II SA/Kr 388/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w KrakowieKraków2025-06-18
NSAochrona środowiskaWysokawsa
ochrona przyrodydrzewaprzycinanie drzewkara pieniężnapostępowanie administracyjneustawa o ochronie przyrodyuszkodzenie drzewakorona drzewaWSA Kraków

Podsumowanie

WSA w Krakowie uchylił decyzję o nałożeniu kary pieniężnej za uszkodzenie drzew, uznając, że organy administracji nie wykazały w sposób niebudzący wątpliwości, czy doszło do przekroczenia dopuszczalnego limitu przycięcia korony.

Spółdzielnia Mieszkaniowa została obciążona karą pieniężną za uszkodzenie dwóch klonów zwyczajnych poprzez nadmierne przycięcie ich koron. Organy administracji uznały, że redukcja korony przekroczyła 30%, co stanowi uszkodzenie drzewa zgodnie z ustawą o ochronie przyrody. Spółdzielnia kwestionowała te ustalenia, twierdząc, że prace były jedynie pielęgnacyjne i nie przekroczyły dopuszczalnych norm. WSA w Krakowie uchylił decyzje obu instancji, stwierdzając, że organy nie zebrały wystarczającego materiału dowodowego, aby jednoznacznie wykazać uszkodzenie drzew i przedwcześnie nałożyły karę.

Sprawa dotyczyła nałożenia administracyjnej kary pieniężnej na Spółdzielnię Mieszkaniową za uszkodzenie dwóch klonów zwyczajnych, które miało nastąpić w wyniku prac pielęgnacyjnych polegających na przycięciu ich koron. Marszałek Województwa wymierzył karę w wysokości 3 345 zł, uznając, że redukcja korony przekroczyła dopuszczalne 30% i stanowiła uszkodzenie drzewa w rozumieniu art. 87a ust. 4 ustawy o ochronie przyrody. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tę decyzję w mocy. Spółdzielnia wniosła skargę do WSA w Krakowie, zarzucając organom naruszenie przepisów postępowania, w szczególności brak wyczerpującego zebrania materiału dowodowego i błędne ustalenie stanu faktycznego. Skarżąca podnosiła, że prace były wykonane zgodnie ze sztuką ogrodniczą, nie przekroczyły 30% korony, a brak dokumentacji zdjęciowej przed pracami nie może obciążać Spółdzielni. WSA w Krakowie uznał skargę za zasadną i uchylił zaskarżone decyzje. Sąd stwierdził, że organy administracji nie wykazały w sposób niebudzący wątpliwości, iż doszło do uszkodzenia drzew. Kluczowe było ustalenie, jaki był stan korony drzewa przed rozpoczęciem prac i czy faktycznie doszło do redukcji przekraczającej 30% korony, która rozwinęła się w całym okresie rozwoju drzewa. Organy oparły się głównie na ocenie wzrokowej i subiektywnych spostrzeżeniach, nie zbierając wystarczających dowodów, np. poprzez analizę zdjęć satelitarnych czy materiałów z Google Maps. Sąd podkreślił, że przepisy dotyczące kar za uszkodzenie drzew są restrykcyjne i wymagają jednoznacznego ustalenia stanu faktycznego. W związku z tym, Sąd uchylił decyzje obu instancji, nakazując organom ponowne przeprowadzenie postępowania z uwzględnieniem wykładni prawa przedstawionej w wyroku.

Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.

Sprawdź

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, organy nie wykazały w sposób niebudzący wątpliwości, że doszło do uszkodzenia drzewa w rozumieniu przepisów, ponieważ nie zebrały wystarczającego materiału dowodowego do precyzyjnego ustalenia stanu korony przed i po przycięciu oraz procentowej redukcji.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że organy oparły się na ocenie wzrokowej i subiektywnych spostrzeżeniach, nie zbierając wystarczających dowodów, aby jednoznacznie stwierdzić przekroczenie 30% redukcji korony. Brak precyzyjnych ustaleń dotyczących stanu drzew przed ingerencją uniemożliwił prawidłowe zastosowanie przepisów.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (50)

Główne

u.o.p. art. 88 § 1 pkt 4

Ustawa o ochronie przyrody

u.o.p. art. 87a § 2

Ustawa o ochronie przyrody

u.o.p. art. 87a § 4

Ustawa o ochronie przyrody

K.p.a. art. 138 § 1 pkt 1

Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 77 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 107 § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

P.p.s.a. art. 1 § 1 i 2

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 3

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 134

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 135

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

u.o.p. art. 88 § 1

Ustawa o ochronie przyrody

u.o.p. art. 89 § 2

Ustawa o ochronie przyrody

u.o.p. art. 89 § 7

Ustawa o ochronie przyrody

u.o.p. art. 88 § 2

Ustawa o ochronie przyrody

u.o.p. art. 88 § 4

Ustawa o ochronie przyrody

K.p.a. art. 10

Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 89 § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

P.p.s.a. art. 151

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 133 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 153

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 200

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 205 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.o.p. art. 88 § ust. 1 pkt 4, ust. 2 i ust. 3

Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody

u.o.p. art. 89 § ust. 2 i art. 90 ust. 1 i ust. 2

Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody

K.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

P.p.s.a. art. 145 § par. 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § § 1 i 2

P.p.s.a. art. 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 133 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 135

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 153

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 205 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.o.p. art. 87a § ust. 2

Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody

u.o.p. art. 87a § ust. 4

Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody

u.o.p. art. 88 § ust. 1 pkt 4

Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody

K.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 77 § par. 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 80

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 107 § par. 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 10

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 89 § § 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

u.o.p. art. 87a § ust. 2 pkt 1-3

Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody

u.o.p. art. 87a § ust. 2 pkt 1 i pkt 2

Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody

u.o.p. art. 87a § ust. 2 pkt 3

Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organy nie wykazały w sposób niebudzący wątpliwości, że doszło do uszkodzenia drzewa w rozumieniu przepisów. Organy nie zebrały wystarczającego materiału dowodowego do precyzyjnego ustalenia stanu korony przed i po przycięciu oraz procentowej redukcji. Organy nie rozważyły prawidłowo, czy prace nie mieściły się w wyjątkach określonych w art. 87a ust. 2 u.o.p. (utrzymywanie uformowanego kształtu korony, usunięcie gałęzi obumarłych/nadłamanych).

Odrzucone argumenty

Spółdzielnia Mieszkaniowa zleciła przycinkę drzew i jest posiadaczem nieruchomości, co czyni ją adresatem kary. Przedstawiciel Spółdzielni podpisał protokół oględzin bez zastrzeżeń. Brak dokumentacji fotograficznej przed pracami uniemożliwia ustalenie stanu drzewa przed ingerencją. Organy oparły się na wiedzy specjalistycznej dendrologów z Zespołu Parków Krajobrazowych.

Godne uwagi sformułowania

korony, która rozwinęła się w całym okresie rozwoju drzewa redukcja korony w wymiarze ponad 30% nie było w sprawie wątpliwości i sporu co do tego, że to skarżąca powinna być adresatem decyzji organy nie sprostały tak postawionemu zadaniu przedwczesna, a co za tym idzie – wadliwa ocena niekompletnego i niewystarczającego materiału dowodowego nie można też abstrahować w tej sprawie od faktu, że skarżąca, jakkolwiek jest oczywiście obowiązana do dbania o zieleń miejską i przestrzegania przepisów u.o.p., to jej zasadniczą troską jest przede wszystkim dbałość o bezpieczeństwo i komfort mieszkańców.

Skład orzekający

Magda Froncisz

sprawozdawca

Monika Niedźwiedź

członek

Sebastian Pietrzyk

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalanie stanu faktycznego w sprawach o nałożenie kary pieniężnej za uszkodzenie drzew, obowiązek wyczerpującego zebrania materiału dowodowego przez organy administracji, interpretacja przepisów dotyczących redukcji korony drzew."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej interpretacji przepisów ustawy o ochronie przyrody w kontekście przycinania drzew i ustalania procentowej redukcji korony.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu przycinania drzew w miastach i potencjalnych kar administracyjnych. Wyrok podkreśla znaczenie rzetelnego postępowania dowodowego przez organy administracji.

Kara za przycięcie drzew uchylona: WSA przypomina organom o wadze dowodów!

Sektor

ochrona środowiska

Agent AI dla prawników

Masz pytanie dotyczące tej sprawy?

Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.

Wyszukiwanie w 1,4 mln orzeczeń SN, NSA i sądów powszechnych
Dogłębna analiza z powołaniem na źródła
Zadawaj pytania uzupełniające — jak rozmowa z ekspertem

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

II SA/Kr 388/25 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2025-06-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-04-10
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Magda Froncisz /sprawozdawca/
Monika Niedźwiedź
Sebastian Pietrzyk /przewodniczący/
Symbol z opisem
6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne
Ochrona przyrody
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
uchylono decyzję organu II i I instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 1478
art. 88, art. 87a
Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 572
art. 7, art. 77 par. 1, art. 80, art. 107 par. 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Sebastian Pietrzyk Sędziowie: Sędzia WSA Monika Niedźwiedź Sędzia WSA Magda Froncisz (spr.) Protokolant: sekretarz sądowy Anna Bubula po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 czerwca 2025 r. sprawy ze skargi G. w N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 3 lutego 2025 r. znak SKO.Oś/4170/489/2024 w przedmiocie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej za uszkodzenie drzew I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie na rzecz G. w N. kwotę 134 zł (sto trzydzieści cztery złote) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Marszałek Województwa Małopolskiego decyzją z 22 listopada 2024 r. nr 71/S/2024, znak OS/471/2/2022/AS wymierzył [...] Spółdzielni Mieszkaniowej z siedzibą w N. administracyjną karę pieniężną za uszkodzenie 2 szt. drzew, spowodowane wykonaniem prac w obrębie koron tych drzew, rosnących na terenie działki nr [...], obr. [...], przy ul. [...] w N. , stanowiącej współwłasność Miasta N. , szczegółowo opisanych w tabeli nr 1, w wysokości 3 345 zł, obliczoną wg stawek określonych w tabeli nr 2.
Jako podstawę prawną decyzji organ wskazał m.in. art. 88 ust. 1 pkt 4, ust. 2 i ust. 3, art. 89 ust. 2 i art. 90 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz.U. z 2024 r., poz. 1478 ze zm.), dalej "u.o.p.".
W uzasadnieniu decyzji organ I instancji przedstawił stan faktyczny sprawy oraz przywołał przepisy mające w niej zastosowanie. Wskazał, że 27 grudnia 2022 r. do organu wpłynęło pismo Prezydenta Miasta [...] znak: [...] z 19 grudnia 2022 r., przekazujące według właściwości wniosek o wszczęcie postępowania wyjaśniającego, w części dotyczący zbyt dużej redukcji korony drzew na terenie nieruchomości przy ul. [...] w N. , stanowiącej współwłasność ww. Spółdzielni Mieszkaniowej oraz właścicieli wyodrębnionych lokali, w tym Miasta [...].
Dyrektor Wydziału Środowiska Urzędu Miasta Nowego Sącza pismem z 6 września 2023 r. poinformował m.in., że do Urzędu Miasta Nowego Sącza Wydziału Środowiska nie wpłynęło żadne pismo od ww. Spółdzielni Mieszkaniowej z informacją o zamiarze wykonania przycięcia przedmiotowych drzew. Przycięcie przedmiotowych drzew odbyło się bez zgody i wiedzy Dyrektora.
W odpowiedzi na pismo organu z 4 września 2023 r. Spółdzielnia Mieszkaniowa pismem znak [...] poinformowała, że Zespół Administracji Budynków nr [...] Spółdzielni Mieszkaniowej w N. zlecił firmie P. Sp. z o.o. z siedzibą w K. , oddział [...], przycinkę drzew na terenie administrowanym przez ZAB Nr [...]. Prace pielęgnacyjne zostały zlecone na liczne prośby mieszkańców, ponieważ przedmiotowe drzewa w dużym stopniu zasłaniały dopływ światła dziennego do mieszkań. Przed wykonaniem prac pielęgnacyjnych nie wykonano dokumentacji zdjęciowej. Prace pielęgnacyjne drzew zostały wykonane w terminie od 20 października do 9 listopada 2022 r., zgodnie z umową nr [...] z 9 lutego 2022 r. oraz aneksem nr [...] z 31 marca 2022 r. i odebrane protokołem odbioru z 10 listopada 2022 r.
Dodatkowo w piśmie z 3 listopada 2023 r., znak: [...] Spółdzielnia wyjaśniła, że Zespół Administracji Budynków nr [...] przeprowadza kontrole w trakcie wykonywania prac pielęgnacyjnych polegających na pielęgnacji drzew na terenie przez siebie administrowanym. Niemniej dotychczas nie były spisywane protokoły kontroli w trakcie wykonywania ww. prac, a całość robót była odbierana protokołem końcowym, który został uprzednio przekazany pismem.
Pismem z 22 listopada 2023 r. organ zawiadomił strony o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie uszkodzenia 2 szt. drzew rosnących na terenie przedmiotowej działki.
W trakcie oględzin 27 kwietnia 2023 r., przy udziale przedstawiciela Urzędu Miasta Nowego Sącza, Spółdzielni Mieszkaniowej oraz P. , pracownicy organu I instancji (specjaliści Zespołu Parków Krajobrazowych Województwa Małopolskiego, posiadający kierunkowe wykształcenie z zakresu leśnictwa oraz ochrony środowiska, absolwenci Uniwersytetu Rolniczego w Krakowie z wieloletnim doświadczeniem zawodowym) ustalili, że: Klon zwyczajny (nr inw. 3) — na wysokości 5 cm obwód drzewa wynosi 121 cm, natomiast na wysokości 130 cm obwód drzewa wynosi 62 cm + 66 cm. U podstawy pnia wgłębienie o wymiarach 10 cm na 4 cm. Rozgałęzienie na wysokości 120 cm na 2 przewodniki główne. Wykonana pielęgnacja w obrębie całej korony. Ogłowione na wysokości 5 m. Korona przycięta w ponad 30%. Na wszystkich pozostałych gałęziach oznaki prawidłowo postępującej wegetacji wiosennej z prawidłowo rozwijającymi się pąkami wskazujące na zachowanie żywotności w przyszłości. Klon zwyczajny (nr inw. 4) — na wysokości 5 cm obwód drzewa wynosi 124 cm. Na wysokości 130 cm obwód drzewa wyniósł 54 cm + 44 cm + 56 cm. Rozgałęzienie na wysokości 60 cm na 3 przewodniki główne. Podłużne pęknięcie pnia z postępującą zgnilizną od podstawy do rozgałęzienia. Podłużne uszkodzenie od podstawy pnia do wysokości 30 cm z odsłoniętym drewnem. Zrośnięte 2 przewodniki na wysokości 180 cm. Korona przycięta w ok. 40%. Prawidłowo postępująca wegetacja wiosenna z prawidłowo rozwijającymi się pąkami na pozostałych gałęziach. Drzewo ogłowione na wysokości 5,5 m.
Podczas oględzin wykonano dokumentację fotograficzną. Pomiarów drzew dokonano taśmą Hultafors CCIOM o I klasie dokładności.
Podsumowując organ I instancji ustalił, że ze względu na stwierdzone uszkodzenie przedmiotowych drzew (art. 87a ust. 4 u.o.p.), spowodowane wykonywaniem prac pielęgnacyjnych w obrębie koron tych drzew niezgodnie z art. 87a ust. 2 u.o.p., zasadnym jest wymierzenie kary pieniężnej na podstawie art. 88 ust. 4 u.o.p.
W uzasadnieniu decyzji organ przywołał też przepisy prawa stanowiące podstawę obliczenia kary i szczegółowo opisał sposób jej obliczenia.
[...] Spółdzielnia Mieszkaniowa z siedzibą w N. wniosła odwołanie od opisanej na wstępie decyzji Marszałka Województwa z 22 listopada 2024 r., zaskarżając ją w całości i wnosząc o jej uchylenie. Zdaniem skarżącej decyzja ta jest błędna, gdyż prace dotyczące przycinki drzew na terenie administrowanym przez ZAB Nr [...] Spółdzielni wykonała spółka P. .
Skarżąca podniosła, że szczegółowych informacji na temat pielęgnacji drzew udzieliła w piśmie znak: [...] Z przedstawionej dokumentacji wynika, że prace zostały wykonane zgodnie ze sztuką ogrodniczą oraz treścią przepisów wskazanych w art. 87a u.o.p. Zakres przedmiotowej przycinki w żadnym przypadku nie przekroczył 30% korony drzew, powyższe wskazuje również na fakt, że wszystkie drzewa odbiły i żadne z nich nie uschło.
Spółdzielnia nie zgodziła się, że odnośnie klonu zwyczajnego (nr inw. 3) dokonano przycięcia w ponad 30%, brak na to jakichkolwiek dowodów. Podobnie z klonem zwyczajnym (nr inw. 4), brak jakichkolwiek dowodów, że korona została przycięta w około 40%. Błędnie w zaskarżonej decyzji przyjęto, że wyżej wymienione drzewa zostały uszkodzone w rozumieniu przepisu art. 87a ust 4 u.o.p. Nie ustalono tego, tylko wysnuto stwierdzenie nie poparte dowodami, tym bardziej, że brak dokumentacji jak drzewa wyglądały przed wykonaną pielęgnacją, a zwłaszcza nie ma dowodów na fakt, że drzewa nie były wcześniej formowane.
W ocenie Spółdzielni organ nie wykazał aby przycinka została wykonana niezgodnie ze sztuką ogrodniczą i przepisami u.o.p., nie poparł powyższego dowodami, a przedstawił tylko subiektywne spostrzeżenia.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie decyzją z 3 lutego 2025 r. znak SKO.Oś/4170/489/2024, działając na podstawie art. 88 ust. 1 pkt 4, i art. 89 u.o.p. oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r., poz. 572 ze zm.), dalej "K.p.a.", utrzymało w mocy ww. decyzję Marszałka Województwa z 22 listopada 2024 r.
W uzasadnieniu decyzji organ II instancji wskazał m.in., że przedmiotem niniejszego postępowania jest wymierzenie administracyjnej kary pieniężnej za zniszczenie środowiska.
Organ przywołał i wyjaśnił treść art. 88 ust. 1, art. 89 ust. 2 i ust. 7 oraz art. 87a ust. 2 i ust. 4 u.o.p. Wskazał, że nie dysponuje swobodą przy nakładaniu kary, a może nią obciążyć tylko któryś z wymienionych w art. 88 ust. 2 u.o.p. podmiotów. Natomiast wybór właściwego podmiotu uzależniony jest od deliktu (jednego z wymienionych w ust. 1 art. 88 ustawy), który zaistniał w danym przypadku.
Dalej organ odwoławczy stwierdził, że w niniejszym postępowaniu mamy do czynienia z czynem wskazanym w art. 88 ust. 1 pkt 4 u.o.p., tj. z uszkodzeniem drzewa spowodowanym wykonywaniem prac w obrębie korony drzewa. Kara nakładana jest na posiadacza nieruchomości, albo właściciela urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 Kodeksu cywilnego, albo na inny podmiot, jeżeli działał bez zgody posiadacza nieruchomości.
Zdaniem organu II instancji w niniejszej sprawie niesporne jest, że Spółdzielnia Mieszkaniowa zleciła na podstawie umowy z 9 lutego 2022 r. nr [...] przycinkę drzew rosnących na terenie nieruchomości przy ul. [...] w N. firmie P. .
W trakcie oględzin przeprowadzonych 27 kwietnia 2023 r. przez pracowników ZPKWM, dysponujących wiedzą specjalistyczną w zakresie dendrologii, stwierdzono, że w przypadku drzewa nr 3 dokonano redukcji korony w zakresie ponad 30%, a w przypadku drzewa nr 4 w zakresie około 40%. Przed wykonaniem prac pielęgnacyjnych nie wykonano dokumentacji zdjęciowej. W piśmie z 12 września 2023 r. Spółdzielnia Mieszkaniowa poinformowała, że ze względu na brak dokumentacji fotograficznej wykonanej przed rozpoczęciem prac, nie jest w stanie określić w jakim procencie drzewa zostały przycięte. Podobnie firma P. (wykonawca przycinki) pismem z 2 listopada 2023 r. poinformowała, że nie posiada dokumentacji fotograficznej wykonanej przed podjęciem prac.
Organ odwoławczy przywołał obszernie stanowiska wyrażane w orzecznictwie i literaturze odnośnie zawartego w art. 87a ust. 4 u.o.p. pojęcia "korony, która rozwinęła się w całym okresie rozwoju drzewa".
Zgodnie z pierwszym stanowiskiem, przez wskazane wyżej pojęcie należy rozumieć stan korony istniejący w momencie wykonywania cięć w obrębie korony, o ile z ustaleń faktycznych w sprawie nie wynika, iż cięcie "na raty" zmierza do obejścia wskazanego w art. 87a ust. 4 ustawy zakazu usunięcia - przy pracach pielęgnacyjnych - ponad 30% korony drzewa, co ustawa ta uznaje za uszkodzenie drzewa.
W myśl natomiast drugiego podejścia, z literalnej wykładni art. 87a ust. 2 u.o.p. wcale nie wynika, że punktem odniesienia przy dokonywaniu ustaleń faktycznych powinien być stan korony występujący w chwili wykonywania cięć w obrębie korony. Takie podejście pozostaje w sprzeczności z gramatyczną wykładnią postanowień art. 87a ust. 2 ustawy, w którym jest mowa o koronie, która rozwinęła się w całym okresie rozwoju drzewa, a nie stanie, w jakim znajdowała się przed rozpoczęciem prac w jej obrębie.
W ocenie Kolegium jako koronę, która rozwinęła się w całym okresie rozwoju drzewa, należy rozumieć objętość korony przed pierwszym zabiegiem jej redukcji, plus objętość korony, która przyrosła w okresie od ostatniej redukcji do kolejnej, itd.
W kwestii tej organ II instancji podzielił stanowisko wyrażone w wyroku WSA w Rzeszowie z 28 marca 2019 r. sygn. II SA/Rz 197/19, w którym szczegółowo odniesiono się do powyższego problemu z podaniem przykładu obrazującego dopuszczalną wielkość przycięcia korony w razie kilkukrotnego dokonywania takich przycięć. Sąd w podanym wyroku stwierdził, że ustawowy zapis mówiący iż dopuszczalne jest usunięcie do 30% korony drzewa, która rozwinęła się w całym okresie jego rozwoju oznacza, że taka część korony może być usunięta łącznie we wszystkich, w tym wcześniejszych, zabiegach, a nie podczas każdego zabiegu. W konsekwencji, nie jest dopuszczalne usunięcie 30% korony, która rozwinęła się w całym okresie rozwoju drzewa, bez dokładnego zbadania ilości wykonanych zabiegów oraz ich skutków dla objętości korony.
Następnie organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 87a ust. 2 i ust. 5 u.o.p. ochronie podlega pełna objętość korony uwzględniająca rozwój drzewa od początku jego powstania, a nie tylko ta korona, którą zastano przed ostatnim przycięciem. Może zatem zaistnieć sytuacja, kiedy ustawowy limit zostanie wyczerpany i dopóki korona znowu nie przyrośnie, niedopuszczalnym będzie wykonanie kolejnego cięcia korony. W razie natomiast każdorazowego obcinania korony o 30%, bardzo szybko drzewo mogłoby zostać całkowicie jej pozbawione.
Przyjęcie powyższego stanowiska determinuje zakres ustaleń koniecznych do dokonania przez organ administracji prowadzący postępowanie w przedmiocie kary z art. 88 ust. 1 pkt 4 ustawy. Mianowicie, konieczne jest wyjaśnienie, jak rozwijała się korona określonego drzewa w całym okresie jego rozwoju. Istotny jest więc stan korony przed i po każdym zabiegu przycięcia. Tylko dane odnośnie do tych kwestii pozwolą na stwierdzenie, czy prace w obrębie korony nie spowodowały uszkodzenia drzewa, a zatem, czy zasadne jest wymierzenie kary pieniężnej, o której mowa w art. 88 ust. 1 pkt 4 u.o.p.
Organ II instancji podkreślił, że decyzja w przedmiocie wymiaru kary administracyjnej za uszkodzenie lub zniszczenie drzewa jest decyzją związaną, co oznacza, że w przypadku ziszczenia się warunków przewidzianych ustawą, organ zobligowany jest do jej wymierzenia. Zobiektywizowana odpowiedzialność administracyjna z art. 88 ust. 1 ustawy oznacza, że wystarczy tylko wystąpienie tzw. bezprawia administracyjnego, a więc wykazanie związku przyczynowego między działaniem danego podmiotu a cięciami drzew prowadzącymi do nich zniszczenia lub uszkodzenia. Bez znaczenia dla tej odpowiedzialności pozostają motywy, jakimi kieruje się strona dokonująca tych cięć.
Kolegium stwierdziło, że strona w toku postępowania nie przedstawiła dowodów potwierdzających odmienne ustalenia, wobec czego bazowało na ustaleniach poczynionych w trakcie oględzin 27 kwietnia 2023 r. w postępowaniu I instancji.
Spółdzielnia Mieszkaniowa, jako zlecająca wykonanie prac związanych z przycinką przedmiotowych drzew i posiadacz nieruchomości, ponosi odpowiedzialność za działania wykonawcy, w tym odpowiedzialność za popełniony delikt administracyjny.
Odnosząc się do zarzutów odwołania dotyczących braku dowodów na dokonanie przycięć w ponad 30%-40% Kolegium wyjaśniło, że strona była reprezentowana podczas oględzin i jej przedstawiciel podpisał protokół bez zastrzeżeń.
Jak wynika z treści pisma z 16 grudnia 2024 r., znak [...] "organ I instancji ocenił % zniszczenia drzew podczas oględzin na podstawie swojej wiedzy. Po ocenie wzrokowej wielkości ran po uciętych przewodnikach oszacowano jaką drzewo mogło mieć wysokość przed dokonaniem tej przycinki i na tej podstawie ustalono w jakim % drzewa zostały przycięte (zważając na to, że nie było innych śladów po wcześniejszym formowaniu korony ani nie dostarczono dokumentacji fotograficznej, która mogłaby to potwierdzić)".
Dodatkowo w piśmie z 28 grudnia 2023 r. organ I instancji poinformował stronę, na jakiej podstawie ocenił redukcję korony na ponad 30% i ok. 40%, wskazując m.in., że "Korona została ogłowiona. Cięcia na wszystkich gałęziach są grube. Jest to niezgodne z zasadami sztuki ogrodniczej, co wskazuje, że każda przycięta gałąź była dużo dłuższa. Pozostawione drzewo stanowi kikut ze znacznie przyciętymi gałęziami (...)". A informacja o tym, że wszystkie drzewa odbiły świadczy o prawidłowym prowadzeniu postępowania przez organ I instancji.
Odnosząc się do braków postępowania dowodowego organ odwoławczy wskazał, że postępowanie było prowadzone od zawiadomienia o wizji lokalnej (pismo z 17 kwietnia 2023 r.) do wydania decyzji 22 listopada 2024 r. Strona została poinformowana o uprawnieniach wynikających z art. 10 K.p.a., stąd też mogła dostarczyć dodatkowe dowody. Niemniej pomimo trwającego postępowania Spółdzielnia nie dostarczyła dowodów na poparcie swojego odmiennego od organu I instancji stanowiska.
Przedłożone przez firmę P. dokumenty potwierdzające kwalifikacje pracowników dokonujących przycinki przedmiotowych drzew (uprawniające do obsługi pilarek – dopisek Sądu), nie odnoszą się do umiejętności pielęgnacji drzew, które są niezbędne do utrzymania drzew w dobrym stanie fitosanitarnym.
Kolegium zwróciło uwagę na zapisy § 2 i 3 umowy nr [...], zawartej 9 lutego 2021 r. pomiędzy Spółdzielnią Mieszkaniową a wykonawcą cięć drzew, firmą S. sp. z o.o., (aneks nr [...] z 31 marca 2022 r. ze względu na zmianę nazwy spółki wykonawcy), zgodnie z którym wykonawca był zobowiązany do wykonania zleconego zakresu prac (pielęgnacja zieleni i utrzymanie osiedli w okresie zimowym w ZAB nr [...]) uwzględniając przepisy dotyczące ochrony środowiska, usuwając suche gałęzie, dokonując prześwietlenia, przycinania i formowania koron drzew. Tym samym, to na wykonawcy spoczywała odpowiedzialność za znajomość przepisów u.o.p. w zakresie dotyczącym cięć drzew, a także za znajomość zasad prawidłowej pielęgnacji drzew.
Ze względu na to, że na przedmiotowych drzewach nie było śladów po wcześniejszym formowaniu ich koron organy oceniły, że na drzewie o nr inw. 3 dokonano przycięcia korony w ponad 30%, a na drzewie o nr inw. 4, korona została przycięta w ok. 40%.
Organ II instancji podkreślił, że wszelkie istotne okoliczności mające znaczenie dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy, zostały ustalone w trakcie oględzin 27 kwietnia 2023 r. przez pracowników ZPKWM, dysponujących wiedzą specjalistyczną w zakresie dendrologii. Wskazał też, że zasada prawdy obiektywnej i obowiązek wyczerpującego zebrania przez organ materiału dowodowego nie oznaczają nieograniczonego obowiązku poszukiwania przez organ materiałów dowodowych mających potwierdzić okoliczności korzystne dla skarżącej, czy też wydania rozstrzygnięcia zgodnego z jej żądaniem, jeżeli zgromadzony i wystarczający do wydania rozstrzygnięcia materiał dowodowy, przemawia za przyjęciem okoliczności przeciwnych. Ponadto w postępowaniu administracyjnym ciężar przeprowadzenia dowodu spoczywa na tym, kto z określonego faktu wywodzi dla siebie skutki prawne. Organ jest wprawdzie zobowiązany do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, ale strona nie jest zwolniona od obowiązku współdziałania w wyjaśnianiu okoliczności faktycznych, skoro nieudowodnienie określonego faktu może prowadzić do wydania decyzji dla niej niekorzystnej.
Odnosząc się do zarzutu braku przeprowadzenia rozprawy Kolegium wyjaśniło, że skoro 27 kwietnia 2023 r. zostały przeprowadzone oględziny, w których wzięli udział przedstawiciele zarówno Spółdzielni jak i firmy wykonującej przycinkę drzew, to organy nie miały obowiązku przeprowadzania rozprawy w toku postępowania, zwłaszcza kiedy zebrany materiał dowodowy jest wystarczający do podjęcia decyzji.
[...] Spółdzielnia Mieszkaniowa z siedzibą w N. wniosła na ww. decyzję Kolegium z 3 lutego 2025 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie zarzucając naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 7 w zw. z art. 77 w zw. z art. 84 K.p.a. poprzez niepodjęcie przez organ wszystkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, oraz poprzez zaniechanie wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego zgromadzonego w przedmiotowym postępowaniu, co doprowadziło organ II instancji do błędnego rozstrzygnięcia. Z uwagi na powyższe skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji I instancji.
W uzasadnieniu skargi powtórzono argumentację zawartą w odwołaniu. Skarżąca podkreśliła, że szczegółowych informacji udzieliła w piśmie znak [...] oraz w dołączonej dokumentacji. Organ uzyskał również w toku prowadzonego postępowania stosowną informację od firmy P. . Skarżąca nadmieniła również, że na podstawie art 89 § 2 K.p.a. organ powinien przeprowadzić rozprawę administracyjną.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, w całości podtrzymując wywody zawarte w zaskarżonej decyzji. Podniosło, że skarżąca nie przedstawiła dowodów potwierdzających odmienne ustalenia, wobec czego organ bazował na ustaleniach poczynionych w trakcie oględzin 27 kwietnia 2023 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.
Norma art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1267) stanowi, iż sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy wojewódzki sąd administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną lub postanowienie z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Chodzi zatem o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności.
Zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935), dalej "P.p.s.a." - sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 P.p.s.a.). Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a. uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy, gdy sąd stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi Sąd oddala skargę w oparciu o art. 151 P.p.s.a. Zgodnie z art. 133 § 1 P.p.s.a. Sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy.
Przedmiotem kontroli w niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie w przedmiocie wymierzenia skarżącej administracyjnej kary pieniężnej w wysokości 3 345 zł za uszkodzenie 2 drzew.
Skarga okazała się zasadna. Materialnoprawną podstawę zaskarżonych decyzji stanowiły przepisy u.o.p.
Przede wszystkim należy zauważyć, że nie było w sprawie wątpliwości i sporu co do tego, że to skarżąca powinna być adresatem decyzji w przedmiocie kary za ewentualne uszkodzenie drzew. Po pierwsze bowiem to ona zleciła sporną przycinkę drzew. Po drugie jest posiadaczem przedmiotowej nieruchomości.
Skarżąca nie kwestionowała również dokonanych przez organ pomiarów obwodów pni przedmiotowych drzew (klonów zwyczajnych) na wysokości 5 cm, co decydowało o kwalifikacji poszczególnych drzew jako podlegających obowiązkowi uzyskania zezwolenia na usunięcie, a także na wysokości 130 cm, co było podstawą do obliczenia wysokości kary. Nie był również sporny stan końcowy poddanych zabiegom drzew.
Sporna natomiast w niniejszej sprawie była przede wszystkim okoliczność, czy drzewa zostały uszkodzone. Jak twierdzą bowiem organy, skarżąca zredukowała korony jednego drzewa w wymiarze powyżej 30%, drugiego ok. 40%. Skarżąca konsekwentnie zaś podnosiła, że wykonano jedynie zabiegi pielęgnacyjne nieprzekraczające 30% korony. Zasadniczo sporny był zatem stan drzew przed ingerencją skarżącej w ich korony, który jest jedną z podstawowych okoliczności użytecznych do ustalenia odpowiedzialności za uszkodzenie drzew zarówno w kontekście wykazania usunięcia gałęzi w wymiarze przekraczającym 30% korony, która rozwinęła się w całym okresie rozwoju drzewa, jak i ewentualnego wystąpienia wyjątków z art. 87a ust. 2 u.o.p.
Przechodząc do oceny legalności decyzji poddanych kontroli sądowej w niniejszej sprawie, Sąd stwierdza, że uzasadnienia decyzji obu instancji, jak i zgromadzony materiał dowodowy, nie wykazują w sposób niebudzący wątpliwości podstaw do wymierzenia skarżącej kary za uszkodzenie obu ww. klonów zwyczajnych, co zasadnie podniesiono w skardze. Innymi słowy, przyczyną uchylenia wydanych w niniejszym postępowaniu decyzji była co najmniej przedwczesna, a co za tym idzie – wadliwa ocena niekompletnego i niewystarczającego materiału dowodowego, niepozwalającego na podjęte rozstrzygnięcie.
Przechodząc do analizy mających zastosowanie w sprawie przepisów warto przypomnieć, że u.o.p. w art. 88 ust. 1 przewiduje kary pieniężne za usunięcie, zniszczenie bądź uszkodzenie drzewa lub krzewu. Jedną z podstaw wymierzenia kary jest zatem uszkodzenie drzewa (art. 88 ust. 1 pkt 4 u.o.p.). Zastosowanie tego przepisu następuje w powiązaniu z przepisami art. 87a ust. 2, gdzie ustawodawca określił sytuację, w której dochodzi do uszkodzenia drzewa.
Zgodnie bowiem z art. 87a ust. 2 u.o.p. usunięcie gałęzi w wymiarze przekraczającym 30% korony, która rozwinęła się w całym okresie rozwoju drzewa, w celu innym niż określony w ust. 2, stanowi uszkodzenie drzewa (art. 87a ust. 4 u.o.p.). Co istotne, wyjątki, o których mowa w ust. 2 pkt 1-3 powołanego przepisu, obejmują:
1) usunięcie gałęzi obumarłych lub nadłamanych;
2) utrzymywanie uformowanego kształtu korony drzewa;
3) wykonanie specjalistycznego zabiegu w celu przywróceniu statyki drzewa.
Zdaniem Sądu prawidłowa wykładnia tak ukształtowanych norm pozwala na stwierdzenie, że w przypadku oddziaływania na koronę drzewa, organ jest zobligowany do ustalenia procentowego, o jaką część została ona zredukowana, oraz czy wyczerpuje to przesłanki uszkodzenia wymienione w art. 87a ust. 4 ustawy (30%). Innymi słowy, w przypadku negatywnego oddziaływania na koronę drzewa, przyjęcie, iż nastąpiło uszkodzenie drzewa, będzie wymagało uprzedniego ustalenia, ile zostało usuniętych, w ujęciu procentowym, gałęzi z jego korony, która rozwinęła się w całym okresie rozwoju drzewa (por. wyrok NSA z 8 marca 2023 r., sygn. III OSK 7045/21 – powołane w uzasadnieniu orzeczenia są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Organy obu instancji nie sprostały tak postawionemu zadaniu. Mimo przedstawienia przynajmniej deklaratywnie, prawidłowej co do zasady wykładni pojęcia "korony, która rozwinęła się w całym okresie rozwoju drzewa" oraz kwestii zobiektywizowanej odpowiedzialności administracyjnej z art. 88 ust. 1 u.o.p., a zatem braku znaczenia dla tej odpowiedzialności motywów dokonania cięć, organy samo uzasadnienie przyjęcia ponad 30% redukcji korony ww. drzew ograniczyły do ogólnikowego wskazania, że:
- strona była reprezentowana podczas oględzin i jej przedstawiciel podpisał protokół bez zastrzeżeń,
- po ocenie wzrokowej wielkości ran po uciętych przewodnikach oszacowano jaką drzewo mogło mieć wysokość przed dokonaniem tej przycinki i na tej podstawie ustalono w jakim % drzewa zostały przycięte (zważając na to, że nie było innych śladów po wcześniejszym formowaniu korony ani nie dostarczono dokumentacji fotograficznej, która mogłaby to potwierdzić),
- korona została ogłowiona; cięcia na wszystkich gałęziach są grube; jest to niezgodne z zasadami sztuki ogrodniczej, co wskazuje, że każda przycięta gałąź była dużo dłuższa; pozostawione drzewo stanowi kikut ze znacznie przyciętymi gałęziami.
Należy zgodzić się natomiast z organem II instancji, że powyższe uregulowania determinują zakres ustaleń koniecznych do dokonania przez organ administracji prowadzący postępowanie w przedmiocie kary z art. 88 ust. 1 pkt 4 ustawy. Mianowicie konieczne jest wyjaśnienie, jak rozwijała się korona określonego drzewa w całym okresie jego rozwoju. Istotny jest zatem stan korony przed i po każdym zabiegu przycięcia. Tylko dane odnośnie do tych mogą pozwolić na rzetelne stwierdzenie, czy prace w obrębie korony nie spowodowały uszkodzenia drzewa, a zatem, czy zasadne jest wymierzenie kary pieniężnej, o której mowa w art. 88 ust. 1 pkt 4 u.o.p.
Trzeba też przyznać rację organom, że zgromadzona w aktach dokumentacja, w tym protokół oględzin 27 kwietnia 2023 r. i załączone do niego fotografie, wskazują na znaczną redukcję gałęzi i koron obu drzew, wykraczającą poza cykliczne, drobne zabiegi pielęgnacyjne. Innymi słowy oba drzewa zostały obcięte w dość radykalny sposób (z ucięciem szczytów – ogłowieniem – na wysokości odpowiednio 5 i 5,5 m).
Z pewnością jednak nie jest jednak oczywiste i ustalone w sposób niebudzący wątpliwości, jak to przyjęły organy, że redukcja koron przedmiotowych dwóch drzew nastąpiła w wysokości odpowiednio ponad 30% i ok. 40%, zważywszy m.in. na wiosenną porę dokonywania oględzin (początki wegetacji roślin liściastych).
Nota bene, w protokole oględzin zawarto stwierdzenia, że:
- "Wykonana pielęgnacja w obrębie całej korony. Ogłowione na wysokości 5 m. Korona przycięta w ponad 30%. Na wszystkich pozostałych gałęziach oznaki prawidłowo postępującej wegetacji wiosennej z prawidłowo rozwijającymi się pąkami wskazujące na zachowanie żywotności w przyszłości",
- "Prawidłowo postępująca wegetacja wiosenna z prawidłowo rozwijającymi się pąkami na pozostałych gałęziach. Drzewo ogłowione na wysokości 5,5 m".
Podkreślić trzeba, że do skutecznego przypisania odpowiedzialności skarżącej i nałożenia kary za uszkodzenie drzew (de facto złożonej z 2 odrębnych kar za uszkodzenie każdego z drzew) wymagane jest w niniejszej sprawie jednoznaczne i niewątpliwe wykazanie związku przyczynowego pomiędzy działaniem skarżącej a sytuacją ww. konkretnych drzew w aspekcie potencjalnej szkody w środowisku.
Powyższe nabiera dodatkowego ciężaru, jeżeli wziąć pod uwagę kilkukrotnie podnoszone przez skarżącą okoliczności, że przycinka drzew była realizowana w ramach cyklicznej pielęgnacji zieleni, z uwzględnieniem formowania koron drzew, przez profesjonalnego wykonawcę usług utrzymania zieleni.
Co znamienne bowiem, skarżąca nie powierzyła wykonania zlecanych usług pierwszemu lepszemu podmiotowi o kwestionowanych kwalifikacjach, a spółce P. , poprzednio S. sp. z o.o., czyli podmiotowi należącemu do międzynarodowej grupy, świadczący usługi m.in. dla wielu jednostek samorządu terytorialnego, również w zakresie utrzymania zieleni. Podmiot ten legitymuje się chociażby wspólnotowym certyfikatem EMAS (System ekozarządzania i audytu).
Nie można też abstrahować w tej sprawie od faktu, że skarżąca, jakkolwiek jest oczywiście obowiązana do dbania o zieleń miejską i przestrzegania przepisów u.o.p., to jej zasadniczą troską jest przede wszystkim dbałość o bezpieczeństwo i komfort mieszkańców.
Co więcej zarówno oświadczenia skarżącej i spółki P. , jak i treść umowy między ww. stronami sugeruje, wbrew stanowisku organów, na przynajmniej częściowe działanie w ramach utrzymywania uformowanego kształtu korony drzewa (§ 5 umowy wprost przewiduje cenę za "prześwietlenie, przycinanie i formowanie koron drzew" – k. 77 akt adm.).
Wbrew stanowisku organów, ww. wersji nie wykluczają ustalenia oględzin, ograniczające się w tym zakresie do stwierdzenia braku widocznych, starych cięć. Oczywiste jest bowiem, że mogły być wykonywane "stare cięcia" na gałęziach i konarach poddanych pielęgnacyjnemu przycięciu w 2023 r.
Podsumowując powyższe należy stwierdzić, że ustalone przez organy okoliczności sprawy nie zaprzeczyły, by usunięcie przynajmniej części koron drzew mogło być uzasadnione utrzymywaniem uformowanego kształtu korony drzewa, czy też usunięciem gałęzi obumarłych lub nadłamanych.
W tak stwierdzonych okolicznościach organy miały obowiązek rzeczywistego i skrupulatnego rozważenia, czy nie ma w sprawie miejsca sytuacja, o której mowa w art. 87a ust. 2, w szczególności w pkt 1 i pkt 2 u.o.p. (do prawidłowego zastosowania art. 87a ust. 2 pkt 3 u.o.p. skarżąca musiałby zgromadzić stosowną dokumentację, w tym dokumentację fotograficzną, wskazującą na konieczność przeprowadzenia takiego zabiegu, czego jak sama twierdzi nie zrobiła).
Mając na uwadze powyższe wskazać trzeba, że forma, zakres i treść protokołu z 27 kwietnia 2023 r., a także opis załączonych do niego zdjęć, nie pozwala, wbrew twierdzeniom organów, na jednoznaczne ustalenia w ww. zakresie, a w każdym razie nie pozwoliła organom na zawarcie stosownych, prawidłowych ustaleń w uzasadnieniach wydanych w sprawie decyzji.
Organy powinny zgodnie z art. 7 K.p.a. korzystać z wszelkich dostępnych środków dowodowych mogących potwierdzić lub obalić formułowane przypuszczenia. Nie ma również przeszkód, by w celu ustalenia, jaki był stan drzew przed cięciami, organ pozyskał np. łatwo dostępne materiały graficzne z GoogleMaps – StreetView, czy też osiągalne via internet zdjęcia satelitarne.
Tymczasem w niniejszej sprawie, mimo słusznie wskazywanych w odwołaniu i skardze wątpliwości wynikających ze zgromadzonego materiału dowodowego, organy ograniczyły postępowanie dowodowe w tym zakresie, nie zważając na podnoszone przez skarżącą okoliczności i zastrzeżenia. Organ II instancji nie odniósł się zatem wystarczająco do zarzutów przedłożonych w postępowaniu odwoławczym i powtórzonych w skardze.
Trzeba tu dostrzec, że w sprawie wykonawca usługi przejawił inicjatywę dowodową i przedłożył zdjęcia rosnących drzew objętych zaskarżoną decyzją z widoczną rozrośniętą i zazielenioną koroną, na dowód, że drzewa nie zostały uszkodzone (k. 99-103 akt adm.). Przedłożone fotografie niewątpliwie świadczą o tym, że zobrazowane na zdjęciach drzewa objęte decyzją zachowały żywotność i mają liczne nowe przyrosty.
Powyższe okoliczności Kolegium zbyło zbiorczymi, niezindywidualizowanymi stwierdzeniami, że przedłożone zdjęcia potwierdzają ustalenia dokonane przez pracowników organu I instancji w trakcie przeprowadzonej wizji w terenie, a przycięte drzewa, choć żywotne, zostały uszkodzone.
W świetle ww. okoliczności i dowodów organ II instancji powinien był ponownie rozważyć, czy ocena organu I instancji była trafna.
Rozstrzygając sprawę z przedmiotowego zakresu należy pamiętać, że przepisy u.o.p. dotyczące wysokości i zasad wymierzania kar pieniężnych za usunięcie czy zniszczenie drzew bez zezwolenia mają niezwykle restrykcyjny charakter. Zatem aby wymierzyć taką karę organ jest zobligowany do ustalenia stanu faktycznego co do daty i zakresu zniszczenia, rodzaju zniszczonych drzew oraz ich wymiarów, które maja wpływ na wysokość kary, w sposób jednoznaczny i nie budzący żadnych wątpliwości. Trudności z ustaleniem tych okoliczności nie zwalniają organu z dokonania takich ustaleń i nie dają podstaw do orzekania na podstawie przypuszczeń i domniemań (por. prawomocne wyroki WSA w Krakowie z 18 maja 2017 r., sygn. II SA/Kr 1434/16, z 12 grudnia 2023 r., sygn. II SA/Kr 1039/23).
Wobec powyższego stwierdzony przez organy fakt, że skarżąca nie przedstawiła istotnych dowodów mogących potwierdzać jej wersję zdarzeń, nie może być samoistną podstawą do potwierdzenia wykazania wersji przeciwnej, forsowanej przez organy.
Zebrana przez organy dokumentacja zdjęciowa i przeprowadzenie oględzin w terenie nie doprowadziło do ustalenia wszystkich istotnych okoliczności sprawy.
W konsekwencji kontrolując zaskarżoną decyzję Sąd stwierdził, mając na uwadze wskazane powyżej kryterium legalności, że zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji należało usunąć z obrotu prawnego, ze względu na ewidentne naruszenie art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a., polegające na niewyjaśnieniu przez organy całości okoliczności sprawy i zaniechaniu podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy.
Efektem braków w postępowaniu dowodowym jest przede wszystkim nieuzasadnienie rzeczywistego zakresu przycięcia, związane głównie z brakiem ustalenia stanu drzew przed podjęciem działań przez skarżącą.
Odnosząc się do mocno akcentowanej przez organ odwoławczy specjalistycznej wiedzy specjalistów Zespołu Parków Krajobrazowych, posiadających kierunkowe wykształcenie z zakresu ochrony środowiska i leśnictwa, z wieloletnim doświadczeniem zawodowym, posiadających kursy i szkolenia z zakresu pielęgnacji i ochrony drzew, Sąd stwierdza po pierwsze, że w żaden sposób Sąd nie kwestionuje kwalifikacji ww. specjalistów w dziedzinie dendrologii, co nie zmienia faktu że wydające decyzje organy administracji chcąc wymierzyć karę administracyjną winny zgromadzić taki materiał dowodowy, który pozwoli organom na ustalenie (oszacowanie) procentowego ubytku gałęzi koron drzew w sposób precyzyjny i poddający się weryfikacji, a nie w sposób przybliżony (nie około), zwłaszcza, że - w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy - powyższe jest o tyle dodatkowo istotne, że wartość 30% jest wartością graniczną, od której grozi kara za uszkodzenie drzewa.
Tymczasem wskazani przez organ specjaliści w czasie oględzin, a następnie organy w uzasadnieniach decyzji, ustalili wartości uciętej korony drzewa na odpowiednio: "ponad 30%" i "ok. 40%". Takie ustalenia, bez szerszego uzasadnienia, zupełnie nie przekonuje, że z całą pewnością nastąpiła szkoda w środowisku spowodowana uszkodzeniem ww. drzew.
Dlatego w ponownie prowadzonym postępowaniu tak istotne i warunkujące ewentualne wymierzenie kary, jest uzupełnienie w niniejszej sprawie materiału dowodowego i rzetelna odpowiedź na powyższe wątpliwości i argumentację skarżącej wyrażone już w odwołaniu.
Warto tu przypomnieć, że choć rację ma organ II instancji, że zasada prawdy obiektywnej i obowiązek wyczerpującego zebrania przez organ materiału dowodowego nie oznaczają nieograniczonego obowiązku poszukiwania przez organ materiałów dowodowych mających potwierdzić okoliczności korzystne dla skarżącej, to jednak zasada ta ma zastosowanie tylko wtedy, gdy zgromadzony materiał dowodowy jest wystarczający do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. W niniejszej sprawie nie miało to miejsca.
Oczywiście strona nie jest zwolniona od obowiązku współdziałania w wyjaśnianiu okoliczności faktycznych, ale nieustalenie i nieudowodnienie przez organ administracji pierwotnej wielkości koron drzew, od których należy liczyć 30% dopuszczalnej redukcji, może prowadzić do wydania decyzji dla strony niekorzystnej tylko wtedy, gdy organ wykaże zaistnienie przyjętych przez organ ustaleń faktycznych, co w niniejszej sprawie - zdaniem Sądu - nie nastąpiło.
Podsumowując Sąd stwierdził, że kontrolowane postępowanie administracyjne nie spełniło standardów, o jakich jest mowa w art. 7 w zw. z art. 77, art. 80 oraz art. 107 § 1 i 3 K.p.a., ponieważ przepisy te naruszono w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Organ I instancji nie ustalił stanu faktycznego sprawy w sposób nie budzący wątpliwości. Organ II instancji zaś błędnie zaaprobował powyższe uchybienia. Nie odpowiedział i nie ustosunkował się również w pełni do zarzutów zawartych w odwołaniu, co z uwagi na charakter orzeczonej kary administracyjnej i konieczność zachowania wymogów wynikających z zasady dwuinstancyjności postępowania, spowodowało konieczność uchylenia decyzji obu instancji. Z uwagi na naruszenie przepisów postępowania przedwczesne byłoby wypowiadanie się w niniejszej sprawie przez Sąd w pozostałym zakresie.
W ponownie prowadzonym postępowaniu organ, mając na uwadze normę art. 153 P.p.s.a., uwzględni wyrażoną w niniejszym uzasadnieniu wykładnię przepisów prawa i wskazania co do dalszego postępowania, w ramach których ustali z pewnością wszelkie istotne ww. okoliczności sprawy, nie ograniczając postępowania dowodowego wyłącznie do oceny samych drzew z przyciętymi koronami po fakcie przycięcia. W przypadku braku wykazania wielkości poprzednio istniejących koron drzew i wielkości redukcji w sposób poddający się weryfikacji, organ rozważy odstąpienie od wymierzenia kary za uszkodzenie drzew. Tylko bowiem przekonujący i niewątpliwy materiał dowodowy może pozwolić na ustalenie rzeczywistego stanu faktycznego sprawy i prawidłowe rozważenie, czy i w jakim zakresie skarżąca powinna być obciążona karą za uszkodzenie drzewa (drzew).
Dlatego też Sąd stwierdził, że organy nie ustaliły w sposób niebudzący wątpliwości okoliczności i zakresu zniszczenia spornych drzew. Nie sprostały również obowiązkowi zbadania sprawy pod kątem istnienia przesłanek egzoneracyjnych, o których mowa w art. 87a ust. 2 pkt 1 i pkt 2 u.o.p. Podzielając przyświecającą autorom przepisów u.o.p. troskę o ochronę przyrody, Sąd nie może jednak zaakceptować wskazanych wyżej uchybień w postępowaniu organów. Końcowo Sąd wskazuje, że brak jest podstaw do stwierdzenia naruszenia przez organy art 89 § 2 K.p.a. przez nieprzeprowadzenie rozprawy administracyjnej.
Organy w ponownie prowadzonym postępowaniu rozważą możliwości przeprowadzenia wszelkich dostępnych dowodów, korzystając lub nie również i z ww. przepisu, w zależności od stwierdzonych potrzeb.
Z uwagi na powyższe Sąd orzekł jak w pkt I sentencji wyroku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 P.p.s.a. O kosztach postępowania Sąd orzekł w pkt II sentencji na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 P.p.s.a., uwzględniając koszt uiszczonego przez skarżącej wpisu od skargi (134 zł).

Nie znalazłeś odpowiedzi?

Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.

Rozpocznij analizę