruncie rozpoznawanej sprawy aktualna jest teza, że powierzenie organowi jednostki samorządu terytorialnego - Wójtowi Gminy Limanowa właściwości do orzekania w sprawie indywidualnej w formie decyzji, wyłącza możliwość dochodzenia przez tę jednostkę – Gminę Limanowa jej interesu prawnego w trybie postępowania administracyjnego i sądowoadministracyjnego.
Samo sformułowanie podstawy wznowienia w sposób odpowiadający przepisom art. 271–273 p.p.s.a. nie oznacza oparcia skargi na ustawowej podstawie wznowienia, jeżeli już z samego jej uzasadnienia wynika, że podnoszona podstawa nie zachodzi. Taka skarga, jako nieoparta na ustawowej podstawie wznowienia podlega odrzuceniu (por. postanowienie NSA z dnia 7 października 2011 r., I OSK 1722/11, LEX nr 1149227).
W tej sytuacji, skoro Gmina Limanowa nie była i nie mogła być stroną postępowania sądowego zakończonego wyrokiem z dnia 7 listopada 2024 r , sygn. akt II SA/Kr 887/24, ani nie mogła być stroną postępowania administracyjnego zakończonego decyzją SKO w Nowym Sączu z dnia 10 kwietnia 2024 r., znak; SKO-PW-4171-13/24, to skarga o wznowienie postępowania sądowego złożona na podstawie art. 271 pkt 2 p.p..s.a nie pochodzi od strony uprawnionej do jej wniesienia, której przysługuje wymagany interes prawny.
Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji postanowienia (pkt I) – na podstawie art. 281 p.p.s.a. o odrzuceniu skargi. O zwrocie wpisu orzeczono na zasadzie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a (pkt II).