II SA/Kr 38/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił postanowienia odmawiające dopuszczenia organizacji ekologicznej do udziału w postępowaniu administracyjnym dotyczącym usunięcia drzew, uznając, że organy nieprawidłowo oceniły przesłankę interesu społecznego.
Organizacja ekologiczna Towarzystwo [...] wniosła o dopuszczenie do udziału w postępowaniu administracyjnym dotyczącym usunięcia drzew. Organy obu instancji odmówiły, uznając, że organizacja nie wykazała wystarczająco interesu społecznego. WSA w Krakowie uchylił postanowienia organów, stwierdzając, że organy nieprawidłowo oceniły przesłankę interesu społecznego, wymagając od organizacji udowodnienia konkretnych okoliczności, zamiast ich uprawdopodobnienia, a także nieprawidłowo oceniły znaczenie ogólnych argumentów dotyczących roli drzew w środowisku.
Sprawa dotyczyła skargi organizacji ekologicznej Towarzystwo [...] na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie, które utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta Miasta Krakowa odmawiające dopuszczenia organizacji do udziału w postępowaniu administracyjnym w charakterze strony w sprawie zezwolenia na usunięcie 14 drzew. Organy administracji uznały, że organizacja nie wykazała wystarczająco interesu społecznego, mimo że cele statutowe organizacji były zgodne z przedmiotem sprawy. WSA w Krakowie uchylił zaskarżone postanowienie oraz postanowienie organu pierwszej instancji. Sąd wskazał, że organy obu instancji wadliwie oceniły przesłankę interesu społecznego, wymagając od organizacji udowodnienia konkretnych okoliczności, zamiast ich uprawdopodobnienia, a także nieprawidłowo zinterpretowały znaczenie ogólnych argumentów dotyczących roli drzew w środowisku. Sąd podkreślił, że organizacja nie miała dostępu do akt sprawy, co utrudniało jej przedstawienie szczegółowych dowodów. Ponadto, WSA zwrócił uwagę na brak załącznika do wniosku organizacji w aktach sprawy, co dyskwalifikowało postanowienie organu odwoławczego. Sąd uznał, że racjonalnie pojmowana społeczna kontrola nad postępowaniami w sprawie zezwolenia na usunięcie drzew stanowi element interesu społecznego.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, organizacja społeczna uprawdopodobniła istnienie interesu społecznego, a organy administracji nieprawidłowo oceniły tę przesłankę.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że organy administracji błędnie wymagały od organizacji udowodnienia konkretnych okoliczności zamiast ich uprawdopodobnienia, a także nieprawidłowo zinterpretowały ogólne argumenty dotyczące roli drzew w środowisku. Brak dostępu do akt sprawy przez organizację utrudniał przedstawienie szczegółowych dowodów.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (11)
Główne
k.p.a. art. 31 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Organizacja społeczna może w sprawie dotyczącej innej osoby występować z żądaniem dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu, jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji i gdy przemawia za tym interes społeczny. Przesłanki te muszą być spełnione kumulatywnie.
k.p.a. art. 31 § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Na postanowienie o odmowie dopuszczenia do udziału w postępowaniu organizacji społecznej służy zażalenie.
Pomocnicze
k.p.a. art. 138 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ odwoławczy utrzymuje w mocy postanowienie organu pierwszej instancji.
k.p.a. art. 144
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ odwoławczy może uchylić postanowienie organu pierwszej instancji.
P.u.s.a. art. 1 § 1
Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej.
P.u.s.a. art. 1 § 2
Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.
p.p.s.a. art. 3 § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej.
p.p.s.a. art. 134 § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi.
p.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd uwzględniając skargę uchyla postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego lub naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
p.p.s.a. art. 119 § 3
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym.
k.p.a. art. 5 § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Definicja organizacji społecznej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organy administracji nieprawidłowo oceniły przesłankę interesu społecznego, wymagając od organizacji udowodnienia konkretnych okoliczności zamiast ich uprawdopodobnienia. Argumentacja organizacji dotycząca roli drzew w środowisku, choć ogólna, dotyczy uniwersalnych walorów drzew. Brak dostępu organizacji do akt sprawy uniemożliwił jej przedstawienie szczegółowych dowodów. Brak załącznika do wniosku organizacji w aktach sprawy dyskwalifikuje postanowienie organu odwoławczego.
Godne uwagi sformułowania
pojęcie 'interesu społecznego' jest pojęciem nieostrym (niedookreślonym), zwanym również klauzulą generalną organizacja społeczna, która w danej sprawie domaga się dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu, powinna uprawdopodobnić, a nie udowodnić, istnienie interesu społecznego Błędne jest stanowisko organu, że dla zastosowania art.31 § 1 K.p.a. musi wystąpić 'zagrożenie interesu społecznego'.
Skład orzekający
Joanna Tuszyńska
przewodniczący sprawozdawca
Monika Niedźwiedź
członek
Sebastian Pietrzyk
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przesłanki interesu społecznego przy dopuszczaniu organizacji społecznych do udziału w postępowaniu administracyjnym, zwłaszcza w sprawach dotyczących środowiska."
Ograniczenia: Dotyczy specyfiki postępowań dotyczących zezwoleń na usunięcie drzew i roli organizacji ekologicznych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest prawidłowe rozumienie przez organy administracji pojęcia interesu społecznego i jak organizacje społeczne mogą walczyć o swój udział w postępowaniach, które dotyczą ich celów statutowych.
“Czy organizacja ekologiczna musi udowodnić interes społeczny, by chronić drzewa? Sąd wyjaśnia.”
Sektor
ochrona środowiska
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Kr 38/24 - Wyrok WSA w Krakowie Data orzeczenia 2024-03-07 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2024-01-11 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie Sędziowie Joanna Tuszyńska /przewodniczący sprawozdawca/ Monika Niedźwiedź Sebastian Pietrzyk Symbol z opisem 6136 Ochrona przyrody Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku uchylono postanowienie organu II i I instancji Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Joanna Tuszyńska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Monika Niedźwiedź Sędzia WSA Sebastian Pietrzyk po rozpoznaniu w dniu 7 marca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi Towarzystwa [...] z siedzibą w K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 12 grudnia 2023 r., znak: SKO.OŚ/4170/460/2023 w przedmiocie odmowy dopuszczenia do udziału w postępowaniu administracyjnym w charakterze podmiotu na prawach strony I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu l instancji; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie na rzecz strony skarżącej Towarzystwa [...] z siedzibą w K. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Uzasadnienie Wnioskiem z dnia 21 września 2023 r. Towarzystwo [...] z siedzibą w K. wystąpiło o dopuszczenie go do udziału na prawach strony w postępowaniu administracyjnym dotyczącym wydania zezwolenia na usunięcie 14 sztuk drzew - żywotników z terenu nieruchomości przy ul. [...] w K. dz. nr [...] obr. [...] z powodu ich dużego przyrostu i rozrastania się na sąsiednie nieruchomości. Jak wynika z wydruku wniosku elektronicznego znajdującego się na stronie 12 przedłożonych akt administracyjnych wniosek posiadał załączniki. W aktach sprawy brak jest jednakże wydruków załączników wniosku. Pismem z dnia 25 września 2023 r. Prezydent Miasta Krakowa wezwał Stowarzyszenie do sprecyzowania wniosku o dopuszczenie do udziału w postępowaniu, poprzez wskazanie w formie pisemnej okoliczności, które świadczą o zaistnieniu interesu społecznego w ww. postępowaniu dotyczącym usunięcia 14 sztuk drzew z gatunku żywotnik zachodni oraz do przedłożenia ewentualnych dokumentów fakt ten potwierdzających. W odpowiedzi na ww. wezwanie, stowarzyszenie w piśmie z dnia 8 października 2023 r. podało, że we wniosku z dnia 21 września 2023 r. wyczerpująco wykazało interes społeczny przemawiający za udziałem organizacji ekologicznej w przedmiotowym postępowaniu. Prezydent Miasta Krakowa postanowieniem z dnia 17 października 2023 r., znak: WS-05.6131.1.489.2023.AŻ, na podstawie art. 31 § 2 w zw. z art. 31 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r., poz. 775 z późn. zm. – dalej jako: k.p.a.), odmówił dopuszczenia stowarzyszenia do udziału w ww. postępowaniu administracyjnym dotyczącym wydania zezwolenia na usunięcie drzew. W uzasadnieniu postanowienia, organ I instancji wskazał, że stosownie do art.31 § 1 K.p.a. organizacja społeczna może w sprawie dotyczącej innej osoby występować z żądaniem dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu, jeżeli spełnione są łącznie dwie przesłanki: jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji i gdy przemawia za tym interes społeczny. Prezydent Miasta Krakowa stwierdził, że we wniosku z dnia 21 września 2023 r. Towarzystwo wymieniło szereg powodów, dla których uzasadniony jest udział Towarzystwa w przedmiotowym postępowaniu oraz które przemawiają za przyjęciem, że za udziałem w tymże postępowaniu przemawia interes społeczny, to jednak nie wskazało, jaki interes społeczny mógłby przemawiać za jego udziałem w postępowaniu w kontekście skonkretyzowanego stanu faktycznego przedmiotowej sprawy. Organ ocenił, że wywody Towarzystwa zawarte we wniosku mają charakter ogólny i nie można z nich wyprowadzić konkretnych konkluzji dotyczących realiów przedmiotowego postępowania. Prezydent uznał, że o ile cele statutowe Towarzystwa nie budzą wątpliwości z punktu widzenia zasadności jego udziału w postępowaniu, o tyle poważne zastrzeżenia budzi interes społeczny, który mógłby przemawiać za takim udziałem. Dlatego też, wobec braku złożenia wyjaśnień przez wnioskodawcę Prezydent Miasta Krakowa musiał uznać, że nie zostały łącznie spełnione obie przesłanki uzasadniające dopuszczenie Towarzystwa do udziału w postępowaniu. Zażalenie na ww. postanowienie wniosło Towarzystwo [...] z siedzibą w K., domagając się uchylenia kwestionowanego postanowienia oraz dopuszczenia stowarzyszenia do udziału w postępowaniu. W uzasadnieniu zażalenia stowarzyszenie powołało się na przepisy § 6 i § 7 Statutu Towarzystwa na Rzecz Ochrony Przyrody z siedzibą w K., stanowiących, że celem Towarzystwa jest: 1. ochrona przyrody, 2. ochrona środowiska, 3. ochrona zwierząt, 4. ochrona krajobrazu rozumianego jako postrzeganą przez ludzi przestrzeń, zawierającą elementy przyrodnicze lub wytwory cywilizacji, ukształtowaną w wyniku działania czynników naturalnych lub działalności człowieka, 5. ochrona wartości kulturowych, 6. pobudzanie aktywności lokalnej oraz zwiększanie społecznego udziału w podejmowaniu decyzji, 7. ochrona ładu urbanistycznego. Towarzystwo realizuje swój cel m.in. poprzez: podejmowanie działań interwencyjnych na rzecz ochrony przyrody, formułowanie publicznych opinii i ocen dotyczących środowiska i rozwoju gospodarczego, udział w postępowaniach administracyjnych i sądowych. W zażaleniu Towarzystwo podkreśliło, że we wniosku wyczerpująco wykazało interes społeczny przemawiający za udziałem organizacji ekologicznej w przedmiotowym postępowaniu. Podkreśliło rolę drzew w kształtowaniu różnorodności biologicznej, lokalną rolę i znaczenie drzew dla mieszkańców. Powołało się na interes społeczny wskazując ich rolę w czasie upałów - obniżanie temperatury na skutek parowania, ich zdolność eliminowania zapylenia i szkodliwych substancji, ich rolę jako ekranów akustycznych. Wskazało, że sąsiedztwo drzew łagodzi skutki suszy, że drzewa mają pozytywny wpływ na retencję, ograniczają zawartość gazów cieplarnianych w atmosferze. Przytoczyło także badania wskazujące, że pokrycie powierzchni miast drzewami ma wpływ na zmniejszenie śmiertelności ich mieszkańców. Żalący się zwrócił również uwagę, że usunięcie drzew jest czynnością wyjątkową, dlatego też zgoda na jej dokonanie musi być poprzedzona wnikliwą analizą. Dowodził, że wszystkie sprawy w przedmiocie zgody na usunięcie drzew dotyczą interesu społecznego ze względu na społeczną rolę drzew w oczyszczaniu powietrza i kształtowaniu mikroklimatu oraz krajobrazu. W interesie społecznym jest tez zapewnienie odpowiedniej kompensacji przyrodniczej w przypadku ich usunięcia. W interesie społecznych jest więc wydanie decyzji po zapoznaniu się z argumentami wszystkich zainteresowanych. Towarzystwo powołało się na wyroki sądów administracyjnych: sygn. VII SA/Wa 1853/13, IV SA/Wa 580/13, II OSK 1965/09, II SA/Kr 436/16, II SA/Kr 333/16, II SA/Kr 1002/23 oraz na postanowienie SKO w Krakowie z dnia 16 grudnia 2021 r. znak: SKO.Oś/4170/417/2021, wydane w analogicznej sprawie, wyrażające pogląd przeciwny niż zaprezentowany przez organ I instancji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie postanowieniem z dnia 12 grudnia 2023 r., znak: SKO.OŚ/4170/460/2023, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 oraz art. 31 § 2 k.p.a., po rozpatrzeniu ww. zażalenia od postanowienia Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 17 października 2023 r., utrzymało w mocy postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy przytoczył dotychczasowy przebieg postępowania, a następnie przywołał treść art. 31 § 1 k.p.a. oraz orzecznictwo i poglądy doktryny odnoszące się do tego jakie warunki powinna spełnić organizacja społeczna domagająca się dopuszczenia do udziału w postępowaniu na prawach strony. W oparciu o powyższe, organ II instancji wskazał, że podziela pogląd organu I instancji, że złożony wniosek nie przemawia za dopuszczeniem organizacji do udziału w postępowaniu, ponieważ w sprawie nie wykazano w sposób wystarczający zagrożenia dla interesu społecznego oraz nie podano argumentów przemawiających za koniecznością ochrony interesu społecznego. Zdaniem SKO organizacja winna dowieść, ze względu na jakie konkretne walory przyrodnicze działki objętej wnioskiem w interesie społecznym pozostaje udział organizacji w postępowaniu i sprawowaniu przez nią wzmożonej kontroli urzeczywistniającej ochronę środowiska. Natomiast argumenty Towarzystwa miały ogólny charakter. Organ odwoławczy podkreślił przy tym, że jest wysoce prawdopodobne, że w tym konkretnym przypadku organ prowadzący postępowanie w wypadku wydania zezwolenia na usunięcie drzew będzie dążył do rekompensaty w postaci takiej ilości i rozmiaru nasadzeń zastępczych, aby w jak największym stopniu zrekompensować stratę w środowisku. Skargę na ww. postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie strona skarżąca – Towarzystwo na [...] z siedzibą w K. , domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia. W uzasadnieniu skargi strona skarżąca powieliła stanowisko przedstawione w zażaleniu. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie wniosło o jej oddalenie, podtrzymując w tym zakresie stanowisko przedstawione w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Przepis art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 z późn. zm.) stanowi, iż sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego wyżej przepisu wojewódzki sąd administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżony akt administracyjny z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie jego wydania. Stosownie zaś do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 z późn. zm. – dalej jako: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanymi granicami skargi, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a. (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Stosownie zaś do treści art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a., Sąd uwzględniając skargę na postanowienie uchyla je, w całości lub w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd administracyjny stwierdza nieważność postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Ponadto stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 3 p.p.s.a. sąd administracyjny stwierdza wydanie postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Jednocześnie w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.). Należy również zaznaczyć, że zgodnie z art. 119 pkt 3 p.p.s.a. oraz art. 120 p.p.s.a., jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Oznacza to, że w przypadku skarg na tego rodzaju postanowienia, skierowanie ich do rozpoznania w przywołanym trybie nie zostało uzależnione od stosownego wniosku strony w tym zakresie. Mając na uwadze powyższe, na tej właśnie podstawie, Sąd rozpoznał przedmiotową skargę w trybie uproszczonym. Przedmiotem kontroli Sądu w rozpoznawanej sprawie jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 12 grudnia 2023 r., znak: SKO.OŚ/4170/460/2023 utrzymujące w mocy postanowienie Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 17 października 2023 r., którym odmówiono dopuszczenia strony skarżącej do udziału w postępowaniu administracyjnym dotyczącym wydania zezwolenia na usunięcie drzew. Sąd, dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia pod kątem wyżej określonych kryteriów, doszedł do wniosku, że zarówno postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie, jak i poprzedzające je postanowienie Prezydenta Miasta Krakowa są wadliwe w takim stopniu, że konieczne stało się ich uchylenie. W tym zakresie wymaga również zaznaczenia, że sprawy o zbliżonym stanie faktycznym zostały już rozpoznane m.in. w dniu 19 października 2023 r. (sygn. akt II SA/Kr 1002/23), 14 listopada 2023 r. (sygn. akt II SA/Kr 1003/23), 13 grudnia 2023 r. (sygn. akt II SA/Kr 1308/23), 11 stycznia 2024 r. (sygn. akt 1418/23), zaś przyjęta w zapadłych w tych sprawach orzeczeniach argumentacja dotycząca stosowania prawa (tj. przede wszystkim art. 31 § 1 i 2 k.p.a.) zasługiwała na jej podzielenie także przez skład Sądu rozpoznający przedmiotową sprawę. Na wstępie wytknąć należy organom, że oceniały dokument będący załącznikiem do wniosku o dopuszczenie do udziału w sprawie, którego brak jest w przedłożonych aktach sprawy. Jak już wyżej wspomniano, z treści wniosku oraz postanowienia organu I instancji wynika, że załącznikiem wniosku było jego uzasadnienie. O ile ewentualnie można by przyjąć, że organ I instancji zaznajomił się z jego treścią, skoro na adres ePUAP tego organu wniosek wpłynął, to domniemywać tego nie można już w stosunku do organu odwoławczego. Jak bowiem wynika z pisma przewodniego organu I instancji przekazującego zażalenie SKO w Krakowie (k.28 akt), wraz z zażaleniem przekazano organowi odwoławczemu akta sprawy zawierające 26 stron. Na stronie 26 znajduje się opisane zażalenie. Wniosek Towarzystwa o dopuszczenie do udziału w sprawie zalega na stronie 12 akt sprawy. Przy zachowaniu ciągłości numeracji kart, w aktach brak jest jego załącznika. Powyższa okoliczność całkowicie dyskwalifikuje postanowienie organu II instancji, który wypowiadał się na temat argumentów wniosku bez zapoznania się z jego uzasadnieniem. Z kolei postanowienie organu I instancji nie nadaje się do weryfikacji z powodu braku załącznika do wniosku w aktach sprawy. Już to przemawia za koniecznością uchylenia postanowień obydwu instancji. Przy ponownym rozpatrzeniu wniosku rzeczą organu będzie dołączenie do akt sprawy załącznika do wniosku Towarzystwa z dnia 21 września 2023 r. i ponowne jego przeanalizowanie. Będą miały przy tym na uwadze, że definicję organizacji społecznej zawiera art. 5 § 2 pkt 5 k.p.a. określając kategorie podmiotów mieszczących się w pojęciu organizacji społecznych, poprzez wymienienie: organizacji zawodowych, samorządowych, spółdzielczych i innych organizacji społecznych. Zgodnie z poglądami wyrażonymi w literaturze "przez organizacje społeczne należy rozumieć wszelkie trwałe zrzeszenia osób fizycznych i prawnych powołane do wypełniania określonych, ważnych społecznie celów, posiadające stałą więź organizacyjną, niewchodzące w skład aparatu organów administracji publicznej, ani rządowej, ani samorządowej" (M. Romańska, Komentarz do art. 31 k.p.a., uwaga nr 2 w: H. Knysiak-Sudyka (red.), Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2023, dostęp: LEX online). Tym samym, mając na uwadze status prawny Towarzystwa [...] z siedzibą w K. oraz jego cele statutowe nie budzi wątpliwości, iż stronę skarżącą można zaliczyć do kategorii organizacji społecznych. Z kolei instytucję dopuszczenia organizacji społecznej do udziału w postępowaniu administracyjnym reguluje art. 31 § 1 k.p.a., zgodnie z którym organizacja społeczna może w sprawie dotyczącej innej osoby występować z żądaniem: 1) wszczęcia postępowania, 2) dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu, jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji i gdy przemawia za tym interes społeczny. Organ administracji publicznej, uznając żądanie organizacji społecznej za uzasadnione, postanawia o wszczęciu postępowania z urzędu lub o dopuszczeniu organizacji do udziału w postępowaniu. Na postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania lub dopuszczenia do udziału w postępowaniu organizacji społecznej służy zażalenie (§ 2). Z powyższego przepisu wynika zatem, że uwzględnienie żądania organizacji społecznej uzależnione zostało od spełnienia dwóch przesłanek, tj. po pierwsze – jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji i po drugie – przemawia za tym interes społeczny. Przesłanki te muszą być spełnione kumulatywnie, co oznacza, że w sytuacji niespełnienia chociażby jednej z nich, organ administracji powinien odmówić żądaniu organizacji społecznej, w tym m.in. dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu. Mając na uwadze powyższe regulacje prawne, wskazać należy, że w przedmiotowej sprawie zasadniczo organy obu instancji nie kwestionowały, iż cele statutowe Towarzystwa [...] z siedzibą w K. pozostają w związku z przedmiotem prowadzonego przez nie w tej sprawie postępowania, natomiast uznały, że strona skarżąca nie wykazała, iż za jej udziałem w tym postepowaniu przemawia interes społeczny, o którym stanowi art. 31 k.p.a. Wobec powyższego wymaga podkreślenia, że pojęcie "interesu społecznego" jest pojęciem nieostrym (niedookreślonym), zwanym również klauzulą generalną. Ze swej istoty pojęcie takie nie ma ogólnej definicji ustawowej, wobec czego wypełnienie go treścią, nadanie mu znaczenia w okolicznościach konkretnej sprawy należy do organu administracji publicznej. Interes społeczny nie może być zatem traktowany w sposób abstrakcyjny, w oderwaniu od stanu faktycznego konkretnej sprawy, gdyż nie jest pojęciem stałym i jednolitym (tak H. Knysiak-Sudyka, Komentarz do art. 7 k.p.a., uwaga nr 6, w: H. Knysiak-Sudyka (red.), Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2023, dostęp: LEX online oraz podana tam literatura). Pojęcie interesu społecznego, ze względu na swoją niedookreśloność, jest więc traktowane jako kategoria luzu decyzyjnego przyznanego organowi administracji, przy czym swoboda decyzyjna organu nie jest w tym przypadku nieograniczona. Treść pojęcia nieoznaczonego, któremu organ nadaje sens i znaczenie, musi opierać się o wartości istotne w systemie prawnym, jak też wartości istotne w kontekście rozpatrywanej sprawy, istotne ze względu na ratio legis aktu prawnego, na tle którego rozstrzygana jest sprawa administracyjna, cele i zadania, jakie ustawodawca pragnął osiągnąć przez określoną regulację itp. (zob. T. Woś, Obowiązek uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli w toku postępowania administracyjnego (art. 7 in fine k.p.a.), Krakowskie Studia Prawnicze 1987, nr 20, s. 119). Dokonana przez organ administracji publicznej interpretacja pojęcia interesu społecznego podlega kontroli sądu administracyjnego. Stanowi ona bowiem element wykładni norm prawnych, która w całości podlega tej weryfikacji w ramach badania zgodności z prawem zaskarżonego aktu. Sąd w składzie rozpoznającym przedmiotową sprawę podziela stanowisko wyrażone w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, zgodnie z którym pojęcie interesu publicznego (społecznego) jest pojęciem szerokim i nieostrym, nie ulega jednak wątpliwości, że obejmuje ono interes ogółu (określonej wspólnoty), a nie jedynie interesy indywidualne. Warto również zwrócić uwagę, że w doktrynie, a za nią i w judykaturze przyjmuje się, iż różnica pomiędzy wyrażeniami: "jest w interesie indywidualnym" bądź "jest w interesie ogółu" oznacza, iż wyprowadzona z danego stanu obiektywnego określona korzyść przypada jednostce, względnie całemu społeczeństwu. O ile zatem interes indywidualny jest relacją pomiędzy jakimś stanem obiektywnym a oceną tego stanu z punktu widzenia korzyści, jaką on przynosi lub może przynieść jednostce, to interes ogółu oznacza relację między jakimś stanem obiektywnym a oceną tego stanu z punktu widzenia korzyści, jaką on przynosi lub może przynieść ogółowi (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 lutego 2019 r., sygn. akt I OSK 770/17, LEX nr 2637468 oraz powołane tam poglądy doktryny). Dodatkowo wymaga podkreślenia, że organizacja społeczna, która w danej sprawie domaga się dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu, powinna uprawdopodobnić, a nie udowodnić, istnienie interesu społecznego. Na tym etapie nie można więc domagać się od niej – jak w rozpoznawanej sprawie chcą tego organy – aby wykazała ona przemawiające za tym konkretne okoliczności, a to z kilku istotnych względów. Po pierwsze, organizacja społeczna, która dopiero dąży do dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu nie ma przymiotu strony czy uczestnika postępowania, a zatem nie ma wglądu w akta administracyjne danego postępowania. Tym samym nie posiada takich informacji, które pozwoliłyby jej na wskazanie bardzo szczegółowych, konkretnych okoliczności popartych materiałem dowodowym. Po drugie, ustawodawca w przepisie art. 31 § 2 k.p.a. używa sformułowania "uznając żądanie organizacji społecznej za uzasadnione", które to sformułowanie nie daje podstaw do żądania od organizacji społecznej udowodnienia konkretnych okoliczności, ale podania okoliczności, które czynią jej wniosek uzasadnionym, a więc okoliczności, które uprawdopodabniają, że wskazywany przez organizację społeczną skutek może wystąpić (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 września 2017 r., sygn. akt II OSK 2989/15, LEX nr 2406626 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 lutego 2017 r., sygn. akt II OSK 1409/15, LEX nr 2279378). Przenosząc powyższe uwagi na grunt przedmiotowej sprawy, wskazać należy, że strona skarżąca w zażaleniu podnosiła, że sprawa z zakresu usuwania drzew dotyczy interesu społecznego ze względu na społeczną rolę drzew w oczyszczaniu powietrza i kształtowaniu mikroklimatu oraz różnorodności biologicznej, a także zwracała uwagę na ich znaczenie dla mieszkańców i przyrody. W oparciu o powyższe wywodzono, że w interesie społecznym pozostaje w przypadku usunięcia drzew zapewnienie odpowiedniej kompensacji przyrodniczej . Zdaniem Sądu, domaganie się przez organy konkretnego odniesienia się do wskazanych do usunięcia drzew oraz okolicy, w której one rosną należy uznać za bezpodstawne, gdyż, jak już wyżej zaznaczono, bez zagwarantowania stronie skarżącej dostępu do akt sprawy nie sposób było wymagać dalszego doprecyzowywania wniosku. Niezależnie od powyższego, nie można również zaprzeczyć, że chociaż argumentacja zawarta we wniosku jest ogólna, to jednak dotyczy też uniwersalnych walorów drzew i ich właściwości, które przyczyniają się m.in. do zapobiegania lub zmniejszania smogu, mają wpływ na jakość życia ludzi, stan ich zdrowia fizycznego i psychicznego. Błędne jest stanowisko organu, że dla zastosowania art.31 § 1 K.p.a. musi wystąpić "zagrożenie interesu społecznego". Zdaniem Sądu, ustalając elementy składowe pojęcia interesu społecznego, a więc wartości, które mogą być brane pod uwagę przy wykładni tego pojęcia, można do nich zaliczyć racjonalnie pojmowaną społeczną kontrolę nad postępowaniami w sprawie zezwolenia na usunięcie drzew, co ma szczególne znaczenie, jeśli weźmie się pod uwagę, że stronami w tego rodzaju postępowaniach są jedynie podmioty zainteresowane usunięciem drzew. Mając zatem na względzie wskazane powyżej okoliczności Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a. orzekł o uchyleniu zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego go postanowienia organu I instancji, jak sentencji wyroku.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI