II SA/Kr 40/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w KrakowieKraków2023-04-14
NSAochrona środowiskaWysokawsa
ochrona przyrodyodszkodowaniedrzewaoperat szacunkowyustawa o ochronie przyrodyustawa o gospodarce nieruchomościamiWSApostępowanie administracyjne

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję o odszkodowaniu za usunięcie drzew, uznając operat szacunkowy za wadliwy z powodu uwzględnienia kosztów przywrócenia walorów estetycznych.

Sprawa dotyczyła odszkodowania za usunięcie drzew z działki należącej do J. G., za które zobowiązana była T. S.A. Po kilku postępowaniach administracyjnych, Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję ustalającą odszkodowanie. T. S.A. wniosła skargę, zarzucając organom naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, w tym wadliwość operatu szacunkowego. WSA w Krakowie uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że operat szacunkowy uwzględnił elementy wykraczające poza ustawowe kryteria, takie jak koszty przywrócenia walorów estetycznych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie rozpoznał skargę T. S.A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie, która utrzymała w mocy decyzję organu I instancji ustalającą odszkodowanie za usunięcie drzew z działki należącej do J. G. Spółka T. S.A. była zobowiązana do wypłaty odszkodowania. Po wielokrotnych postępowaniach administracyjnych, w których organy dwukrotnie uchylały decyzje i przekazywały sprawę do ponownego rozpatrzenia, ostatecznie SKO utrzymało w mocy decyzję ustalającą odszkodowanie na kwotę 7260,62 zł. Skarżąca spółka zarzuciła naruszenie przepisów K.p.a. oraz ustawy o gospodarce nieruchomościami, kwestionując wadliwość operatu szacunkowego. Sąd administracyjny uznał skargę za zasadną. Wskazał, że zgodnie z art. 135 ust. 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami, odszkodowanie za usunięcie drzew powinno obejmować wartość drewna lub koszty zalesienia i pielęgnacji. Sąd podkreślił, że odszkodowanie administracyjne ma ściśle reglamentowany charakter i nie może być utożsamiane z odszkodowaniem cywilistycznym. W ocenie sądu, operat szacunkowy, na podstawie którego ustalono odszkodowanie, był wadliwy, ponieważ uwzględniał koszty przywrócenia walorów estetycznych (np. wykonanie trawnika), które nie mieszczą się w ustawowych kryteriach ustalania odszkodowania za usunięcie drzew. Z tego względu WSA uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji i zasądził zwrot kosztów postępowania od SKO na rzecz T. S.A.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, operat szacunkowy uwzględniający koszty przywrócenia walorów estetycznych jest wadliwy i nie może stanowić podstawy do ustalenia odszkodowania za usunięcie drzew, gdyż przepisy te nie przewidują takich elementów.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że odszkodowanie za usunięcie drzew ma ściśle określony charakter i powinno opierać się na wartości drewna lub kosztach zalesienia i pielęgnacji. Uwzględnianie kosztów przywrócenia walorów estetycznych, takich jak wykonanie trawnika, wykracza poza ustawowe ramy.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (14)

Główne

u.o.p. art. 83e

Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody

Pomocnicze

u.g.n. art. 128 § ust. 1, 2 i 4

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

Odszkodowanie powinno odpowiadać wartości poniesionych szkód. Jeżeli wskutek zdarzeń zmniejszy się wartość nieruchomości, odszkodowanie powiększa się o kwotę odpowiadającą temu zmniejszeniu.

u.g.n. art. 130 § ust. 1 i 2

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

u.g.n. art. 135 § ust. 5

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

Przy określaniu wartości drzewostanu szacuje się wartość drewna lub koszty zalesienia i pielęgnacji drzewostanu do dnia wywłaszczenia.

u.g.n. art. 156

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

K.p.a. art. 104

Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 107

Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 77

Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 78

Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 3 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.c. art. 49 § § 1

Kodeks cywilny

k.c. art. 361 § § 2

Kodeks cywilny

Argumenty

Skuteczne argumenty

Operat szacunkowy uwzględniał koszty przywrócenia walorów estetycznych (np. wykonanie trawnika), które nie mieszczą się w ustawowych kryteriach ustalania odszkodowania za usunięcie drzew. Odszkodowanie administracyjne ma ściśle reglamentowany charakter i nie może być utożsamiane z odszkodowaniem cywilistycznym.

Odrzucone argumenty

Argumenty dotyczące tego, czy drzewa były sadzone przez właściciela, czy stanowiły samosiew, nie miały wpływu na ustalenie odszkodowania.

Godne uwagi sformułowania

Odszkodowanie ustalane decyzją administracyjną ma ściśle reglamentowany charakter. Nie można go utożsamiać z odszkodowaniem w rozumieniu cywilistycznym. Odszkodowanie powinno odpowiadać wartości poniesionych szkód. Szkoda odpowiada wartości nakładów niezbędnych do przywrócenia walorów tak użytkowych (poprzez usunięcie karp) jak i estetycznych (poprzez wykonanie trawnika).

Skład orzekający

Mirosław Bator

przewodniczący sprawozdawca

Paweł Darmoń

członek

Monika Niedźwiedź

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalanie odszkodowania za usunięcie drzew, interpretacja art. 135 ust. 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami, granice operatu szacunkowego w postępowaniu administracyjnym."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji usunięcia drzew na podstawie zezwolenia i ustalania odszkodowania w trybie administracyjnym.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy praktycznego zastosowania przepisów o ochronie przyrody i gospodarce nieruchomościami w kontekście odszkodowania, co jest istotne dla prawników zajmujących się tymi dziedzinami. Wyjaśnia, jakie elementy mogą, a jakie nie mogą być uwzględnione przy szacowaniu odszkodowania.

Wadliwy operat szacunkowy: Sąd wyjaśnia, co można, a czego nie można wliczyć w odszkodowanie za usunięte drzewa.

Dane finansowe

WPS: 7260,62 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Kr 40/23 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2023-04-14
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2023-01-11
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Mirosław Bator /przewodniczący sprawozdawca/
Monika Niedźwiedź
Paweł Darmoń
Symbol z opisem
6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne
Ochrona przyrody
Sygn. powiązane
III OSK 2290/23 - Wyrok NSA z 2025-04-29
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
uchylono decyzję organu II i I instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 916
art. 83 e
Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (t.j)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Mirosław Bator (spr.) Sędziowie: WSA Paweł Darmoń WSA Monika Niedźwiedź po rozpoznaniu w dniu 14 kwietnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi T. S.A. z siedzibą w K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie z dnia 17 października 2022 r. nr SKO.OŚ/4170/42/2022 w przedmiocie odszkodowania za usunięcie drzew 1/ uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; 2/ zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie na rzecz T. S.A. z siedzibą w K. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania
Uzasadnienie
Wójt Gminy Tarnów decyzją z dnia 28 czerwca 2022 r. nr IR.6131.310.2018 działając na podstawie art. 83e ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody w związku z art. 128 ust. 1, 2 i 4, art. 130 ust. 1 i 2, art. 135 ust. 5 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami oraz art. 104 i art. 107 K.p.a. ustalił odszkodowanie za drzewa i ich usunięcie z terenu nieruchomości położonej w miejscowości K. , Gmina T. oznaczoną w ewidencji gruntów jako działka nr [...] o pow. 0,5003 ha, która z mocy prawa jest własnością J. G. w wysokości 7260,62 zł. W pkt 2 decyzji organ do wypłaty odszkodowania zobowiązał T.S.A. w K. W uzasadnieniu organ wskazał, że decyzją z dnia 25 kwietnia 2018 r. zezwolono T.S.A. w K. na usunięcie 7 drzew na działce nr [...] w miejscowości K. , w terminie do 31 grudnia 2018 r. W dniu 5 września 2018 r. wpłynął wniosek J. G. w sprawie ustalenia wysokości odszkodowania za drzewa i ich usunięcie z terenu działki nr [...] na rzecz właściciela nieruchomości. W trakcie prowadzonego postępowania organ uznał, że opinia rzeczoznawcy majątkowego wykonana na zlecenie poszkodowanej jest dokumentem prywatnym, który może zawierać nieobiektywny pogląd na sprawę z punktu widzenia obu stron w postępowaniu. W związku tym Wójt Gminy Tarnów postanowił w dniu 12 marca 2019 r, powołać rzeczoznawcę majątkowego celem sporządzenia niezależnej opinii w postaci operatu szacunkowego określającego wartość odszkodowania za drzewa i ich usunięcie na działce nr [...]. W powyższej opinii rzeczoznawca majątkowy wycenił wartość odszkodowania za drzewa i ich usunięcie na kwotę 4 672,00 zł. Wójt Gminy Tarnów w dniu 31.08.2020 r. wydał decyzję ustalającą odszkodowanie za drzewa i ich usunięcie na działce nr [...]. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie w dniu 05.11.2020 r. wydało decyzję uchylającą w całości zaskarżoną decyzję Wójta Gminy Tarnów z dnia 31.08.2020 r., przekazując organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia, w którym należało wezwać pełnomocnika Oddziału Spółki do przedłożenia ważnego pełnomocnictwa do reprezentowania spółki T.S.A. w K. Po uzupełnieniu pełnomocnictwa Wójt Gminy Tarnów w dniu 29 kwietnia 2021 r. ponownie wydał decyzję ustalającą odszkodowanie za drzewa i ich usunięcie na działce nr [...]. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie w dniu 12.08.2021 r. wydało decyzję uchylającą w całości zaskarżoną ww. decyzję Wójta Gminy Tarnów, przekazując sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. W związku z utraceniem ważności operatu rzeczoznawcy majątkowego sporządzonego w dniu 8.05.2019 r. w niniejszej sprawie Wójt Gminy Tarnów postanowieniem z dnia 08.12.2021 r. powołał nowego rzeczoznawcę majątkowego. W dniu 31 stycznia 2022 r. sporządzony został operat szacunkowy w postaci opinii - określający wartość odszkodowania w trybie art. 83e ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody, za szkody na nieruchomości położonej w m. K. , oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] o pow. 0,5003 ha. W powyższej opinii rzeczoznawca majątkowy wycenił sumaryczną kwotę odszkodowania za usunięcie drzew i szkody wynikłe z ograniczenia użytkowania i obniżenia walorów estetycznych, w tym również kosztów zalesienia i pielęgnacji usuniętego drzewostanu oraz wartość poniesionych nakładów niezbędnych do przywrócenia walorów tak użytkowych jak i estetycznych, w wysokości 7 260,62 zł. W ocenie organu opinia rzeczoznawcy majątkowego została sporządzona zgodnie z przepisami w związku z tym ww. opinia może stanowić podstawę ustalenia odszkodowania.
Od tej decyzji odwołanie wniosła T.S.A. w K. podnosząc, że na ustaloną kwotę odszkodowania składa się suma kwot za usunięcie drzew, szkody wynikłe z ograniczenia użytkowania i obniżenia walorów estetycznych w tym kosztów zalesienia i pielęgnacji usuniętego drzewostanu oraz wartości poniesionych nakładów niezbędnych do przywrócenia walorów tak użytkowych jak estetycznych.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie decyzją z dnia 17 października 2022 r. nr SKO.OŚ/4170/42/2022 utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ wskazał, że w niniejszej sprawie rzeczoznawca dokonał oszacowania i ustalił oszacowanie odszkodowania na podstawie art. 83e ustawy o ochronie przyrody w związku z art. 135 ust. 5 "in fine" ustawy o gospodarce nieruchomościami - oszacowanie kosztów zalesienia i pielęgnacji usuniętego drzewostanu - 3126,46 . Oszacowanie odszkodowania na podstawie art. 83e ustawy o ochronie przyrody – szkoda wynikła z ograniczenia użytkowania i obniżenia walorów estetycznych - szkoda odpowiada wartości nakładów niezbędnych do przywrócenia walorów tak użytkowych (poprzez usunięcie karp) jak i estetycznych (poprzez wykonanie trawnika) - odszkodowanie za usunięcie drzew -4 134,16 zł. W opisie nieruchomości przyjęto, że nieruchomość położona w miejscowości K. , przy ulicy [...]. W skład wycenianej nieruchomości wchodzi działka ewidencyjna o numerze [...] o powierzchni 0,5003 ha objęta księgą wieczystą [...] Brak miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. W Studium Uwarunkowań i Kierunków Zagospodarowania Przestrzennego gminy Tarnów teren działki położony jest w konturze "A" - obszar ekstensywnej urbanizacji typu podmiejskiego i wiejskiego - tereny wyznaczone dla zabudowy mieszkaniowej, usługowo - mieszkaniowej, usługowej i zagrodowej. Strefa ograniczonego użytkowania od gazociągów wysokoprężnych oraz linii energetycznych. Kształt - prostokąt, kształt regularny. Przebieg granic - regularny. Uzbrojenie: gaz, wodociąg, kanalizacja, energia, teletechnika. Sieci: gazociągi, sieć elektroenergetyczna - napowietrzna linia elektroenergetyczna 110kV wysokiego napięcia relacji T. - Ś. [...]. Działka nie zabudowana. Na działce drzewostan, głównie liściasty. W założeniach ogólnych rzeczoznawca przyjął, że zgodnie z art. 83e. ust. 2 ustawy o ochronie przyrody ustalenie wysokości odszkodowania za drzew lub krzew oraz za ich usunięcie następuje w drpdze umowy stron. W przypadku gdy Strony nie zawrą umowy w terminie 30 dni od dnia usunięcia drzewa lub krzewu, odszkodowanie ustala organ, który wydał zezwolenie na ich usunięcie, stosując odpowiednio przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami dotyczące odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości. Umowa taka nie została zawarta, organ który wydał zezwolenie na wycinkę, ustala odszkodowanie odpowiednie stosując przepisy o odszkodowaniu za wywłaszczenie nieruchomości zgodnie z ustawą o gospodarce nieruchomości. Biorąc pod uwagę fakt, że przedmiotem wyceny jest usunięty drzewostan, odpowiednie zastosowanie będzie miał art. 135 ust. 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami. W pierwszej kolejności zgodnie z art. 135 ust. 5 zdanie pierwsze oszacowane zostanie wartość drewna w usuniętym drzewostanie (pkt. 9.1). Biorąc pod uwagę, że mamy do czynienia ze stosunkowo młodym drzewostanem zostaną również oszacowane, zgodnie z art. 135.ust 5 in fine, koszty zalesienia i koszty pielęgnacji drzewostanu (pkt 9.2). Do ustalenia odszkodowania zostanie przyjęta wartość większa. Biorąc pod uwagę, że odpowiednie zastosowanie mają przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami m.in. art. 128 ust. 4 stanowiący, że odszkodowanie powinno odpowiadać wartości poniesionych szkód. Jeżeli wskutek tych zdarzeń zmniejszy się wartość nieruchomości, odszkodowanie powiększa się o kwotę odpowiadającą temu zmniejszeniu. Na podstawie powyższego, można wywieść, że w związku z zaprzestaniem/porzuceniem prac polegających na usunięciu drzew, wystąpiła na działce szkoda w postaci pozostawienia nie usuniętych karczów drzew, pozostałości po wycince, zniszczeniu powierzchni działki, utraty wartości poprzez uniemożliwienie użytkowania działki a także w postaci walorów estetycznych działki. Na podstawie powyższego, można przyjąć, że szkoda odpowiada wartości nakładów niezbędnych do przywrócenia walorów tak użytkowych (poprzez usunięcie karp) jak i estetycznych (poprzez wykonanie trawnika). Dokonano: oszacowania wartości drewna znajdującego się w drzewostanie i o szacowania odszkodowania na podstawie art. 83e ustawy o ochronie przyrody w związku z art. 135 ust. 5 "in fine" ustawy o gospodarce nieruchomościami - oszacowanie kosztów zalesienia i pielęgnacji wyciętego drzewostanu. W tym drugim przypadku przyjęto, że biorąc pod uwagę oszacowanie kosztów zalesienia i pielęgnacji przyjęto, że zabiegi polegające na wykaszaniu chwastów, samosiewów na terenie niezadrzewionym oraz wygrabianie i zebranie w stosy będą prowadzone na obszarze 450 m2 – oszacowanym obszarze opracowania. Przyjmując wydajność 60dt trawy z ha, przy przeliczniku 350 kg/m3 i jednym pokosie przed zalesieniem oszacowano: 6000 kg trawy * 0,0450 ha = 270 kg trawy w jednym pokosie. 270 kg trawy / 350 kg/m3 = 2 m3 trawy. Założono 5 letnią pielęgnację drzew i krzewów. Przyjęto również, że szkoda wynikła z ograniczenia użytkowania i obniżenia walorów estetycznych - szkoda odpowiada wartości nakładów niezbędnych do przywrócenia walorów tak użytkowych (poprzez usunięcie karp) jak i estetycznych (poprzez wykonanie trawnika) - odszkodowanie za usunięcie drzew. Z braku możliwości ustalenia przez biegłego ile faktycznie było do wykarczowania pniaków drzew podlegających wycince, biegły oszacował liczbę 7 szt. Z uwzględnieniem ich twardości i średnicy. Oszacowano, że wykaszanie chwastów, samosiewów i zebranie ich w stosy (po tym jak po wycince i pozostawieniu części urobku w postaci pniaków i gałęzi na nowo wystąpiły odrosty) przeprowadzono na powierzchni 450 m2. Oszacowano objętość 7 szt. karczów oraz wykoszonych chwastów i samosiewów średnio 0,6 m3 na karcz z chwastami = 4 m3. Przyjęto obszar dla założenia trawnika wielkości 450 m2. Po dokonaniu oszacowania wartości drewna w przedmiotowym zadrzewieniu, ustalono, że wartość drewna które mogło być pozyskane = 586,04 zł. W ocenie Kolegium biegły w sposób uprawniony odwołał się do treści art. 128 ust. 4 dokonując oszacowania na potrzeby odszkodowania określonego w art. 83e ustawy o ochronie przyrody. Przepis ten w ust. 3 stanowi, że w przypadku, gdy strony nie zawrą umowy w terminie 30 dni od dnia usunięcia drzewa lub krzewu, odszkodowanie ustala organ, który wydał zezwolenie na ich usunięcie, stosując odpowiednio przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami dotyczące odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości. Przepis ten nie zawiera zatem ograniczenia do konkretnych przepisów dotyczących odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości. Uprawnionym jest zatem założenie, że art. 83e ust. 3 odsyła również do art. 128 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Jak stanowi z kolei ten przepis, odszkodowanie przysługuje również za szkody powstałe wskutek zdarzeń, o których mowa w art. 120 i 124-126. Odszkodowanie powinno odpowiadać wartości poniesionych szkód. Jeżeli wskutek tych zdarzeń zmniejszy się wartość nieruchomości, odszkodowanie powiększa się o kwotę odpowiadającą temu zmniejszeniu. Słusznie zatem rzeczoznawca założył, że: w związku z zaprzestaniem/porzuceniem prac polegających na usunięciu drzew, wystąpiła na działce szkoda w postaci pozostawienia nie usuniętych karczów drzew, pozostałości po wycince, zniszczeniu powierzchni działki, utraty wartości poprzez uniemożliwienie użytkowania działki a także w postaci walorów estetycznych działki. Na podstawie powyższego, można przyjąć, że szkoda odpowiada wartości nakładów niezbędnych do przywrócenia walorów tak użytkowych (poprzez usunięcie karp) jak i estetycznych (poprzez wykonanie trawnika). O tym, że Spółka T.S.A. w K. pozostawiła teren usunięcia drzew i krzewów dalece nieuporządkowany przekonuje chociażby dokumentacja zdjęciowa stanowiąca część operatu. Trudno przyjąć, że koszty działalności Spółki (a właściwie koszty zaniechań uporządkowania terenu) ma ponosić właściciel nieruchomości, w którego interesie nie było przecież usuwanie drzew i krzewów. Wartość drewna rzeczoznawca ustalił na 586,04 zł. Koszty zalesienia i pielęgnacji drzewostanu ustalone zaś zostały na 3 126,46 zł. W odwołaniu zakwestionowano te koszty. Przyjęto, że skoro drzewa nie były wynikiem nasadzeń, to koszty te powinny być wyliczone w innej wysokości. Rzeczoznawca opisał szczegółowo poszczególne koszty: wykaszanie chwastów i samosiewów na terenie niezadrzewionym, wykaszanie chwastów i samosiewów, wygrabianie i zebranie w stosy, wywiezienie samochodami na odległość 1,0 km, sadzenie drzew i krzewów liściastych form naturalnych na terenie płaskim w gruncie kategorii III, z zaprawą dołów do połowy głębokości, średnica i głębokość dołów 0,5 m, pielęgnowanie drzew liściastych form plennych - 5 lat. Stwierdzić trzeba, że taka kwalifikacja kosztów jest jak najbardziej prawidłowa.
Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniosła T.S.A. w K. zarzucając naruszenie:
1/ art. 107 § 3 kpa w zw. z art. 140 kpa polegające na nieodniesieniu się przez organ II Instancji do zarzutów odwołania;
2/ art. 107 kpa w zw. z art 77 kpa w zw. art 78 kpa polegającej na nieustaleniu i w związku z tym na niewskazaniu w uzasadnieniu faktycznym decyzji, czy drzewostan który podlegał wycenie, był sadzony czy też stanowił drzewostan samosiewny, niepielęgnowany przez właściciela, co mogło mieć istotny wpływ na treść w decyzji
3/ art. 135 ust 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami przez przyjęcie pozaustawowych kryteriów jako podstawy ustalenia wysokości odszkodowania
W uzasadnieniu rozwinięto powyższe zarzuty w konkluzji wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie wniosło o jej oddalenie podtrzymując przy tym argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Zgodnie z dyspozycją art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do przepisu art. 145 p.p.s.a. kontrola ta sprawowana jest w zakresie oceny zgodności zaskarżonych do sądu decyzji i postanowień z obowiązującymi przepisami prawa materialnego jak i przepisów proceduralnych - o ile ich naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. treść wydanej decyzji lub postanowienia.
Kontroli sądu w niniejszej sprawie poddana jest ocena legalności decyzji o ustaleniu odszkodowania za usunięcie drzew przez stronę skarżącą, w oparciu o decyzję o wyrażeniu zgody na to usunięcie, z działki należącej do uczestniczki J. G.. Strona skarżąca zarzuca, że operat szacunkowy, w oparciu o który ustalono wysokość odszkodowania jest wadliwy. Biegły bowiem przy ustalaniu wartości odszkodowania posłużył się elementami pozaustawowymi a nadto uwzględnił prace, które mogą być wykonane dopiero w przyszłości a więc nie na dzień wywłaszczenia. W ocenie sadu skarga jest zasadna aczkolwiek nie wszystkie argumenty zawarte w skardze zasługują na aprobatę.
Zgodnie z dyspozycją art. 83e ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 916 z późn. zm.) usunięcie drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości, na wniosek właściciela urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 Kodeksu cywilnego, następuje za odszkodowaniem na rzecz właściciela nieruchomości, a w przypadku gdy na nieruchomości jest ustanowione prawo użytkowania wieczystego - na rzecz użytkownika wieczystego nieruchomości. Odszkodowanie przysługuje od właściciela urządzeń (ust 1). Ustalenie wysokości odszkodowania za drzewo lub krzew oraz za ich usunięcie następuje w drodze umowy stron (ust 2). W przypadku gdy strony nie zawrą umowy w terminie 30 dni od dnia usunięcia drzewa lub krzewu, odszkodowanie ustala organ, który wydał zezwolenie na ich usunięcie, stosując odpowiednio przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami dotyczące odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości (ust 3).
Co do zasady sąd podziela pogląd wyrażony w powołanym przez organ wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 21 kwietnia 2022 r. II SA/Kr 233/22, iż "Odpowiednie zastosowanie przepisów przywołanych w art. 83e ust. 3 u.o.p. polega m.in. na przyjęciu regulacji wynikających z art. 128 u.g.n. w zakresie, w jakim przepis ten nakazuje ustalić odszkodowanie odpowiadające wartości pozbawionych praw - w tym przypadku wartości usuniętych drzew i wartości ich usunięcia, regulacji z art. 130 ust. 1 u.g.n., który w przypadku wydania odrębnej decyzji o odszkodowaniu nakazuje wartość odszkodowania określać według stanu i przeznaczenia nieruchomości w dniu pozbawiania lub ograniczenia prawa oraz regulacji z art. 130 ust. 2 u.g.n. w związku z art. 156 tej ustawy, który nakazuje ustalać wysokość odszkodowania po uzyskaniu opinii rzeczoznawcy majątkowego sporządzonej w formie operatu szacunkowego, a także art. 134 i art. 135 u.g.n. wskazujących jaka wartość (rynkowa, odtworzeniowa) powinna stanowić podstawę ustalenia wysokości odszkodowania oraz ustalających zasady określenia wartości drzewostanu, a także art. 154 u.g.n., według którego podjęcie decyzji dotyczącej wyboru podejścia, metody i techniki szacowania nieruchomości (drzewa i jego usunięcia) należy do rzeczoznawcy (zob. wyrok WSA w Warszawie z dnia 18 marca 2021 r. VIII SA/Wa 105/21). Art. 128 ust. 1-4 u.g.n. stanowi, że wywłaszczenie własności nieruchomości, użytkowania wieczystego lub innego prawa rzeczowego następuje za odszkodowaniem na rzecz osoby wywłaszczonej odpowiadającym wartości tych praw. Jeżeli na wywłaszczanej nieruchomości lub prawie użytkowania wieczystego tej nieruchomości są ustanowione inne prawa rzeczowe, odszkodowanie zmniejsza się o kwotę równą wartości tych praw. Jeżeli na wywłaszczanej nieruchomości, stanowiącej własność jednostki samorządu terytorialnego, jest ustanowione prawo użytkowania wieczystego, odszkodowanie zmniejsza się o kwotę równą wartości tego prawa. Odszkodowanie powinno odpowiadać wartości poniesionych szkód. Jeżeli wskutek tych zdarzeń zmniejszy się wartość nieruchomości, odszkodowanie powiększa się o kwotę odpowiadającą temu zmniejszeniu. Stosownie do art. 135 ust. 5 u.g.n., mającego odpowiednie zastosowanie w przedmiotowej sprawie, przy określaniu wartości drzewostanu leśnego albo zadrzewień, jeżeli w drzewostanie znajdują się materiały użytkowe, szacuje się wartość drewna znajdującego się w tym drzewostanie. Jeżeli w drzewostanie nie występuje materiał użytkowy lub wartość drewna, które może być pozyskane, jest niższa od kosztów zalesienia i pielęgnacji drzewostanu, szacuje się koszty zalesienia oraz koszty pielęgnacji drzewostanu do dnia wywłaszczenia. Ustalone na podstawie powyższych przepisów odszkodowanie ma obejmować nie tylko wartość usuniętego drzewa lub krzewu, ale także koszty ich usunięcia z terenu nieruchomości, na której rosły czy koszty zalesienia i pielęgnacji drzewostanu (por. wyrok WSA w Gliwicach z 8 lutego 2019 r., sygn. akt II SA/Gl 197/18, wyrok WSA w Poznaniu z 7 sierpnia 2010 r., sygn. akt II SA/Po 205/20). Podkreślić należy, że wyżej wymieniony przepis został wprowadzony z dniem 1 stycznia 1998 r. i jako alternatywna do metody opisanej w pierwszej części tego przepisu była wyrazem starań ustawodawcy, by jak najlepiej oddać wartość utraconego drzewa. Wycena według pierwszej metody określonej w art. 135 ust. 5 u.g.n. jest uzależniona od liczby metrów sześciennych drewna konkretnego sortymentu możliwych do pozyskania po wycince oraz cen drewna występujących na lokalnym rynku. W literaturze fachowej wskazuje się, że metoda ta nie oddaje wartości wszystkich korzyści usuniętych drzew dla ekosystemu (tak zwanych usług ekosystemowych, zob. A. Dorda, Ile warte są drzewa - przed i po wycince?, Przegląd Przyrodniczy, XXVIII, nr 2, z 2017 r., s. 15). Dlatego dążąc do ustalenia rzeczywistej wartości drzewa bierze się pod uwagę realne ekonomiczne koszty wyprodukowania drzewa, jego wartość dendrologiczną (biologiczną), warunki wzrostu (uwarunkowania lokalizacyjne), funkcję w przestrzeni oraz stan zdrowotny. Taka metoda zwana jest metodą odtworzeniową (A. Dorda, Ile warte są drzewa, op.cit., s. 15). Taki charakter ma druga z metod wskazanych w art. 135 ust. 5 u.g.n. Metody te mają charakter alternatywny, a wybór metody należy do biegłego, który kierując się ustaleniami faktycznymi w sprawie wybiera metodę, która pozwoli według jego wiedzy i doświadczenia, w najlepszy sposób oddać szkodę, powstałą w wyniku wycinki drzew, a tym samym wysokość odszkodowania, jaka powinna przypaść właścicielowi nieruchomości, na której rosły drzewa".
Tym niemniej podkreślić należy, iż odszkodowanie ustalane w drodze decyzji administracyjnej ma ściśle reglamentowany charakter. Nie można go utożsamiać z odszkodowaniem w rozumieniu cywilistycznym (przepis art. 361 § 2 K.c. odszkodowaniem obejmuje straty, które poszkodowany poniósł, oraz korzyści, które mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono). Odszkodowanie ustalane decyzją administracyjną opiera się o wskazane w ustawie zasady dotyczące sposobu i metody ustalenia jego wysokości a także wskazane w ustawie elementy, jakie należy uwzględnić przy ustalaniu jego wysokości. Jeżeli chodzi o odszkodowanie za usunięcie drzew, elementy te zostały w ustawie wyraźnie wskazane, w 135 ust 5 u.g.n. Jest to przede wszystkim wartość drewna jakie pozyskano w drodze wycinki, a jeżeli wartość drewna jest niższa od kosztów zalesienia i pielęgnacji drzewostanu, szacuje się koszty zalesienia oraz koszty pielęgnacji drzewostanu. Ustawodawca wyraźnie przy tym wskazuje czas, do którego należy nawiązać przy ustalaniu odszkodowania. Jest to czas, w którym usunięto drzewa. Wywłaszczenie bowiem, o którym mowa w tym przepisie to właśnie ograniczenie w korzystaniu z nieruchomości w postaci wycinki drzew. Wartość odszkodowania ustala się zatem szacując, jakie były (mogły być) koszty zalesienia drzewami które usunięto oraz jakie były (mogły być) koszty pielęgnacji tych drzew. Innych elementów, jakie należy uwzględnić w ustalaniu wysokości odszkodowania za usuniecie drzew ustawa nie przewiduje..
Zaznaczyć przy tym należy, iż w ocenie sądu zarzuty skargi dotyczące tego, że usunięte drzewa były samosiejkami (uczestniczka J. G. nie poniosła zatem kosztów ich nasadzenia) są bezpodstawne. Ustawa nie uzależnia wyliczenia odszkodowania od tego czy usunięte drzewa były zasadzane przez właściciela działki czy zasiały się samoistnie oraz czy były przez niego pielęgnowane. Odszkodowanie o którym mowa w art. 135 ust 5 u.g.n. ustala się szacunkowo, jak mowa wyżej nie jest to odszkodowanie w rozumieniu cywilistycznym.
Tym niemniej brak podstaw by odszkodowanie to wyliczać uwzględniając inne elementy. Operat szacunkowy w oparciu o który organ ustalił wysokość odszkodowania uwzględnia natomiast takie elementy ja szkodę wynikłą z ograniczenia użytkowania (w istocie ograniczeniem tym jest sama wycinka), obniżenie walorów estetycznych oraz wartość nakładów poniesionych na przywrócenie walorów użytkowych (przez usunięcie karp) jak i estetycznych przez wykonanie trawnika. O ile usunięcie karp można by zakwalifikować jako kosztów usunięcia z terenu pozostałości po wyciętych drzewach, to z całą pewnością walory estetyczne (zasadzenie trawnika) nie mogą być w żądnym razie objęte normą prawną jaka z art. 135 ust 5 u.g.n. Zarzuty skargi w tym zakresie zasługiwały w pełni na uwzględnienie. Odszkodowanie za usunięcie drzew zostało ustalone o wadliwie sporządzony operat szacunkowy.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a oraz c oraz 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI