II SA/Kr 233/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w KrakowieKraków2024-04-18
NSAochrona środowiskaŚredniawsa
ochrona przyrodyużytek ekologicznyuchwała rady gminyprawo ochrony środowiskagranice administracyjneprawo własnościinteres prawnykontrola sądowaKraków

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę na uchwałę Rady Miasta Krakowa ustanawiającą użytek ekologiczny "Łąki na Klinach", uznając ją za zgodną z prawem i odpowiednio uzasadnioną.

Skarżący kwestionowali uchwałę Rady Miasta Krakowa ustanawiającą użytek ekologiczny "Łąki na Klinach", zarzucając m.in. naruszenie przepisów dotyczących ochrony przyrody, nieprecyzyjne określenie granic oraz brak odpowiednich badań. Sąd administracyjny oddalił skargę, uznając, że uchwała została podjęta zgodnie z prawem, w oparciu o wystarczające materiały przyrodnicze i prawne, a granice użytku zostały prawidłowo określone. Sąd podkreślił, że ochrona środowiska jest wartością konstytucyjną, a ograniczenia prawa własności w tym zakresie są dopuszczalne i proporcjonalne.

Przedmiotem skargi była uchwała Rady Miasta Krakowa ustanawiająca użytek ekologiczny "Łąki na Klinach". Skarżący, właściciele części działki objętej uchwałą, zarzucali jej naruszenie przepisów ustawy o ochronie przyrody, w tym nieprecyzyjne określenie granic użytku, brak badań fauny i flory, użycie nieaktualnych opracowań mapowych oraz nieokreślenie szczególnych celów ochrony. Sąd uznał jednak, że uchwała została podjęta zgodnie z prawem. Wskazał, że granice użytku zostały precyzyjnie określone za pomocą współrzędnych punktów załamania, a uchwała opierała się na szeregu opracowań przyrodniczych, potwierdzających zasadność utworzenia użytku ekologicznego. Sąd podkreślił, że ochrona środowiska jest wartością konstytucyjną, a ograniczenia prawa własności w tym zakresie są dopuszczalne i proporcjonalne, zwłaszcza gdy uwzględniono interes publiczny oraz istniejące ustalenia planu miejscowego. W związku z tym skarga została oddalona.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, uchwała została podjęta zgodnie z prawem. Granice użytku zostały precyzyjnie określone, a uchwała opierała się na wystarczających materiałach przyrodniczych i prawnych.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że granice użytku ekologicznego zostały prawidłowo określone za pomocą współrzędnych punktów załamania, a uchwała opierała się na szeregu opracowań przyrodniczych potwierdzających zasadność jej ustanowienia. Podkreślono, że ochrona środowiska jest wartością konstytucyjną, a ograniczenia prawa własności w tym zakresie są dopuszczalne i proporcjonalne.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (14)

Główne

u.o.p. art. 44

Ustawa o ochronie przyrody

Określa wymogi dotyczące uchwały rady gminy ustanawiającej użytek ekologiczny, w tym nazwę, położenie, cele ochrony, zakazy.

uOchrPrzyr art. 42

Ustawa o ochronie przyrody

Definiuje użytki ekologiczne jako zasługujące na ochronę pozostałości ekosystemów mających znaczenie dla zachowania różnorodności biologicznej.

uOchrPrzyr art. 45 § ust. 1

Ustawa o ochronie przyrody

Wymienia zakazy właściwe dla form ochrony przyrody, które mogą być stosowane w uchwałach.

u.s.g. art. 101 § ust. 1

Ustawa o samorządzie gminnym

Określa prawo do zaskarżania uchwał organów gminy do sądu administracyjnego przez osoby, których interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 3 § § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa zakres kontroli działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne.

p.p.s.a. art. 147 § § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa skutki stwierdzenia nieważności aktu prawa miejscowego przez sąd administracyjny.

p.p.s.a. art. 151

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa skutek oddalenia skargi przez sąd administracyjny.

uOchrPrzyr art. 6 § ust. 1 pkt. 8

Ustawa o ochronie przyrody

Wskazuje, że użytki ekologiczne są formami ochrony przyrody.

uOchrPrzyr art. 113 § ust. 1

Ustawa o ochronie przyrody

Nakłada obowiązek prowadzenia centralnego rejestru form ochrony przyrody.

rozpCentrRejestr art. 2 § ust. 1 pkt. 7

Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 11 września 2012 r. w sprawie centralnego rejestru form ochrony przyrody

Określa sposób opisu granic form ochrony przyrody w postaci wykazu współrzędnych punktów załamania granicy.

k.c. art. 140

Kodeks cywilny

Określa, że prawo własności wykonywane jest w granicach określonych przez ustawy i zasady współżycia społecznego.

Konstytucja RP art. 74 § ust. 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Nakłada na władze publiczne obowiązek zapewnienia bezpieczeństwa ekologicznego obecnemu i przyszłym pokoleniom.

Konstytucja RP art. 31 § ust. 3

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Stanowi, że ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko ze względu na bezpieczeństwo państwa, porządek publiczny, zdrowie, moralność lub wolności i prawa innych osób.

Konstytucja RP art. 5

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Wskazuje na zasadę zrównoważonego rozwoju jako podstawę polityki państwa w zakresie ochrony środowiska.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Uchwała została podjęta zgodnie z prawem, w oparciu o wystarczające materiały przyrodnicze i prawne. Granice użytku ekologicznego zostały prawidłowo określone. Ograniczenia prawa własności są proporcjonalne i uzasadnione ochroną środowiska. Cel ochrony wskazany w uchwale jest wystarczająco precyzyjny.

Odrzucone argumenty

Naruszenie przepisów ustawy o ochronie przyrody. Nieprecyzyjne określenie granic użytku. Brak badań fauny i flory. Użycie nieaktualnych opracowań mapowych. Nieokreślenie szczególnych celów ochrony. Dowolne określenie obszaru tworzonego użytku ekologicznego.

Godne uwagi sformułowania

ochrona środowiska stanowi jedną z podstawowych wartości porządku konstytucyjnego ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko ze względu na bezpieczeństwo państwa, porządek publiczny, zdrowie, moralność lub wolności i prawa innych osób środowisko stanowi wartość konstytucyjną o szczególnym znaczeniu zasada proporcjonalności w realizowaniu podstawowych funkcji państwa prawo własności nie ma charakteru bezwzględnego

Skład orzekający

Sebastian Pietrzyk

przewodniczący sprawozdawca

Paweł Darmoń

sędzia

Małgorzata Łoboz

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Uzasadnienie dopuszczalności i proporcjonalności ograniczeń prawa własności na cele ochrony przyrody, interpretacja przepisów dotyczących ustanawiania użytków ekologicznych oraz wymogów formalnych uchwał rady gminy w tym zakresie."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej i faktycznej ustanowienia użytku ekologicznego na terenie Krakowa, z uwzględnieniem miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy konfliktu między prawem własności a ochroną przyrody, co jest tematem budzącym zainteresowanie. Pokazuje, jak sądy rozstrzygają takie spory, biorąc pod uwagę zarówno interesy prywatne, jak i publiczne.

Własność kontra przyroda: Sąd rozstrzyga spór o użytek ekologiczny "Łąki na Klinach".

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Kr 233/24 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2024-04-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-02-12
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Małgorzata Łoboz
Paweł Darmoń
Sebastian Pietrzyk /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6136 Ochrona przyrody
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne
Ochrona przyrody
Skarżony organ
Rada Miasta
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 1098
art. 44
Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Sebastian Pietrzyk (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Paweł Darmoń Sędzia WSA Małgorzata Łoboz Protokolant: sekretarz sądowy Anna Bubula po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 kwietnia 2024 r. sprawy ze skargi skargi E. S.L z siedzibą w H. i M. W. na uchwałę nr LXXV/2081/21 Rady Miasta Krakowa z dnia 15 grudnia 2021 roku w sprawie ustanowienia użytku ekologicznego "Łąki na Klinach" oddala skargę.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi E. SL z siedzibą w B. oraz M. W. – dalej łącznie jako "Skarżący" reprezentowanych przez pełnomocnika radcę prawnego D. D. jest uchwała nr LXXV/2081/21 Rady Miasta Krakowa z dnia 15 grudnia 2021 r. w sprawie ustanowienia użytku ekologicznego "Łąki na Klinach" (Dz.Urz.Woj.Mał. z 2021 r. poz. 7991) – dalej też jako "uchwała".
Skarżący zaskarżyli przedmiotową uchwałę w części t.j. w odniesieniu do nieruchomości położonej w Krakowie, oznaczonej jako działka nr [...], ob. [...] Kraków Podgórze, dla której Sąd Rejonowy dla Krakowa - Podgórza w Krakowie, IV Wydział Ksiąg Wieczystych, prowadzi księgę wieczystą nr [...]
W skardze podnieśli zarzuty naruszenia
1. art. 2 ust. 1 i ust. 2 w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 8 w zw. z art. 42 w zw. z art. 44 ust. 2 u.o.p. poprzez błąd w subsumpcji i niewłaściwe zastosowanie oraz wadliwą wykładnię poprzez niewłaściwe, nieprecyzyjne i wewnętrznie sprzecznie oznaczenie użytku ekologicznego "Łąki na Klinach", z uwagi na określenie punktów załamania granic (w załączniku nr 2 do uchwały) użytku ekologicznego (Enklawy nr [...]) na terenie działki [...] ob. [...] Kraków-Podgórze, pomimo iż zaskarżona uchwała w § 1 ust. 1 nie ustanowiła użytku ekologicznego na działce nr [...],
2. naruszenie prawa materialnego, a to art. 42, art. 44 ust. 1 i 2 oraz art. 45 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody poprzez wydanie zaskarżonej uchwały, ustanowienie użytku ekologicznego "Łąki na Klinach" na terenie działki nr [...] ob. [...] Kraków-Podgórze oraz wprowadzenie zakazów ujętych w § 3 zaskarżonej uchwały pomimo nieprzeprowadzenia jakichkolwiek badań fauny i flory na tym obszarze oraz użycie nieaktualnych opracowań mapowych, sporządzonych odpowiednio 15 i 6 lat przed datą podjęcia uchwały, a co za tym idzie określenie obszaru tworzonego użytku ekologicznego w sposób dowolny, nie poparty stosownymi materiałami w postaci inwentaryzacji, opinii czy ekspertyz, niezbędnych dla uznania, że dany obszar zasługuje na ochronę oraz dla określenia położenia użytku i ustanowienia katalogu adekwatnych zakazów wskazanych w art. 45 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody,
3. naruszenie prawa materialnego, a to art. 44 ust. 2 ustawy o ochronie przyrody, poprzez zaniechanie wskazania szczególnych celów ochrony obszaru, na którym został ustanowiony użytek ekologiczny i ograniczenie się do ogólnikowego wskazania celów ochrony w §2 zaskarżonej uchwały, które nie mogą zostać uznane za uzasadniające objęcie określonego obszaru użytkiem ekologicznym, a co za tym idzie wprowadzenie określonych zakazów.
Powołując się na powyższe wnieśli o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały w części, to jest w odniesieniu do nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], ob. [...] Kraków Podgórze, dla prowadzona jest księga wieczysta nr [...]
Ponadto wniósł o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego radcy prawnego według norm powszechnie obowiązującego prawa.
W uzasadnieniu skargi wskazano, że Skarżący są współwłaścicielami nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], ob. [...] – przedmiotowa działka powstała z podziału działki nr [...] - Kraków-Podgórze, na której co prawda zgodnie z § 1 ust. 1 zaskarżonej uchwały nie został ustanowiony użytek ekologiczny "Łąki na Klinach", to jednak zgodnie z załącznikiem nr 2 obszar działki nr [...] został objęty wykazem punktów załamania granicy użytku ekologicznego w układzie współrzędnych płaskich prostokątnych 2000 (VII).
Podkreślono, że uchwała o ustanowieniu użytku ekologicznego z założenia ingeruje w wykonywanie prawa własności, a więc nie tylko dotyczy interesu prawnego właściciela nieruchomości, ale także go narusza. W tym zakresie naruszenie interesu prawnego skarżącego zaskarżoną uchwałą nie może budzić wątpliwości, a to ze względu na zakazy wprowadzone na terenie ustanowionego użytku ekologicznego zgodnie z § 3 Uchwały. Treść uchwały, w tym jego załączników w oczywisty sposób są ze sobą wewnętrznie sprzeczne co niestety wpływa na prawa Skarżących. Pomimo, iż na działce nr [...] nie został ustanowiony użytek ekologiczny to fragment tej działki znajduje się w Centralnym Rejestrze Form Ochrony Przyrody.
Uchwałą nr LXXV/2081/21 z dnia 15 grudnia 2021 r. Rada Miasta Krakowa ustanowiła użytek ekologiczny "Łąki na Klinach" o powierzchni 5,82 ha, położony w Krakowie na działkach numer [...], [...] Obr. [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] obr. [...], [...] obr. 69, tak też "§ 1 ust. 1 przedmiotowej uchwały:
"§ 1. 1. Ustanawia się użytek ekologiczny "Łąki na Klinach" o powierzchni 5,82 ha, położony w Krakowie na nieruchomościach oznaczonych jako części działek ewidencyjnych nr: [...],[...] obr. 70, [...], [...], [...], [...], [...], [...] obr. [...], [...] obr. 69Jednostka ewidencyjna K. - Podgórze."
Natomiast obszar i granice użytku zostały określone w załączniku nr 1 do zaskarżonej uchwały, zgodnie z którym użytek ekologiczny został podzielony na sześć enklaw. W przedmiotowym załączniku obszar Enklawy nr [...] został ustanowiony między innymi na działce nr [...] tj. działce z podziału której powstała działka nr [...] ob. [...] Kraków-Podgórze (należąca do Skarżących) oraz działka nr [...]. Z uwagi, iż Załącznik nr 1 został opracowany na nieaktualnej mapie tj. na mapie, na której nie został ujawniony podział działki [...], bazując na jego treści nie da się ustalić jednoznacznie gdzie przebiega granica Enklawy nr [...].
Podkreślono, że zgodnie z § 1.1 zaskarżonej uchwały użytek ekologiczny został ustanowiony tylko na jednej działce powstałej z podziału działki nr [...], tj. na działce nr [...], a zatem należy przypuszczać, że na działce nr [...] użytek nie został ustanowiony. Niemniej jednak z niewiadomego względu w wykazie współrzędnych punktów załamania granicy użytku ekologicznego w układzie współrzędnych płaskich prostokątnych 2000 (VII) (załącznik nr 2 do zaskarżonej uchwały) znalazły się współrzędne, które znajdują się również na działce nr [...].
W stosunku do nieruchomości skarżących, zaskarżona uchwała została podjęta z rażącym naruszeniem prawa, a co za tym idzie winna zostać uznana w tym zakresie za nieważną.
Skarżący podnieśli, że uchwała narusza art. 44 ust. ust. 2 ustawy o ochronie przyrody, albowiem z jej treści nie da się jednoznacznie i bez żadnych wątpliwości ustalić granic użytku ekologicznego.
Zgodnie z zaskarżoną uchwałą użytek ekologiczny o pow. 5,82 ha, położony w Krakowie został ustanowiony na część działek ewidencyjnych nr: [...], [...] obr. [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] obr. 86, [...] obr. 69 jednostka ewidencyjna Kraków - Podgórze. Uchwała wymienia enumeratywnie wszystkie numery działek na jakich użytek został ustanowiony. Warto podkreślić, iż dokładnie takie same stanowisko prezentowała Rada Miasta Krakowa. W uzasadnieniu do wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 23 czerwca 2022 r., sygn. akt II SA/Kr 480/22, przedmiotem którego było rozstrzygnięcie skargi na uchwałę nr LXXV/2081/21 Rady Miasta Krakowa z dnia 15 grudnia 2021 r. w sprawie ustanowienia użytku ekologicznego "Łąki na Klinach", zostało zacytowane stanowisko organu i tak zgodnie z tym stanowiskiem "W treści uchwały w sprawie ustanowienia użytku ekologicznego “Łąki na Klinach" wymienione zostały numery ewidencyjne wszystkich działek wchodzących w skład użytku ekologicznego" (por. uzasadnienie do wyroku WSA w Krakowie z dnia 23 czerwca 2022 roku, sygn. II SA/Kr 480/22).
Powyższe niewątpliwie zatem potwierdza, iż intencją Organu było ustanowienie użytku ekologicznego "Łąki na Klinach" tylko i wyłącznie na działkach wymienionych w § 1 ust. 1 zaskarżonej uchwały. Biorąc zatem pod uwagę powyższe organ nie ustanowił użytku ekologicznego na działce nr [...], należącej do skarżących.
Zgodnie z § 1 ust. 2 zaskarżonej uchwały obszar i granice użytku ekologicznego powinny być również określone w załączniku nr 1. Niemniej jednak na przedmiotowym załączniku nie został uwzględniony podział działki nr [...], bazując zatem na przedmiotowym załączniku nie da się ustalić czy Enklawa nr [...] obejmuje swoim zakresem działkę nr [...], czy też swoim zakres obejmuje jedynie działkę nr [...], a granica Enklawy nr [...] biegnie wzdłuż granicy tych działek.
Pomimo, iż intencje organu oraz położenie ustanowionego użytku ekologicznego "Łąki na Klinach" nie powinny zatem budzi wątpliwości to Organ z niewiadomego względu postanowił w załączniku nr 2 do uchwały tj. na wykazie współrzędnych punktów załamania granicy użytku ekologicznego w układzie współrzędnych płaskich prostokątnych 2000 (VII) określić punkty załamania granic sprzecznie z zapisami § 1 ust. 1 zaskarżonej uchwały.
W ocenie skarżących powyższe w sposób jednoznaczny potwierdza, iż zaskarżona uchwała jest wewnętrznie sprzeczna. Wykaz współrzędnych punktów załamania granicy użytku ekologicznego w układzie współrzędnych płaskich prostokątnych przewidziany w załączniku nr 2 nie odpowiada bowiem wykazowi działek na których został ustanowiony użytek ekologiczny.
Co więcej hipotetycznie zakładając, że użytek ekologiczny został również ustanowiony na fragmencie działki nr [...] to w ocenie Skarżących zaskarżona uchwała mimo wszystko narusza art. 44 ust. 2 ustawy o ochronie przyrody. Co do zasady przyjmuje się, za dopuszczalne określenie granic użytku ekologicznego według współrzędnych to niemniej Jednak powinno to być zrobiony w taki sposób aby każdy obywatel miał możliwość Jednoznacznego i prostego ustalenia czy na Jego działce taki użytek obwiązuję. W ocenie Skarżących treść załącznika nr 2 nie odpowiada zatem prawu.
Ponadto – jak zarzucono w skardze – zaskarżona uchwała została uchwalona w sposób nieprawidłowy.
Pierwotny projekt uchwały Rady Miasta Krakowa w sprawie ustanowienia użytku ekologicznego "Łąki na Klinach" autorstwa Komisji Planowania Przestrzennego i Ochrony Środowiska Rady Miasta Krakowa, opatrzony numerem 1975, złożony został dnia 19 maja 2021 r. i zgodnie z § 1 ust 1 projektu uchwały obejmował nieruchomości oznaczone Jako działki ewidencyjne nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] oraz [...] położone w ob. [...] Kraków - Podgórze. Pierwotny projekt uchwały nie przewidywał więc ustanowienia użytku ekologicznego na działce nr [...] (po podziału, której powstała działka nr [...]) należącej uprzednio do skarżących. Podobnie uzasadnienie projektu, wskazujące na potrzebę ochrony konkretnych gatunków roślin i zwierząt na terenach objętych planowanym użytkiem ekologicznym, nie przewidywało konieczności objęcia tej działki ochroną, pomimo iż pierwotnie użytek ekologiczny miał rozciągać się na powierzchni aż 16,25 ha (ostatecznie doszło do jego zredukowania do 5,82 ha).
W toku prac nad wspomnianym projektem uchwały, poprawki zostały zaproponowane przez grupę radnych J. S. P., M. S. oraz Ł. M., a także przez grupę radnych G. S., W. P., J. B. oraz A. M., która została wprowadzona do projektu jako autopoprawka Komisji Planowania Przestrzennego i Ochrony Środowiska Rady Miasta Krakowa. W głosowaniu dnia 15 grudnia 2021 r. Rada Miasta Krakowa odrzuciła pierwszą ze wspomnianych poprawek, a druk nr 1975 został przyjęty w brzmieniu nadanym mu autopoprawką.
Poprawka grupy radnych G. S., W. P., J. B. oraz A. M. przewidywała zmniejszenie powierzchni użytku ekologicznego do 5,82 ha oraz modyfikację miejsca jego położenia. Uzasadnienie zaproponowanej poprawki wskazywało na dezaktualizację "Inwentaryzacji przyrodniczej projektowanego użytku ekologicznego "Łąki na Klinach", jako dokumentu powstałego w latach 2019-2020. Do wyznaczenia nowych enklaw wykorzystano opracowania mapowe "Mapa roślinności rzeczywistej Miasta Krakowa i wyznaczenie obszarów przyrodniczo najcenniejszych, niezbędnych dla zachowania równowagi ekosystemu miasta" oraz "Mapa roślinności rzeczywistej Krakowa". Wskazując na poszczególne, chronione gatunki roślin, autorzy poprawki powołali się na opracowanie z 2016 r. pn. "Kierunki zarządzania terenami zieleni w Krakowie na lata 2019-2030, Aneks II, Rozdział 1.1.5. Proponowany użytek ekologiczny "Łąki na Klinach". W dalszej części uzasadnienia projektu autorzy wskazywali ponadto na badania aktualizacyjne przeprowadzone przez mgr inż. R. W. oraz mgr A. P..
Skarżący akcentują przy tym, że Lokalizacja enklawy nr [...] użytku ekologicznego wynikająca z treści autopoprawki do projektu uchwały Rady Miasta Krakowa oraz przyjęta jako ostateczna treść uchwały, nie została oparta o materiały wskazane w uzasadnieniu zarówno pierwotnego projektu uchwały, jak i wspomnianej autopoprawki. Materiały te dotyczyły bowiem innej części krakowskich K. i nie mogą uzasadniać przyjętych przez Radę Miasta: obszaru użytku ekologicznego, kształtu jego granic, a w szczególności - ustanowionych zakazów, ustalonych w §3 Uchwały. Z kolei opracowania mapowe, a to sporządzone przez [...] oraz w ramach projektu MonitAir, pochodzą odpowiednio z lat 2006-2007 oraz 2016 i nie mogą służyć za podstawy do ustanowienia użytku ekologicznego, jako materiał zdezaktualizowany. Należy podkreślić, iż w treści uzasadnienia autopoprawki jej autorzy zauważają nieaktualność "Inwentaryzacji przyrodniczej jako dokumentu sporządzonego w latach 2019-2020, jednak nie dostrzegli jej w zakresie opracowań mapowych z lat 2006-2007 oraz 2016, pomimo iż zostały sporządzone odpowiednio niemal 15 oraz 6 lat przed datą uchwalenia zaskarżonego aktu.
W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, iż wprawdzie organ posiada swobodę w wydaniu aktu prawa miejscowego, jednakże swoboda nie może stanowić dowolności. Ze względu na wprowadzane ograniczenia, ingerujące w prawo własności nieruchomości objętych użytkiem ekologicznym, by organ nie popadł w dowolność, winien przed wydaniem aktu zgromadzić stosowne materiały, pozwalające na szczegółowe wyznaczenie granic obszaru ochrony przyrody a także pozwalające na odpowiedni dobór zakazów wskazanych w art. 45 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody. Materiały wykonane wiele lat temu mogą tylko w znikomym stopniu być przydatne dla tego celu, zaś brak materiałów badawczych, na podstawie których organ mógłby wydać zaskarżony akt powoduje, iż do jego podjęcia doszło w sposób dowolny, a przez to rażąco naruszający art. 44 ust. 1 i 2 oraz art. 45 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody (por. uzasadnienie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 28 września 2010 r., sygn. akt II SA/Ol 451/10).
Ponadto Skarżący podnoszą, że z treści art. 44 ust. 2 ustawy o ochronie przyrody ustawodawca wyraźnie wskazuje na obligatoryjne (poprzez użycie czasownika "określa") elementy konstrukcyjne uchwały rady gminy o ustanowieniu użytku ekologicznego, przewidując między nimi konieczność określenia szczególnych celów ochrony. Biorąc pod uwagę charakter uchwały o ustanowieniu użytku ekologicznego, jako aktu wprowadzającego daleko idące ograniczenia w dysponowaniu nieruchomościami objętymi zasięgiem obowiązywania tego aktu, dla zachowania wymogu określenia celów ochrony w sposób szczególny, jako wszak decydujących o doborze określonych zakazów z katalogu wskazanego w art. 45 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody, organ nie może zaprzestać na jedynie ogólnikowym wskazaniu celów, dla których podejmuje określoną uchwałę. Paragraf 2 zaskarżonej uchwały wskazuje, iż celem ustanowienia użytku ekologicznego "Łąki na Klinach" jest "zachowanie ekosystemu lądowego oraz zbiorowisk zaroślowych, szuwarowych i drzewostanów stanowiących siedlisko i ostoję chronionych gatunków roślin i zwierząt". Nie sposób uznać, aby posłużenie się przez organ sformułowaniami na tak wysokim poziomie ogólności spełniało wymóg określenia w treści aktu szczególnych celów ochrony. Wszak już z samej treści ustawy o ochronie przyrody wynika, iż celem ochrony przyrody in genere jest utrzymanie procesów ekologicznych i stabilności ekosystemów (art. 2 ust. 2 pkt 1) oraz zapewnienie ciągłości istnienia gatunków roślin, zwierząt i grzybów, wraz z ich siedliskami przez ich utrzymywanie lub przywracanie do właściwego stanu ochrony (art. 2 ust. 2 pkt 4). Skoro więc stanowi to zasadniczy cel ustanawiania każdego użytku ekologicznego, nie sposób uznać by jednocześnie stanowiło szczególny cel ochrony, dla którego ustanawia się użytek ekologiczny "Łąki na Klinach".
Organ zaniechał wskazania chociażby konkretnych gatunków roślin i zwierząt, których siedlisko i ostoję stanowi ekosystem lądowy oraz zbiorowiska zaroślowe, szuwarowe i drzewostany znajdujące się na obszarze obowiązywania aktu. W związku z powyższym, niezależnie od wyżej wskazanych uchybień, uchwała podjęta została z naruszeniem art. 44 ust. 2 ustawy o ochronie przyrody.
W odpowiedzi na skargę Gmina Miejska Kraków wniosła o oddalenie skargi w całości z racji jej bezzasadności.
Przedstawiono procedurę sporządzania uchwały, a także ustosunkowano się do podniesionych zarzutów. W uzasadnieniu wskazano ponadto, że tereny nieruchomości Skarżących objęte są ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego "Kliny Południe" - uchwała Nr LXVI/849/09 Rady Miasta Krakowa z dnia 18 marca 2009 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru "Kliny Południe" w Krakowie ogłoszona w Dzienniku Urzędowym Województwa Małopolskiego z 2009 r, Nr 189, poz. 1336. Plan obowiązuje od 17 maja 2009 r. W toku procedury planistycznej sporządzone zostały wymagane przepisami opracowanie ekofizjograficzne podstawowe (lipiec 2007 r.) oraz prognoza oddziaływania na środowisko ustaleń planu (kwiecień 2008 r.). M.in. w oparciu o te opracowania dla części nieruchomości Skarżącej ustalono przeznaczenie pod teren zieleni ochronnej oraz cieku wodnego, a ponadto wskazano orientacyjne lokalizacje stanowisk roślin chronionych. W prognozie wskazano, że miejsce występowania roślin chronionych włączono w projekcie planu głównie w tereny zieleni, jednakże ustalenia planu w tym zakresie są wytyczną i zobowiązaniem dla inwestorów! projektantów na etapie wykonywania dokumentacji projektowych dla zagospodarowania poszczególnych terenów, na których występują stanowiska roślin chronionych (karty akt 324,329-331,335-340)
Część użytku ekologicznego stanowiącego enklawę nr [...] zajmuje fragmenty nieruchomości Skarżącej (część działki nr [...] obr. [...] Podgórze), przy czym należy podkreślić, że część ta w całości przeznaczona została w planie miejscowym pod zieleń ochronną oraz ciek wodny (ZWS.12) - Enklawa nr [...] w części objętej skargą w ogóle nie wykracza na tereny przeznaczone w planie miejscowym pod zabudowę (karty akt 349-351,347,344,345).
Dla terenu [...] ustalono podstawowe przeznaczenie na zieleń stanowiącą obudowę biologiczną wód powierzchniowych śródlądowych oraz rowów stanowiących urządzenia wodne. W terenie tym obowiązuje ochrona stanowisk roślin chronionych zgodnie z przepisami odrębnymi.
Niewielki fragment działki nr [...] obr. [...] Podgórze objęty ochroną w formie użytku ekologicznego "Łąki na Klinach" stanowi więc niewątpliwie zasługujące na ochronę pozostałości ekosystemów mających znaczenie dla zachowania różnorodności biologicznej. Już w 2009 r. w odniesieniu do tego terenu wskazywano na występowanie stanowiska roślin chronionych.
Biorąc powyższe pod uwagę ograniczenia wynikające z obowiązującego od wielu lat planu miejscowego ewentualne ograniczenia wprowadzone na terenie ustanowionego użytku ekologicznego nie rzutują w żaden istotny sposób na możliwości zainwestowania przedmiotowej działki.
Tereny objęte ochroną w formie użytku ekologicznego "Łąki na Klinach" stanowią zasługujące na ochronę pozostałości ekosystemów mających znaczenie dla zachowania różnorodności biologicznej.
W 2008 r. łąki na Klinach, w tym przedmiotowe działki, były przedmiotem badań w związku z tworzeniem w Polsce Europejskiej Sieci Natura 2000. W opracowaniu "Ocena możliwości utrzymania we właściwym stanie ochrony siedlisk i gatunków na terenie Miasta Krakowa w proponowanych obszarach Natura 2000" -(red.) prof. dr hab. inż. Mirosław Kasperczyk - 2008 r., łąki na Klinach były jednym z dziewięciu obszarów na terenie Krakowa proponowanych do ochrony w formie Natura 2000 (k. 307-310).
Ostatecznie obszar ten nie został uznany za obszar Natura 2000 z uwagi na zagrożenie jakie stwarzało wkraczające budownictwo mieszkaniowe, skutkujące sukcesywnym przekształcaniem zbiorowisk roślinnych m. in z uwagi na zmianę stosunków wodnych i uwilgotnienia gleb.
Gmina nie podzieliła zarzutu naruszenia przez uchwałę prawa z uwagi na niewystępowanie na terenie Skarżącej objętym użytkiem ekologicznym elementów przyrodniczych, czy też nieprzeprowadzenie specjalistycznych ekspertyz. Obowiązujące przepisy prawa nie przewidują dla uchwały ustanawiającej użytek ekologiczny konieczności przeprowadzenia sformalizowanego postępowania dowodowego. W toku procesu uchwałodawczego zainicjowanego na sesji 27 stycznia 2021 r. wykorzystano szereg (przywołanych powyżej, włączonych do akt) opracowań specjalistycznych i przyrodniczych, które prawidłowo i w wystarczający sposób dokumentują podstawy do podjęcia uchwały w stosunku do nieruchomości Skarżącej. Podjęcie uchwały poprzedzone było również szerokimi dyskusjami w gronie specjalistów, właścicieli oraz mieszkańców.
Z uwagi na wskazaną powyżej tożsamość terenu działki nr [...] obr. [...] Podgórze wyłączonego spod zabudowy na podstawie obowiązującego planu miejscowego z ustanowionym na części tej działki użytkiem nie jest uzasadniony zarzut uniemożliwienia realizacji przeznaczenia określonego w miejscowym planie. Wyznaczone enklawy użytku ekologicznego w odniesieniu do nieruchomości Skarżących de facto nie wprowadzają żadnych zmian na tyle istotnych w stosunku do ustaleń miejscowego planu, żeby mówić, iż dopiero objęcie ochroną na gruncie ustawy o ochronie przyrody spowodowało zmianę sytuacji Skarżących. Nie można również pominąć okoliczności, że w chwili nabywania przez Skarżącą działek obowiązywał już plan miejscowy, który aktualnie kwestionowaną cześć nieruchomości wyłączał spod zabudowy z uwagi na uwarunkowania środowiskowe, a ponadto szeroko dyskutowane publicznie były już kwestie objęcia terenów na Klinach szerszą ochroną środowiskową.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.
Zgodnie z dyspozycją art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, przy czym na podstawie art. 3 § 2 pkt 5 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej.
Sąd uwzględniając skargę na akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5, stwierdza nieważność aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności (art. 147 § 1 p.p.s.a.).
Sąd dokonuje zatem kontroli legalności aktów prawa miejscowego pod względem ich zgodności z prawem, jak i zachowania przez organy planistyczne przepisów postępowania. Sąd nie ocenia celowości podjętych przez organ rozwiązań. Przepisy te korespondują z art. 91 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 1372 ze zm., dalej "u.s.g."), który przewiduje, że uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne.
Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest uchwała nr LXXV/2081/21 Rady Miasta Krakowa z dnia 15 grudnia 2021 r. w sprawie ustanowienia użytku ekologicznego "Łąki na Klinach" (Dz.Urz.Woj.Mał. z 2021 r. poz. 7991).
Zgodnie z art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 roku o samorządzie gminnym (t.j. Dz. U. z 2022, poz. 559 ze zm. – dalej też jako "u.s.g.") każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem, podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego.
Skarga składana w trybie art. 101 ust. 1 u.s.g. nie ma charakteru actio popularis, zatem do jej wniesienia nie legitymuje sama sprzeczność z prawem zaskarżonej uchwały, lecz konieczne jest wykazanie związku między sferą indywidualnych praw i obowiązków podmiotu skarżącego a kwestionowanym aktem, skutkującym naruszeniem jego interesu prawnego. Legitymacja do wniesienia skargi na plan miejscowy do sądu administracyjnego przysługuje nie temu, kto ma w tym interes prawny, ale temu, czyj interes prawny został naruszony zaskarżonym rozstrzygnięciem, przy czym naruszenie interesu prawnego podmiotu wnoszącego skargę musi mieć charakter bezpośredni, zindywidualizowany, obiektywny i realny, a na skarżącym ciąży obowiązek wykazania związku pomiędzy zaskarżoną uchwałą a jego indywidualną sytuacją prawną (por. np. uzasadnienia wyroków NSA: z dnia 17 października 2017 roku, sygn. II OSK 2559/16, z dnia 14 lutego 2019 roku, sygn. II OSK 64/17).
Na gruncie niniejszej sprawy Skarżący wywodzą swój interes prawny z prawa własności nieruchomości, składającej się z działki nr [...], ob. [...] – przedmiotowa działka powstała z podziału działki nr [...] - Kraków-Podgórze.
Skarżący upatrują naruszenia ich interesu prawnego w wynikającym z zaskarżonej uchwały nieuzasadnionym ograniczeniu uprawnień w wykonywaniu przysługującego im prawa własności, w tym możliwości planowanych przez niego inwestycji.
Wobec tego należy uznać, że Skarżący wykazał, że doszło do naruszenia ich interesu prawnego lub uprawnienia zaskarżoną uchwałą i są oni legitymowani do wniesienia skargi na wskazaną uchwałę.
W kontekście natomiast wykazanego naruszenia interesu prawnego, odnosząc się do reguł obowiązujących przy rozpatrywaniu skarg na uchwały dotyczące planów miejscowych, należy zaznaczyć, że wykazanie przez skarżącego naruszenia jego interesu prawnego jest nie tylko warunkiem skutecznego wniesienia skargi w trybie art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, ale też determinuje zakres merytorycznej kontroli zaskarżonego aktu. Rozstrzyganie przez Sąd dotyczy bowiem tych części planu miejscowego, których ustalenia pozostają w związku z indywidualnym interesem skarżącego i powodują dla niego następstwa w postaci ograniczenia bądź pozbawienia konkretnych uprawnień właścicielskich do danej nieruchomości.
Oznacza to, że przedmiotem badania pod względem zgodności z prawem jest cała uchwała w sprawie planu, jednakże w przypadku stwierdzenia naruszenia zasad sporządzania planu lub istotnego trybu sporządzania planu, sąd może orzec o stwierdzeniu nieważności uchwały, ale tylko w części wyznaczonej granicami interesu prawnego skarżącego. Jeśli zatem skarżący wywodzi swój interes z prawa własności nieruchomości – jak ma to miejsce na gruncie niniejszej sprawy – to stwierdzenie nieważności tego planu powinno nastąpić tylko w odniesieniu do części tego planu dotyczącej tych nieruchomości. Przyjęcie poglądu, że w sytuacji zaskarżenia uchwały w sprawie miejscowego planu w trybie art. 101 ust. 1 u.s.g., sąd może stwierdzić nieważność całej uchwały, niezależnie od tego, czy stwierdzone naruszenia odnoszą się do całości planu, czy tylko części, która odnosi się do nieruchomości skarżącego, prowadzi w efekcie do wypaczenia istoty skargi z art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 roku o samorządzie gminnym (dalej tez jako "u.s.g."), gdyż skarga taka staje się w efekcie narzędziem do eliminowania z obrotu prawnego uchwał w całości, bez względu na to, czy stwierdzone naruszenia przy jej procedowaniu miały jakikolwiek wpływ na interes prawny skarżącego. Przez to nie różni się ona niczym od skargi organu nadzoru składanej w trybie art. 93 ust. 1 u.s.g., której celem jest wyeliminowanie z obrotu sprzecznej z prawem uchwały organu samorządu (por. np. uzasadnienia do wyroków NSA: z dnia 5 czerwca 2014 roku, sygn. II OSK 117/13, z dnia 24 listopada 2016, sygn. II OSK 1565/16, z dnia 18 czerwca 2020, sygn. II OSK 334/20).
Skarga nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Tytułem wstępu należy wskazać, że ustawa określa użytki ekologiczne jako zasługujące na ochronę pozostałości ekosystemów mających znaczenie dla zachowania różnorodności biologicznej - naturalne zbiorniki wodne, śródpolne i śródleśne oczka wodne, kępy drzew i krzewów, bagna, torfowiska, wydmy, płaty nieużytkowanej roślinności, starorzecza, wychodnie skalne, skarpy, kamieńce, siedliska przyrodnicze oraz stanowiska rzadkich lub chronionych gatunków roślin, zwierząt i grzybów, ich ostoje oraz miejsca rozmnażania lub miejsca sezonowego przebywania (por. art. 42 uOchrPrzyr). Przyjmuje się, że ta forma stanowi odpowiedź na zapotrzebowanie ochrony elementów przyrody cechujących się dużą różnorodnością i w najbardziej generalnym ujęciu obejmuje rozmaite "osobliwości przyrodnicze, jak bogate florystycznie zbiorowiska roślinne lub zawierające rośliny chronione ekosystemów trawiastych, leśnych lub zaroślowych stanowiące schronienia i korytarze dla zwierząt dziko żyjących" (por. J. Chmielewski, Obiektowe formy ochrony przyrody w gminach – aspekty prawne, ST z 2014 roku, nr 9, s. 31; S. Jagła, Użytki ekologiczne w terenach górskich, w: S. Jagła (red.), Użytki ekologiczne w środowisku przyrodniczym. Konferencja naukowa, Żywiec–Moszczanica, 21–22 maja 2002 r., Falenty 2002, s. 47).
Zaskarżona uchwała stanowi akt prawa miejscowego. Jakkolwiek z art. 44 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 roku o ochronie przyrody (t.j. Dz. U. z 2021 roku, poz. 1098) – dalej jako "uOchrPrzyr" nie wynika, jaki charakter ma uchwała ustanawiająca użytek ekologiczny, to jednakże jak wskazuje się w orzecznictwie, "uchwałę o utworzeniu zespołu przyrodniczo-krajobrazowego, która podejmowana jest przez radę gminy na podstawie art. 44 ust. 1 uOchrPrzyr, zaliczyć należy do aktu prawa miejscowego. Zawiera ona bowiem normy prawne o charakterze generalnym i abstrakcyjnym i nie jest skierowana do indywidualnie określonego adresata. Zawarte w niej postanowienia muszą być brane pod uwagę przez organy administracji przy wydawaniu decyzji rozstrzygających kwestie związane z zagospodarowaniem terenu objętego uchwałą (por. np. uzasadnienie do wyroku NSA z dnia 30 lipca 2010 r., sygn. II OSK 1053/10 – pogląd ten zachowuje aktualność również w odniesieniu do użytku ekologicznego; por. też K. Gruszecki komentarz do art. 44 uOchrPrzyr teza 1 [w:] Gruszecki Krzysztof, Ustawa o ochronie przyrody. Komentarz, wyd. VI, WKP 2024).
Procedura sporządzania zaskarżonej uchwały przebiegała następująco.
Ustanowienie użytku ekologicznego "Łąki na Klinach" było przedmiotem obrad na LII Sesji Rady Miasta Krakowa 27 stycznia 2021 r. - karta akt: 2-11,14 (wyciąg ze stenogramu LII sesji z 27 stycznia 2021 r., strona 5 protokołu z sesji).
W rezultacie został powołany Zespół ds. użytku ekologicznego na os. Kliny przy Komisji Planowania Przestrzennego i Ochrony Środowiska Rady Miasta Krakowa. Zadaniem Zespołu było m.in. wyznaczenie granic użytku ekologicznego na Klinach. W celu ustalenia granic użytku ekologicznego Zespół analizował szczegółowo wszelkie uwarunkowania zarówno przyrodnicze, prawne oraz ekonomiczne. Przedstawiciele komórek organizacyjnych Urzędu Miasta Krakowa uczestniczyli w pracach Zespołu wyjaśniając wszelkie zagadnienia merytoryczne oraz prawne dotyczące analizowanego terenu.
Rezultatem prac Zespołu był projekt Komisji Planowania Przestrzennego i Ochrony Środowiska Rady Miasta Krakowa - druk nr 1975, który został złożony w Kancelarii Rady Miasta Krakowa w dniu 19 maja 2021 r.
Projekt uchwały uzyskał pozytywną opinię prawną w dniu 25 maja 2021 r.
Do projektu grupy radnych zgłosiły dwie poprawki:
1. w dniu 11 czerwca 2021 r. - poprawka nr 1,
2. w dniu 5 października 2021 r. - poprawka nr 2.
Poprawka nr 2 w dniu 6 października 2021 r. została wprowadzona jako autopoprawka Komisji Planowania Przestrzennego i Ochrony Środowiska Rady Miasta Krakowa.
Prezydent Miasta Krakowa wyraził negatywne stanowisko w sprawie pierwotnego projektu uchwały - opinia nr 66/2021 z 8 czerwca 2021 r. oraz w sprawie poprawki nr 1 - opinia nr 87/2021 z 5 lipca 2021 r. Brak jest opinii Prezydenta Miasta Krakowa w sprawie poprawki nr 2 / autopoprawki.
W dniu 21 maja 2021 r. Przewodniczący Rady Miasta Krakowa wystąpił do Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Krakowie o uzgodnienie projektu zgodnie z art. 44 ust. 3a u.o.p.
Ponowne wystąpienia do Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Krakowie w związku z wpływem poprawki nr 1 skierowano 15 czerwca 2021 r., a następnie 14 października 2021 r. wystąpiono o uzgodnienie projektu uchwały wraz z autopoprawką obejmującą poprawkę nr 2.
Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w Krakowie nie wyraził stanowiska na żadne z powyższych wystąpień, a wskazał jedynie, że przedmiotowy projekt należy uznać za uzgodniony.
Stanowisko w sprawie projektu wyraziła także Rada Dzielnicy X Swoszowice: pismo z 22 czerwca 2021 r. oraz nr XXXVI/373/2021 z 29 września 2021 r.
Projekt uchwały był przedmiotem obrad Krakowskiej Rady Działalności Pożytku Publicznego, która wyraziła negatywną opinię 24 czerwca 2021 r. oraz Komisji Dialogu Obywatelskiego ds. Środowiska, która wyraziła swoją opinię 6 lipca 2021 r. w formie uchwały nr 10/2021, a następnie 13 grudnia 2021 r.
Projekt uchwały podlegał również konsultacjom społecznym, które odbyły się w dniach od 18 czerwca do 9 lipca 2021 r.
Pierwsze czytanie projektu odbyło się na sesji 25 sierpnia 2021 r. Na sesji przyjęto wniosek o rozpatrzenie projektu uchwały w trybie II czytań.
Drugie czytanie wyznaczono pierwotnie na LXVIII sesję Rady Miasta Krakowa 6 października 2021 r., jednakże z uwagi na zgłoszenie poprawki nr 2, która następnie została przyjęta przez wnioskodawcę jako autopoprawka przegłosowany został wniosek o odesłanie projektu uchwały do Komisji Planowania Przestrzennego i Ochrony Środowiska RMK. Przed drugim czytaniem dokonano uzgodnienia z Regionalnym Dyrektorem Ochrony Środowiska w Krakowie projektu wraz z autopoprawką.
Drugie czytanie projektu odbyło się na sesji 15 grudnia 2021 r. Rada w głosowaniu przyjęła uchwałę nr LXXV/2081/21 wraz z autopoprawką.
Badając zgodność tego aktu prawa miejscowego z prawem na podstawie art. 90 ust. 1 u.s.g. Wojewoda nie stwierdził nieważności uchwały. Uchwała została opublikowana w dniu 23 grudnia 2021 r. w Dzienniku Urzędowym Województwa Małopolskiego pod pozycją nr 7991.
Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska zatwierdził informację o użytku ekologicznym w Centralnym Rejestrze Form Ochrony Przyrody prowadzonym na podstawie art. 113 ust. 1 uOchrPrzyr.
Odnosząc się do podniesionych w skardze zarzutów, należy wskazać, że zgodnie z § 1 uchwały:
"§ 1. 1. Ustanawia się użytek ekologiczny "Łąki na Klinach" o powierzchni 5,82 ha, położony w Krakowie na nieruchomościach oznaczonych jako części działek ewidencyjnych nr: [...], [...] obr. [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] obr. [...], [...] obr. [...] jednostka ewidencyjna Kraków - Podgórze.
2. Obszar i granice użytku określa załącznik nr 1 do uchwały.
3. Wykaz współrzędnych punktów załamania granicy użytku ekologicznego w układzie współrzędnych płaskich prostokątnych 2000 (VII) stanowi załącznik nr 2 do uchwały."
Jak wynika z treści § 1 obszar i granice użytku zostały opisane na trzy sposoby. Z jednej strony posłużono się metodą opisową, to jest wskazano numery działek, na których ustanowiono użytek, z drugiej natomiast odpowiednio w załączniku nr 1 i załączniku nr 2 określono granice użytku na mapie, a ponadto powołano współrzędne punktów załamania granicy użytku ekologicznego w układzie współrzędnych płaskich prostokątnych 2000 (VII).
Przy tym ten ostatni sposób najprecyzyjniej opisuje rzeczywiste granice oraz obszar użytku ekologicznego.
Analiza zapisu § 1 zaskarżonej uchwały nie budzi przy tym wątpliwości, że opis granic ustanowionego w tej uchwale użytku nie jest wyczerpany w § 1 ust 1 – co akcentują Skarżący, lecz jest – jak wynika z treści § 1 ust. 2 i ust. 3 – określony w załączniku nr 1 oraz załączniku nr 2. Przy tym trzeba wyraźnie podkreślić, że nie ma żadnej sprzeczności między poszczególnymi ustępami zawartymi w § 1. Nie zmienia tego wniosku nawet fakt, przywołany również w odpowiedzi na skargę złożonej przez Gminę, z której wynika, że omyłkowo nie zawarto w § 1 ust. 1 wszystkich numerów działek, które są objęte uchwała. Jakkolwiek okoliczność ta – to znaczny pominięcie niektórych numerów działek w ust. 1 stanowi pewne naruszenie, to jednak waga tego naruszenia nie jest tak istotna, aby można było uznać, że skutkować ma to stwierdzeniem nieważności zaskarżonej uchwały.
Ponadto z treści zapisów ust. 2 i ust. 3 w sposób niebudzący wątpliwości wynika, jakie są rzeczywiste granice użytku i jaki w związku z tym jest jego obszar.
Z treści załącznika na 1 wyraźnie wynika przy tym, że wyznaczona Enklawa nr [...] obejmuje część działki nr [...]. Okoliczność, że nie uwzględniono dokonanego podziału nieruchomości nie ma tutaj istotnego znaczenia. Na poziomie bowiem charakterystyki przestrzennej użytku ekologicznego nie budzi wątpliwości, która część działki nr [...] została objęta użytkiem, co wynika zarówno z załącznika nr 1 jak i załącznika nr 2. Dzięki temu możliwe jest precyzyjne ustalenie, gdzie dokładnie przebiega granica Enklawy nr [...].
Co do szczegółowego opisania przebiegu granic poszczególnych enklaw określony, to został on opisanych za pomocą współrzędnych punktów jej załamania w układach współrzędnych stosowanych w ramach państwowego systemu odniesień przestrzennych.
Należy zwrócić uwagę, że zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt. 8 uOchrPrzyr formami ochrony przyrody są użytki ekologiczne.
Zgodnie z art. 42 uOchrPrzyr użytkami ekologicznymi są zasługujące na ochronę pozostałości ekosystemów mających znaczenie dla zachowania różnorodności biologicznej - naturalne zbiorniki wodne, śródpolne i śródleśne oczka wodne, kępy drzew i krzewów, bagna, torfowiska, wydmy, płaty nieużytkowanej roślinności, starorzecza, wychodnie skalne, skarpy, kamieńce, siedliska przyrodnicze oraz stanowiska rzadkich lub chronionych gatunków roślin, zwierząt i grzybów, ich ostoje oraz miejsca rozmnażania lub miejsca sezonowego przebywania.
W myśl natomiast 113 ust. 1 uOchrPrzyr Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska prowadzi centralny rejestr form ochrony przyrody, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 1-9.
Stosownie do art. 113 ust. 1a uOchrPrzyr, minister właściwy do spraw środowiska określi, w drodze rozporządzenia:
1) zakres informacji gromadzonych w centralnym rejestrze form ochrony przyrody,
2) organizację, tryb i standardy techniczne tworzenia rejestru,
3) sposób aktualizacji rejestru oraz udostępniania danych zawartych w rejestrze
- z uwzględnieniem konieczności zapewnienia kompletnej i jednolitej informacji o formach ochrony przyrody w Rzeczypospolitej Polskiej.
W wykonaniu wskazanego zapisu ustawy został wydane rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 11 września 2012 r. w sprawie centralnego rejestru form ochrony przyrody (Dz. U. poz. 1080) – dalej jako "rozpCentrRejestr".
Zgodnie z § 2 ust. 1 rozpCentrRejestr:
W rejestrze są gromadzone następujące ogólne informacje zawierające:
1) wskazanie formy ochrony przyrody;
2) nazwę formy ochrony przyrody;
3) datę utworzenia, ustanowienia albo wyznaczenia formy ochrony przyrody;
4) tytuł aktu prawnego o utworzeniu, ustanowieniu albo wyznaczeniu formy ochrony przyrody wraz ze wskazaniem miejsca jego ogłoszenia;
5) tytuły innych istniejących aktów prawnych dotyczących utworzonej, ustanowionej albo wyznaczonej formy ochrony przyrody, wraz ze wskazaniem miejsca ich ogłoszenia;
6) opis tekstowy przebiegu granicy formy ochrony przyrody, a w przypadku pomnika przyrody - opis tekstowy jego położenia;
7) opis przebiegu granicy formy ochrony przyrody w postaci wykazu współrzędnych punktów załamania granicy, a w przypadku pomnika przyrody, dla którego nie można określić granicy, wskazanie współrzędnych geodezyjnych położenia pomnika przyrody, oddzielnie dla każdego obiektu tworzącego pomnik, w państwowym systemie odniesień przestrzennych, o którym mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 3 ust. 5 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2010 r. Nr 193, poz. 1287), lub w układzie Światowego Systemu Geodezyjnego (WGS 84), z dokładnością odpowiadającą prowadzonej na danym terenie mapie zasadniczej lub mapie numerycznej terenów zarządzanych przez Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe, zwanej dalej "leśną mapą numeryczną";
8) opis przebiegu granicy formy ochrony przyrody, a w przypadku pomnika przyrody - opis jego położenia, z wykorzystaniem baz danych, o których mowa w art. 4 ust. 1a i 1b ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne, albo leśnej mapy numerycznej;
9) nazwę sprawującego nadzór nad formą ochrony przyrody;
10) informację o objęciu całości formy ochrony przyrody albo jej części ochroną na podstawie prawa międzynarodowego, jeżeli została objęta, tytuł umowy międzynarodowej lub programu, na których podstawie została objęta.
Jak wynika z przytoczonego przepisu opis przebiegu granicy formy ochrony przyrody występujące w dwóch postaciach. W myśl § 2 ust. 1 pkt. 6) rozpCentrRejestr pierwszym z nich jest opis tekstowy, natomiast stosownie do § 2 ust. 1 pkt. 7) rozpCentrRejestr drugi stanowi wykaz współrzędnych punktów załamania granicy, a w przypadku pomnika przyrody, dla którego nie można określić granicy, wskazanie współrzędnych geodezyjnych położenia pomnika przyrody, oddzielnie dla każdego obiektu tworzącego pomnik, w państwowym systemie odniesień przestrzennych, o którym mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 3 ust. 5 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2010 r. Nr 193, poz. 1287).
W zaskarżonej uchwale zastosowano obydwa te sposoby opis przebiegu granicy formy ochrony przyrody. Oznacza to, że opisanie granic użytku ekologicznego w zaskarżonej uchwale za pomocą wykaz współrzędnych punktów załamania granicy stanowi w istocie wypełnienie wskazań wynikających z treści § 2 ust. 1 pkt. 7) rozpCentrRejestr. W związku z tym podniesiony zarzut skargi, co do wadliwości określenia granic i obszaru użytku ekologicznego jest bezzasadny.
Bezzasadny jest w tym kontekście zarzut, z którego wynika, że działka nr [...], która powstała z podziału działki nr [...] nie jest objęta użytkiem.
Jak zaznaczono już powyżej precyzyjny, zgodny z wymaganiami rozpCentrRejestr, wykaz współrzędnych punktów załamania granicy został zawarty w załączniku nr 2 do zaskarżonej uchwały, co w sposób jednoznaczny dookreśla zasięg ustanowionego użytku.
Co do nieujęcia w § 1 ust. 1 zaskarżonej uchwały działki nr [...] ani też działki nr [...], to zaznaczono także, że jakkolwiek stanowi to o pewnym naruszeniu prawa, to jednakże nie stanowi ono podstawy do stwierdzenia nieważności uchwały. Podobnie należy wskazać, że nie stanowi także istotnego naruszenia prawa nieujęcie podziału działki nr [...] w załączniku nr 1 do uchwały. Nie stanowi istotnego naruszenia między innymi z tego powodu, że granice użytku zostały precyzyjnie określona za pomocą wykazu współrzędnych punktów załamania granicy.
Niezależnie trzeba jednak wskazać, że podział nieruchomość został zatwierdzony decyzją Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 9 sierpnia 2021 roku, a uchwała została podjęta w dniu 15 grudnia 2021 roku. Nieujęcie jednak w samej uchwale czy też w jej załącznikach wszystkich dokonanych na interesującym obszarze podziałów nieruchomości nie może stanowić o jej nieważności. Dokonany podział nieruchomości nie ma wpływu za obszar ani granice ustanowionego użytku, w tym sensie, że ani go nie zmienia, ani też nie wpływa w istocie na możliwość precyzyjnego ustalenia granic wyznaczonego użytku.
Jak zaznaczono bowiem już powyżej, w świetle uchwały nie budzi wątpliwości zasięg i obszar ustanowionego użytku ekologicznego, którego granice zostały przy tym opisanego zgodnie z przepisami powszechnie obowiązującego prawa.
W kontekście natomiast akcentowanych w skardze okoliczności, co do nieczytelności wykazu współrzędnych punktów załamania granicy, to trzeba wskazać, że w uchwale w załączniku nr 1 przedstawiono zasięg i obszar użytku w graficznej formie, a ponadto na zasadzie już tylko informacyjnej można zaznaczyć, co podkreśla Gmina, że informacje o tej formie ochrony przyrody dostępne są powszechnie w prowadzonym przez Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska Centralnym Rejestrze Form Ochrony Przyrody pod adresem https://crfop.gdos.gov.pl. a także na witrynie interaktywnych map Geoserwis prowadzonej przez ten organ dostępnej pod adresem [...]
Odnosząc się natomiast do podniesionego zarzutu naruszenia art. 42, art. 44 ust. 1 i 2 oraz art. 45 ust. 1 uOchrPrzyr poprzez wydanie zaskarżonej uchwały, ustanowienie użytku ekologicznego "Łąki na Klinach" na terenie działki nr [...] ob. [...] Kraków-Podgórze oraz wprowadzenie zakazów ujętych w § 3 zaskarżonej uchwały pomimo nieprzeprowadzenia jakichkolwiek badań fauny i flory na tym obszarze oraz użycie nieaktualnych opracowań mapowych, sporządzonych odpowiednio 15 i 6 lat przed datą podjęcia uchwały, a co za tym idzie określenie obszaru tworzonego użytku ekologicznego w sposób dowolny, nie poparty stosownymi materiałami w postaci inwentaryzacji, opinii czy ekspertyz, niezbędnych dla uznania, że dany obszar zasługuje na ochronę oraz dla określenia położenia użytku i ustanowienia katalogu adekwatnych zakazów wskazanych w art. 45 ust. 1 uOchrPrzyr, to trzeba wskazać, że – wbrew twierdzeniom Skarżących – Rada Miasta Krakowa podejmując zaskarżoną uchwałę oparła się na kilku opracowaniach przyrodniczych sporządzonych dla tego obszaru.
W tym zakresie trzeba wskazać na (1) "Ocenę możliwości utrzymania we właściwym stanie ochrony siedlisk i gatunków na terenie Miasta Krakowa w proponowanych obszarach Natura 2000" – z 2008 r. (red.) prof. dr hab. inż. Mirosław Kasperczyk - 2008 r. (karta akt 307-310), (2) opracowanie ekofizjograficzne podstawowe (lipiec 2007 r.) oraz prognoza oddziaływania na środowisko ustaleń planu (kwiecień 2008 r.) wykonane w toku procedury planistycznej, (3) "Mapę roślinności rzeczywistej" opracowana w ramach projektu MonitAir - "Atlas pokrycia terenu i przewietrzania miasta", MonitAir, K. Bajorek-Zydroń, P. Wężyk (red.), 2016 r., (4) Mapę roślinności rzeczywistej z 2007 r., (5) "Inwentaryzację projektowanego użytku ekologicznego "Łąki na Klinach" Geomind 2019 r.
Powyższe opracowania sporządzone w latach 2008 – 2019 obrazują rzeczywisty stan ekologiczny interesującego obszaru i potwierdzają zasadność utworzenia użytku ekologicznego. Jak wynika przy tym z przedłożonej przez Gminę dokumentacji celem dla którego został ustanowiony użytek w obrębie Enklawy nr [...] było zachowanie mozaiki siedlisk przyrodniczych (łąkowych, nadwodnych) ze zbiorowiskami roślinnymi, zmiennowilgotnych łąk trzęślicowych Molinietum caeruleae o najwyższym walorze przyrodniczym, zbiorowisk roślinnych, pastwisk na siedliskach świeżych Cynosuretum (zespół życicy i grzebienicy pospolitej); występujących wzdłuż cieku wodnego szuwarów właściwych Phragmition; stanowisk centurii pospolitej Centaurium erythraea, roślinności zaroślowej będącej potencjalnym siedliskiem wielu ptaków chronionych na mocy rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 16 grudnia 2016 r. w sprawie gatunków ochrony gatunkowej zwierząt, roślin ujętych w rozporządzeniu Ministra Środowiska w sprawie ochrony gatunkowej roślin z dnia 9 października 2014 r. takich jak; storczyk kukułka plamista Dactylorhiza maculata, goździk pyszny Dianthus superbus, szuwar właściwy Pregmition oraz kosaciec syberyjski Iris sibirica. Występują tu również rośliny żywicielskie dla gatunków chronionych zarówno prawem polskim jak i europejskim: modraszki: nausitousa -Phengaris nausitous oraz telejusa - Phengaris teleius (karty akt 253-306).
Tego typu ekosystemy tworzą warunki sprzyjające występowaniu wielu gatunków chronionych takich grup zwierząt jak ptaki, płazy czy nietoperze, dla których kompleks tego typu zbiorowisk roślinnych daje możliwość schronienia, jest bazą pokarmową i lęgową.
Mając powyższe na uwadze właściwie i zasadnie Rada Miasta uznała, że sporny teren spełnia kryteria ustawowej definicji użytku ekologicznego, ponieważ wykazano istnienie pozostałości ekosystemów mających znaczenie dla zachowania różnorodności biologicznej ze stanowiskami chronionych gatunków roślin, zwierząt i grzybów, ich ostoje oraz miejsca rozmnażania lub miejsca sezonowego przebywania.
Wbrew zarzutom skarżącej, Gmina nie poprzestała na ogólnikowym stwierdzeniu odnoszącym się do obszaru całego użytku, ale wykazał istnienie konkretnych wartości podlegających ochronie na każdej z kwestionowanych enklaw.
Uzasadnienie do wydania zaskarżonej uchwały zasadnie akcentuje, że niezbędne jest ograniczanie i przeciwdziałanie zanikowi pewnych form przyrodniczych oraz ograniczeniu lub zanikowi występowania niektórych organizmów, co bezpośrednio wpływa na zmniejszenie różnorodności genetycznej.
Bezzasadne są również zarzuty skargi, które koncentrują się na wskazaniu, że użytek ekologiczny został ustanowiony w oparciu o niekatulane już opracowania. W tym zakresie trzeba zwrócić uwagę, że w grudniu 2021 roku została przygotowana "Opinia w zakresie aktualnego stanu obszarów cennych przyrodniczo na terenie Łąk na Klinach oraz oceny zasadności ustanowienia użytku ekologicznego w obrębie odizolowanych od siebie enklaw", autorzy: prof. M.Czop, dr K.Walasz, dr J. Kajzer-Bonk, dr M. Kozak.
W której wskazano, że "Teren enklawy [nr 6] jest cenny pod względem przyrodniczym, przez jego obszar przebiega mocno zarośnięty roślinnością krzewiastą ciek. We wschodnim fragmencie naturalna szata roślinna została częściowo zniszczona przez mulczowanie. Bezpośrednio przy północnej granicy enklawy znajduje się cenne siedlisko łąk zmiennowilgotnych, konieczne do objęcia ochroną włączenia do projektowanego użytku ekologicznego "Łąki na Klinach". Część południowo-wschodnia enklawy, ze względu na jej położenie na lokalnym wzniesieniu odznacza się znacznie bardziej suchym podłożem i nie stanowi siedliska dla gatunków wilgociolubnych." (k. 206 a.a.).
Ponadto analiza również innych starszych opracowań prowadzi do wniosku, że na tym obszarze w tych latach już w poprzednich latach występowały cenne przyrodniczo ekosystemy. Godne podkreślenia jest również okoliczność, że poszczególne opracowana, sporządzane od roku 2008 roku w sposób spójny opisują i charakteryzują występujące na tym terenie cenne i podlegające zachowaniu enklawy przyrodnicze, co jedynie potwierdza zasadność ustanowienia użytku ekologicznego.
W Enklawie nr [...] w obrębie działki nr [...] obr. [...] Podgórze występują takie zbiorowiska roślinne jak zarośla, pastwiska na siedliskach świeżych Cynosuretum, ugory i odłogi. Wzdłuż cieku wodnego występują szuwary właściwe Phragmition. W tej części enklawy występują stanowiska centurii pospolitej Centaurium erythraea gatunku wymienionego w Rozporządzenie Ministra Środowiska w sprawie ochrony gatunkowej roślin z dnia 9 października 2014 r. (k. 248-252) Zgodnie z "Mapą roślinności rzeczywistej" opracowaną w ramach projektu MonitAir-"Atlas pokrycia terenu i przewietrzania miasta", MonitAir, K. Bajorek-Zydroń, P. Wężyk (red.), 2016", działki objęte ochroną w formie użytku ekologicznego "Łąki na Klinach" w znacznej części zajmują zmiennowilgotne łąki trzęślicowe Molinietum caeruleae ze stanowiskiem kosaćca syberyjskiego Iris sibirica. Są to tereny o najwyższym walorze przyrodniczym, w skali Krakowa.
W opracowaniu G. R. W. w września 2022 r. pn.: "Monitoring przyrodniczy użytku ekologicznego "Łąki na Klinach" wraz z działkami nr [...],[...],[...] obr. [...] Podgórze", potwierdzono występowanie uwarunkowań przyrodniczych uzasadniających objęcie przedmiotowych nieruchomości ochroną prawną w formie użytku ekologicznego. Teren enklawy 6 porasta w większości roślinność łąk zmiennowilgotnych i wilgotnych, choć brak płatów dobrze wykształconych i bogatych florystycznie. Obecne są stanowiska gatunków chronionych roślin naczyniowych i spotykane są też rośliny regionalnie rzadkie. W enklawie 6 stwierdzono w części zachodniej największą na badanym terenie populację kosaćca syberyjskiego Iris sibirica, a w części wschodniej niewielką populację mieczyka dachówkowatego Gladiolus imbricatus, jednak brak tutaj dobrze wykształconych płatów łąk zmiennowilgotnych. Obecny jest gatunek rzadki w okolicach Krakowa – przetacznik długolistny Yeronica longifolia. Na terenie tej enklawy licznie występuje roślina żywicielska chronionych gatunków modraszków - krwiściąg lekarski Sanguisorba officinalis. Na terenie działki Skarżących w 2022 r. stwierdzono stanowisko Gladiolus imbracatus (por. załącznik nr 6 do odpowiedzi na skargę).
Niejako na marginesie można także wskazać, co słusznie akcentuje Gmina, że nieruchomości Skarżących objęte są ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego "Kliny Południe" - uchwała Nr LXVI/849/09 Rady Miasta Krakowa z dnia 18 marca 2009 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru "Kliny Południe" w Krakowie ogłoszona w Dzienniku Urzędowym Województwa Małopolskiego z 2009 r, Nr 189, poz. 1336. Plan obowiązuje od 17 maja 2009 r. Zgodnie z planem miejscowym Część użytku ekologicznego stanowiącego enklawę nr [...] zajmuje fragmenty nieruchomości
Skarżącej (część działki nr [...] obr. [...] Podgórze), przy czym należy podkreślić, że część ta w całości przeznaczona została w planie miejscowym pod zieleń ochronną oraz ciek wodny (ZWS.12) - Enklawa nr [...] w części objętej skargą w ogóle nie wykracza na tereny przeznaczone w planie miejscowym pod zabudowę.
Dla terenu [...] ustalono podstawowe przeznaczenie na zieleń stanowiącą obudowę biologiczną wód powierzchniowych śródlądowych oraz rowów stanowiących urządzenia wodne. W terenie tym obowiązuje ochrona stanowisk roślin chronionych zgodnie z przepisami odrębnymi.
Niewielki fragment działki nr [...] obr. [...] Podgórze objęty ochroną w formie użytku ekologicznego "Łąki na Klinach" stanowi więc niewątpliwie zasługujące na ochronę pozostałości ekosystemów mających znaczenie dla zachowania różnorodności biologicznej. Już w 2009 r. w odniesieniu do tego terenu wskazywano na występowanie stanowiska roślin chronionych.
Ponadto już w 2008 r. łąki na Klinach, w tym przedmiotowe działki, były przedmiotem badań w związku z tworzeniem w Polsce Europejskiej Sieci Natura 2000. W opracowaniu "Ocena możliwości utrzymania we właściwym stanie ochrony siedlisk i gatunków na terenie Miasta Krakowa w proponowanych obszarach Natura 2000" -(red.) prof. dr hab. inż. Mirosław Kasperczyk - 2008 r., łąki na Klinach były jednym z dziewięciu obszarów na terenie Krakowa proponowanych do ochrony w formie Natura 2000 (k. dokumentacji 307-310)
Tym samym bezzasadny jest zarzut, wskazujący, że użytek został ustanowiony w sposób dowolny, a występowanie cennych przyrodniczo gatunków nie zostało poparte stosownymi materiałami w postaci inwentaryzacji, opinii czy ekspertyz.
Bezzasadny jest także podniesiony zarzut naruszenia art. 44 ust. 2 uOchrPrzyr, poprzez zaniechanie wskazania szczególnych celów ochrony obszaru, na którym został ustanowiony użytek ekologiczny i ograniczenie się do ogólnikowego wskazania celów ochrony w § 2 zaskarżonej uchwały, które nie mogą zostać uznane za uzasadniające objęcie określonego obszaru użytkiem ekologicznym, a co za tym idzie wprowadzenie określonych zakazów.
Zgodnie z art. 44 ust. 1 i ust. 2 uOchrPrzyr
1. Ustanowienie pomnika przyrody, stanowiska dokumentacyjnego, użytku ekologicznego lub zespołu przyrodniczo-krajobrazowego następuje w drodze uchwały rady gminy.
2. Uchwała rady gminy, o której mowa w ust. 1, określa nazwę danego obiektu lub obszaru, jego położenie, sprawującego nadzór, szczególne cele ochrony, w razie potrzeby ustalenia dotyczące jego czynnej ochrony oraz zakazy właściwe dla tego obiektu, obszaru lub jego części, wybrane spośród zakazów wymienionych w art. 45 ust. 1.
Przywołany art. 44 uOchrPrzyr stanowi, że elementem uchwały w sprawie ustanowienia użytku ekologicznego jest określenie szczególnych celów ochrony, które służą ustanowieniu użytku.
Zgodnie natomiast z § 2 zaskarżonej uchwały celem ustanowienia użytku jest zachowanie ekosystemu łąkowego oraz zbiorowisk zaroślowych, szuwarowych i drzewostanów stanowiących siedlisko i ostoję chronionych gatunków roślin i zwierząt.
W ocenie Sądu tak określony cel ochrony stanowi zadość wymaganiom ustawy. Cel ustanowienia użytku jest użytku jest precyzyjnie określony i na wystarczającym przy tym stopniu szczegółowości. Wskazanie na zachowanie i ochronę istniejącego ekosystemu łąkowego oraz zbiorowisk zaroślowych i szuwarowych bynajmniej nie stanowi ogólnikowego wskazania celu ochrony. Trzeba podkreślić, że w tym zakresie uchwała wymienia jakie ekosystemy i zbiorowiska mają być chroniona i zachowane. Co więcej treść przytoczonego § 2 koresponduje z powołanymi powyżej opracowaniami (por. (1) "Ocenę możliwości utrzymania we właściwym stanie ochrony siedlisk i gatunków na terenie Miasta Krakowa w proponowanych obszarach Natura 2000" – z 2008 r. (red.) prof. dr hab. inż. Mirosław Kasperczyk - 2008 r. (karta akt 307-310), (2) opracowanie ekofizjograficzne podstawowe (lipiec 2007 r.) oraz prognoza oddziaływania na środowisko ustaleń planu (kwiecień 2008 r.) wykonane w toku procedury planistycznej, (3) "Mapę roślinności rzeczywistej" opracowana w ramach projektu MonitAir - "Atlas pokrycia terenu i przewietrzania miasta", MonitAir, K. Bajorek-Zydroń, P. Wężyk (red.), 2016 r., (4) Mapę roślinności rzeczywistej z 2007 r., (5) "Inwentaryzację projektowanego użytku ekologicznego "Łąki na Klinach" G. 2019 r.), z których w istocie wynika, że na tym obszarze występują powołane w § 2 ekosystemy i zbiorowiska.
Odnosząc się natomiast do zarzutów ograniczenia własności Skarżących trzeba wskazać, że ochrona środowiska stanowi jedną z podstawowych wartości porządku konstytucyjnego, a adresatem konstytucyjnego obowiązku jego ochrony są nie tylko organy władzy publicznej (m.in. przez wyrażony w art. 74 ust. 1 obowiązek zapewnienia bezpieczeństwa ekologicznego obecnemu i przyszłym pokoleniom), ale i podmioty prywatne (m.in. przez wprowadzenie w art. 86 powszechnego obowiązku dbałości o stan środowiska i ponoszenia odpowiedzialności za spowodowane przez siebie jego pogorszenie). Jak wynika z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP ochrona środowiska jest jedną z podstawowych wartości, które uzasadniają ingerencję w konstytucyjne prawa i wolności jednostki.
Zawarta wart. 31 ust. 3 Konstytucji akcentuje nie tylko dopuszczalność, ale i potrzebę ustanawiania ograniczeń i praw z uwagi na ochronę środowiska. Wymagania w dziedzinie ochrony środowiska rzutują przede wszystkim na ukształtowanie swobody działalności gospodarczej, ale uzasadniają także ingerencję w sferę praw właścicielskich przy zachowaniu proporcjonalności ingerencji oraz istoty prawa własności. Środowisko stanowi wartość konstytucyjną o szczególnym znaczeniu.
Wbrew twierdzeniom skargi teren nieruchomości nie stanowił jednolitego terenu inwestycyjnego, gdyż już na etapie opracowywania planu miejscowego w latach 2007-2009 dostrzeżono potrzebę ochrony zasobów przyrodniczych w stosunku do znacznej części tych nieruchomości wprowadzając na terenach nieruchomości skarżącej przeznaczenie pod teren zieleni ochronnej oraz cieku wodnego.
Nie można również pominąć okoliczności, że w chwili nabywania przez skarżącą działek obowiązywał już plan miejscowy, który istotne części przedmiotowych nieruchomości wyłączał spod zabudowy, a ponadto szeroko dyskutowane publicznie były już kwestie objęcia terenów na Klinach szerszą ochroną środowiskową.
Reasumując ograniczenie praw majątkowych skarżącej (w tym prawa własności, wolności gospodarczej) wprowadzone zostało na podstawie regulacji ustawowej ze względów motywowanych ochroną środowiska. Rada Miasta Krakowa podejmując uchwałę kierowała się obiektywnie istniejącymi okolicznościami środowiskowymi, które uzasadniały ograniczenie prawa własności oraz prawa prowadzenia działalności gospodarczej skarżącej. Wkroczenie w sferę władztwa właścicielskiego oraz sferę swobody działalności gospodarczej było uzasadnione, a dokonane było przy uwzględnieniu specjalistycznych opracowań ogólnych i szczególnych, a także przy wyważeniu interesu prywatnego i interesu publicznego rozumianego jako dbałość o ochronę środowiska i ochronę przyrody. Objęcie części nieruchomości skarżącej formą ochrony przyrody stanowi adekwatne i najmniej uciążliwe narzędzie do osiągnięcia celu ochrony ekosystemu, w szczególności w świetle aktualnie obowiązujących norm planistycznych wyznaczających przeznaczenie terenu. Ponadto podjęcie uchwały było uzgodnione ze specjalistycznym organem ochrony przyrody.
Sąd na gruncie niniejszej sprawy podziela w tym zakresie stanowisko wyrażone w uzasadnieniu do wyroku WSA w Krakowie z dnia 23 czerwca 2022 roku, sygn. II SA/Kr 480/22 i uznaje, że podejmując zaskarżoną uchwałę Rada Miasta rozważyła interesy właścicieli gruntów, w tym prowadzących działalność gospodarczą polegająca na realizacji projektów budowlanych związanych ze wznoszeniem budynków, dając jednak prymat interesom wspólnoty (ogółu mieszkańców) i ochrony przyrody. Nie przekroczono granic władztwa i delegacji ustawowej (art. 42 uOchrPrzyr). Uchwała nie jest dowolna, a znajduje uzasadnienie w wykazanym przez organ stanie faktycznym i uzasadnieniu prawnym. Nałożone uchwałą ograniczenia zostały właściwie i adekwatnie wprowadzone. Działania ochronne są ukierunkowane na utrzymanie składu gatunkowego i struktury zbiorowisk roślinnych i zwierzęcych na obecnym poziomie.
Zasada proporcjonalności w realizowaniu podstawowych funkcji państwa, którą słusznie mocno akcentowała skarżąca, została w niniejszej sprawie zachowana. Ustawa o ochronie przyrody jest jednym z tych aktów, które w ślad za art. 31 Konstytucji RP ustanawiają lub pozwalają na ustanowienie ograniczeń w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw, gdy jest to konieczne dla ochrony środowiska (przyrody). W szczególności chodzi tu o zapewnienie ochrony środowiska (przyrody) kierując się zasadą zrównoważonego rozwoju (jak w art. 5 Konstytucji RP). Taka potrzeba dopuszcza wprowadzenie ograniczeń w zakresie korzystania z wolności i praw, celem realizacji dobra wspólnego. Trzeba mieć na względzie, że przy wydawaniu uchwały należało rozważyć z jednej strony interes właścicieli nieruchomości na obszarze objętym regulacją a z drugiej strony interes społeczny, jakim jest ochrona przyrody, środowiska i zdrowia mieszkańców gminy. Środowisko i otaczająca przyroda jest bowiem dobrem wspólnym a ich ochrona jest celem publicznym. W tej sytuacji koniecznością było uwzględnienie interesu społecznego i istotnego celu chronionego. Rada Miasta nie wykroczyła poza upoważnienie ustawowe i nie działała dowolnie, oparła się na dokumentacji fachowej i naukowej. Wprowadzone ograniczenia należy ocenić jako przydatne i konieczne dla celu ochrony przyrody, właśnie w określonym miejscu i w sposób nazwany przez ustawę, jako "użytek ekologiczny".
Swoboda działalności gospodarczej, podobnie jak prawo własności, mimo fundamentalnego znaczenia i ochrony konstytucyjnej, nie stanowi wartości absolutnej. Ochrona środowiska jest jedną z innych podstawowych wartości, które umożliwiają wprowadzenie ograniczeń w zakresie wolności gospodarczej.
Sąd uznaje, ze nie doszło do zachwiania proporcji pomiędzy interesem publicznym i indywidulanym. Nie ma również dysproporcji pomiędzy rozmiarem dobra poświęcanego i dobra chronionego oraz interesem właścicieli nieruchomości. Powierzchnia terenu objęta ochroną jest adekwatna do występowania chronionych form roślinnych i zasadna ze społecznego punktu widzenia. Stąd ograniczenia dla właścicieli, w tym skarżącej, jawią się jako konieczne.
Z tych względów należało uznać, że Rada Miasta we właściwy sposób dokonała wyważenia interesu publicznego oraz indywidualnego przy wydaniu zaskarżonej uchwały, a oddziaływanie na prawo własności skarżącej jest zgodne z zasadą proporcjonalności i posiada racjonalnie uzasadnienie.
W kwestii zarzucanej ingerencji w prawo własności należy stwierdzić, że nie została naruszona istota tego prawa. Prawo własności nie ma charakteru bezwzględnego, a stosownie do art. 140 K.c. jego wykonywanie odbywa się "w granicach określonych przez ustawy i zasady współżycia społecznego". Każdy element środowiska i przyrody ma wartość podlegającą ochronie prawnej w konfrontacji z prawem własności skarżącej. Przysługuje im ochrona prawna podobnie jak prawu własności. Właściciele nieruchomości powinni utrzymywać nieruchomość w należytym stanie stosując się do wymogów uchwały, która chroni cele społeczne (przyrodę, środowisko i zdrowie mieszkańców) - dzięki zachowaniu ekosystemu.
Z tych względów podniesiony zarzut jest pozbawiony uzasadniony podstaw.
Niezależnie od powołanych w skardze zarzutów Sąd nie dopatrzył się jakichkolwiek uchybień, które mogłoby skutkować stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały w całości czy to w części.
Ze względu na powyższa skarga na zasadzie art. 151 p.p.s.a. została oddalona.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI