II SA/Kr 197/25

II SA/Kr 197/25 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2025-06-26
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-02-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Monika Niedźwiedź /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6135 Odpady
Hasła tematyczne
Czystość i porządek
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 1996 nr 132 poz 622
art 9x ust 2 pkt 1 w zw z art 9 g pkt 1 i art 3 b ust 1 pkt 2
Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach.
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Monika Niedźwiedź (spr.) Sędziowie: WSA Agnieszka Nawara-Dubiel WSA Sebastian Pietrzyk Protokolant: Specjalista Małgorzata Piwowar po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 czerwca 2025 r. sprawy ze skargi P. Sp. z o.o. z siedzibą w N. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie z dnia 27 listopada 2024 r. znak: SKO.BP/4104/29/2024 w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za nieosiągnięcie wymaganych poziomów recyklingu skargę oddala.
Uzasadnienie
Decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie z dnia 27 listopada 2024 r. znak SKO.BP/4104/29/2024 orzeczono o utrzymaniu w mocy decyzji Burmistrza Brzeska z dnia 26 września 2024 r. znak OS.6232.22.2.2024.KZ o nałożeniu na P. sp. z o.o. z siedzibą w N. administracyjnej kary pieniężnej w wysokości 6 879 złotych za nieosiągnięcie w 2022 r. w odniesieniu do masy odebranych odpadów komunalnych wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych.
Decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Decyzją z dnia 26 września 2024r. znak: OS,6232,22.2.2024.KZ organ I instancji orzekł o nałożeniu na P. sp. z o.o. z siedzibą w N. , ul. Z. administracyjnej kary pieniężnej w wysokości 6.879,00 zł za nieosiągnięcie w 2022 roku w odniesieniu do masy odebranych odpadów komunalnych wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych.
W uzasadnieniu decyzji wskazano, że z zebranego materiału dowodowego wynika, iż w działaniach Przedsiębiorstwa poziom przygotowania odpadów z art. 3b ust. 1 pkt 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach do ponownego użycia i recyklingu zrealizowany został w 11,93%, podczas gdy wymagany poziom przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów wynosił na rok 2022 - 25%.
Odwołanie od w/w decyzji wniosła, działająca przez pełnomocników, P. sp. z o.o, z siedzibą w N. S., ul. Z.
Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie prawa procesowego, a to art. 7, art., 8 par, 1 i art. 77 par. 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez brak wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego co do przyczyn nieosiągnięcia przez Stronę w roku 2022, w odniesieniu do masy odebranych odpadów wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych, czego skutkiem było błędne przekonanie Organu, iż nieosiągnięcie przez Stronę w 2022 roku tych poziomów było zawinione przez Stronę oraz że waga naruszenia prawa nie jest znikoma a Strona nie zaprzestała naruszania prawa. Ponadto zarzucono brak wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności sprawy w tym brak ustaleń jakich konkretnie frakcji odpadów miało dotyczyć nieosiągnięcie w 2022 r. poziomów do ponownego użycia i recyklingu odpadów.
Rozpatrując odwołanie organ wskazał, że na podstawie złożonego przez przedsiębiorcę P. Sp, z o.o. sprawozdania z realizacji zadań z zakresu gospodarowania odpadami komunalnymi nr [...] ustalono, że łączna masa odpadów komunalnych przygotowanych do ponownego użycia i recyklingu wynosi 21,9858 Mg, przy łącznej masie odpadów komunalnych odebranych od właścicieli nieruchomości w ilości 184,2290 Mg.
W analizowanym przypadku poziom odpadów przygotowany do ponownego użycia i recyklingu wyniósł 11,93%, podczas gdy wymagany poziom przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów wynosił na rok 2022 - 25%.
W niniejszej sprawie stawka za umieszczenie niesegregowanych (zmieszanych) odpadów komunalnych na składowisku wynosi 285,60 zł, natomiast brakująca masa odpadów komunalnych wyrażona w Mg, wymagana do osiągnięcia odpowiedniego poziomu ponownego użycia i recyklingu odpadów wynosi 24,0867 Mg. Dokonując matematycznego przemnożenia wysokość kary wynosi 6 879,16 zł (K= 285,60 zł/Mg x 24,0867Mg). Wysokość kary wymierzona została w sposób prawidłowy.
Wskazano, że zgodnie z art. 189a § 1 i § 2 k.p.a. w sprawach nakładania lub wymierzania administracyjnej kary pieniężnej lub udzielania ulg w jej wykonaniu stosuje się przepisy działu IVA k.p.a., jeżeli przepisy odrębne nie regulują kwestii unormowanych w tym dziale. Stosownie do § 2 pkt 2 art. 189a k.p.a. przepisy niniejszego działu stosuje się m.in., gdy w przepisach odrębnych brak jest uregulowania odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej. W przepisach ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, która określa przedmiotowy obowiązek sankcjonowany karą administracyjną, ustawodawca me uregulował możliwości odstąpienia od nałożenia kary.
Zbadano czy nie zachodzą przesłanki do odstąpienia od nałożenia kary, wymienione w art. 189f k.p.a,, który w § 1 pkt 1 stanowi, że organ administracji publicznej, w drodze decyzji, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa. Stosownie do art. 189f § 2 pkt 1 K.p.a., w przypadkach innych niż wymienione w § 1, jeżeli pozwoli to na spełnienie celów, dla których miałaby być nałożona administracyjna kara pieniężna, organ administracji publicznej, w drodze postanowienia, może wyznaczyć stronie termin do przedstawienia dowodów potwierdzających usunięcie naruszenia prawa. Jeżeli strona przedstawiła dowody, potwierdzające wykonanie postanowienia, organ administracji publicznej odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu (art. 189f § 3 k.p.a.).
Jak wskazuje się w orzecznictwie art. 189f § 1 pkt 1 K.p.a. obliguje organ do odstąpienia od nałożenia kary i poprzestania na pouczeniu, jeżeli waga naruszenia jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa, nie zmienia to jednak samej zasady zastosowania przez organ przewidzianych prawem dolegliwości wobec podmiotów, które nie wypełniają ustawowych obowiązków, jako wyłącznie konsekwencji samego faktu naruszenia obowiązującego prawa. Fakt naruszenia prawa jest w takim stanie rzeczy podstawą zastosowania sankcji, jako skutku zaistnienia stanu niezgodnego z prawem, jednakże przy równoczesnym rozważeniu wystąpienia szczególnych sytuacji, o których mowa w ww. przepisach k.p.a. i ich wpływu na odpowiedzialność strony (zob, wyrok WSA w Warszawie z 10,03.2020 r., VI SA/Wa 2333/19). Zaakcentowano, że w przepisie tym jest mowa o znikomej wadze naruszenia prawa. Zgodnie ze Słownikiem Języka Polskiego (wersja internetowa) słowo znikomy oznacza: bardzo mały, niewielki, ledwo widoczny, pod względem rozmiarów lub znaczenia. W niniejszej sprawie zastosowanie instytucji odstąpienia od wymierzenia kary administracyjnej nie znajdowało uzasadnienia. Nie można twierdzić, że waga naruszenia jest znikoma. Tak można byłoby mówić, gdyby naruszenie prawa było związane z ochroną istotnego interesu strony bądź wystąpieniem sytuacji, w której strona podejmuje działania, wprawdzie bezprawne, ale w celu ważnych potrzeb egzystencjalnych. W ocenie Kolegium waga naruszenia prawa w niniejszej sprawie nie jest znikoma bowiem naruszenie to posiada wysoki stopień społecznej szkodliwości. Środowisko naturalne wymaga ochrony, czemu służyć ma segregacja odpadów komunalnych oraz ich recykling i przetwarzanie stwarzające możliwość do ponownego wykorzystania odpadów. Stąd też w niniejszej sprawie niebyło podstaw do odstąpienia od wymierzenia kary. Odnosząc się do zarzutów odwołania wskazać należy, że wszystkie istotnie okoliczności faktyczne zostały w postępowaniu ustalone. Głównym dokumentem, z którego te okoliczności wynikały było sprawozdanie Spółki nr [...] z realizacji zadań z zakresu gospodarowania odpadami komunalnymi za rok 2022.
Z powyższą decyzją nie zgodziła się Spółka P. sp. z o.o. z siedzibą w N. S..
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie zarzuciła:
1) naruszenie prawa procesowego, a to art. 7, art. 8 par. 1 i art. 77 par. 1 K.p.a., poprzez brak wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności sprawy w tym brak ustaleń jakich konkretnie frakcji odpadów miało dotyczyć nieosiągnięcie w 2022 r. poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu.
2) naruszenie prawa procesowego, a to art. 7, art. 8 par. 1 i art. 77 par. 1 K.p.a., poprzez brak wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego co do przyczyn nieosiągnięcia przez Stronę w 2022 roku w odniesieniu do masy odebranych przez siebie odpadów komunalnych wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych, czego skutkiem było błędne przekonanie Organu, iż nieosiągnięcie przez Stronę w 2022 roku tych poziomów było zawinione przez Stronę oraz, że waga naruszenia prawa nie jest znikoma, a Strona nie zaprzestała naruszania prawa.
W uzasadnieniu skargi wskazano, że Organy naruszyły ww. przepisy poprzez brak wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności sprawy w tym przede wszystkim brak ustaleń jakich konkretnie frakcji odpadów miało dotyczyć nieosiągnięcie w 2022 r. poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu a brak dokonania tych ustaleń potwierdza uzasadnienie zaskarżonej decyzji, gdzie brak jest jakichkolwiek ustaleń w tym przedmiocie, co uniemożliwia kontrolę prawidłowości ustaleń w zakresie osiągniętego poziomu przygotowania odpadów komunalnych do ponownego użycia i recyklingu.
Z ostrożności procesowej Strona wskazuje, że Organy naruszył ww. przepisy poprzez brak wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego, tam gdzie Organy ustalały przyczyny nieosiągnięcia przez Stronę w 2022 roku w odniesieniu do masy odebranych przez siebie odpadów komunalnych wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu.
W niniejszej sprawie to zdaniem Strony nałożono na przedsiębiorcę karę pieniężną, mimo że przedsiębiorca nie miał realnych narzędzi przymusu, by wpłynąć na właścicieli nieruchomości niezamieszkałych, którzy odmawiają segregowania odpadów. Strona jako wykonawca usługi polegającej na odbieraniu odpadów od nieruchomości, na których nie zamieszkują mieszkańcy a powstają odpady komunalne dochowała należytej staranności wykonując swoje obowiązki.
Wskazano również, że Gmina Brzesko nie poniosła żadnej szkody w związku z "nieosiągnięciem przez Stronę poziomów recyklingu". W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Organ wskazał, że wina za nieosiągnięcie przez Stronę w 2022 roku w odniesieniu do masy odebranych przez siebie odpadów komunalnych wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych obciąża Stronę, gdyż jako przedsiębiorca ma obowiązek znać przepisy w tej materii. Jest to stanowisko całkowicie nieuzasadnione, skoro jak wskazano wyżej dołożyła ona należytej staranności w zakresie świadczonych usług. w orzecznictwie sądowym, na gruncie wykładni art. 189 f K.p.a. wyjaśniono, że ma i on zastosowanie do kar wymierzanych na podstawie art. 9x ust. 2 pkt 1 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach.
Zdaniem Strony nałożenie na przedsiębiorcę kary pieniężnej, mimo że przedsiębiorca nie ma realnych narzędzi przymusu, by wpłynąć na właścicieli nieruchomości niezamieszkałych, którzy odmawiają segregowania odpadów, jest zupełnie nieproporcjonalne do stopnia społecznej szkodliwości czynu i celu kary. Jak już wyjaśniono wyżej Strona jako wykonawca usługi polegającej na odbieraniu odpadów od nieruchomości, na których nie zamieszkują mieszkańcy a powstają odpady komunalne dochowała należytej staranności wykonując swoje obowiązki. Wskazać również należy, że Gmina Brzesko nie poniosła żadnej szkody w związku z "nieosiągnięciem przez Stronę poziomów recyklingu. Ponadto Stronie nie jest znany fakt, aby Gmina nałożyła na właścicieli nieruchomości obsługiwanych przez Stronę kary za niewłaściwe zbieranie odpadów komunalnych. Gmina nie prowadziła właściwej kampanii edukacyjnej wobec właścicieli nieruchomości. Gmina nie kontrolowała sposobu prowadzenia selektywnej zbiórki odpadów na nieruchomościach obsługiwanych przez Stronę, co wskazuje, że Gmina za swoje zaniechania próbuje ukarać przedsiębiorcę. W tym stanie rzeczy należało przyjąć, iż w sprawie zachodzą przesłanki z art. 189f K.p.a.
Skutkiem ww. uchybień Organu I instancji było błędne przekonanie Organu, iż m nieosiągnięcie przez Stronę w 2022 roku w odniesieniu do masy odebranych przez siebie odpadów komunalnych wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych było zawinione przez Stronę oraz, że waga naruszenia prawa nie jest znikoma, a Strona nie zaprzestała naruszania prawa. Pomimo podniesienia przez Skarżącą stosownych zarzutów w odwołaniu od decyzji Organu I instancji, Organ II instancji nie odniósł się do nich w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Organ II instancji podniósł jedynie, że o znikomej wadze czynu można by jedynie mówić gdyby naruszenie prawa było związane z ochroną istotnego interesu strony bądź w celu ważnych potrzeb egzystencjonalnych. Tymczasem brak jest jakichkolwiek podstaw do przyjmowania tak zawężającej wykładni pojęcia znikomej wagi naruszenia. Już sam zwrot znikoma waga naruszenia oznacza, że chodzi tu o zachowanie, które niesie minimalny stopień społecznego niebezpieczeństwa. Ocena taka winna być dokonana po kompleksowej analizie okoliczności konkretnego przypadku. Niewątpliwie wśród tych okoliczności brać należy pod uwagę nałożenie na przedsiębiorcę obowiązku niemożliwego do realizacji. Skoro wykonanie nałożonego obowiązku jest niemożliwe, to w ogóle nie można mówić o społecznym niebezpieczeństwie zaniechania wynikającym z zaniechania. To wadliwa regulacja prawna jest tu źródłem społecznego niebezpieczeństwa, w tym ewentualnej szkody.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zajęte w uzasadnieniu skarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Sąd administracyjny sprawuje swą kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych, t.j. Dz.U. z 2024 r., poz.1267). Istota sądowej kontroli administracji publicznej sprowadza się zatem do ustalenia czy w określonym przypadku, jej organy dopuściły się naruszeń prawa. Kontrola ta powinna zawsze przebiegać na trzech płaszczyznach:
1) oceny zgodności rozstrzygnięcia (decyzji lub innego aktu) lub działania z prawem materialnym,
2) dochowania wymaganej prawem procedury,
3) respektowania reguł kompetencji.
Istotą sądowej kontroli administracji jest ochrona wolności i praw jednostki (podmiotów prawa) w stosunkach z administracją publiczną oraz budowanie i utrwalanie zasady państwa prawa i wyprowadzanych z niej standardów. Podstawową funkcją sądownictwa administracyjnego jest ochrona praw podmiotowych jednostki. Przyjęcie tej funkcji wypływa z założeń systemu weryfikacji administracji publicznej w państwie prawa, co ma związek z realizacją zasad praworządności (por. J. Trzciński, Sądownictwo administracyjne jako gwarant ochrony wolności i praw jednostki, referat wygłoszony na L Konferencji Katedr i Zakładów Prawa Konstytucyjnego, Gdynia 24-16 kwietnia 2008 r., s. 1-8; B. Adamiak, Model sądownictwa administracyjnego a funkcje sądownictwa administracyjnego (w:) Polski model sądownictwa administracyjnego, Lublin 2003, s. 21-22).
Wskazać również należy, że zgodnie z przepisem art. 133 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024, poz.935, dalej: p.p.s.a.) sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy. Orzekanie "na podstawie akt sprawy" oznacza, iż sąd przy ocenie legalności decyzji bierze pod uwagą okoliczności, które z akt tych wynikają i które legły u podstaw zaskarżonego aktu. Podstawą orzekania przez sąd administracyjny jest zatem materiał dowodowy zgromadzony przez organ administracji publicznej w toku postępowania, na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni podziela pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego, że "skoro wyrok wydawany jest na podstawie akt sprawy, to tym samym badając legalność zaskarżonej decyzji Sąd ocenia jej zgodność z prawem materialnym i procesowym w aspekcie całości zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym materiału dowodowego" (wyrok NSA z dnia 9 lipca 2008 r., sygn. II OSK 795/07).
Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, a zarzuty skargi nie zasługują na uwzględnienie i pozostają bez wpływu na wynik sprawy.
Materialnoprawną podstawę wydanej decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t.j. Dz.U. z 2024, 399 ze zmianami, dalej u.c.i.p.g.). W szczególności zgodnie art. 9g podmiot odbierający odpady komunalne na podstawie umowy z właścicielem nieruchomości jest obowiązany do osiągnięcia w danym roku kalendarzowym w odniesieniu do masy odebranych przez siebie odpadów komunalnych poziomów ilości odpadów do ponownego użycia i recyklingu określonych w art. 3b ustawy. W roku 2022 r. był to poziom wagowo 25 % co wynika z art. 3b ust. 1 pkt 2 w/w ustawy.
Poza sporem pozostaje, że ten poziom nie został osiągnięty. Z przekazanego przez Skarżącą sprawozdania wynika, że było to 11,93 % łącznej masy odebranych odpadów (sprawozdanie za rok 2022 z dnia 31 stycznia 2023 r. [...]).
Prawidłowo organy przyjęły, że w świetle złożonego w formie elektronicznej sprawozdania, zgodnie z danymi zawartymi w dziale VI, tabeli B łączna masa odpadów komunalnych przekazanych do przygotowania do ponownego użycia i recyklingu wyniosła 21, 9858 Mg (megagramów), co stanowiło 11, 93 % łącznej masy odebranych odpadów wynoszącej 184, 2290 Mg. Okoliczności te pozostają poza sporem.
Zgodnie z art. 9x ust. 2 u.c.i.p.g. przedsiębiorca odbierający odpady komunalne na podstawie umowy z właścicielem nieruchomości, który nie wykonuje obowiązku określonego w art. 9g - podlega karze pieniężnej, obliczonej odrębnie dla wymaganego poziomu:
1) przygotowania do ponownego użycia i recyklingu;
2)ograniczenia masy odpadów komunalnych ulegających biodegradacji przekazywanych do składowania;
3) składowania.
Zgodnie z art. 9x ust. 3 u.c.i.p.g. karę pieniężną, o której mowa w ust. 2 pkt 1 i 2, oblicza się jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty za umieszczenie niesegregowanych (zmieszanych) odpadów komunalnych na składowisku, określonej w przepisach wydanych na podstawie art. 290 ust. 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska, i brakującej masy odpadów komunalnych wyrażonej w Mg, wymaganej do osiągnięcia odpowiedniego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych lub ograniczenia masy odpadów komunalnych ulegających biodegradacji przekazywanych do składowania.
Zgodnie z art. 9x ust. 3 u.c.i.p.g. karę pieniężną, o której mowa w ust. 2 pkt 3, oblicza się jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty za umieszczenie niesegregowanych (zmieszanych) odpadów komunalnych na składowisku, określonej w przepisach wydanych na podstawie art. 290 ust. 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska, i masy składowanych odpadów komunalnych przekraczającej poziom składowania wyrażonej w Mg.
Nie zasługują na uwzględnienie argumenty i okoliczności podnoszone w skardze mające na celu wykazanie, iż Skarżąca nie miała obiektywnej możliwości uzyskania wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu.
Odpowiedzialność za delikty administracyjne zagrożone karą pieniężną ma charakter odpowiedzialności zobiektywizowanej. Aktualizuje się w momencie powstania stanu niezgodności z prawem. W świetle art. 9x ust. 2 u.c.i.p.g. w przedmiotowej sprawie odpowiedzialność jest skutkiem nieosiągnięcia wymaganego poziomu odpadów przeznaczonych do ponownego użycia i recyklingu. Powyższe determinuje także zakres ustaleń faktycznych, które powinny poczynić organy na podstawie art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. Są to okoliczności następujące: łączna masa odpadów komunalnych przekazanych do przygotowania do ponownego użycia i recyklingu oraz łączna masy wszystkich odebranych odpadów. Prawidłowo także organy oparły się na danych wynikających z Bazy danych o produktach i opakowaniach oraz gospodarce odpadami. Znajdujące się w aktach wydruki skanów sprawozdania czynią zadość zasadzie pisemności postępowania administracyjnego, o której mowa w art. 14 § 1a k.p.a. Podkreślenia wymaga, że baza ta została wprowadzona przez Ministerstwo Środowiska aby przeciwdziałać nieprawidłowościom, które występują w sektorze gospodarowania odpadami, a dostęp do niej jest reglamentowany i mają go uprawnione podmioty, co czyni dane wynikające z tej bazy wiarygodnymi.
W decyzji organu I instancji zawarto wyliczenie administracyjnej kary pieniężnej, które zweryfikował organ II instancji.
Nie zasługują także na uwzględnienie zarzuty dotyczące absolutnego charakteru odpowiedzialności skarżącej. W uchwale NSA z dnia 9 czerwca 2022 r. sygn. akt III OPS 1/21 wskazano, że odpowiedzialność za nieosiągnięcie wymaganego poziomu odpadów przeznaczonych do ponownego użycia lub recyklingu będąc odpowiedzialnością zobiektywizowaną, nie jest jednak odpowiedzialnością absolutną. Jednak to przepisy prawa omówione poniżej wskazują, jakie okoliczności mogą tę odpowiedzialność złagodzić.
W świetle tej uchwały przepisy działu IVa k.p.a. stanowią dopełnienie konstrukcji administracyjnych kar pieniężnych, które obowiązywały w systemie prawa w dniu wejścia w życie przepisów działu IVa k.p.a., w zakresie elementów określonych w art. 189a § 2 k.p.a. Do postępowań administracyjnych w przedmiocie nałożenia administracyjnych kar pieniężnych, o których mowa w przepisach Rozdziału 4d ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach stosuje się art. 189f ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego. Ten ostatni przepis przewiduje przesłanki możliwego odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej.
Należy zwrócić uwagę w przedmiotowej sprawie, że zarówno organ I, jak i II instancji okoliczności te rozważały. Za zgodne z prawem należy uznać stanowisko, że w przedmiotowej sprawie brak jest podstaw do odstąpienia od wymierzenia kary na podstawie art. 189f § 1k.p.a., jak również na podstawie art. 189f § 2 k.p.a.
Oceniając prawidłowość stanowiska organów w zakresie zastosowania art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. wskazać należy, że warunkiem koniecznym jego zastosowania jest znikoma waga naruszenia. W tym kontekście podkreślenia wymaga, że art. 9x u.c.i.p.g. jednoznacznie wskazuje, że nałożenie kary administracyjnej jest powiązane z samym faktem nieosiągnięcia wymaganego poziomu odpadów przeznaczonych do ponownego użycia i recyklingu. Tymczasem w przedmiotowej sprawie przy wymaganym poziomie 25 % ilości odpadów do ponownego użycia i recyklingu w 2022 r., w przedmiotowej sprawie ilość ta wyniosła zaledwie 11, 93%. W orzecznictwie wskazuje się ponadto, że "oceniając czy dane naruszenie można określić mianem "znikomego" zasadne jest odwołanie się do przesłanek wymierzenia kary administracyjnej zawartych w art. 189d pkt 1 k.p.a. Kolejna kwestia odnosi się do przewidzianego w art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. wymogu zaprzestania naruszania prawa, co implikuje zastosowanie tego przepisu wyłącznie w odniesieniu do naruszeń o charakterze ciągłym, trwałym lub powtarzającym się. Przepis ten nie ma natomiast zastosowania do zachowania polegającego na jednorazowym naruszeniu obowiązku lub zakazu" (zob. wyrok NSA z dnia 17 marca 2022 r., sygn. I OSK 1110/21). Wreszcie po trzecie, nie bez znaczenia dla oceny dopuszczalności odstąpienia od wymierzenia kary w kontekście przesłanki wagi naruszenia jest charakter dóbr i wartości podlegających ochronie (w tym wypadku ochrona środowiska), konsekwentnie akcentowany w orzecznictwie (zob. m.in. wyrok WSA w Warszawie z dnia 27 sierpnia 2020 r. sygn. IV SA/Wa 973/20, wyrok WSA w Gdańsku z 22 września 2022 r.). Podkreślenia wymaga, że cały zhierarchizowany system segregacji odpadów ostatecznie służy realizacji celów unijnych regulacji, m.in. Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/851 z dnia 30 maja 2018 r. zmieniającej dyrektywę 2008/98/WE w sprawie odpadów (Dz.Urz. UE z 2018, L 150, s. 109). Wspomniana dyrektywa zmieniająca 2018/851/UE, jak również dyrektywa główna 2008/98/WE mają na celu ochronę środowiska i zdrowia ludzi poprzez podkreślanie znaczenia właściwego gospodarowania odpadami oraz technik odzysku i recyklingu na rzecz redukcji zapotrzebowania na zasoby oraz ich lepszego wykorzystywania. Z powyższego wynika, że nie było możliwe w tym stanie faktycznym i prawnym uwzględnienie okoliczności podnoszonych w skardze wskazujących na brak zawinionego działania Skarżącej oraz na przyczynienie się niskiego wyniku przedsiębiorcy innych podmiotów (właścicieli nieruchomości).
Biorąc z kolei pod uwagę art. 189f § 1 pkt 2, zgodnie z którym odstępuje się od nałożenia kary i poprzestaje na pouczeniu jeżeli za to samo zachowanie prawomocną decyzją na stronę została uprzednio nałożona administracyjna kara pieniężna przez inny uprawniony organ administracji publicznej lub strona została prawomocnie ukarana za wykroczenie lub wykroczenie skarbowe, lub prawomocnie skazana za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe i uprzednia kara spełnia cele, dla których miałaby być nałożona administracyjna kara pieniężna. Brak jest bowiem w ustawie o utrzymaniu czystości i porządku w gminach takiego postępowania, które po zakończeniu okresu sprawozdawczego, a przed wszczęciem postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, mogłoby się toczyć w stosunku do podmiotu odbierającego odpady, a które to postępowanie wiązałoby się z osiągnięciem celów, dla których administracyjna kara pieniężna jest wymierzana i tym samym sanowałoby naruszenie. Nie stanowi w szczególności takiego postępowania procedura z art. 6 (ka) u.c.i.p.g. bowiem jest to postępowanie, którego podmiotem jest właściciel nieruchomości, który nie dopełnia obowiązku selektywnego zbierania odpadów, a nie przedsiębiorca. Podmiot odbierający odpady komunalne ma jedynie obowiązek powiadomienia o tym fakcie organ, który wszczyna odpowiednie postępowanie. Na marginesie warto odnotować, że jest to instrument, który pozwala podmiotom odbierającym odpady reagować w przypadku braku selektywnego zbierania odpadów.
Nie może także w przedmiotowej sprawie znaleźć zastosowania art. 189f § 2 k.p.a. ponieważ przesłanką jego zastosowania jest usunięcie naruszenia (czyli przywrócenie stanu zgodnego z prawem). Z uwagi na ściśle określony charakter obowiązku wynikającego z art. 9g w zw. z art. 3b u.c.i.p.g. (osiągnięcie określonego poziomu recyklingu w konkretnym roku) usunięcie naruszenia za rok 2022 r. nie jest już możliwe.
Na marginesie warto odnotować, że system gospodarowania odpadami jest zorganizowany w taki sposób, że uzyskiwanie określonego poziomu odpadów przeznaczonych do ponownego użycia lub recyklingu jest w ogólnym rozrachunku w interesie państwa członkowskiego UE z uwagi na nałożone w w/w dyrektywach unijnych obowiązków. System sankcji ma nie tylko funkcję represyjną, ale i prewencyjną, motywując do osiągnięcia wymaganego poziomu recyklingu wszystkie podmioty do tego zobowiązane. Gmina obowiązek ten wykonuje również powierzając zadania publiczne podmiotom wyłonionym w toku przetargu. Zatem to ewentualnie w relacji między gminą a podmiotem zawierającym umowę z gminą należy zapewnić takie warunki wykonywania zadań, które pozwolą im na efektywną realizację obowiązku. Podkreślenia wymaga, że podmiot startujący w przetargu ma pełną świadomość obowiązków, których zamierza się podjąć z uwagi na ich wyraźne określenie w art. 9g u.c.i.p.g.
Sąd nie stwierdził także naruszenia art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. Uzasadnienie decyzji organu II instancji jest szczegółowe, odniesiono się w nim do zasadniczych zarzutów odwołania, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy.
Jako, że Sąd nie stwierdził w wyniku kontroli zgodności skarżonej decyzji z prawem naruszeń prawa materialnego mających wpływ na wynik sprawy, naruszeń prawa procesowego mających istotnych wpływ na wynika sprawy ani podstaw do stwierdzenia nieważności czy wznowienia postępowania, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi.