Pełny tekst orzeczenia II SA/Kr 496/20

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Agnieszka Nawara - Dubiel po rozpoznaniu w dniu 24 czerwca 2020 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi B. W. - S. na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. – Powiat G. z dnia 17 lutego 2020 r., znak [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za nieudzielenie informacji niezbędnych do prowadzenia egzekucji postanawia 1. odrzucić skargę, 2. zwrócić skarżącej B. W. – S. wniesiony wpis od skargi w kwocie 152 (sto pięćdziesiąt dwa) zł.

UZASADNIENIE

Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm.) – dalej jako "p.p.s.a." - Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty oraz ma postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu.

Z kolei art. 52 § 1 p.p.s.a. stanowi, że skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. W myśl § 2 tego przepisu przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie.

Zaskarżone postanowienie nie kończy postępowania, ani nie rozstrzyga go co do istoty. Możliwość zaskarżenia go do sądu admunistracyjnego zależy więc od tego, czy jest ono zaskarżalne zażaleniem. Zakres kognicji sądów administracyjnych został bowiem określony w taki sposób, że niezaskarżalne w postępowaniu administracyjnym lub egzekucyjnym postanowienia nie mogą być również przedmiotem skargi do sądu.

Podstawę prawną zaskarżonego postanowienia stanowi art. 168d ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 1438 z późn. zm.) – dalej jako "u.p.e.a.". Jego § 1 stanowi: "Na osobę, która wbrew ciążącemu na niej obowiązkowi odmawia udzielenia organowi egzekucyjnemu informacji lub wyjaśnień niezbędnych do prowadzenia egzekucji albo udziela fałszywych informacji lub wyjaśnień, może być nałożona kara pieniężna do wysokości 3 800 zł". W żadnym z pozostałych trzech paragrafów tego przepisu nie przewiduje się możliwości zaskarżenia postanowienia wydanego na podstawie § 1 zażaleniem. Możliwość wniesienia zażalenia została z kolei przewidziana w art. 168e § 6, zgodnie z którym: "Na postanowienie o nałożeniu kary pieniężnej przysługuje zażalenie". Systematyka omawianych przepisów może sugerować, że zażalenie można wnieść wyłącznie na postanowienie nakładające karę pieniężną przewidzianą w art. 168e § 1 tj. karę na dłużnika zajętej wierzytelności, który nie wykonuje lub nienależycie wykonuje ciążące na nim obowiązki związane z egzekucją lub zabezpieczeniem wierzytelności lub prawa majątkowego.

Jak już wcześniej wskazano, brak możliwości zaskarżenia zażaleniem postanowienia wydanego na podstawie art. 168d § 1 u.p.e.a. pozbawiałby osobę, na którą nałożono na podstawie tego przepisu karę pieniężną możliwości jakiejkolwiek kontroli postanowienia – zarówno instancyjnej, jak i sądowej. Byłoby to sprzeczne z art. 45 ust. 1 Konstytucyji RP ("Każdy ma prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd") oraz z art. 77 ust. 2 Konstytucji RP (Ustawa nie może nikomu zamykać drogi sądowej dochodzenia naruszonych wolności lub praw"). Dlatego też należało w sprawie zastosować wykładnię systemową i celowościową i przyjąć, że § 6 art. 168e u.p.e.a. ma zastosowanie również do kary nakładanej na podstwie art. 168d § 1 u.p.e.a. – czyli do sytuacji, jaka miała miejsce w niniejszej sprawie.

Konsekwencją takiego stanowiska jest przyjęcie, że na zaskarżone w niniejszej sprawie postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. – Powiat G. z dnia 17 lutego 2020 r., znak [...] przysługiwało zażalenie do [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K., a nie skarga do sądu administracyjnego. Dopiero w razie wniesienia zażalenia na postanowienie PINB i rozpatrzenie do przez organ drugiej instancji będzie możliwe wniesienie skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie.

Na obecnym etapie skarga podlegała odrzuceniu z uwagi na niewyczerpanie środków zaskarżenia tj. naruszenie powołanego wcześniej art. 52 § 1 p.p.s.a.

Sąd jednocześnie przypomina, że zgodnie z art. 112 k.p.a. błędne pouczenie w decyzji co do prawa odwołania lub skutków zrzeczenia się odwołania albo wniesienia powództwa do sądu powszechnego lub skargi do sądu administracyjnego nie może szkodzić stronie, która zastosowała się do tego pouczenia. W niniejszej sprawie termin do wniesienia zażalenia minął, jednakże błędne pouczenie w postanowieniu co do środka zaskarżenia będzie stanowić podstawę do przywrócenia terminu. Innymi słowy pomimo upływu siedmiodniowego terminu na wniesienie zażalenia skarżąca będzie mogła złożyć je wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu, a błędne pouczenie będzie stanowiło podstawę do uznania, że przekroczenie tego terminu nastąpiło bez jej winy. Dla skuteczności tych czynności konieczne jest zachowanie terminu wynikającego z art. 58 § 2 k.p.a., który stanowi: " Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin". Dniem ustania przyczyny uchybienia terminu w okolicznościach niniejszej sprawy będzie dzień doręczenia skarżącej niniejszego postanowienia.

Wobec powyższego należało odrzucić skargę jako niedopuszczalną na obecnym etapie sprawy – zgodnie z art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a.

O zwrocie wpisu od skargi orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a., zgodnie z którym Sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis od pisma odrzuconego lub cofniętego do dnia rozpoczęcia rozprawy.