II SA/Kr 45/25

II SA/Kr 45/25 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2025-03-28
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-01-10
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Agnieszka Nawara-Dubiel
Joanna Tuszyńska /przewodniczący sprawozdawca/
Magda Froncisz
Symbol z opisem
6136 Ochrona przyrody
Sygn. powiązane
III OSK 1787/25 - Postanowienie NSA z 2025-10-28
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Joanna Tuszyńska (spr.) Sędziowie: WSA Agnieszka Nawara – Dubiel WSA Magda Froncisz Protokolant: sekretarz sądowy Katarzyna Migda po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 marca 2025 r. sprawy ze skargi S. Sp. z o.o. z siedzibą w M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 11 października 2024 r., znak SKO.OŚ./4170/282/2024 w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za zniszczenie drzew oddala skargę.
Uzasadnienie
Prezydent Miasta Krakowa decyzją z dnia 20 marca 2023 r. nr WS-09.6132.14.2022.MC1 działając na podstawie art. 88 ust. 1 pkt 3, ust. 4 i 5 oraz art. 89 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody oraz § 1 Rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 3 lipca 2017 r. w sprawie wysokości stawek opłat za usunięcie drzew i krzewów w związku z art. 104 K.p.a.:
1) wymierzył S. I. Spółka z.o.o. administracyjną karę pieniężną za zniszczenie wskutek ponadnormatywnej redukcji koron powyżej 50% na działce nr [...] – 7 drzew tj.:
- grupy 4 brzóz brodawkowatych nr 1-4 o obw. mierzonych na wys. 130 cm odpowiednio - 64,56,56 i 61 cm,
- grupy 2 wierzb nr 5 i 6 o obw. mierzonych na wys. 130 cm odpowiednio 103 i 103 cm,
- 1 topoli osiki nr 7 o obw. na wys. 130 cm wynoszącym 118 cm
oraz
na działce nr [...] – 2 drzew tj.:
- wierzby nr 9 o obw. na wys. 130 cm 92cm,
- dwupniowej wierzby nr 10 o wyliczonym obwodzie 103,85 cm;
2) wysokość administracyjnej kary pieniężnej określił na kwotę [...]zł,
3) termin płatności 70 % kwoty kary, tj. kwoty: [...] zł odroczył się na okres 5 lat, gdyż stopień zniszczenia drzew nie wyklucza zachowania przez nie żywotności;
4) stwierdził, że pozostałą cześć kary, o której mowa w pkt 2, w wysokości 10 485,70zł należy uiścić na wskazany rachunek w terminie 14 dni od dnia, w którym niniejsza decyzja w sprawie wymierzenia kary stała się ostateczna.
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że podczas kontroli w dniu 2 maja 2022 r. stwierdzono, że kilka drzew rosnących na terenie ul. S. w K. zostało przesadzonych z jednoczesnym silnym przycięciem koron. Ustalił, że teren na którym wykonywane były prace polegające na przesadzaniu i redukcji koron tj.: dz. nr [...] i [...] obr. [...] P. stanowiły własność firmy S. Sp. z o.o. Przesadzonymi drzewami były:
1) na terenie dz. nr [...]
- grupa 4 brzóz brodawkowatych nr 1 - 4 o obw. mierzonych na wys. 5 cm i 130 cm odpowiednio – 95,64; 86,56; 77,56; 91,61 cm,
- 2 wierzby nr 5 - 6 o obw. mierzonych na wys. 5 cm i 130 cm odpowiednio – 136,103; 130,103 cm,
- 1 topola osika nr 7 o obw. mierzonym na wys. 5 cm i 130 cm odpowiednio 149,118 cm.
Ostatnia z przesadzonych na tej działce wierzb nr 8 o obw. mierzonym na wys. 5 cm i 130 cm - 73,61 cm uległa zniszczeniu podczas wichury w dniu 23 lipca 2022 i została wyłączona z dalszego postępowania.
2) na terenie dz. nr [...] - 3 wierzby o obw. mierzonych na wys. 5 cm i 130 odpowiednio – 120,92 (nr 9); 127,77 cm (nr 10); 78,65 cm (nr 11).
Wierzba nr 10 o obw. 77 cm była drzewem dwupniowym o ściętej jednej odnodze na wys. 95 cm, z obw. w miejscu ścięcia wynoszącym 65 cm i najmniejszą średnicą w miejscu ścięcia wynoszącą 19 cm.
Wszystkie poddane przesadzeniu drzewa miały silnie zredukowane korony, gdzie zakres redukcji graniczył prawie z ogłowieniem tj. całkowitym pozbawieniem drzew korony.
W myśl art. 83f ust. 1 pkt 3 u.o.p., wartość graniczna dla drzew ww. gatunków objętych postępowaniem wynosi 50 cm dla brzóz oraz 80 cm dla topól i wierzb, co jest wartością dużo niższą niż wartości pomiarów uzyskanych podczas prac terenowych. Zmierzony obwód na wysokości 5 cm dla ostatniej wierzby na terenie dz. nr [...] wyniósł 78 cm co jest wartością niższą niż graniczna dla tego gatunku (80 cm). Było to podstawą do umorzenia postępowania w tej części.
Posiadacz nieruchomości pośrednio przyznał że wykonywane na przedmiotowym terenie prace miały charakter prac przygotowawczych przed prowadzeniem robót budowlanych. Za zupełnie niewiarygodną uznał organ możliwość wykonania tak specjalistycznych prac, wymagających znacznego zaangażowania ciężkiego sprzętu (przesadzarki) oraz wykwalifikowanych robotników, bez wiedzy posiadacza nieruchomości. Dlatego też za stronę prowadzonego postępowania uznano posiadacza nieruchomości czyli S. Spółka z.o.o.
Istotnym elementem postępowania było ustalenie, jaki procent korony drzew, która rozwinęła się w całym ich okresie rozwoju, został usunięty oraz czy nastąpiło uszkodzenie, czy zniszczenie drzew (art. 87a ust. 4 i 5 u.o.p.) i w jakiej wysokości należy wymierzyć administracyjną karę pieniężną. W postępowaniach dotyczących oceny wielkości przyciętej korony, bardzo istotne jest przyjęcie takiej metodologii oceny wielkości korony, która zapewni porównywalność i obiektywność oceny. W celu oszacowania wielkości redukcji koron dokonano analizy dokumentacji fotograficznej z interwencji Straży Miejskiej, czynności wykonanych w dniu 23.04.2021 r., zdjęć ze strony internetowej firmy specjalistycznej oraz w dniu 2.05.2022 r., jak również z porównania wielkości drzew (dowód karta nr [...]). Ustalono, że procentowa wartość usuniętych części koron waha się pomiędzy 75-90%, co tym samym we wszystkich przypadkach wskazuje na "zniszczenie" drzew wg definicji ustawowej. Jednocześnie, porównanie fotografii z ww. lat, pozwoliło ustalić, które egzemplarze wykazują jeszcze szansę na zachowanie żywotności, a które, wskutek wykonanych czynności obumarły i już obecnie nie wykazują jakichkolwiek cech żywotności. Przyjmując maksymalnie 5% wartość posuszu dla ustalonej fazy rozwojowej drzew objętych cięciami, zakres redukcji koron drzew objętych postępowaniem został obliczony według wzoru: 100% pierwotnej wielkości korony minus % hipotecznego posuszu minus % wielkość pozostawionej korony co daje poziom faktycznej redukcji zdrowej części korony. Tym samym wyliczone rzeczywiste zakresy redukcji koron przedmiotowych drzew wyniosły 85-90 %, czyli znacznie powyżej ustawowej granicy 50 %.
Usunięcie gałęzi w wymiarze przekraczającym 50% korony, która rozwinęła się w całym okresie rozwoju drzewa, stanowi zniszczenie drzewa (art. 87a ust. 5 u.o.p.). Administracyjną karę pieniężną nalicza się w oparciu o stawki opłat zawarte w § 1 Rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 3 lipca 2017 r. w sprawie wysokości stawek opłat za usunięcie drzew i krzewów. Zgodnie z art. 85 ust. 1 u.o.p. opłatę za usunięcie drzewa ustala się mnożąc liczbę cm obwodu pnia drzewa mierzonego na wysokości 130 cm i stawkę opłaty. W przypadku drzew wielopniowych za obwód pnia drzewa przyjmuje się sumę obwodu pnia o największym obwodzie oraz połowy obwodów pozostałych pni zgodnie z art. 85 ust. 1 pkt 1 u.o.p.. Jednocześnie w myśl art. 89 ust. 4 u.o.p., jeżeli ustalenie obwodu usuniętego lub zniszczonego drzewa jest niemożliwe z powodu braku kłody, obwód do wyliczenia administracyjnej kary pieniężnej ustala się, przyjmując najmniejszą średnicę pnia i pomniejszając wyliczony obwód o 10%. Wysokość administracyjnej kary pieniężnej wynosi [...] zł.
Odwołanie od powyższej decyzji wniosła S. Sp.z.o.o. z siedzibą w M. zarzucając naruszenie art. 6, 7, 8, 9, 77 § 1 i 80 K.p.a. poprzez zaniechanie czynności, do których podjęcia w celu całościowego rozpatrzenia i wyjaśnienia sprawy i w konsekwencji brak zgromadzenia pełnego i wszechstronnego materiału dowodowego, błędną ocenę. Zarzucono także naruszenie podstawowych zasad działania organów administracji publicznej, oraz zasad prowadzenia postępowania administracyjnego i pogłębiania zaufania publicznego. Zaskarżona decyzja narusza także art. 88 ust. 2 ustawy o ochronie przyrody poprzez przyjęcie, że spółka ponosi odpowiedzialność za prace pielęgnacyjne, przesadzenie drzew co miało na celu zachowanie ich w dobrym stanie i ochronę przyrody.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie decyzją z dna 17 sierpnia 2023 roku utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.
W wyniku rozpoznania złożonej na skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 21 stycznia 2024 r. sygn. akt II SA/Kr 1403/23 uchylił decyzję SKO w Krakowie.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie decyzją z dnia 11 października 2024 r. nr SKO.Oś./4170/282/2024 utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu organ wskazał, że co do zasady, zgodnie z podstawowymi zasadami ochrony przyrody prace w obrębie korony drzew przeprowadza się w sposób najmniej szkodzący drzewom. Prace w obrębie korony drzewa nie mogą prowadzić do usunięcia gałęzi w wymiarze przekraczającym 30% korony, która rozwinęła się w całym okresie rozwoju drzewa, chyba że mają na celu: 1) usunięcie gałęzi obumarłych lub nadłamanych; 2) utrzymywanie uformowanego kształtu korony drzewa; 3) wykonanie specjalistycznego zabiegu w celu przywróceniu statyki drzewa. Analizując zakres wykonanych prac odnośnie przedmiotowej części drzew trzeba zauważyć, że nie może być mowy o dopuszczalnym prawnie zabiegu pielęgnacyjnym w obrębie korony drzew polegającym na usunięciu gałęzi obumarłych, nadłamanych, uformowania kształtu korony drzewa czy przywrócenia statyki drzewa. W badanej sprawie korony drzew, które rozwinęły się w całym okresie ich rozwoju (art. 87a ust. 4, 5 u.o.p.) istniejące w dacie wszczęcia prac wykonywania zabiegów, stanowiły w pełni dojrzałe, rozwinięte obiekty przyrodnicze. Obecnie zaś pozostałości tych drzew stanowią częściowo zniszczone (ogłowione) pnie. Wyczerpują one ustawowe pojęcie "zniszczenia drzewa" wskazane w art. 87a ust. 5 ustawy w kontekście odpowiedzialności za jego zniszczenie na podstawie art. 88 ust. 1 pkt 3. Z kolei część drzew, która rokuje przeżycie została wyłączona z ustalenia kary za ich uszkodzenie. Kara została w 70 % odroczona na ustawowo określony okres 5 lat .
Kolegium stwierdziło, że odpowiedzialność oparta na art. 88 ust. 3 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody, jest odpowiedzialnością zobiektywizowaną, a więc nie jest uzależniona od winy ukaranego. Wystarczy wykazanie istnienia związku przyczynowego pomiędzy zachowaniem konkretnej osoby, a popełnieniem czynu niedozwolonego w postaci wycięcia czy zniszczenia drzew i krzewów. Nadto, dla przyjęcia odpowiedzialności posiadacza za zniszczenie czy wycięcie drzew i krzewów przez osobę trzecią wystarczy, że posiadacz nieruchomości wiedział o tym i na to się godził. W świetle przepisów ustawy o ochronie przyrody S. sp. z o.o., która powierzyła wykonanie prac podmiotowi zajmującemu się takimi pracami profesjonalnie nie może zostać uwolniona od administracyjnej kary pieniężnej za ten czyn. Co do zasady posiadacz nieruchomości ponosi odpowiedzialność za działanie swojego kontrahenta także w wymiarze ewentualnych kar administracyjnych, jakie zobligowany jest nałożyć organ administracji stwierdzając popełnienie deliktu, przy nienależytym wykonaniem zobowiązania.
Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniosła S. Sp.z.o.o. z siedzibą w M. zarzucając naruszenie:
1) art. 6, 7, 8, 9, 77 § 1 i 80 K.p.a. poprzez zaniechanie czynności, do których podjęcia w celu całościowego rozpatrzenia i wyjaśnienia sprawy organ administracyjny jest zobowiązany i w konsekwencji brak zgromadzenia pełnego i wszechstronnego materiału dowodowego, błędną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego i wyciągniecie z niego niewłaściwych wniosków, rozstrzygając wyłącznie w oparciu o dowolnie ustalone okoliczności, które nie stanowią wystarczającej podstawy do rozstrzygnięcia w zakresie stanu faktycznego rzeczywiście istniejącego, a przez to wydanie rozstrzygnięcia wyłączenie w oparciu o wybiórczą część materiału bez wszechstronnego rozpatrzenia wszystkich okoliczności w sprawie, a w szczególności poprzez uznanie, że drzewa obumarły i ma możliwości przywrócenia im żywotności;
2) art. 6, 7, 8 K.p.a. poprzez naruszenie podstawowych zasad działania organów administracji publicznej oraz zasad prowadzenia postępowania administracyjnego, którego nadrzędnym celem jest działanie w oparciu o wszelkie obowiązujące normy prawne a nie ograniczenie działań organu do literalnej interpretacji decyzji administracyjnej, oraz poprzez zaniechanie czynności pozwalających na pełne wyjaśnienie sprawy, czym organ naruszył zasadę pogłębiania zaufania publicznego;
3) art. 7 i 77 K.p.a. poprzez brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz brak przeprowadzenia wyczerpującego postępowania dowodowego, którego celem jest ustalenie, czy doszło do zniszczenia drzew oraz uznaniu, że drzewa w przeważającej ilości są martwe i nie ma możliwości zachowania ich żywotności;
4) art. 80 K.p.a. poprzez dowolną, a nie swobodną ocenę dowodu polegającą na wydaniu decyzji, która została oparta na przyjęciu, iż drzewa są zniszczone i ich stan zdrowotny jest martwy oraz że drzewa nie wykazują jakichkolwiek cech żywotności;
5) art. 88 ust. 2 ustawy o ochronie przyrody poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie i uznanie, że odwołująca ponosi odpowiedzialność za prace pielęgnacyjne mające na celu zachowanie drzew i ochronę przyrody w sytuacji, gdy spółka nie ponosi odpowiedzialności za zdarzenia do jakich doszło bez jakiejkolwiek winy i związku z czynnościami i wiedzą odwołującej, albowiem działała ona przesadzając drzewa celem ich zachowania;
6) "art. 88 ust 1 pkt 4 u.o.p. poprzez uznanie, iż na skutek prac związanych z koroną drzew nie ma zastosowania regulacja podlegająca po regulacje w tej sprawie",
7) art. 89 ust. 2 u.o.p. poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki do jego zastosowania i poprzez to kara pieniężna winna zostać pomniejszona, albowiem przepis ten nakazuje pomnożyć karę przez 0,6;
8) art. 87 ust. 1 pkt 7 u.o.p. poprzez uznanie, iż nalicza się karę pieniężną w sytuacji, gdy w sprawie mamy do czynienia ze spełnieniem przesłanek określonych w tym przepisie zwalniającym z obowiązku naliczenia kar pieniężnych, czyli usunięcie drzew o obwodzie pnia nie przekraczającym 80 cm na wysokości 130 cm od ziemi - w celu przywrócenia gruntów nieużytkowanych do użytku innego niż rolnicze, zgodnego z przeznaczeniem terenu określonym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego,
9) art. 429 k.c. poprzez jego niezastosowanie i uznanie, że spółka ponosi odpowiedzialność w sytuacji zlecenia wykonania usługi podmiotowi profesjonalnie zajmującemu się działalnością związaną m.in. z nasadzeniem i przesadzeniem drzew i roślinności.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że spółka nie ponosi odpowiedzialności za działania mające prowadzić do uznania, że nastąpiło zniszczenie drzew. Spółka rozpoczynała działania inwestycyjne na terenie związanym z wykorzystaniem terenu zgodnie z jego przeznaczeniem, czyli pod zabudowę mieszkaniową. Mając na uwadze troskę o zieleń i drzewostan postanowiła nie usuwać drzew lecz dokonać ich przesadzenia na tereny bezkolizyjne z zamierzeniem inwestycyjnym. Spółka zleciła wykonanie tych usług podmiotom profesjonalnym w postaci J. Sp. z o.o. z siedzibą w K. oraz firmie M. Sp. z o.o. sp. k. z siedzibą w K..
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że spółka mając na uwadze troskę o zieleń i drzewostan jaki jest na ich działce postanowiła nie usuwać drzew, lecz dokonać ich przesadzenia na tereny bezkolizyjne z zamierzeniem inwestycyjnym. Spółka zleciła wykonanie tych usług podmiotom profesjonalnym w postaci J. Sp. z o.o. z siedzibą w K. oraz firmie M. Sp. z o.o. sp. k. z siedzibą w K.. Już sam ten fakt nakazuje przyjąć zupełnie inne podejście, aniżeli zostało to przyjęte przez organ I instancji i organ II instancji, albowiem Spółka w żadnym wypadku nie chciała i nie przewidywała, że może dojść do sytuacji z jaką obecnie mamy do czynienia. W związku z powyższym nie można zgodzić się z organami, że spółka ponosi odpowiedzialność za zdarzenia jakie miały miejsce, do których być może doszło na skutek nieprawidłowości wykonywanych przez profesjonalne podmioty.
Nadto wskazała, że "jeżeli organy uznały już, że powinien zastosować regulacje związane z karą pieniężną, to winien zastosować regulacje związane z uszkodzeniem drzew na skutek prac przy ich koronie, a wtedy kara powinna wynosić 0,6 naliczonej kary.
Na podstawie podniesionych zarzutów strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonych decyzji w całości i umorzenie postępowania przeciwko Spółce, ewentualnie o uchylenie zaskarżonych decyzji i przekazanie sprawy do organu celem ponownego rozpoznania.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie wniosło o jej oddalenie i w całości podtrzymało stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Przepis art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.2024.1267 t.j.) stanowi, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżony akt administracyjny według kryterium zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie jego wydania. Zgodnie z przepisem art.3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2024.935 t.j., dalej: "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanymi granicami skargi (art. 134 ustawy).
Z art. 145 § 1 p.p.s.a. wynika natomiast, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem.
Wskazać również należy, że zgodnie z przepisem art. 133 § 1 p.p.s.a. Sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy. Orzekanie "na podstawie akt sprawy" oznacza, że sąd przy ocenie legalności decyzji lub postanowienia bierze pod uwagą okoliczności, które z akt tych wynikają i które legły u podstaw zaskarżonego aktu. Podstawą orzekania przez sąd administracyjny jest zatem materiał dowodowy zgromadzony przez organ administracji publicznej w toku postępowania, na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia ( wyrok NSA W-wa z dnia 9.07.2008 r., sygn. II OSK 795/07, LEX nr 483232).
Badając legalność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, Sąd stwierdził, że wydane one zostały zgodnie z prawem.
Podstawą materialnoprawną zaskarżonej decyzji były przepisy art. 88 ust. 1 pkt 3, ust. 4 i 5 oraz art. 89 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz.U.2024.1478 t.j.) oraz § 1 Rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 3 lipca 2017 r. (Dz.U.2017.1330). Ponieważ wskazane przepisy ustawowe odwołują się również do innych przepisów ustawy, zasadnym jest szersze przedstawienie regulacji prawnej związanej z wymierzeniem kary za zniszczenie drzew.
I tak, zgodnie z art.83 ust.1 ustawy usunięcie drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości lub jej części może nastąpić po uzyskaniu zezwolenia. Decyzja zezwalająca na usunięcie drzewa m.in. określa obwód pnia drzewa mierzony na wysokości 130 cm, a w przypadku gdy na tej wysokości drzewo posiada kilka pni - obwód każdego z tych pni (aty.83d ust.1 pkt 4) lit.a).
Stosownie do art. 83 f ust.1 pkt 3) nie ma obowiązku uzyskania zezwolenia na usunięcie drzew w sytuacji, gdy obwód pnia drzewa na wysokości 5 cm nie przekracza: a) 80 cm - w przypadku topoli, wierzb, klonu jesionolistnego oraz klonu srebrzystego, b) 65 cm - w przypadku kasztanowca zwyczajnego, robinii akacjowej oraz platanu klonolistnego, c) 50 cm - w przypadku pozostałych gatunków drzew. Przepisu art. 83 ust. 1 nie stosuje się również do drzew lub krzewów, które rosną na nieruchomościach stanowiących własność osób fizycznych i są usuwane na cele niezwiązane z prowadzeniem działalności gospodarczej (art.83 f ust. 3a).
Zgodnie z art. 84 ust.1 za usunięcie drzew ponosi się opłaty. W przypadku naliczenia opłaty za usunięcie drzewa oraz uzależnienia wydania zezwolenia na usunięcie drzewa od przesadzenia tego drzewa lub krzewu albo wykonania nasadzeń zastępczych, organ odracza termin uiszczenia opłaty za jego usunięcie na okres 3 lat od dnia upływu terminu wskazanego w zezwoleniu na jego przesadzenie lub wykonanie nasadzeń zastępczych (ust.3). W przypadku niewykonania nasadzeń zastępczych, o których mowa w ust. 3, lub części z nich, zgodnie z zezwoleniem na usunięcie drzewa lub krzewu, naliczona opłata jest przeliczana w sposób proporcjonalny do liczby drzew lub powierzchni krzewów, które nie zostały wykonane zgodnie z zezwoleniem (ust.7).
Jak wynika z przepisu art.85 ustawy za usunięcie drzewa naliczane są opłaty. Stawkę opłaty za usunięcie drzewa ustala się mnożąc liczbę cm obwodu pnia drzewa mierzonego na wysokości 130 cm i stawkę opłaty (art.85 ust.1). Jeżeli drzewo na wysokości 130 cm posiada kilka pni - za obwód pnia drzewa przyjmuje się sumę obwodu pnia o największym obwodzie oraz połowy obwodów pozostałych pni, a jeżeli drzewo nie posiada pnia - za obwód pnia drzewa przyjmuje się obwód pnia mierzony bezpośrednio poniżej korony drzewa (art.85 ust.2).
Ustawa o ochronie przyrody określa również sposób wykonywanie prac w obrębie korzeni, pnia lub korony drzewa oraz skutki nieprawidłowego przeprowadzenia tych prac. W art.87a ust.2 ustawa stanowi, że prace w obrębie korony drzewa, z wyjątkami przewidzianymi w tym przepisie, nie mogą prowadzić do usunięcia gałęzi w wymiarze przekraczającym 30% korony, która rozwinęła się w całym okresie rozwoju drzewa. W myśl art. 87a ust.4 usunięcie gałęzi w wymiarze przekraczającym 30% korony, która rozwinęła się w całym okresie rozwoju drzewa, w celu innym niż określony w ust. 2 (a to:, usunięcie gałęzi obumarłych lub nadłamanych, utrzymywanie uformowanego kształtu korony drzewa, wykonanie specjalistycznego zabiegu w celu przywróceniu statyki drzewa) stanowi uszkodzenie drzewa. Z kolei usunięcie gałęzi w wymiarze przekraczającym 50% korony, która rozwinęła się w całym okresie rozwoju drzewa, w celu innym niż wyżek wskazany, stanowi zniszczenie drzewa (art.87a ust.5).
Jak wynika z art. 88 ust.1 pkt 3) ustawy administracyjna kara pieniężna wymierzana jest za zniszczenie drzewa. Termin płatności kar wymierzonych na podstawie ust. 1 pkt 3 odracza się na okres 5 lat, jeżeli stopień zniszczenia drzewa lub krzewu nie wyklucza zachowania jego żywotności (ust.4). Odroczenie terminu płatności kar wymierzonych za zniszczenie korony drzewa dotyczy 70% wysokości kary (ust.5).
Administracyjnej kary pieniężnej za zniszczenie drzewa nie wymierza się, jeżeli obwód pnia zniszczonego drzewa, mierzony na wysokości 5 cm, nie przekracza: a) 80 cm - w przypadku topoli, wierzb, klonu jesionolistnego oraz klonu srebrzystego, b) 65 cm - w przypadku kasztanowca zwyczajnego, robinii akacjowej oraz platanu klonolistnego, c) 50 cm - w przypadku pozostałych gatunków drzew (art.88 ust.10 w zw. z art.83f ust.1 pkt 3).
Administracyjną karę pieniężną za zniszczenie drzewa spowodowane wykonywaniem prac w obrębie korony drzewa polegających na usunięcie gałęzi w wymiarze przekraczającym 30% korony ustala się w wysokości dwukrotnej opłaty pobieranej za usunięcie drzewa za zezwoleniem (art.89 ust.1 w zw. i art. 84 ust.1).
Administracyjną karę pieniężną za uszkodzenie drzewa spowodowane wykonywaniem prac w obrębie korony drzewa polegających na usunięcie gałęzi w wymiarze przekraczającym 30% korony ustala się w wysokości opłaty za usunięcie drzewa za zezwoleniem pomnożonej przez 0,6 (art.89 ust.2 w zw. z art. 84 ust. 1).
Stosownie do art. 89 ust.11 ustawy o ochronie przyrody organ może umorzyć 50% wymierzonej kary, o której mowa w art.89 ust. 1 lub 2, osobom fizycznym, które na cele niezwiązane z prowadzeniem działalności gospodarczej usunęły lub zniszczyły drzewo lub krzew albo uszkodziły drzewo, w przypadku gdy osoby te nie są w stanie uiścić kary w pełnej wysokości bez znacznego uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, jeżeli dochód miesięczny na jednego członka gospodarstwa domowego nie przekracza 50% minimalnego wynagrodzenia za pracę w danym roku.
Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przy wydaniu ww. decyzji Sąd nie dopatrzył się bowiem naruszeń prawa, które w świetle art. 145 § 1 p.p.s.a. skutkowałyby koniecznością jej uchylenia. W szczególności, w ocenie Sądu, organy administracji wyczerpująco zebrały i wszechstronnie rozpatrzyły cały materiał dowodowy niezbędny do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i na tej podstawie dokonały prawidłowych ustaleń co do okoliczności faktycznych istotnych dla jej rozstrzygnięcia.
Podniesione w skardze zarzuty kwestionujące prawidłowość tych ustaleń nie zasługują, zdaniem Sądu, na uwzględnienie.
Sąd ocenił, że przeprowadzona przez organ analiza dokumentacji fotograficznej wykonanej podczas interwencji Straży Miejskiej, czynności wykonanych w dniu 23.04.2021 r., zdjęć ze strony internetowej firmy specjalistycznej oraz w dniu 2.05.2022 r., jak również z porównania wielkości drzew (dowód karta nr 57), będąca podstawą ustalenia, że procentowa wartość usuniętych części koron waha się pomiędzy 75-90%, co wskazuje na "zniszczenie" drzew wg definicji ustawowej – była prawidłowa. Przedłożone akta administracyjne wskazują na rzetelne i wnikliwe zebranie materiału dowodowego i rozpatrzenie sprawy. Ustalenia organu znajdują potwierdzenie z znajdującej się w aktach dokumentacji fotograficznej (k.12 – 31, k.44 – 50), spisanych wynikach kontroli (notatka – k.32, k.51 – 53 – podpisana przez współwłaściciela firmy), a wysokość wymierzonej kary została prawidłowo wyliczona (k.80).
W świetle przytoczonych na wstępie regulacji prawnych Sąd uznał, że subsumpcja ustalonego stanu faktycznego sprawy do będących podstawą materialnoprawną zaskarżonej decyzji norm prawnych, była dokonana właściwie.
Ustosunkowując się do zarzutów skargi stwierdzić należy, że są one niezasadne.
Zwrócić również należy uwagę, że organy nie dokonały kwestionowanego ustalenia, że drzewa obumarły i nie ma możliwości przywrócenia im żywotności. Ustalono bowiem dokładnie odwrotny stan faktyczny, a to że drzewa zachowały żywotność (k.81/2). Nadto, w notatce na k. 53 podano, że drzewa są silnie osłabione, jednakże nie wykluczono zachowania żywotności przez drzewa. Organy posługiwały się sformułowaniami "uszkodzenie drzewa", "zniszczenie drzewa" zgodnie z przedstawionymi wyżej definicjami ustawowymi tych pojęć.
Nie mógł zostać uwzględniony zarzut, że organy uznały że strona skarżąca ponosi odpowiedzialność za zniszczenie drzew, gdyż "działała ona przesadzając drzewa celem ich zachowania". Zgodnie z dyspozycją art. 88 ust. 1 pkt 3 ustawy o ochronie przyrody, wójt, burmistrz albo prezydent miasta wymierza administracyjną karę pieniężną za zniszczenie drzewa lub krzewu. Wskazać należy, że zobiektywizowana odpowiedzialność administracyjna, o której mowa w art. 88 ust. 1 pkt 3 ustawy o ochronie przyrody oznacza, że do nałożenia administracyjnej kary pieniężnej wystarczające jest samo wystąpienie tzw. bezprawia administracyjnego, a więc wykazanie związku przyczynowego między działaniem danego podmiotu a zniszczeniem drzew. Skoro odpowiedzialność została zobiektywizowana, to nieistotnym jest, czy posiadacz nieruchomości dokonał przycięcia osobiście, czy też wynajął w tym celu inny podmiot czynność tę zlecając, nieistotna z punktu widzenia tej postaci odpowiedzialności jest także świadomość, czy też brak świadomości konieczności uzyskania stosownego zezwolenia. Bez znaczenia dla tej odpowiedzialności pozostają pobudki, czy motywy, jakimi kieruje się osoba usuwająca drzewo. Bezprawne zniszczenie drzew stanowi zatem delikt administracyjny, w którym nie bada się stopnia zawinienia strony, ani nieokreślonych ustawowo okoliczności, które mogłyby wyłączyć odpowiedzialność w tym zakresie. Za przyjęciem wskazanego poglądu przemawia przede wszystkim to, że ani przepisy ustawy o ochronie przyrody ani ogólne normy prawa administracyjnego nie pozwalają wyprowadzić innych przesłanek nałożenia kary za usunięcie drzew niż bezprawność (vide wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 marca 2025 r., sygn. III OSK 6538/21 oraz z 26 lutego 2019 r., sygn. akt II OSK 907/17- dostępne w cboisa).
Nie budzi także żadnych wątpliwości Sądu sposób obliczenia i wysokość ustalonej kary pieniężnej.
Z ustalonego stanu faktycznego wynika, że korony przesadzonych drzew zostały silnie przycięte, w wymiarze przekraczającym 50% korony, która rozwinęła się w całym okresie rozwoju drzew, co oznacza że zastosowanie znajdował przepis dotyczący "zniszczenia" drzewa a nie "uszkodzenia" drzewa. Dlatego też za podstawę wymierzenia kary organy prawidłowo przyjęły przepis art.88 ust.1 pkt 3), a nie art.88 ust.1 pkt 4) w zw. z art. art. 89 ust. 2 u.o.p.
Na marginesie tylko dodać należy, że strona skarżąca dokonała błędnej wykładni przepisu art.89 ust.2 ustawy. Nakazuje on bowiem nie karę, a opłatę za usunięcie drzewa, o której mowa w art. 84 ust. 1, pomnożyć przez współczynnik 0,6.
Nie mógł również zostać uwzględniony zarzut, że w sprawie zachodzi wyjątek od obowiązku wymierzenia kary za zniszczenie drzewa wymieniony w art. 87 ust. 1 pkt 7 u.o.p. Zgodnie z tym przepisem "decyzję w sprawach rozłożenia opłaty na raty lub przesunięcia terminu jej płatności wydaje organ właściwy do wydania zezwolenia na usunięcie drzewa lub krzewu".
Być może strona skarżąca miała na myśli przepis art.86 ust.1 pkt 7, stanowiący że nie nalicza się opłat za usunięcie: drzew, których obwód pnia mierzony na wysokości 130 cm nie przekracza: a)120 cm - w przypadku topoli, wierzb, kasztanowca zwyczajnego, klonu jesionolistnego, klonu srebrzystego, robinii akacjowej oraz platanu klonolistnego,b) 80 cm - w przypadku pozostałych gatunków drzew - w celu przywrócenia gruntów nieużytkowanych do użytkowania innego niż rolnicze, zgodnego z przeznaczeniem terenu, określonym w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego lub decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu.
Zauważyć zatem należy, że zgodnie z art.89 ust.1 ustawy administracyjną karę pieniężną, o której mowa w art. 88 ust. 1 pkt 1-3, 5 i 6, ustala się w wysokości dwukrotnej opłaty za usunięcie drzewa lub krzewu, o której mowa w art. 84 ust. 1, a w przypadku, w którym usunięcie drzewa lub krzewu jest zwolnione z obowiązku uiszczenia opłaty, administracyjną karę pieniężną ustala się w wysokości takiej opłaty, która byłaby ponoszona, gdyby takiego zwolnienia nie było.
Tak więc okoliczność, że w przedstawionej w skardze sytuacji nie nalicza się opłat za usunięcie drzew nie oznacza, że nie wymierza się kary za zniszczenie drzewa.
Niezasadny jest także zarzut niezastosowania art. 429 k.c. i uznanie, że spółka ponosi odpowiedzialność w sytuacji zlecenia wykonania usługi podmiotowi profesjonalnie zajmującemu się działalnością związaną m.in. z nasadzeniem i przesadzeniem drzew i roślinności. Stosownie do art.88 ust.2 ustawy
kara za zniszczenie drzewa jest nakładana na posiadacza nieruchomości, albo właściciela urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 Kodeksu cywilnego, albo na inny podmiot, jeżeli działał bez zgody posiadacza nieruchomości. Strona skarżąca nawet nie twierdziła, że do przesadzenia drzew i przycięcia ich koron doszło bez jej zgody.
W orzecznictwie przyjmuje się, że: "jeżeli drzewa usunęła osoba trzecia bez wiedzy właściciela (posiadacza) i w sposób, któremu właściciel (posiadacz) nie mógł zapobiec, wtedy właściciel (posiadacz) nieruchomości nie ponosi odpowiedzialności z art. 88 ust. 1 pkt 2 u.o.p. co nie oznacza, że nie można wymierzyć kary tej osobie, która drzewa te bez zgody i wiedzy właściciela (posiadacza) usunęła" (wyrok WSA w Łodzi z 10.01.2019 r., II SA/Łd 1043/18, LEX nr 2616578). Nie można wykładać art. 88 ust. 1 pkt 2 u.o.p. w ten sposób, że podmiotem odpowiedzialnym administracyjnie jest zawsze podmiot dokonujący fizycznego przycięcia drzew. Taka wykładnia prowadziłaby bowiem do konstatacji, że osoba odpowiedzialna jest zawsze osoba fizyczna dokonująca tej czynności. Tymczasem osobą odpowiedzialną w przypadku zlecenia wykonania takiej czynności jest podmiot zlecający. Podkreślić należy, że badanie prawidłowości wykonania umowy zlecenia nie mieści się w granicach postępowania administracyjnego, gdyż należy do kognicji sądu cywilnego (por. wyrok NSA z dnia 25 września 2024 r., sygn. III OSK 2631/22, LEX nr 3761849).
Sąd podziela stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego przedstawione w wyroku z dnia 24 czerwca 2024 r. (sygn. III OSK 2202/22, LEX nr 3727599), że "postępowanie w sprawie nałożenia administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie drzew bez zezwolenia jest postępowaniem, którego celem jest ukaranie sprawcy nielegalnego czynu za popełnienie deliktu administracyjnego. Tym samym kara nakładana w tym postępowaniu jest karą nakładaną w związku z naruszeniem interesu publicznego, a nie w związku z naruszeniem interesu indywidualnego właściciela. Ewentualne roszczenia regresowe oraz skutki podnoszonego przez skarżącego przekroczenia granic zlecenia, mogą być natomiast oceniane w ramach postępowania cywilnego, toczącego się przed sądem powszechnym, jednak okoliczności te pozostają bez wpływu na wskazanie podmiotu odpowiedzialnego za wycinkę drzew bez zezwolenia na gruncie postępowania administracyjnego, którym był skarżący. To na posiadaczu nieruchomości spoczywa ryzyko doboru wykonawcy prac wycinkowych, ale jednocześnie posiadacz nieruchomości powinien sprawować nadzór nad wykonywaniem zlecenia, w sposób minimalizujący ryzyko zagrożenia dla dóbr chronionych". Pogląd ten znajduje również pełne zastosowanie do wymierzenia kary administracyjnej za zniszczenie drzewa.
Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 151 p.p.s.a.