II SA/Kr 486/25

II SA/Kr 486/25 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2025-11-13
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-04-29
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Anna Kopeć
Jacek Bursa /przewodniczący/
Monika Niedźwiedź /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
uchylono decyzję organu II i I instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
art 7 , art 77 par 1 , art 80 , art 107 par 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jacek Bursa Sędziowie: Sędzia WSA Monika Niedźwiedź (spr.) Asesor WSA Anna Kopeć Protokolant: sekretarz sądowy Katarzyna Opiłka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 listopada 2025 r. sprawy ze skargi A. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 28 lutego 2025 r. znak: SKO.Oś/4170/455/2024 w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za usunięcie drzew uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.
Uzasadnienie
Decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 28 lutego 2025 r. znak SKO.Oś/4170/455/2024 orzeczono o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji - Burmistrza Miasta i Gminy Niepołomice z dnia 26 września 2024 r. znak OŚR.6131.1.62.2024 o wymierzeniu Panu A. J. administracyjnej kary pieniężnej w wysokości 3 800 złotych za usunięcie 2 drzew bez wymaganego zgłoszenia na działce ewid. nr [...] w m. Z. B. .
Decyzja ta zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Na działce [...] w Z. B. doszło do usunięcia 2 sztuk drzew bez wymaganego zgłoszenia. Mowa o dwóch świerkach pospolitych o obwodach 73 cm i 79 cm. Działka, na której zostały wycięte drzewa stanowiła współwłasność, a następnie własność Pana A. J.. Do czasu przeprowadzenia postępowania w sprawie ustalenia granic nieruchomości część działki, na której rosły drzewa, była zagrodzona prowizoryczną siatką i stanowiła część działki [...] i [...] należącej do Państwa D. Ustalenie granic odbyło się 11 grudnia 2020 r. oraz 19 marca 2021 r. Organy podkreślają, że fakt dokonania wycinki drzew na w/w nieruchomości pozostaje poza sporem. Wynika on w sposób jasny z twierdzeń przedstawionych przez właściciela nieruchomości, a także z zeznań świadków (zgodnie z protokołami z przesłuchania - karta akt sprawy 12-16 (t.II)). Ponadto fakt dokonanej wycinki drzew został potwierdzony w trakcie oględzin przedmiotowej nieruchomości (karta akt sprawy- 42-10).
Zdaniem organu odwoławczego organ I instancji w sposób prawidłowy ustalił okoliczności faktyczne, co obligowało do wszczęcia postępowania w zakresie nałożenia administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie drzew bez wymaganego zezwolenia lub zgłoszenia.
W toku postępowania organ I instancji ustalił, że wycinka została dokonana przez Pana M. S., Pana J. D. i Pana P. D.. Fakt ten również pozostaje bezsporny, co wynika z dowodu z protokołu przesłuchania świadka Pana M. S. (karta akt sprawy nr 12), protokołu przesłuchania świadka Pana J. D. (karta akt sprawy nr 13) oraz protokołu przesłuchania świadka Pana P. D. (karta akt sprawy nr 14). Powyższe zostało potwierdzony również przez Pana A. J..
W toku postępowania Pan M. S., Pan J. D. oraz Pan P. D. wskazali, że dokonali wycinki zgodnie z upoważnieniem, które otrzymali od Pana A. J.. W zakresie tym pozostają wątpliwości, gdyż jak twierdzi Pan A. J., zlecił ww osobom usunięcie drewna, które zalegało na nieruchomości, nie zaś dokonanie wycinki drzew.
W niniejszej sprawie ustalenia wymagało, kto był posiadaczem nieruchomości w chwili usunięcia drzew, a przez to na kogo należy nałożyć karę za usunięcie przedmiotowych drzew. Kolegium podzieliło w tym zakresie ustalenia dokonane przez organ I instancji, a to że na podstawie zgromadzonych w aktach sprawy materiałów dowodowych można wnioskować, że Pan A. J. był współwłaścicielem niniejszej nieruchomości od 2011 r. do 2022 r., później zaś stał się jej jedynym właścicielem. Jeśli zaś idzie o ustalenie posiadacza nieruchomości nr [...] w m. Z. B. wskazać należy, że posiadaczem tejże działki po 11 grudnia 2020 r. a to po ustaleniu granic przez geodetę, stał się Pan A. J.. Burmistrz Miasta i Gminy Niepołomice zasadnie wskazuje, że nie sposób jest dać wiarę twierdzeniom Pana A. J., że nie był posiadaczem nieruchomości, szczególnie ze względu na fakt wydanych dyspozycji co do konieczności dokonania określonych na nieruchomości prac porządkowych.
Kolegium podzieliło również twierdzenia organu I instancji dokonane w zakresie ustalenia, czy usunięcie drzew odbyło się za wiedzą i zgodą posiadacza nieruchomości. Wskazać tu należy, że chociaż rozbieżne są twierdzenia stron co do zakresu zleconych prac (usunięcie drewna z nieruchomości vel. usunięcie drzew z nieruchomości), to jednak posiadacz nieruchomości, t.j. Pan A. J. miał wiedzę co do działań, które będą podejmowane na nieruchomości. Bliskie sąsiedztwo posiadacza nieruchomości opowiada się za tym - jak zasadnie podnosi organ I instancji - że mógł on w każdym momencie powstrzymać działania w zakresie wycinki na działce, której jest właścicielem. Brak sprzeciwu w tym zakresie tłumaczy również niezgłoszenie owego faktu (nielegalnej wycinki) właściwym służbom, tak Policji jak i organom właściwym ds. ochrony środowiska. Podnieść tu należy, że zgłoszenie wycinki drzew przez Pana A. J. miało miejsce dopiero po upływie ponad 1,5 roku od dnia wycinki, a to prawdopodobnie w wyniku eskalacji konfliktu powstałego między stronami w zakresie usunięcia korzeni drzew. Kolegium wskazuje również na twierdzenia zawarte w protokole przyjęcia ustnego zawiadomienia o przestępstwie i przesłuchania w charakterze świadka osoby zawiadamiającej, a to Pana A. J., gdzie wskazał, że "chciałem, że jak już wycięli drzewa to żeby usunęli korzenie żeby nie było śladu wycinki drzew".
Mając na względzie powyższe organ odwoławczy stwierdził, że Pan A. J. miał wiedzę co do dokonywanej etapowo wycinki drzew oraz godził się na to, co wnioskować można chociażby po braku zgłoszenia wycinki drzew w pierwszym etapie działań właściwym służbom, a przez to prawidłowo organ I instancji nałożył na stronę administracyjną karę pieniężną. Kolegium podzieliło również dokonane przez Burmistrza Miasta i Gminy N. ustalenia w zakresie określenia wysokości kary pieniężnej, a to za usunięcie dwóch drzew bez zgłoszenia w łącznej wysokości 3.800,00 zł (słownie: trzy tysiące osiemset złotych 00/100).
Odnosząc się do zarzutów prezentowanych przez skarżącego Pana A. J. Kolegium stwierdziło, iż organ I instancji prawidłowo ustalił stan faktyczny i prawny w niniejszej sprawie, a następnie w sposób właściwy dokonał subsumpcji. Tut. Kolegium nie doszukało się naruszenia zasady prawdy obiektywnej - organ I instancji podjął wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, uwzględniając przy tym tak interes społeczny jak również słuszny interes obywateli. Organ I instancji dokonał ustaleń, które wskazane zostały w uprzednich wytycznych decyzji kasatoryjnej Kolegium z dnia 29 stycznia 2024 r. znak: SKO.OŚ/4170/367/2023, a przez to nie zostały naruszone art. 7 oraz art. 77 § 1 k.p.a.
Na powyższą decyzję skargę złożył A. J..
Skarżący zakwestionował prawidłowość sporządzenia protokołu z oględzin z dnia 27 lutego 2023 r.
Zarzucił błędne ustalenie kręgu stron postępowania. Podkreśla, że podczas oględzin nieruchomości poinformował, że nie był jedynym właścicielem działki o numerze [...] w Z. B. . Informował o tym fakcie również pisemnie. Pomimo tego drugi współwłaściciel nie został urzędowo poinformowany o toczonym się postępowaniu administracyjnym. Ponadto zwrócił na tę okoliczność uwagę podczas rozprawy administracyjnej, która miała miejsce 23.05.2023 roku. W czasie prowadzonego postępowania dysponował upoważnieniem na mocy którego drugi współwłaściciel - R. J. upoważnił Skarżącego do jego reprezentowania. Organ odwoławczy błędnie przyznał rację Organowi I Instancji, że nie ma żadnych podstaw, aby uznać R. J. za stronę postępowania. Z wyjaśnień Skarżącego oraz z dokumentów (korespondencja R. J. z osobami odpowiedzialnymi za usunięcie drzew), jasno wynika, że R. J. miał takie same prawa do działki [...] jak Skarżący. Dnia 25.11.2021 roku zostało wystosowane wezwanie do zapłaty przez radcę prawnego panią M. W.. Strony odpowiedziały na to pismo w dniu 07.12.2021 roku, nie zgadzając się z żądaniami R. J., który ponowił wezwanie. Korespondencja ta przeczy ustaleniom Organu I Instancji, że R. J. nie mógł się poczuwać jako właściciel i nie powinien posiadać statusu strony. Dokumenty w postaci pism od J. i P. i J. D. oraz M. S. potwierdzają zainteresowanie R. J. całą sytuacją z usunięciem drzew z nieruchomości bez zgody właścicieli.
Ponadto Skarżący wskazuje na utrudnianie mu dostępu do akt sprawy oraz wskazuje na ograniczenia praw procesowych, których doznał podczas rozprawy administracyjnej, która miała miejsce 23.05.2023 roku. Wskazuje, że nie miał on możliwości zadawania pytań pozostałym stronom postępowania oraz możliwości zapoznania się i wypowiedzenia odnośnie zabranego materiału dowodowego. Ponadto wprowadzono go w błąd, że nie mam prawa nagrywać rozprawy bez zgody przewodniczącego oraz pozostałych stron.
Zarzuca również brak precyzyjnego ustalenia daty wycinki drzew. Skarżący w toku postępowania informował prowadzących postępowanie, że drzewa były usuwane systematycznie od momentu wyznaczenia granic przez geodetę co miało miejsce bodajże 11 grudnia 2020r. I wtedy zostały usunięte drzewa za które został ukarany karą finansową a reszta drzew, które nie wymagały zezwolenia, została usunięta w czasie późniejszym. Możliwe, że miało to miejsce na początku 2021 roku. Jest to bardzo ważne, ponieważ z końcem 2025 roku sprawa według przepisów zostanie przedawniona i osoby odpowiedzialne za usunięcie drzew nie będzie mogła zostać pociągnięta do odpowiedzialności. Organ I Instancji świadomie uznał przełom roku za okres usuwania drzew, żeby w razie przedłużenia się postępowania mógł jeszcze dążyć do ukarania przez cały 2026 rok. Skarżący wskazuje, że wszystkie wątpliwości co do zebranego materiału dowodowego, jak i okoliczności powinny być rozstrzygane na korzyść strony przeciwko, której toczy się postępowanie.
Zdaniem Skarżącego błędnie Organ II Instancji podtrzymał również ustalenia Organu I instancji w zakresie kto był posiadaczem nieruchomości i kiedy były usunięte drzewa. Te ustalenia były błędne, ponieważ dowody które dostarczył wykazują, że do prawa posiadania poczuwała się pani K. D. oraz przyznała się do wydania dyspozycji wycięcia drzew. Ponadto P. zeznał podczas przesłuchania policyjnego, że nie ja kazałem usuwać drzewa. Niestety podczas rozprawy administracyjnej już zeznał inaczej. Zdjęcia również przedstawiają drzewa ścięte do połowy i to już w okresie grudzień 2020 co wyklucza ich usunięcie w roku 2021.
Wobec stwierdzonych naruszeń Skarżący domaga się w skardze uchylenia zaskarżonej decyzji.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w uzasadnieniu skarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Przepis art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych stanowi, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżony akt administracyjny według kryterium zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie jego wydania.
Zgodnie z przepisem art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 roku, poz. 935 ze zm. - dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanymi granicami skargi (art. 134 ustawy). Z art. 145 § 1 p.p.s.a. wynika natomiast, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Wskazać również należy, że zgodnie z przepisem art. 133 § 1 p.p.s.a. Sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy. Orzekanie "na podstawie akt sprawy" oznacza, że sąd przy ocenie legalności decyzji lub postanowienia bierze pod uwagą okoliczności, które z akt tych wynikają i które legły u podstaw zaskarżonego aktu. Podstawą orzekania przez sąd administracyjny jest zatem materiał dowodowy zgromadzony przez organ administracji publicznej w toku postępowania, na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia (wyrok NSA W-wa z dnia 9 lipca 2008 r., sygn. II OSK 795/07).
Ramy prawne sądowej kontroli skarżonej decyzji w aspekcie prawa materialnego wyznaczają przede wszystkim przepisy ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody według stanu na dzień wydania skarżonej decyzji (t.j. Dz.U. z 2024, poz. 1478).
Zgodnie z art. 83 ustawy o ochronie przyrody usunięcie drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości lub jej części może nastąpić po uzyskaniu zezwolenia wydanego na wniosek:
posiadacza nieruchomości - za zgodą właściciela tej nieruchomości;
właściciela urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. z 2024 r. poz. 1061 i 1237), zwanej dalej "Kodeksem cywilnym" - jeżeli drzewo lub krzew zagrażają funkcjonowaniu tych urządzeń.
Ustawa przewiduje szereg wyjątków od konieczności uzyskania zezwolenia. Zgodnie z art. 83f ust. 1 ustawy przepisów art. 83 ust. 1 nie stosuje się do:
krzewu albo krzewów rosnących w skupisku, o powierzchni do 25 m˛;
krzewów na terenach pokrytych roślinnością pełniącą funkcje ozdobne, urządzoną pod względem rozmieszczenia i doboru gatunków posadzonych roślin, z wyłączeniem krzewów w pasie drogowym drogi publicznej, na terenie nieruchomości lub jej części wpisanej do rejestru zabytków oraz na terenach zieleni;
drzew, których obwód pnia na wysokości 5 cm nie przekracza:
80 cm - w przypadku topoli, wierzb, klonu jesionolistnego oraz klonu srebrzystego,
65 cm - w przypadku kasztanowca zwyczajnego, robinii akacjowej oraz platanu klonolistnego,
50 cm - w przypadku pozostałych gatunków drzew;
3a) drzew lub krzewów, które rosną na nieruchomościach stanowiących własność osób fizycznych i są usuwane na cele niezwiązane z prowadzeniem działalności gospodarczej; 3b) drzew lub krzewów usuwanych w celu przywrócenia gruntów nieużytkowanych do użytkowania rolniczego;
drzew lub krzewów na plantacjach lub w lasach w rozumieniu ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach;
drzew lub krzewów owocowych, z wyłączeniem rosnących na terenie nieruchomości lub jej części wpisanej do rejestru zabytków lub na terenach zieleni;
drzew lub krzewów usuwanych w związku z funkcjonowaniem ogrodów botanicznych lub zoologicznych;
drzew lub krzewów usuwanych na podstawie decyzji właściwego organu z obszarów położonych między linią brzegu a wałem przeciwpowodziowym lub naturalnym wysokim brzegiem, w który wbudowano trasę wału przeciwpowodziowego, z wału przeciwpowodziowego i terenu w odległości mniejszej niż 3 m od stopy wału;
drzew lub krzewów, które utrudniają widoczność sygnalizatorów i pociągów, a także utrudniają eksploatację urządzeń kolejowych albo powodują tworzenie na torowiskach zasp śnieżnych, usuwanych na podstawie decyzji właściwego organu;
drzew lub krzewów stanowiących przeszkody lotnicze, usuwanych na podstawie decyzji właściwego organu;
drzew lub krzewów usuwanych na podstawie decyzji właściwego organu ze względu na potrzeby związane z utrzymaniem urządzeń melioracji wodnych szczegółowych;
drzew lub krzewów usuwanych z obszaru parku narodowego lub rezerwatu przyrody nieobjętego ochroną krajobrazową;
drzew lub krzewów usuwanych w ramach zadań wynikających z planu ochrony lub zadań ochronnych parku narodowego lub rezerwatu przyrody, planu ochrony parku krajobrazowego, albo planu zadań ochronnych lub planu ochrony dla obszaru Natura 2000;
prowadzenia akcji ratowniczej przez jednostki ochrony przeciwpożarowej lub inne właściwe służby ustawowo powołane do niesienia pomocy osobom w stanie nagłego zagrożenia życia lub zdrowia;
drzew lub krzewów stanowiących złomy lub wywroty usuwanych przez:
jednostki ochrony przeciwpożarowej, jednostki Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, właścicieli urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 Kodeksu cywilnego, zarządców dróg, zarządców infrastruktury kolejowej, gminne lub powiatowe jednostki oczyszczania lub inne podmioty działające w tym zakresie na zlecenie gminy lub powiatu,
inne podmioty lub osoby, po przeprowadzeniu oględzin przez organ właściwy do wydania zezwolenia na usunięcie drzewa lub krzewu, potwierdzających, że drzewa lub krzewy stanowią złom lub wywrót;
drzew lub krzewów należących do IGO stwarzających zagrożenie dla Unii lub do IGO stwarzających zagrożenie dla Polski.
Ponadto, zgodnie z art. 88 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody Wójt, burmistrz albo prezydent miasta wymierza administracyjną karę pieniężną za:
usunięcie drzewa lub krzewu bez wymaganego zezwolenia;
usunięcie drzewa lub krzewu bez zgody posiadacza nieruchomości;
zniszczenie drzewa lub krzewu;
uszkodzenie drzewa spowodowane wykonywaniem prac w obrębie korony drzewa;
usunięcie drzewa pomimo sprzeciwu organu, o którym mowa w art. 83f ust. 8, i bez zezwolenia, o którym mowa w art. 83f ust. 16;
usunięcie drzewa bez dokonania zgłoszenia, o którym mowa w art. 83f ust. 4, lub przed upływem terminu, o którym mowa w art. 83f ust. 8.
Kara, o której mowa w ust. 1, jest nakładana na posiadacza nieruchomości, albo właściciela urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 Kodeksu cywilnego, albo na inny podmiot, jeżeli działał bez zgody posiadacza nieruchomości.
Postępowanie w przedmiocie wymierzenia kary wszczynane jest w celu zastosowania tego środka. Musi to być jednak poprzedzone ustaleniem, kto usunął lub zniszczył drzewa i krzewy, a skoro tak, to okoliczności związane z ustaleniami dokonanymi w tej materii wystąpią w ramach prowadzonego postępowania dowodowego, a więc interes prawny w takim postępowaniu, w znaczeniu, jakie jest mu nadawane na gruncie art. 28 k.p.a. (na ten temat szerzej A.S. Duda, Interes..., s. 144–154 oraz cytowana tam literatura), będzie ustalany na podstawie przepisów stanowiących podstawę ochrony drzew i krzewów na terenie miast i wsi. Dlatego też w każdym przypadku stronami postępowania w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej powinny być wszystkie te podmioty, które uczestniczyłyby w postępowaniu o wydanie zezwolenia na usunięcie drzew lub krzewów na podstawie art. 83 ust. 1 u.o.p. (K. Gruszecki, Wymierzanie kar pieniężnych za usuwanie bez zezwolenia lub niszczenie drzew i krzewów na terenie miast i wsi, "Przegląd Prawa Publicznego" 2008/10, s. 86). Oznacza to, że zgodnie z tym przepisem zawsze będą nimi właściciele nieruchomości (lub współwłaściciele, jeżeli nieruchomość stanowi przedmiot współwłasności), na której rosły drzewa lub krzewy, oraz wszyscy jej ewentualni posiadacze (K. Gruszecki [w:] Ustawa o ochronie przyrody. Komentarz, wyd. VI, Warszawa 2024, art. 88.).
Ustalenia stanu faktycznego organy dokonują zgodnie z przepisami ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024, poz. 572). W szczególności mając na uwadze art. 7 k.p.a, który na organy administracji publicznej nakłada obowiązek podjęcia wszelkich czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Z kolei zgodnie z art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, zaś zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. ustalenia faktyczne i wynik postępowania dowodowego powinny znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, co następuje.
Uwadze Sądu nie umknęło, że w sprawie zostało przeprowadzone postępowanie dowodowe.
Poza sporem pozostaje okoliczność, że na działce ewid. nr [...] w Z. B. doszło do wycinki drzew. Większość z usuniętych drzew z uwagi na ich wymiary (obwód pnia) nie wymagała jednak zgłoszenia w świetle art. 83f ust. 1 w zw, z art. 83f ust 3a i ust. 4 u.o.p. Jedynie na usunięcie drzew oznaczonych w protokole z oględzin z dnia 27 lutego 2023 r. (k. 16, 34, oraz 40-42 a.a. organu I instancji) nr 3 i 12 zgłoszenie było wymagane. Dlatego przedmiotowe postępowanie w sprawie nałożenia administracyjnej kary pieniężnej dotyczy usunięcia tych drzew.
Jednak zgromadzony w sprawie materiał dowodowy ujawnia sprzeczności, których organ I, jak i II instancji nie rozstrzygnął. Tymczasem dotyczą one kwestii fundamentalnych dla zastosowania art. 88 ust. 2 u.o.p.
W świetle art. 88 ust. 2 u.o.p. karę administracyjną za usunięcie drzew bez wymaganego zezwolenia nakłada się na posiadacza nieruchomości (bądź przez inny podmiot bez zgody posiadacza nieruchomości.
Jeżeli zatem drzewa usunęła osoba trzecia bez wiedzy właściciela (posiadacza) i w sposób, któremu właściciel (posiadacz) nie mógł zapobiec, wtedy właściciel (posiadacz) nieruchomości nie ponosi odpowiedzialności z art. 88 ust. 1 pkt 2 u.o.p. co nie oznacza, że nie można wymierzyć kary tej osobie, która drzewa te bez zgody i wiedzy właściciela (posiadacza) usunęła" (wyrok WSA w Łodzi z 10.01.2019 r., II SA/Łd 1043/18, LEX nr 2616578). W związku z tym podstawową okolicznością, jaką będzie musiał ustalić organ administracji przed wymierzeniem kary pieniężnej na tej podstawie, będzie brak wyrażenia na to zgody przez posiadacza nieruchomości. (K. Gruszecki [w:] Ustawa o ochronie przyrody. Komentarz, wyd. VI, Warszawa 2024, art. 88.).
Z materiału dowodowego w sprawie wynika, że w istocie był spór co do zasięgu granic działek stanowiących własność Państwa D. oraz A. J. i R. J.. W tym celu zostały przeprowadzone prace geodezyjne, które, jak wynika z akt sprawy wykonał geodeta P. M. (pismo Skarżącego, k. 64 a.a. organu I instancji). W przedmiotowej sprawie na dzień wydania skarżonej decyzji właścicielem działki nr [...] był Skarżący. W okresie od 2010 r. do 2022 r. Skarżący był współwłaścicielem nieruchomości wraz z R. J.. Do wycinki doszło według organów w okresie między 11 grudnia 2020 r. a 30 kwietnia 2021 r. R. J. nie był stroną postępowania. Z akt sprawy wynika, że jako współwłaściciel ten ostatni wypowiadał się w związku z bezumownym korzystaniem z części działki [...]
W ocenie Sądu konieczne jest jednoznaczne ustalenie, czy do wycinki dwóch drzew (gat. świerk) o nr 3 i nr 12 , obw 73 cm i 79 cm) doszło przed ustaleniem granic, czy po ustaleniu granic oraz od kiedy Skarżący miał swobodny dostęp do tej części nieruchomości, z której usunięto drzewa. Skarżący bowiem wskazuje, że do pewnego momentu działka była ogrodzona, zaś do protokołu z oględzin działki z 27 lutego 2023 r. dołączono mapki związane z pracami geodezyjnymi obrazujące przebieg i charakter ogrodzenia. Nie są zatem pozbawione zasadności te zarzuty Skarżącego, w których wskazuje on na konieczność ustalenia momentu, od którego można mówić, że faktycznie władał tą częścią działki, na której rosły przedmiotowe dwa drzewa.
Ponadto jednoznacznie wyjaśnić należy, czy A. J. zlecił wycinkę drzew. Organy przyjęły, że A. J. zlecił wycinkę na podstawie zeznań świadków. Problem w tym, że zeznania świadków w tym zakresie nie są spójne. Z protokołów przesłuchania pozyskanych przez organy z Komisariatu Policji w Niepołomicach wynika, że M. S. oraz J. D. wskazali, że wycinki dokonali na zlecenie A. J. (k. 12 i 13 a.a organu I instancji). Natomiast P. D. zeznał, że A. J. prosił nas o posprzątanie tej działki, ale nic nie mówił o wycinaniu tych drzew" (k. 14 a.a. organu I instancji). Zeznania świadków złożone na Komisariacie Policji w Niepołomicach nie są także spójne z ich stanowiskiem wyrażonym podczas rozprawy administracyjnej w dniu 23 maja 2023 r. (k. 128-130 a.a. organu I instancji). Zaprotokołowano wówczas, że "Pan J. D. stwierdził, że wraz z Panem P. D. i Panem M. S. usunęłi drzewa. Powodem usunięcia drzew było cofnięcie granicy i Pan A. J. kazał usunąć drzewa i posprzątać drewna" (k. 129 a.a. organu I instancji). I dalej "Panowie twierdzą, że po wpisu słupków geodezyjnych zdemontowali ogrodzenie i uprzątnęli działkę i usunęli drzewa na polecenie Pana J. . 129 a.a. organu I instancji). Zauważyć należy, że wprawdzie protokół z rozprawy administracyjnej podpisał Pan P. D., ale nigdzie podczas rozprawy nie zwrócono się do niego osobiście z pytaniem, czy była zlecona wycinka, czy nie, zaś protokół operuje zbiorczym określeniem "panowie stwierdzili", "panowie potwierdzili". Z kolei sam Skarżący wskazuje, że Pani K. D., która nie była przesłuchiwana w charakterze świadka, wskazywała, że postrzegała tę część działki jako swoją, co jego zdaniem wskazuje na to, że Państwo D. z własnej inicjatywy usunęli drzewa.
Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy na chwilę obecną wskazuje na dwie możliwe sytuacje. Po pierwsze, w momencie ustalenia granic Pan A. J. w ramach uprzątnięcia bezprawnie zajmowanej części jego działki zlecił sąsiadom wycięcie drzew i zezwolił na zabranie drewna. W tym wypadku kluczowe jest jednoznaczne ustalenie, kiedy A. J. miał wiedzę o granicach swojej działki (kiedy ustalono granice), tak, iż mógł mieć świadomość, że usuwane drzewa są na jego działce nr [...] oraz, czy A. J. zlecił wycinkę.
Po drugie, możliwe, że sąsiedzi wycięli drzewa sami, sądząc, że dokonują wycinki na swojej nieruchomości.
Tymczasem zarówno organ I, jak i II instancji nie dostrzegają rozbieżności w materiale dowodowym. Co więcej, wbrew treści art. 107 §3 k.p.a. organy nie wskazują dlaczego uznały za wiarygodne zeznania świadków wskazujących na zlecenie wycinki przez Skarżącego, zaś odmówiły wiarygodności zeznaniom świadka, który wskazał, że zlecenia takiego nie było.
Z powyższego wynika, że nadal istotne dla sprawy okoliczności pozostają niewyjaśnione, co stanowi o naruszeniu art. 7, art. 77 §, art. 80 i art. 107 §3 k.p.a. w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.
Prowadząc postępowanie dowodowe organy będą miały na uwadze w szczególności treść art. 75, art. 79, art. 81a, art. 83 §3, art. 89 §2 k.p.a.
W ocenie Sądu dla ustalenia kiedy A. J. miał wiedzę o granicach swojej działki (kiedy ustalono granice), tak, iż mógł mieć świadomość, że usuwane drzewa są na jego działce nr [...] istotne będą dowody z dokumentów dotyczących procedury ustalania granic działek ewidencyjnych. Organ rozważy ewentualnie zasadność przesłuchania w charakterze świadka geodety dokonującego tych czynności.
Kluczowe dla sprawy jest także przeprowadzenie rozprawy administracyjnej podczas której zostaną odebrane zeznania świadków pouczonych prawidłowo o odpowiedzialności za składanie fałszywych zeznań. Należy przesłuchać J. D., P. D., K. D., M. S. na okoliczność czy A. J. zlecił wycinkę drzew. Przesłuchanie świadków podczas rozprawy administracyjnej umożliwi w ocenie Sądu konfrontację zeznań świadków i rozwianie wątpliwości, które na chwilę obecną pozostają w sprawie.
Natomiast w ocenie Sądu bez wpływu na wynik sprawy pozostają zarzuty Skarżącego dotyczące nieprawidłowości związanych z podpisaniem protokołu, uniemożliwianiem Skarżącemu czynnego udziału w postępowaniu, ograniczaniem dostępu do akt sprawy. Z materiału dowodowego w sprawie wynika bowiem, że Skarżący miał możliwość brania czynnego udziału w postępowaniu, z którego to prawa korzystał.
W ocenie Sądu w realiach niniejszej sprawy bez wpływu na jej wynik pozostają także zarzuty, że organu nie uwzględniły R. J. jako strony postępowania. W orzecznictwie wskazuje się, że stronami postępowania w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za usunięcie drzew powinny być również wszystkie te podmioty, które uczestniczyłyby w postępowaniu o wydanie zezwolenia na usunięcie drzew lub krzewów na podstawie art. 83 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody, czyli właściciele nieruchomości (lub współwłaściciele, jeżeli nieruchomość stanowi przedmiot współwłasności) oraz jej ewentualni posiadacze (wyrok NSA z dnia 8 marca 2007 r. sygn. akt II OSK 428/06). Jednak w doktrynie akcentuje się, że stronami postępowania powinni być właściciele nieruchomości (lub współwłaściciele, jeżeli nieruchomość stanowi przedmiot współwłasności), na której rosły drzewa lub krzewy, oraz wszyscy jej ewentualni posiadacze (K. Gruszecki [w:] Ustawa o ochronie przyrody. Komentarz, wyd. VI, Warszawa 2024, art. 88.). Jednak w realiach niniejszej sprawy uprzątnięcie "odzyskanej" części działki (w ramach którego doszło m.in. do wycinki drzew) nie stanowi czynności przekraczającej zwykły zarząd nieruchomością. Zatem wyłącznie A. J. mógł był zlecić wycinkę drzew samodzielnie. Nic też nie wskazuje na to, by zlecał ja również drugi ze współwłaścicieli.
Jako, że zaskarżona decyzja narusza przepisy prawa materialnego oraz procesowego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy (art. 88 ust. 2 u.o.p. w zw. z art. 7, art. 77 §1, art. 80, art. 107 §3 k.p.a. Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ja decyzji organu I instancji.