II SA/Kr 356/25

II SA/Kr 356/25 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2025-06-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-04-04
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Agnieszka Nawara-Dubiel /sprawozdawca/
Joanna Człowiekowska /przewodniczący/
Piotr Fronc
Symbol z opisem
6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne
Ochrona przyrody
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2004 nr 92 poz 880
art 88 ust 1 pkt 3  , art 90
Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Joanna Człowiekowska Sędziowie: WSA Agnieszka Nawara Dubiel (spr.) WSA Piotr Fronc Protokolant: sekretarz sądowy Katarzyna Migda po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 czerwca 2025 r. sprawy ze skargi T. S.A. w K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 8 stycznia 2025 r., znak SKO.OŚ/4170/248/2024 w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za zniszczenie drzewa I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie na rzecz T. S.A. w K. kwotę 2.156,00 złotych (słownie: dwa tysiące sto pięćdziesiąt sześć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
II SA/Kr 356/25
UZASADNIENIE
Prezydent Miasta Krakowa decyzją z 24 maja 2024 r., znak: WS-09.6132.7.2023.MC, wydaną m.in. na podstawie art. 88 ust. 1 pkt 3 i art. 89 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2023 r. poz. 1336 ze zm.), wymierzył T. S.A. w K. administracyjną karę pieniężną w kwocie 8460 zł za zniszczenie – wskutek ponadnormatywnych cięć korony – drzewa (klona zwyczajnego) rosnącego na terenie pasa drogowego (ul. [...]) obok garaży przy budynku nr [...] na działce nr [...] w K., odraczając przy tym termin płatności 70% administracyjnej kary pieniężnej (5922 zł) na okres 5 lat z uwagi na to, że stopień zniszczenia drzewa nie wyklucza zachowania jego żywotności.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie decyzją z 8 stycznia 2025 r., znak: SKO.OŚ/4170/248/2024, wydaną po rozpatrzeniu odwołania T. S.A. w K. , utrzymało decyzję organu pierwszej instancji w mocy.
W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że na zlecenie strony przycinano drzewa na podstawie umowy z 21 czerwca 2021 r. Podczas oględzin (24 maja 2023 r.) stwierdzono fakt przycięcia korony – rosnącego pod napowietrzną linią energetyczną – drzewa (obwód 141 cm na wysokości 130 cm; obwód 160 cm na wysokości 5 cm). W ramach oceny stopnia redukcji korony organ pierwszej instancji porównał kształt korony po cięciach do kształtu korony w aplikacji Google Maps Street View z marca 2021 jako najbliższej dostępnej bezlistnej wizualizacji wyglądu drzewa sprzed cięć. Prace doprowadziły do ogołocenia od strony linii energetycznej (znaczne ogłowienie części korony, tj. pozbawienie pędów, gałęzi i konarów). Organ pierwszej instancji podjął próby ustalenia, jaki % korony, która rozwinęła się w całym okresie rozwoju, został usunięty oraz czy nastąpiło uszkodzenie, czy też zniszczenie drzewa. Wszystkie czynności zmierzające do ustalenia stanu faktycznego i przygotowania rozstrzygnięcia były przeprowadzane przez głównego specjalistę posiadającego wyższe wykształcenie kierunkowe z zakresu leśnictwa, dysponującego szeroką wiedzą merytoryczną dotyczącą dendrologii, ponad dwudziestoletnim doświadczeniem zawodowym, ukończonym kursem II stopnia w zakresie pielęgnacji i chirurgii drzew ozdobnych. Z uwagi na wykluczenie możliwości zwiększenia zakresu cięć dla utrzymania uformowanego kształtu korony drzewa czy też wykonania specjalistycznego zabiegu w celu przywróceniu statyki drzewa, organ pierwszej instancji podjął próbę określenia, jaki % usuwanej korony stanowił posusz. Przez porównanie do drzew niepoddanych zabiegom, a rosnących w bezpośrednim sąsiedztwie, jak również na podstawie analizy stopnia rozwoju drzewa w oparciu o zdjęcia z aplikacji Google Maps Street View z lat 2011-2022 organ pierwszej instancji ustalił, że drzewo w skali Roloffa znajduje się w fazie eksploracji (brak lub znikomy posusz nieprzekraczający 5% korony). Analiza stanu zdrowotnego drzewa na podstawie zdjęcia ortofotomapy na podczerwień z 2022 r. wykluczyła możliwość znacznego zwiększenia limitu odcinanej korony z uwagi na usuwanie posuszu. Dobrą żywotność drzewa wykluczającą występowanie zwiększonego posuszu potwierdzają zdjęcia przy piśmie strony z 14 czerwca 2023 r. Proporcje usuniętej korony: klon zwyczajny (gatunek), 141 cm (obwód na wys. 130 cm), 100 (wyjściowa wartość korony), 5 (szacunkowy maksymalny posusz), 25 (szacunkowy % korony pozostały po cięciach), 70 (wyliczona wartość % usuniętej korony), zniszczenie (charakter cięć). Usunięcie gałęzi w wymiarze przekraczającym 50% korony, która rozwinęła się w całym okresie rozwoju drzewa, stanowi zniszczenie drzewa (art. 87a ust. 5 u.o.p.). Art. 88 ust. 1 pkt 2 u.o.p. nie można wykładać tak, że podmiotem odpowiedzialnym administracyjnie jest zawsze podmiot dokonujący fizycznego przycięcia drzew. Organ odwoławczy wskazał, że zgromadzony materiał dowodowy nie wskazuje na to, aby można było mówić o stanie wyższej konieczności, a nadto podkreślił, że przepisy u.o.p. nie przewidują zwolnienia właściciela urządzeń przesyłowych z obowiązku uzyskania zezwolenia na usunięcie drzew zagrażających funkcjonowaniu urządzeń. Nie można zgodzić się z twierdzeniem, że uzasadnieniem dla każdej przycinki/wycinki drzew rosnących w pobliżu linii elektroenergetycznych był stan wyższej konieczności.
W skardze T. S.A. w K. wniosła o stwierdzenie nieważności lub uchylenie decyzji organów obu instancji i zasądzenie kosztów postępowania, zarzucając przy tym naruszenie:
1) art. 107 § 3 w zw. z art. 140 k.p.a. przez nieodniesienie się do wszystkich zarzutów odwołania;
2) art. 77 w zw. z art. 84 w zw. z art. 140 k.p.a. przez poczynienie istotnych ustaleń faktycznych wymagających wiadomości specjalnych bez przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego;
3) art. 89 ust. 7 u.o.p. przez nieodstąpienie od wymierzenia kary, podczas gdy drzewa – jako stykające się z linią energetyczną – stanowiły zagrożenie dla bezpieczeństwa;
4) art. 90 ust. 2 u.o.p. w zw. z art. 156 § 1 k.p.a., bo sprawę rozstrzygnął Prezydent Miasta Krakowa, a nie Marszałek Województwa Małopolskiego.
W uzasadnieniu skargi podniosła, że w świetle art. 90 ust. 2 u.o.p. organem pierwszej instancji powinien być marszałek województwa, bo drzewo rosło w pasie drogi powiatowej, a prezydent miasta sprawuje funkcję starosty. Dalej wskazała, że organy nie określiły kryterium, według którego oceniły stopień usunięcia gałęzi oraz nie ustaliły, jak rozwinięta była korona drzew bezpośrednio przed przycinką (art. 87a ust. 4 i ust. 5 u.o.p., I SA/Sz 238/17). Tymczasem gdyby zakres redukcji korony był mniejszy niż określony w art. 87a ust. 4 u.o.p., to kara byłaby niższa lub w ogóle nie zostałaby orzeczona. Zakres cięć był mniejszy niż przyjęty przez organy, a drzewo – wbrew twierdzeniu organów o braku oznak formowania – nosiło ślady dawnych cięć (zdjęcia z 2011 r. i n.). Nadto organy zignorowały zeznania świadka (wykonawcy) świadczące o stanie wyższej konieczności (art. 89 ust. 7 u.o.p.), tj. zagrożeniu dla bezawaryjnej pracy linii energetycznej i bezpieczeństwa ludzi (ryzyko porażenia prądem). Skarżąca podkreśliła przy tym, że stan wyższej konieczności nie ma administracyjnoprawnej definicji, więc należy sięgnąć do art. 424 Kodeksu cywilnego i art. 26 Kodeksu karnego, zaś żaden z nich nie wymaga nagłości czy nieprzewidywalności.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej: "p.p.s.a.").
Wójt, burmistrz albo prezydent miasta wymierza administracyjną karę pieniężną za zniszczenie drzewa lub krzewu (art. 88 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody, Dz. U. z 2024 r. poz. 1478, dalej: "u.o.p."). Czynności, o których mowa w art. 83-89, w zakresie, w jakim są one wykonywane przez wójta, burmistrza albo prezydenta miasta, w odniesieniu do nieruchomości będących własnością gminy - z wyjątkiem nieruchomości będących w użytkowaniu wieczystym innego podmiotu - wykonuje starosta (art. 90 ust. 1 u.o.p.). Jeżeli prezydent miasta na prawach powiatu sprawuje funkcję starosty, czynności, o których mowa w ust. 1, wykonuje marszałek województwa (art. 90 ust. 2 u.o.p.).
Przedmiotem kontroli jest decyzja o wymierzeniu administracyjnej kary pieniężnej za zniszczenie drzewa. W pierwszej instancji rozstrzygał Prezydent Miasta Krakowa. Kraków jest miastem na prawach powiatu (część VI załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 sierpnia 1998 r. w sprawie utworzenia powiatów, Dz. U. z 1998 r. nr 103 poz. 652). Z wykazu dróg publicznych dostępnego na stronie internetowej Zarządu Dróg Miasta Krakowa wynika, że droga 2226 K (ul. [...]) przynależy do kategorii dróg powiatowych. Drogi wojewódzkie, powiatowe i gminne stanowią własność właściwego samorządu województwa, powiatu lub gminy (art. 2a ust. 2 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych, Dz. U. z 2024 r. poz. 320).
W świetle przytoczonych przepisów kluczowe jest to, kto jest właścicielem działki, na której rosło sporne drzewo. Sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 p.p.s.a.), a z tych nie wynika, kto jest właścicielem działki o identyfikatorze [...] W aktach sprawy nie ma bowiem danych wieczystoksięgowych, ani danych z ewidencji gruntów i budynków – zalega w nich jedynie pismo z 3 marca 2023 r., w którym Zarząd Zieleni Miejskiej w Krakowie zgłasza zniszczenie drzewa rosnącego na terenie działki "stanowiącej własność Skarbu Państwa" (k. 3 a.a.). Sąd nie miał zatem możliwości sprawdzenia tego, czy, jak to podniesiono – dopiero – w skardze, organem pierwszej instancji nie powinien być Marszałek Województwa Małopolskiego. Jest to okoliczność, którą może ustalić (i powinno udokumentować) Kolegium, toteż uchylenie wyłącznie zaskarżonej decyzji było wystarczające.
Gdy okaże się, że nieruchomość jest w istocie własnością Skarbu Państwa, to odpadnie kwestia ewentualnego naruszenia przepisów o właściwości. Gdyby zaś okazało się, że nieruchomość jest własnością Gminy Miasta Kraków, to potwierdzi się naruszenie przytoczonego wyżej art. 90 ust. 2 u.o.p., którego ratio legis zasadza się na wyłączeniu prezydenta miasta na prawach powiatu od wydawania decyzji na nieruchomościach gminy (Sejm VII kadencji, Druk nr 2656, Uzasadnienie projektu ustawy, str. 61-62).
Innych naruszeń przepisów prawa materialnego czy przepisów postępowania Sąd nie dopatrzył się, lecz szersze odniesienie się do zarzutów skargi byłoby w tym miejscu przedwczesne.
Z tych to względów Sąd na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję (pkt 1 sentencji) i w konsekwencji na zasadzie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2021 r. poz. 535) w zw. z art. 1 ust. 1 pkt 2 i cz. IV załącznika do ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej (Dz. U. z 2023 r. poz. 2111) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a i § 2 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2023 r. poz. 1964) zasądził na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania w kwocie 2156 zł, w tym: 339 zł stosunkowego wpisu od skargi (k. 12), 17 zł opłaty skarbowej od złożenia dokumentu stwierdzającego udzielenie pełnomocnictwa (k. 18) i 1800 zł ustalonego jako stawka minimalna wynagrodzenia adwokata reprezentującego skarżącą (pkt 2 sentencji).