II SA/KR 529/25

II SA/Kr 529/25 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2025-06-12
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-05-08
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Monika Niedźwiedź /przewodniczący/
Paweł Darmoń
Sebastian Pietrzyk /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 1478
art. 83 ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Monika Niedźwiedź Sędziowie: WSA Paweł Darmoń WSA Sebastian Pietrzyk (spr.) Protokolant: Specjalista Małgorzata Piwowar po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 czerwca 2025 r. sprawy ze skargi Gminy C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 24 marca 2025 r. znak: SKO.OŚ/4170/66/2025 w przedmiocie odmowy wydania decyzji na usunięcie drzewa skargę oddala.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi Gmina C. – dalej jako "Skarżąca" jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 24 marca 2025 roku, znak: SKO.OS/4170/66/2025 utrzymująca w mocy decyzję Starosty Krakowskiego z dnia 3 lutego 2025 r., znak: OS-III.613.1.348.2024.TJ, którą nie zezwolono na usunięcie lipy drobnolistnej o obwodzie pnia 268 cm.
Powyższa decyzja została wydana w następujących okolicznościach.
Wójt Gmina C. wystąpił z wnioskiem z dnia 13.11.2024 r. znak: GKO.6131.1.327.2024 (data wpływu do tut. Urzędu - 16.12.2024 r.) o wydanie zezwolenia na usunięcie drzewa rosnącego na działce nr [...] w miejscowości P. , będącej własnością gminną, z powodu złego stanu zdrowotnego oraz zagrożenia dla ruchu drogowego, ludzi i mienia.
W wyniku przeprowadzonego postępowania oraz w trakcie oględzin w dniu 21.01,2025r. dokonanych przy udziale pracownika Urzędu Gmina C. stwierdzono, że wnioskowana do usunięcia lipa rośnie w pasie drogi gminnej wewnętrznej. Lipa usytuowana jest przy skrzyżowaniu, w otoczeniu przydrożnej kapliczki. Stan drzewa jest zadawalający, typowy dla starych drzew tego gatunku. Rośnie odchylona od pionu, co jest wynikiem fototropizmu, a nie utraty stabilności. W części odziomkowej pnia widoczny jest ubytek wgłębny, jednak uszkodzenie jest otoczone z każdej strony kalusem, który stanowi podporę dla próchniejącego wnętrza drzewa. Drzewo jest stabilnie osadzone w podłożu i nie wykazuje oznak utraty stabilności. Odnosząc się do załączonego do wniosku opisu stanu zachowania drzewa sporządzonego przez biegłego w zakresie ochrony przyrody nr 142/2000 - pana mgr inż. J. S. wiek drzewa szacuje się na ok. 140-160 lat. Biegły opisał, że wypróchnienie odziomka nie jest wyjątkowe w odniesieniu do starej lipy, jednakże znacznie osłabia odporność mechaniczną drzewa.
Pismem z dnia 22.01.2025 r. znak OS-III.613.1.348.2024.TJ poinformowano stronę prowadzonego postępowania o możliwości zapoznania z aktami sprawy, złożenia ewentualnych uwag i zastrzeżeń mogących mieć wpływ na decyzję podjętą w tej sprawie. Strona nie skorzystała z tej możliwości. Wobec powyższego postanowiono jak w sentencji niniejszej decyzji.
Starosta Krakowski decyzją z dnia 3 lutego 2025 r., znak: OS-III.613.1.348.2024.TJ, nie zezwolił na usunięcie lipy drobnolistnej o obwodzie pnia 268 cm.
W uzasadnieniu wskazał, że drzewa nie mogą być usuwane ze względu na hipotetyczne ryzyko przewrócenia się, ponieważ takie ryzyko występuje podczas anomalii pogodowych w przypadku każdego (również całkowicie zdrowego) drzewa. Lipa ta jest szczególnie cenna przyrodniczo, świadczy o polskiej kulturze i tradycji, kiedy to dawniej w tradycji chrześcijańskiej wiązano lipę z Matkę Boską i sadzono przy kapliczkach, bądź wieszano na nich małe kapliczki. Lipa rokuje dalsze szanse na przeżycie i należy ją chronić, a nie usuwać. Powinna zostać objęta szczególną opieką, ze względu na swój wiek, rozmiary oraz lokalizację. Biegły w uwagach końcowych opracowania zaznaczył, że biorąc pod uwagę stan drzewa, jego lokalizację oraz związane z tym zagrożenia dla ludzi i mienia najlepszym rozwiązaniem będzie jego usunięcie i zastąpienie młodym drzewem. W mniemaniu tut. Organu zastępowanie tak dużego drzewa nowymi nasadzeniami, o znacznie mniejszych rozmiarach byłoby niekorzystne dla środowiska. Nowe nasadzenia mogą przejąć funkcje przedmiotowego drzewa dopiero za kilkadziesiąt lat. Usunięcie drzewa to ostateczność, stosowana wyłącznie wtedy, gdy nie ma innej możliwości zapewnienia bezpieczeństwa. Korona drzewa została poddana pielęgnacji, podczas której usunięto suche gałęzie. Zabieg ten wpłynął również na poprawę stabilności drzewa. Ze względu na żywotność drzewa i dotychczasowe zabiegi, które poprawiły jego statykę, na dzień przeprowadzenia wizji drzewo nie stanowi zagrożenia, wobec czego nie widzi się podstaw do jego usunięcia. Lipa stanowi cenny element środowiska przyrodniczego pełniąc wiele funkcji m.in. produkuje tlen czy usuwa dwutlenek węgla z powietrza poprzez obieg węgla.
Zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody obowiązkiem organów administracji publicznej jest dbałość o przyrodę będącą dziedzictwem i bogactwem narodowym. Ponieważ przeprowadzona wizja w terenie nie potwierdziła powodów jakie podał wnioskodawca motywując zamiar usunięcia drzewa, jak również prowadzone postępowanie nie ujawniło żadnych innych powodów przemawiających za jego usunięciem, organ orzekający uznał, iż z punktu widzenia szeroko rozumianego interesu społecznego oraz troski organów administracyjnych o ochronę wartości przyrodniczych, wskazane jest zachowanie drzewa w celu utrzymania różnorodności gatunkowej.
Odwołanie od tej decyzji wniósł Wójt Gmina C..
Po rozpoznaniu sprawy w wyniku wniesionego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie decyzją z dnia 24 marca 2025 roku utrzymało w mocy decyzję Starosty Krakowskiego z dnia 3 lutego 2025 roku.
W uzasadnieniu do wydanej decyzji Kolegium wskazało, że Wójt Gmina C. jako powód uzasadniający konieczność usunięcia drzewa z gat. lipa drobnolistna, z terenu działki nr [...] w m. P. wskazał, iż "drzewo znajduje się blisko drogi, jest w złym stanie fitosanitarnym, stwarza zagrożenie dla ruchu drogowego, ludzi i mienia" (wniosek w aktach sprawy - k. 16).
W aktach sprawy znajduje się protokół z przeprowadzonych w dniu 21 stycznia 2025 r. oględzin w obecności pracownika Urzędu Gmina C. i pracowników Starostwa Powiatowego w Krakowie mających na celu rozpatrzenie powyższego wniosku. W toku oględzin ustalono, iż "lipa drobnolistna rośnie w pasie drogi gminnej wewnętrznej przy kapliczce. Stan drzewa jest zadawalający, typowy dla starych drzew tego gatunku. Rośnie odchylona od pionu w wyniku fitotropizmu, a nie utraty stabilności (...) Korona została przycięta (usunięto posusz). Drzewo to jest żywotne i nie widzi się podstaw do jego usunięcia" (w aktach sprawy - k. 27). W aktach sprawy znajduje się dokumentacja fotograficzna wykonana podczas oględzin (w aktach sprawy - k. 19-26).
Ponadto w aktach sprawy znajduje się ekspertyza dendrologiczna z 2024 r. wykonana przez mgr. inż. J. S., na zlecenie Gmina C., w której wskazano, iż "(...) ze względu na stan zdrowotny drzewa, niebezpieczeństwo wywrócenia lub złamania ciągle istnieje (...) najlepszym rozwiązaniem będzie jego usunięcie i zastąpienie młodym drzewem (...)". Opis ten zawiera informację o potencjalnym zagrożeniu jakie powoduje drzewo. Biegły zakłada, że procesy zamierania i rozkładu zaczną przeważać nad procesami wzrostowymi drzewa. Zdaniem Kolegium drzewa nie mogą być usuwane ze względu na hipotetyczne ryzyko przewrócenia się, ponieważ takie ryzyko występuje podczas anomalii pogodowych w przypadku każdego (również całkowicie zdrowego) drzewa. Sporządzając opis stanu drzewa powinno się wskazać możliwe metody jego pielęgnacji, a nie sugerować jego usunięcie.
Dodatkowo jak podkreślił w uzasadnieniu decyzji organ I instancji, stan fitosanitarny wnioskowanego do usunięcia drzewa nie daje podstaw do wydania zezwolenia na jego usunięcia. Kolegium podziela tę ocenę. Każdy przypadek usunięcia drzew winien być uzasadniony odrębnie i indywidualnie.
Z materiału zebranego w sprawie wynika, że drzewo nie stwarza bezpośredniego zagrożenia dla mienia. Jak wskazano w uzasadnieniu decyzji, istnieje możliwość wykonania w koronie drzewa cięć, w ramach obowiązujących przepisów, zgodnie ze sztuką ogrodniczą. W pierwszej kolejności takie zabiegi rozważyć winien wnioskodawca przed wystąpieniem o zezwolenie na usunięcie drzewa. Wycięcie drzewa traktować należy jako rozwiązanie ostateczne, powodujące nieodwracalne konsekwencje. Zmiana stanu faktycznego o niekorzystnych skutkach dla istniejącej zabudowy może w każdym czasie być przyczyną ponownego wystąpienia o zezwolenie na usunięcie drzewa.
Ponadto organ I instancji wskazał na wartość przyrodniczą drzew i funkcje w środowisku przyrodniczym. Kolegium podkreśla, iż wartość drzew dla środowiska nie wynika z ich żywotności, pokroju i innych cech dendrologicznych przyjmowanych w wyniku oceny dokonanej względem jakiegoś idealnego wzorca. Wartość drzewa dla środowiska winna być oceniana w kontekście otoczenia, w jakim się ono znajduje. Inną wartość dla środowiska ma drzewo rosnące w lesie, a inną drzewo rosnące w terenie ogołoconym z roślinności.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie, po rozpatrzeniu odwołania i zbadaniu akt sprawy stwierdziło, iż zaskarżona decyzja jest zgodna z obowiązującymi przepisami prawa, w związku z czym należało ją utrzymać w mocy.
Skargę na powyższą decyzję wniósł Wójt Gmina C., który podniósł zarzuty:
1) naruszenie przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 7, 77 i art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego przez niepodjęcie z urzędu wszystkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, niezebrania i nierozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego oraz dowołną, a nie swobodną ocenę zebranych dowodów w sprawie zwłaszcza zaoferowanego przez skarżącego dowodu z ekspertyzy dendrologa, co przejawia się błędnym ustaleniem okoliczności faktycznych, jakoby drzewo wskazane we wniosku do wycinki, stanowiące notabene zagrożenie dla osób i mienia, zwłaszcza korzystających z ruchu drogowego nie było wystarczającym powodem do jego usunięcia, zwłaszcza że organ II instancji zaniechał weryfikacji prawidłowości wydania decyzji pod kątem przekroczenia luzu decyzyjnego, a więc weryfikacji przesłanek pozwalających na usunięcie drzewa, mimo że organ meriti a priori błędnie przyjął że w trakcie anomalii pogodowych, praktycznie każde drzewo zdrowe może ulec przewróceniu, pomijając zupełnie fakt, że prawdopodobieństwo wyrwania drzewa schorowanego lub dojrzałego wiekowo jest zdecydowanie większe, aniżeli w przypadku drzewostanu zdrowego i młodego, co w przypadku jego położenia przy drodze gminnej dodatkowo zwiększa ryzyko wyrządzenia szkody na mieniu, a co gorsza na osobie,
2) naruszenie przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 7, 77 w związku z art. 84 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez zaniechanie dopuszczenia dowodu z opinii biegłego w zakresie dendrologii na okoliczność ustalenia stanu fitosanitarnego drzewa przez organ I jak i II instancji, a poprzestaniu jedynie na naoczni drzewa przeprowadzonych przez pracowników Starostwa Powiatowego, które nie korespondują z dość kategorycznym opisem stanu zdrowotnego drzewa, jakie przedstawił dendrolog w ekspertyzie wykonanej na zlecenie Gmina C., która skądinąd nie została w żaden sposób podważona, co budzi uzasadnione wątpliwości w kontekście wniosków wynikających z przeprowadzonych oględzin, które zdaniem strony skarżącej są w wielu przypadkach dalece niewystarczające do miarodajnej oceny stanu fitosanitarnego drzewa, które niejednokrotnie wymaga przeprowadzenia specjalistycznych badań, w tym rentgenowskich dla jego oceny, co całkowicie zostało pominięte przez organy obydwu instancji, a co stanowi wiedzę powszechną, zwłaszcza w kontekście obowiązków, jakie spoczywają na zarządcy drogi, w tym także wewnętrznej,
3) naruszenie przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 107 § 1 pkt 6 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez zaniechanie sporządzenia prawidłowego uzasadnienia rozstrzygnięcia w kontekście decyzji uznaniowej w przedmiocie odmowy wydania zezwolenia na wycinkę drzewa, co dowodzi, iż organ Il instancji, powielając tożsamy błąd organu pierwszoinstancyjnego nie udowodnił, jakoby decyzja uznaniowa została wydana po przeanalizowaniu wszystkich okoliczności, w tym także wymagających zweryfikowania atypowych skutków negatywnych zdarzeń środowiskowych w kontekście zarządcy drogi, na którym ciąży obowiązek utrzymywania zieleni przy zachowaniu należytej staranności,
4) naruszenie przepisów prawa materialnego, a to art. 83 ust. 1 i 2 ust. 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody w związku z art. 415 i 355 Kodeksu cywilnego poprzez niewłaściwe ich zastosowanie polegają na wydaniu decyzji odmownej, mimo że z treści ekspertyzy dendrologicznej wynikało optymalne i bezpieczne rozwiązanie, polegające na usunięciu drzewa jako zagrożenia dla osób i mienia oraz całkowitym pominięciu w trakcie orzekania, iż to na zarządcy drogi, a tym wypadku gminie spoczywa obowiązek dbania o bezpieczeństwo ruchu lądowego, które samo w sobie wymaga przy zachowaniu należytej staranności przewidywanie również potencjalnych zagrożeń, jakie mogą wydarzyć nie tylko w typowej, lecz także w atypowej sytuacji, co wymaga eliminowania wszystkich znanych zagrożeń dla osób i mienia w kontekście odpowiedzialności deliktowej, czego organ 11 instancji nie przeanalizował, mimo że w uzasadnieniu decyzji podniósł argument indywidualnego podejścia do każdej tego rodzaju sprawy.
Powołując się na powyższe wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie oraz poprzedzającej decyzji organu I instancji oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi podkreślono, że w sposób nieuprawniony organ zaniechał dopuszczenia przez organ II instancji w ramach prowadzonego postępowania odwoławczego dowodu z opinii biegłego z zakresu dendrologii. Obowiązkiem organu prowadzącego było dopuszczenie takiego dowodu, jeśli zamierzał w ramach zasady prawdy obiektywnej kontrargumentować stanowisko dendrologa, który przygotował stosowane opracowanie. Sama naocznia drzewa jest dalece niewystarczająca dla wykazania okoliczności stojących w opozycji do ekspertyzy dendrologicznej. Tym samym organ nie mógł podważyć należycie opinii oferowanej przez stronę, a jeśli jej nie uwzględnił winien był zaoferować adekwatny środek dowodowy, czego nie uczynił w postępowaniu, którego zwieńczeniem jest decyzja uznaniowa.
Uzasadnienie skupia się na przytoczeniu przepisów prawa, analizie stanu faktycznego, szczególnie w kontekście przeprowadzonych oględzin. Natomiast próżno poszukiwać w nim treści, jaka miałaby odnosić się do opisu przesłanek, które bezsprzecznie w oparciu o analizę materiału dowodowego miałyby dowodzić zasadności wydania odmowy zezwolenia na wycinkę drzewa. Szczególnie z uzasadnienia nie wynika, aby SKO w Krakowie indywidualnie podeszło do sprawy, którą zainicjowała gmina, w zarządzie której znajduje się wątpliwe drzewo, stwarzające jej zdaniem zagrożenie na uczestników nawet ruchu drogowego. W tym przypadku należy odróżniać zawartość uzasadnienia decyzji w przypadku decyzji związanych od rozstrzygnięć uznaniowych, których część motywacyjna wymaga o wiele więcej treści i analizy. To w istocie trudno odnaleźć w treści zaskarżonego orzeczenia.
Organ II instancji dopuścił się także naruszenia przepisów prawa materialnego, a to art. 83 ust. 1 i 2 ust. 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody w związku z art. 415 i 355 Kodeksu cywilnego poprzez niewłaściwe ich zastosowanie polegają na wydaniu decyzji odmownej. W trakcie prowadzonego postępowania SKO w Krakowie pominęło w ogóle wątek odpowiedzialności gminy, jako zarządcy drogi za utrzymanie przydrożnej zieleni i drzew w odpowiednim stanie zdrowotnym. Otóż orzecznictwo Sądu Najwyższego w tym względzie jest nieubłagane i to gmina na zasadzie winy ponosi odpowiedzialność za zdarzenia, będące następstwem oderwania się lub uszkodzenia drzewa. Miernikiem z kolei tej odpowiedzialności jest zachowanie należytej staranności w utrzymywaniu drzewostanu.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie z racji jej bezzasadności.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.
Przepis art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) stanowi, iż sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy wojewódzki sąd administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną lub postanowienie z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Zgodnie z treścią art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), dalej "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanymi granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.).
Zgodnie z treścią art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy, gdy sąd stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi Sąd oddala skargę w oparciu o art. 151 p.p.s.a.
Przedmiotem skargi jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 24 marca 2025 roku, znak: SKO.OS/4170/66/2025 utrzymująca w mocy decyzję Starosty Krakowskiego z dnia 3 lutego 2025 r., znak: OS-III.613.1.348.2024.TJ, którą nie zezwolono na usunięcie lipy drobnolistnej o obwodzie pnia 268 cm.
Zgodnie z art. 83 ust. 1 pkt. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 roku o ochronie przyrody (t.j. Dz. U. z 2024 roku, poz. 1478 ze zm.) – dalej jako "uOchrPrzyr", usunięcie drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości lub jej części może nastąpić po uzyskaniu zezwolenia wydanego na wniosek posiadacza nieruchomości - za zgodą właściciela tej nieruchomości.
Jak wynika z akt sprawy Gmina C. jest właścicielem nieruchomości składającej się z działki nr [...] w miejscowości P. w związku z czym Gmina była legitymowana, w świetle przytoczonego art. 83 ust. 1 pkt. 1 uOchrPrzyr do wystąpienia z wnioskiem o usunięcie drzewa.
Akcentowanym we wniosku powodem, dla którego Gmina chciała usunąć wskazane drzewo (lipę drobnolistną) był zły stan fitosanitarny drzewa, który w związku z tym, że drzewa znajduje się blisko drogi stwarza zagrożenie dla ruchu drogowego, ludzi i mienia (por. k. 16 a.a.). Do wniosku dołączono "Opis zachowania drzewa – lipy drobnolistnej, rosnącej na działce nr [...] przy ulicy R. w P. " (por. k. 2-8 a.a.). W toku postępowania organ przeprowadził w dnu 21 stycznia 2025 roku oględziny drzewa, w którym uczestniczył przedstawiciel Gmina C.. Po przeanalizowaniu wszystkich zebranych w sprawie dowodów, w tym również wskazanych oględzin, organy doszły do wniosku, że nie ma podstaw do wydania zezwolenia na usunięcie drzewa, a to z tego powodu, że wbrew stanowisku i twierdzeniom Gminy przedmiotowe drzewo nie jest w złym stanie fitosanitarnym.
Z tym stanowiskiem, w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego należy się zgodzić.
Przede wszystkim należy zwrócić uwagę na treść dołączonego przez Gminę do wniosku opracowania sporządzonego przez mgr. inż. J. S. (biegłego w zakresie ochrony przyrody nr 142/2000) "Opis zachowania drzewa – lipy drobnolistnej, rosnącej na działce nr [...] przy ulicy R. w P. " (por. k. 2-8 a.a.). Jak wynika z treści tego opracowania cyt.: "opisywane drzewo, lipa drobnolistna (Tilia cordata), o obwodzie w pierśnicy 268 cm i wysokości 24 m, rośnie w rejonie skrzyżowania drogi z P. do R. (ul. R. ) z ul. R. , przy granicy z posesją ul. R. nr [...] - Fot 1. Wiek drzewa ocenia się na ok. 140-160 lat. Drzewo było już w przeszłości poddane pielęgnacji (redukcji korony - ok. 5 łat temu), efekty czego są wyraźnie widoczne - korona jest mocno ograniczona, dość regularna, w miejscach cięć gałęzi i konarów pojawiły się liczne odrosty, które obecnie osiągnęły już długość do ok. 2 metrów (Fot. 2). Korona drzewa jest asymetryczna, a całe drzewo pochylone w kierunku budynku na posesji przy ul. R. 2 (na Pd-Wsch). Asymetria korony i pochylenie spowodowane jest zapewne faktem, że lipa była jednym z trzech blisko siebie rosnących drzew, co uniemożliwiało jej swobodny rozrost w kierunku północnym i zachodnim. Jedno z tych drzew zostało niedawno usunięte, drugie - również po redukcji korony - rośnie w odległości ok. 1,5 m na Pd-Zach). Zabieg wyraźnie poprawił stabilność drzewa, doraźnie zlikwidował też zagrożenie złamaniem i wydzielaniem się posuszu. Jednakże, ze względu na stan zdrowotny drzewa, niebezpieczeństwo wywrócenia lub złamania ciągle istnieje. (...) Bardzo silne wypróchnienie odziomka nie jest wyjątkowe w odniesieniu do starej lipy drobnolistnej i nie musi prowadzić do zamierania lub silnego osłabienia żywotności drzewa (warstwa drewna odpowiadająca za wzrost nie jest naruszona) jednakże znacznie osłabia odporność mechaniczną drzewa, co w związku z jego usytuowaniem (na skrzyżowaniu dróg, wychylone w kierunku budynku, w sąsiedztwie linii NN) generować będzie stałe zagrożenie".
Z powyższej opinii, dostarczonej przez Gminę, wynika przede wszystkim, że jakkolwiek drzewo generuje potencjalne zagrożenie, to jednak ostatnio wykonane zabiegi poprawiły stabilność drzewa i doraźnie zlikwidowały zagrożenie złamaniem i wydzielaniem się posuszu. Podobne spostrzeżenia poczynił organ podczas oględzin drzewa. W protokole z oględzin wskazano, że "stan drzewa jest zadowalający, typowy dla starych drzew tego gatunku. Rośnie odchylone od pionu w wyniku fitotropizmu a nie utraty stabilności" (por. k. 27 a.a).
Trafnie zatem przyjęły organy, że przedmiotowe drzewo nie stanowi takiego zagrożenia na jakie wskazuje Wójt Gminy i które uzasadniałoby jego usuniecie. Słuszne jest także spostrzeżenie organów, że drzewa nie mogą być usuwane tylko ze względu na hipotetyczne ryzyko przewrócenia się, ponieważ takie ryzyko występuje podczas anomalii pogodowych w przypadku każdego (również całkowicie zdrowego) drzewa.
W kontekście podniesionych zarzutów naruszenia przepisów postępowania trzeba dodać, że organ rozpoznając sprawę, w pierwszej kolejności powinien ustalić w sposób wyczerpujący i dokładny stan faktyczny, a następnie dokonać jego oceny prawnej (por. np. uzasadnienia do wyroków: NSA z dnia 9 lutego 2011 r., sygn. II OSK 263/10, NSA z dnia 11 czerwca 2013 r., sygn. II OSK 2417/12). Prawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy stanowi warunek konieczny do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy. Niewyjaśnienie lub niedostateczne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy może prowadzić do wydania wadliwej decyzji. Realizując zasadę prawdy obiektywnej, na podstawie art. 7 i 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 572 z późn. zm.) - dalej jako "k.p.a.", organ jest zobowiązany do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Zakres i przedmiot postępowania wyjaśniającego determinują przepisy prawa materialnego, bowiem to normy prawa materialnego przesądzają o przedmiocie sprawy i okolicznościach prawnie istotnych. W postępowaniu wyjaśniającym należy również uwzględnić specyfikę danej sprawy - inność i odrębność okoliczności, które stanowią o stanie faktycznym (por. np. uzasadnienie do wyroku NSA z dnia 19 maja 2021, sygn. I OSK 251/21). Organ powinien zatem w sposób adekwatny do potrzeb ustalić stan faktyczny i nie pozostawić żadnych niewyjaśnionych istotnych dla sprawy okoliczności. Dokonana natomiast przez organ ocena zgromadzonego materiału powinna zostać przeprowadzona zgodnie z zasadami swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.), a motywy którymi kierował się organ powinny zostać szczegółowo wyjaśnione w uzasadnieniu do wydanej decyzji. Analiza akt niniejszej sprawy prowadzi przy tym do wniosku, że wszystkie istotne dla sprawy okoliczności sprawy zostały przez organ ustalone i zweryfikowane. Nie budzą przy tym wątpliwości zarówno prawidłowość (logiczność, spójność) opinii biegłego jak i ustalenia faktyczne organu.
Bezzasadne są przy tym zarzuty podnoszące, że organy nie podparły się żadną inną ekspertyzą a tylko kwestionowały opinię sporządzoną na zlecenie Gminy. Zarzut ten jest o tyle bezzasadny, że wbrew twierdzeniom zawartym w skardze organy nie zanegowały prawidłowości opinii biegłego, ale co więcej korzystały z niej i jej treść w zasadniczy sposób determinowała sposób załatwienia sprawy. Okoliczność, że organy nie podzieliły sugestii biegłego, co do zasadności usunięcia drzewa nie oznacza, że organy zignorowały tę opinię lub ją pominęły. Wprost przeciwnie. Organy w sposób rzetelny dokonały analizy wszelkich dostępnych materiałów i na ich podstawie rozstrzygnęły sprawę. Należy zauważyć, że "Uwagi końcowe" opinii wskazują na dwa możliwe kierunki postępowania. Jeden to "regularne prowadzenie zabiegów pielęgnacyjnych w obrębie korony drzewa" a drugi to możliwe usunięcie drzewa (por. k. 6 a.a.). Skoro natomiast – jak ustalono w toku postępowania – drzewo jest w stanie zadowalającym a wykonany w ostatnim czasie zabieg pielęgnacyjny poprawił stabilność drzewa i doraźnie zlikwidował też zagrożenie złamaniem i wydzielaniem się posuszu, to przyjęcie przez organy, że nie ma podstaw do usunięcia drzewa jest – w świetle zgromadzonego materiału w sprawie – było trafne.
Pozbawione uzasadnionych podstaw są także zarzuty naruszeni art. 107 § 1 pkt. 6 K.p.a. Zgodnie z tym przepisem decyzja zawiera m.in. uzasadnienie faktyczne i prawne. Nie budzi wątpliwości, że zaskarżona decyzja zarówno I jak i II instancji takie uzasadnienie zawiera. Wbrew przy tym twierdzeniom Skarżącej sporządzone uzasadnienie zarówno do decyzji organu I instancji jak i organu odwoławczego jest prawidłowe. W kontekście tego zarzutu należy zauważyć, że zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a., uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Uzasadnienie do wydanych decyzji nie narusza wskazanej normy. Wyjaśnienia organu w tym zakresie są wystarczające i adekwatne. Organ wskazał przy tym, jakie są powody odmowy zezwolenia na usunięcie drzewa i jakie okoliczności (dowody) determinowały określony kierunek rozstrzygnięcia. Uzasadnienie jest spójne i logiczne, a z jego treści w sposób niebudzący wątpliwości wynikają względy, które stanowiły podstawę odmowy wydania zezwolenia. O naruszeniu wskazanej normy nie może natomiast świadczyć subiektywne przekonanie skarżącego o zasadności innego rozstrzygnięcia niż dokonanego przez organ.
Bezzasadne są również zarzuty naruszenia art. 83 ust. 1 i ust. 2 uOchrPrzyr. Jak wskazano już powyżej zgodnie z art. 83 ust. 1 pkt. 1 "uOchrPrzyr", usunięcie drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości lub jej części może nastąpić po uzyskaniu zezwolenia wydanego na wniosek posiadacza nieruchomości - za zgodą właściciela tej nieruchomości. Jak wynika z akt sprawy Gmina C. jest właścicielem nieruchomości składającej się z działki nr [...] w miejscowości P. w związku z czym Gmina była legitymowana, w świetle przytoczonego art. 83 ust. 1 pkt. 1 uOchrPrzyr do wystąpienia z wnioskiem o usunięcie drzewa. Tym samym Sąd nie dopatruje się naruszenia wskazanego przepisu. Podobnie nie jest czytelne na czym miałoby polegać naruszenie art. 83 ust. 2 uOchrPrzyr, albowiem ten przepis wskazuje na sytuację, w której nie jest wymagana zgoda właściciela nieruchomości na usunięcie drzewa, co na gruncie niniejszej sprawy nie ma znaczenia.
Ponadto Sąd nie dopatrzył się jakichkolwiek naruszeń, które skutkować mogłyby uchyleniem decyzji.
Ze względu na powyższe na zasadzie art. 151 p.p.s.a. skarga została oddalona.