II SA/Kr 303/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi W. R. na postanowienie Wojewody Małopolskiego utrzymujące w mocy postanowienie Starosty Myślenickiego o odmowie udostępnienia akt administracyjnych sprawy zakończonej ostateczną decyzją o pozwoleniu na budowę. Wnioskodawczyni chciała uzyskać wgląd i wykonać kopie dokumentów z postępowania dotyczącego rozbudowy budynku mieszkalno-usługowego. Organy administracji odmówiły, argumentując, że W. R. nie była stroną postępowania, w którym wydano pozwolenie na budowę. Sąd administracyjny w Krakowie oddalił skargę, podzielając stanowisko organów. Sąd podkreślił, że prawo wglądu do akt przysługuje stronom postępowania, a postępowanie o udostępnienie akt ma charakter incydentalny i zależny od postępowania głównego. Nie służy ono do ponownej weryfikacji kręgu stron ustalonego w postępowaniu zakończonym ostateczną decyzją. Sąd wskazał, że wnioskodawczyni, która nie była stroną postępowania głównego, nie może skutecznie domagać się dostępu do akt po jego zakończeniu. Alternatywnymi ścieżkami ochrony jej praw mogło być złożenie wniosku o wznowienie postępowania lub obrona w postępowaniu odwoławczym, jeśli decyzja nie była ostateczna.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUgruntowanie stanowiska, że prawo wglądu do akt administracyjnych przysługuje wyłącznie stronom postępowania głównego, a postępowanie o udostępnienie akt nie służy do weryfikacji kręgu stron.
Dotyczy spraw zakończonych ostateczną decyzją, gdzie wnioskodawca nie był stroną. Nie wyklucza możliwości wznowienia postępowania lub innych środków ochrony praw.
Zagadnienia prawne (2)
Czy podmiot, który nie został uznany za stronę w postępowaniu administracyjnym zakończonym ostateczną decyzją, może domagać się udostępnienia akt tej sprawy po jego zakończeniu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, podmiot, który nie był stroną postępowania głównego, nie może skutecznie domagać się dostępu do akt sprawy po jej zakończeniu, ponieważ postępowanie o udostępnienie akt ma charakter incydentalny i nie służy do weryfikacji kręgu stron.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił incydentalny charakter postępowania o udostępnienie akt, które jest zależne od postępowania głównego. Krąg stron na potrzeby postępowania wpadkowego nie ustala się odrębnie od tego ustalonego w postępowaniu głównym. Podmioty, które uważają, że przysługiwał im status strony, a nie zostali nim uznani, powinny dochodzić swoich praw innymi środkami, np. poprzez wniosek o wznowienie postępowania.
Czy organ administracji ma obowiązek badać interes prawny podmiotu ubiegającego się o udostępnienie akt, jeśli nie został on uznany za stronę postępowania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, organ nie ma obowiązku każdorazowo badać interesu prawnego wnoszącego o udostępnienie akt, jeśli nie został on uznany za stronę postępowania głównego, ponieważ nie jest to postępowanie służące weryfikacji podmiotowego ukształtowania postępowania administracyjnego.
Uzasadnienie
Uznanie, że organ powinien badać interes prawny każdego wnioskodawcy o udostępnienie akt, prowadziłoby do sytuacji, w której postępowanie o udostępnienie akt stawałoby się postępowaniem weryfikującym krąg stron, czemu przepisy art. 73 i 74 K.p.a. nie służą.
Przepisy (10)
Główne
P.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
K.p.a. art. 74 § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Odmowa udostępnienia akt, sporządzenia notatek, kopii lub odpisów, uwierzytelnienia takich kopii i odpisów lub wydania uwierzytelnionych odpisów następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie. Przepis ten ma zastosowanie także wówczas, gdy organ odmawia dostępu do akt z tej przyczyny, że nie uznaje wnioskodawcy za stronę postępowania.
Pomocnicze
K.p.a. art. 73 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Strona ma prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów.
K.p.a. art. 74 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Przepisu art. 73 nie stosuje się do akt sprawy zawierających informacje niejawne o klauzuli tajności "tajne" lub "ściśle tajne", a także do innych akt, które organ administracji publicznej wyłączy ze względu na ważny interes państwowy.
K.p.a. art. 123
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
K.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
K.p.a. art. 8
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
K.p.a. art. 138 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
K.p.a. art. 145 § 4
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
K.p.a. art. 28
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Postępowanie o udostępnienie akt ma charakter incydentalny i zależny od postępowania głównego. • Krąg stron na potrzeby postępowania wpadkowego nie ustala się odrębnie od tego, który organ ustalił na potrzeby postępowania głównego. • Organ administracji nie ma obowiązku każdorazowo badać interesu prawnego wnoszącego o udostępnienie akt, jeśli nie został on uznany za stronę postępowania głównego. • Wnioskodawczyni nie była stroną postępowania zakończonego ostateczną decyzją o pozwoleniu na budowę i nie może skutecznie domagać się dostępu do akt po jego zakończeniu.
Odrzucone argumenty
Zarzuty naruszenia art. 7 i 8 K.p.a. poprzez niezasadne zaniechanie przeprowadzenia pełnego postępowania w kierunku wyjaśnienia zasadności wniosku strony i ograniczenie się do wskazania, że wnioskodawczyni nie była stroną postępowania. • Zarzut naruszenia art. 74 § 2 K.p.a. poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie mimo braku podstaw prawnych i faktycznych. • Zarzut naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. poprzez niezasadne utrzymanie w mocy zaskarżonego postanowienia.
Godne uwagi sformułowania
Postępowanie w sprawie udostępnienia akt ma charakter postępowania incydentalnego i zależnego od owego postępowania "głównego". • Skoro postępowanie w sprawie udostępnienia akt w toku postępowania administracyjnego ma charakter wpadkowy, incydentalny i zależny od postępowania "głównego", to także kręgu stron na potrzeby postępowania wpadkowego nie ustala się odrębnie od tego, który organ ustalił na potrzeby postępowania głównego. • Wgląd do akt sprawy mają tylko podmioty uznane przez organ za stronę toczącego się postępowania, a nie podmioty, które uważają, że im także status strony przysługuje lub przysługiwał (w postępowaniach zakończonych).
Skład orzekający
Jacek Bursa
przewodniczący
Joanna Człowiekowska
członek
Mirosław Bator
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ugruntowanie stanowiska, że prawo wglądu do akt administracyjnych przysługuje wyłącznie stronom postępowania głównego, a postępowanie o udostępnienie akt nie służy do weryfikacji kręgu stron."
Ograniczenia: Dotyczy spraw zakończonych ostateczną decyzją, gdzie wnioskodawca nie był stroną. Nie wyklucza możliwości wznowienia postępowania lub innych środków ochrony praw.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy fundamentalnego prawa strony do dostępu do akt administracyjnych, co jest kluczowe dla przejrzystości postępowań. Wyjaśnia granice tego prawa, szczególnie w kontekście osób, które nie brały udziału w postępowaniu głównym.
“Czy możesz dostać akta sprawy, jeśli nie byłeś jej stroną? Sąd wyjaśnia.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.