II SA/KR 177/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odrzucił skargę na zarządzenie Dyrektora Pienińskiego Parku Narodowego dotyczące opłat za udostępnianie Parku, uznając je za niedopuszczalne z powodu braku kognicji sądu administracyjnego.
Skarżący S. C. zaskarżył zarządzenie Dyrektora Pienińskiego Parku Narodowego zmieniające regulamin i opłaty za udostępnianie Parku, argumentując naruszenie przepisów ustawy o ochronie przyrody i rozporządzenia w sprawie PPN. Sąd administracyjny odrzucił skargę, stwierdzając, że zarządzenie Dyrektora Parku Narodowego nie jest aktem podlegającym kontroli sądu administracyjnego, ponieważ nie jest aktem prawa miejscowego ani czynnością z zakresu administracji publicznej w rozumieniu P.p.s.a. Skarżącemu zwrócono uiszczony wpis.
Przedmiotem skargi S. C. było zarządzenie nr 8/2023 Dyrektora Pienińskiego Parku Narodowego z dnia 6 lipca 2023 r. w przedmiocie zmiany regulaminu dla zwiedzających oraz opłat za udostępnianie Parku Narodowego. Skarżący podniósł zarzuty naruszenia przepisów ustawy o ochronie przyrody oraz rozporządzenia w sprawie Pienińskiego Parku Narodowego, kwestionując prawo Dyrektora do wprowadzania opłat za udostępnianie szlaku wodnego w przełomie Dunajca. Argumentował, że Pieniński Park Narodowy nie został wymieniony w rozporządzeniu uprawniającym do pobierania opłat, a zarządzenie Dyrektora nie jest aktem prawa miejscowego. Sąd administracyjny w Krakowie odrzucił skargę, uznając ją za niedopuszczalną. Sąd wyjaśnił, że zarządzenie Dyrektora Parku Narodowego nie jest aktem podlegającym kontroli sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a., ponieważ ma charakter generalny, a nie indywidualny. Ponadto, Dyrektor Parku Narodowego nie jest terenowym organem administracji rządowej, co wyklucza możliwość uznania jego zarządzenia za akt prawa miejscowego podlegający kontroli na podstawie art. 3 § 2 pkt 5 P.p.s.a. Sąd podkreślił, że ustawa o ochronie przyrody precyzyjnie określa, które zarządzenia i uchwały organów ochrony przyrody lub samorządu terytorialnego mają charakter aktów prawa miejscowego, a zarządzenia dyrektorów parków narodowych do nich nie należą. W związku z tym, skarga została odrzucona na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a., a skarżącemu zwrócono wpis.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, zarządzenie Dyrektora Parku Narodowego nie jest aktem podlegającym kontroli sądu administracyjnego, ponieważ nie jest aktem prawa miejscowego ani czynnością z zakresu administracji publicznej w rozumieniu P.p.s.a.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że zarządzenie Dyrektora Parku Narodowego ma charakter generalny, a nie indywidualny, i Dyrektor Parku nie jest terenowym organem administracji rządowej. Ustawa o ochronie przyrody precyzyjnie określa, które akty organów ochrony przyrody lub samorządu terytorialnego są aktami prawa miejscowego, a zarządzenia dyrektorów parków narodowych do nich nie należą.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odrzucono_skargę
Przepisy (8)
Główne
P.p.s.a. art. 58 § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do odrzucenia skargi z powodu niedopuszczalności.
Pomocnicze
P.p.s.a. art. 3 § 2 pkt 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zaskarżone zarządzenie nie jest aktem lub czynnością z zakresu administracji publicznej w rozumieniu tego przepisu, gdyż ma charakter generalny, a nie indywidualny.
P.p.s.a. art. 3 § 2 pkt 5
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zaskarżone zarządzenie nie jest aktem prawa miejscowego, ponieważ Dyrektor Parku Narodowego nie jest terenowym organem administracji rządowej.
P.p.s.a. art. 232 § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do zwrotu wpisu.
u.o.p. art. 12 § ust. 3
Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody
Kwestia uprawnień Dyrektora Parku do wprowadzania opłat.
u.o.p. art. 12 § ust. 4
Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody
Kwestia uprawnień Dyrektora Parku do wprowadzania opłat.
u.o.p. art. 12 § ust. 10
Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody
Kwestia uprawnień Dyrektora Parku do wprowadzania opłat.
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 14 maja 1996 r. w sprawie Pienińskiego Parku Narodowego art. 3
Kwestia zarządu nad rzeką Dunajec.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zaskarżone zarządzenie Dyrektora Parku Narodowego nie jest aktem podlegającym kontroli sądu administracyjnego, ponieważ nie jest aktem prawa miejscowego ani czynnością z zakresu administracji publicznej w rozumieniu P.p.s.a.
Odrzucone argumenty
Argumenty skarżącego dotyczące naruszenia przepisów ustawy o ochronie przyrody i rozporządzenia w sprawie PPN, kwestionujące prawo Dyrektora do wprowadzania opłat za udostępnianie szlaku wodnego.
Godne uwagi sformułowania
zarządzenie Dyrektora Parku Narodowego nie jest aktem prawa miejscowego Dyrektor parku narodowego nie może być uznany za terenowy organ administracji rządowej zarządzenia dyrektorów parków narodowych nie są aktami prawnymi powszechnie obowiązującymi
Skład orzekający
Małgorzata Łoboz
przewodniczący sprawozdawca
Joanna Człowiekowska
sędzia
Paweł Darmoń
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie, że zarządzenia dyrektorów parków narodowych dotyczące opłat za udostępnianie terenów nie podlegają kontroli sądów administracyjnych jako akty prawa miejscowego lub czynności z zakresu administracji publicznej."
Ograniczenia: Dotyczy wyłącznie zarządzeń dyrektorów parków narodowych i ich statusu jako aktów podlegających kontroli sądowoadministracyjnej. Nie rozstrzyga merytorycznie kwestii legalności wprowadzania opłat przez parki narodowe, które mogą być regulowane innymi przepisami lub aktami.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii proceduralnej dotyczącej dostępu do sądu w sprawach związanych z parkami narodowymi i opłatami. Jest interesująca dla prawników specjalizujących się w prawie administracyjnym i ochrony środowiska.
“Czy zarządzenie dyrektora parku narodowego można zaskarżyć do sądu? WSA w Krakowie wyjaśnia.”
Dane finansowe
WPS: 300 PLN
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Kr 177/24 - Postanowienie WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2024-04-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-02-01
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Joanna Człowiekowska
Małgorzata Łoboz /przewodniczący sprawozdawca/
Paweł Darmoń
Symbol z opisem
6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
odrzucono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art 56 par 1 pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Małgorzata Łoboz (spr.) Sędziowie: WSA Joanna Człowiekowska WSA Paweł Darmoń Protokolant: sekretarz sądowy Katarzyna Migda po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 kwietnia 2024 r. sprawy ze skargi S. C. na zarządzenie nr 8/2023 Dyrektora Pienińskiego Parku Narodowego z dnia 6 lipca 2023 r. w sprawie zmiany zarządzenia nr 4 /21 postanawia: I. odrzucić skargę; II. zarządzić zwrot na rzecz skarżącego S. C. kwotę 300,00 zł (trzysta złotych) tytułem zwrotu uiszczonego wpisu.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi S. C. (dalej: skarżący) jest zarządzenie nr 8/2023 Dyrektora Pienińskiego Parku Narodowego z dnia 6 lipca 2023 r. w przedmiocie zmiany regulaminu dla zwiedzających oraz opłat za udostępnianie Parku Narodowego.
W stanie faktycznym sprawy powyższym zarządzeniem Dyrektor Pienińskiego Parku Narodowego zmienił swoje zarządzenie nr 4/2021 z 15 marca 2021 r., w którym wprowadził nowy załącznik nr 2, określający stawki opłat dla zwiedzających za udostępnianie parku narodowego.
W skardze na zarządzenie nr 8/2023 skarżący podniósł zarzuty naruszenia:
1) art. 12 ust. 3 w zw. z art. 12 ust. 4 w zw. z art. 12 ust. 10 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. - o ochronie przyrody (Dz. U. z 2023 r. poz. 1336 ze zm.; dalej: ustawa o ochronie przyrody) poprzez ich niewłaściwe zastosowanie przejawiające się we wprowadzeniu Zarządzenia Nr 8/2023 Dyrektora Pienińskiego Parku Narodowego z 6 lipca 2023 r. W Sprawie Zmiany Zarządzenia Nr 4/2021, wprowadzającego nowy załącznik nr 2 do zarządzenia nr 4/2021 z 15 marca 2021 roku w sprawie wprowadzenia regulaminu dla zwiedzających oraz opłat za udostępnienie parku narodowego:
- z przekroczeniem granic szczegółowego upoważnienia ustawowego do wprowadzania aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczącego uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w Kodeksie postępowania administracyjnego, zawartego w art. 12 ust. 3, ust. 4 ustawy o ochronie przyrody i wprowadzenie na terenie Parku opłat za udostępnienie parku narodowego - bez ustawowego upoważnienia, podczas gdy wprowadzenie opłat za wstęp do parku narodowego lub na niektóre jego obszary oraz za udostępnianie parku narodowego lub niektórych jego obszarów możliwe jest jedynie w przypadku Parków Narodowych wymienionych w rozporządzeniu wydanym na podstawie art. 12 ust. 10 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody,
2) art. 12 ust. 3 ustawy o ochronie przyrody poprzez jego błędną wykładnię przejawiającą się w mylnym przyjęciu, iż norma zawarta w tym przepisie przyznaje Dyrektorowi Pienińskiego Parku Narodowego możliwość wprowadzania opłat za udostępnienie Pienińskiego Parku Narodowego, podczas gdy możliwość zastosowania tego przepisu przyznana została jedynie dyrektorom parków narodowych określonych w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 18 marca 2013 r. w sprawie parków narodowych lub niektórych ich obszarów, gdzie za wstęp pobiera się opłaty.
3) art. 12 ust. 10 ustawy o ochronie przyrody poprzez jego niezastosowanie i wydanie zarządzenia sprawie wprowadzenia regulaminu dla zwiedzających oraz opłat za udostępnienie parku narodowego, podczas gdy art. 12 ust. 10 ustawy o ochronie przyrody przyznał możliwość wprowadzania opłat za wstęp do parków narodowych lub niektórych jego obszarów, jedynie jedenastu parkom narodowych, wśród których brak jest Pienińskiego Parku Narodowego.
4) § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z 14 maja 1996 r. w sprawie Pienińskiego Parku Narodowego (Dz. U. z 1996 r. nr 64 poz. 307), poprzez jego błędne zastosowanie i przyjęcie, że Pieniński Park Narodowy zarządza nieruchomościami Skarbu Państwa stanowiącymi rzekę D. , pomimo iż z § 3 rozporządzenia jasno wynika, że zarząd nad rzeką D. nie przeszedł do kompetencji Pienińskiego Parku Narodowego.
Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego zarządzenia w całości. Wniósł również o uchylenie zarządzenia nr 4/2021 z 15 marca 2021 r. w części załącznika nr 2. Skarga na to zarządzenie została wyłączona do rozpoznania pod sygnaturą II SA/Kr 178/24.
Skarżący wniósł również o zasądzenie kosztów postępowania. Uzasadniając skargę w pierwszej kolejności odniósł się do swojego interesu prawnego we wniesieniu skargi. Podniósł, że prowadzi działalność gospodarczą związaną ze świadczeniem usług polegających na komercyjnym transporcie osób przez rzekę D. tzw. spływ D. . W sezonie letnim dokonuje pontonami przewozu osób. Pracownicy Parku Narodowego wzywali skarżącego do wykupywania dla turystów biletów za udostępnienie szlaku wodnego w Przełomie D. . Dodatkowo, skarżący jako mieszkaniec województwa małopolskiego, często wykorzystuje wolny czas, spędzając go na terenie Pienińskiego Parku Narodowego, musząc ponosić opłaty za wstęp na jego teren, co wpływa na sferę majątkową skarżącego. Przedmiotowy akt nakłada na niego obowiązki (konieczność wnoszenia opłat od turystów korzystających za jego pośrednictwem ze szlaku wodnego Przełom D. ) bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa dokonanym przez Dyrektora Pienińskiego Parku Narodowego, w związku z wprowadzeniem zarządzenia ustalającego wysokość opłat za korzystanie z parku narodowego lub niektórych jego części. Powyższe implikuje również tym, iż osłabieniu ulegają możliwości skarżącego w zakresie konkurencji na rynku usług przewozowych osób Przełomem D. , gdyż opłaty nakładane przez Park Narodowy, powodują zwiększenie kosztów, które skarżący mógłby wykorzystać na poprawienie swojej ofert handlowej.
Skarżący zaakcentował, że ustawodawca nie upoważnił każdego dyrektora parku narodowego do wprowadzania opłat za wstęp na teren parku narodowego lub niektórych jego części. Skarżący wskazał, że Pieniński Park Narodowy nie posiada uprawnienia do pobierania opłat za udostępnienie szklaku wodnego w postaci rzeki D. . We właściwym rozporządzeniu brak jest wymienionego Pienińskiego Parku Narodowego, jako parku, który może pobierać opłaty za wstęp na jego teren lub na niektóre jego obszary.
Skarżący powołał się na wypowiedzi doktryny i zaznaczył, że legalność określania opłaty w formie zarządzenia dyrektora parku narodowego budzi poważne wątpliwości z uwagi na charakter prawny zarządzeń dyrektorów parków narodowych. Obecnie zarządzenia takie nie stanowią aktów prawa miejscowego. Do ich stanowienia bowiem właściwe są jedynie organy samorządu terytorialnego oraz terenowe organy administracji rządowej. Nie ulega zaś wątpliwości, iż dyrektor parku narodowego nie należy do żądnego spośród ww, organów, jako że jest organem państwowej osoby prawnej. Zarządzenia dyrektorów parków narodowych nie są aktami prawnymi o charakterze powszechnie obowiązującym w rozumieniu konstytucyjnego systemu źródeł prawa - art. 87 Konstytucji RP. Co więcej, nie sposób również uznać, iż zarządzenia dyrektora parku narodowego wiążą wszystkich, którzy znajdują się na terenie parku narodowego jako akty wewnętrzne konkretyzujące reżim parku narodowego. Doktryna prawa administracyjnego wyróżnia bowiem tzw. akty zakładowe/akty władztwa zakładowego. Akty te kreują prawa i obowiązki osób znajdujących się w zależności zakładowej, służbowej lub organizacyjnej od organów je wydających, a nie prawa i obowiązki obywateli. Nie można aktami wewnętrznymi określać bezpośrednio sytuacji osób "zewnętrznych" (tj. osób stojących na zewnątrz danego aparatu administracji, odwiedzających Park), które wprawdzie stykają się ze strukturami danego organu, ale nie pozostają wobec niego w stosunku podległości służbowej. Osoby wchodzące do parku narodowego w celu turystycznym czy rekreacyjnym trudno jest uznać, nawet przyjmując bardzo szeroka wykładnie, za podmioty znajdujące się w stosunku podległości wobec dyrektora parku.
Zdaniem skarżącego organ całkowicie pominął kompetencje przyznane właściwemu ministrowi ds. środowiska do określenia parków narodowych, w których możliwe jest pobieranie opłat za wstęp na jego teren lub niektóre jego części. Nie do zaakceptowania jest również stwierdzenie jakoby to na skarżącym ciążył obowiązek wystąpienia do ustawodawcy ze stosownym wnioskiem o zaprzestanie działania bez podstawy prawnej, gdyż zdaniem skarżącego, naruszenia przepisów prawa dopuścił się Dyrektor Pienińskiego Parku Narodowego.
Końcowo skarżący zwrócił uwagę na treść rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 maja 1996 r. w sprawie Pienińskiego Parku Narodowego {Dz. U. z 1996 r., Nr 64, poz. 307). Zgodnie z wydanym rozporządzeniem, Rada Ministrów określiła obszar Pienińskiego Parku Narodowego (§ 1 i § 2 rozporządzenia) oraz określiła, które nieruchomości Skarbu Państwa nie przechodzą pod zarząd Parku (§ 3 rozporządzenia). Rada Ministrów w § 3 przedmiotowego rozporządzenia wyłączyła z zarządu Parku teren rzeki D. , w związku z czym Pieniński Park Narodowy nie posiada również podstaw do jakiegokolwiek rozporządzania, w tym ustalania opłat za korzystanie z rzeki D. .
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o odrzucenie, względnie o oddalenie skargi. Wskazał po pierwsze, że przedmiot skargi nie należy do kognicji sądu administracyjnego. Wynika to z faktu, iż zaskarżone zarządzenie nie ma charakteru aktu zaskarżalnego w trybie sądowo-administracyjnym wydanego przez organ administracji publicznej. W ocenie organu Park narodowy stanowi formę ochrony przyrody, co determinuje jego zadania, organizację oraz status prawny. Zgodnie z art. 8a ustawy o ochronie przyrody, park narodowy jest państwową osobą prawną zarządzaną przez dyrektora parku. W ramach zadań określonych w art. 8d i art. 8e ust. 1 ww. ustawy dyrektor parku wydaje m.in. zarządzenia dotyczące funkcjonowania parku, w tym określające sposoby udostępniania parku. W ramach powyższych uregulowań wydane zostało przez dyrektora PPN, w formie określonej ustawą, zaskarżone zarządzenie. Stanowi ono realizację zadań określonych w planie ochrony (Dz. U. z 2014 r., poz. 1010) dotyczącym udostępniania zwiedzającym walorów przyrodniczych i krajobrazowych. Ma ono charakter porządkowy i organizacyjny. Nie stanowi zatem czynności z zakresu administracji publicznej określonej w art. 1 kodeksu postępowania administracyjnego. W konsekwencji zatem brak jest podstaw do rozpatrzenia niniejszej sprawy w oparciu o przepisy P.p.s.a., w związku z czym skarga winna być odrzucona z uwagi na niedopuszczalność drogi sądowej.
Dalej organ wskazał, że niezależnie od powyższego skarżący w podstawie prawnej skargi wskazuje art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. przyjmując w uzasadnieniu, iż kwestionowane zarządzenia dyrektora parku mają charakter aktów administracyjnych lub czynności z zakresu administracji publicznej. W warunkach takich skargę należy uznać za złożoną z uchybieniem terminu określonego w art. 52 § 2 P.p.s.a. Niedotrzymanie terminu na złożenie skargi wynika m.in. z treści załączonego do skargi pisma PPN znak UZ-412-7/23 oraz uzasadnienia skargi.
Odnosząc się do kwestii merytorycznych organ zaznaczył, że możliwość ustalania i pobierania opłat za udostępnianie niektórych obszarów parków narodowych określa art. 12 ustawy o ochronie przyrody. W oparciu o zapis ust. 2 tegoż artykułu, w planie ochrony PPN rzeka D. położona w granicach parku wyznaczona została jako obszar udostępniony do zwiedzania. Na podstawie ustępów 3 i 4 powołanego artykułu, przewidującego możliwość ustalania i pobierania opłat za udostępnianie niektórych obszarów parku, wydane zostały zaskarżone zarządzenia dyrektora parku. Zarządzenia te określiły m.in. obowiązek wnoszenia opłat w formie biletu na udostępnione obszary obejmujące m.in. szlak wodny w przełomie D. . Opłaty te, co podkreślono wyżej, wprowadzone zostały za udostępnienie wskazanych obszarów PPN, nie zaś za wstęp do parku narodowego lub niektóre jego obszary. Wskazać należy, że pojęcia "wstęp" i "udostępnienie" zdefiniowane zostały w art. 5 pkt. 22 i 26 ustawy o ochronie przyrody jako dwie różne formy korzystania z zasobów przyrodniczych i krajobrazowych parków narodowych.
Odpowiadając na kolejny zarzut skarżącego dotyczący dysponowania przez PPN szlakiem wodnym w przełomie Dunajca organ wyjaśnił, że zgodnie z Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 14 maja 1996 r. w sprawie Pienińskiego Parku Narodowego (Dz. U. z 1996, 64, poz. 307) obszar parku obejmujący rzekę D. stanowi część parku narodowego. Obszar ten przedstawiony został opisowo w § 2 rozporządzenia w początkowym fragmencie punktu 1, wskazującego na granice państwa jako linię graniczną wyznaczoną przez rzekę D. . Przebieg granicy parku przedstawia załącznik graficzny. Okoliczność ta winna być bezsporna. Niezależnie od tego ustawa o ochronie przyrody określa park narodowy jako formę ochrony przyrody realizującą zadania ochronne, w tym wskazane udostępnianie obszaru parku na zasadach określonych w planie ochrony (art. 8b ust. 1 pkt. 1 i 2). Zadania parku z zakresu ochrony przyrody nie mają zatem bezpośredniego związku z tytułem prawnym do obszarów położonych w granicach parku. W zakresie będącym przedmiotem skargi wskazuje na to sama norma art. 12 ust. 1 pkt. 3 ustawy o ochronie przyrody nieuzależniająca pobierania opłat za wstęp lub udostępnianie od tytułu władania obszarem parku. Jedynie informacyjnie wskazać należy, że na podstawie art. 10 ust.3 ustawy o ochronie przyrody, PPN uzyskał z mocy prawa prawo użytkowania wieczystego rzeki D. na odcinku obejmującym działkę ewidencyjną nr [...], leżącą w granicach parku i stanowiącą fragment szlaku wodnego w przełomie D. (dowód; decyzja nr 2 Wojewody Małopolskiego z dnia 26 listopada 2019 r.).
Za pismem z 13 lutego 2024 r. organ powołał się na postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 stycznia 2024 r. sygn. III OSK 3157/23, jako miarodajne dla oceny prawnej zarządzeń dyrektora regulujących organizację ruchu turystycznego na terenie parku narodowego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie miał na uwadze, co następuje.
W postępowaniu sądowoadministracyjnym merytoryczne rozpoznanie skargi jest poprzedzone badaniem dopuszczalności jej wniesienia. W niniejszym przypadku Sąd uznał, że skarga podlega odrzuceniu, jako niedopuszczalna z powodu niepodlegania kognicji sądu administracyjnego.
W pierwszej kolejności należało zauważyć, że skarżący w skardze powołał się na art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634; dalej: P.p.s.a.), tzn. uznaje, że zaskarżone zarządzenie należy do innych niż określone w pkt 1-3 (decyzje administracyjne i postanowienia) akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 i 803), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2022 r. poz. 2651, z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2023 r. poz. 615, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. W tym miejscu należy wyjaśnić, że powyższa kwalifikacja nie jest prawidłowa. Przedmiotem skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego na powołanej podstawie mogą być akty lub czynności, które po pierwsze nie są decyzjami ani postanowieniami, po drugie mają charakter zewnętrzny, tj. są skierowane do podmiotu niepodporządkowanego organizacyjnie ani służbowo organowi. Po trzecie, są skierowane do indywidualnego podmiotu, a więc nie mają charakteru generalnego. Po czwarte, mają charakter publicznoprawny (należą do materii z zakresu administracji publicznej i mają charakter władczy). Po piąte, dotyczą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa oraz po szóste, podejmowane są przez podmiot wykonujący administrację publiczną. Te elementy określa się jako konstytuujące pojęcie aktu lub czynności z art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. (zob. uchwała siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 czerwca 2014 r., sygn. akt I OPS 14/13). Za akt lub czynność z zakresu administracji publicznej dotyczący uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, który podlegałaby zaskarżeniu do sądu administracyjnego nie można uznać zaskarżonego zarządzenia dyrektora parku narodowego. Akt ten nie ma bowiem charakteru indywidualnego, ponieważ nie jest skierowany do indywidualnego podmiotu. Jest skierowany do wszystkich przebywających lub mogących przebywać na terenie Parku Narodowego. Brak tej konstytutywnej cechy oznacza, że zaskarżone zarządzenie nie mogło zostać zakwalifikowane jako akt z art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. Zaskarżone zarządzenie ma bowiem charakter generalny.
Z tej perspektywy należało rozważyć, czy zaskarżone zarządzenie mieści się w dyspozycji art. 3 § 2 pkt 5 P.p.s.a. Przepis ten stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej.
Powyższy problem był przedmiotem analizy Naczelnego Sądu Administracyjnego, którego stanowisko w tym zakresie Sąd orzekający w niniejszym składzie podziela. Jak wskazał NSA w postanowieniu z 9 stycznia 2024 r. sygn. III OSK 3157/23, kluczowe znaczenie ma ustalenie, czy dyrektor parku narodowego może zostać uznany za terenowy organ administracji rządowej. Tylko bowiem w takim przypadku możliwe jest przyjęcie, że wydane przez niego zarządzenie jest aktem prawa miejscowego podlegającym kontroli sądowoadministracyjnej na podstawie art. 3 ust. 2 pkt 5 P.p.s.a. Nie ulega przy tym wątpliwości, że dyrektor parku narodowego jest organem administracji, a konkretnie organem ochrony przyrody, który jest właściwy do wydawania indywidualnych aktów administracyjnych z zakresu ochrony przyrody. Nie jest jednak tak, że pojęcia terenowego organu administracji rządowej oraz organu ochrony przyrody mają charakter synonimiczny. W obecnym stanie prawnym terenowe organy administracji rządowej, o których stanowi art. 3 § 2 pkt 5 P.p.s.a. to organy administracji rządowej na obszarze województwa w rozumieniu art. 2 pkt 1–3 i art. 51–58 ustawy o wojewodzie i administracji rządowej w województwie. Są nimi wojewodowie, organy rządowej administracji zespolonej w województwie oraz organy niezespolonej administracji rządowej wyliczone w art. 56 ust. 1 ustawy o wojewodzie i administracji rządowej w województwie (por. T. Woś, Komentarz do art. 3 p.p.s.a., [w:] H. Knysiak-Sudyka, M. Romańska, T. Woś, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. VI, Warszawa 2016, Lex). W literaturze przedmiotu przyjmuje się, że dyrektor parku narodowego jest organem państwowej osoby prawnej (por. A. Raj, Zarządzanie parkami narodowymi w Polsce - stan obecny i kierunki pożądanych zmian, [w:] Parki narodowe i otoczenie społeczno-gospodarcze. Skazani na dialog, red. M. Nocoń, T. Pasierbek, J. Sobczuk, B. Walas, Sucha Beskidzka 2019, s. 17 oraz A. Gawrysiak-Zabłocka, Opłaty za wstęp do polskich parków narodowych, "Zeszyty Prawnicze" 2020, nr 3, s. 290).
Dyrektor parku narodowego nie może być uznany za terenowy organ administracji rządowej. Oznacza to, że wydane przez ten organ ochrony przyrody zarządzenie nie podlega kontroli na podstawie art. 3 § 2 pkt 5 P.p.s.a. Wynika to z tego, że ustawodawca w przepisach ustawy o ochronie przyrody jednoznacznie wskazał, jakiego rodzaju zarządzenia mają charakter aktów prawa miejscowego. Do tego rodzaju aktów należą zarządzenie w sprawie uznania obszaru za rezerwat przyrody (art. 13 ust. 3 u.o.p.), zarządzenie w sprawie ustanowienia planu ochrony rezerwatu przyrody (art. 19 ust. 6 u.o.p.), uchwała w sprawie planu ochrony dla parku krajobrazowego (art. 20 ust. 4a u.o.p.), uchwała w sprawie strefy ochrony krajobrazu (art. 23a ust. 1 u.o.p.), zarządzenie w sprawie planu zadań ochronnych dla obszaru Natura 2000 (art. 28 ust. 8 u.o.p.), zarządzenie w sprawie wprowadzenia czasowej ochrony gatunków roślin, zwierząt lub grzybów (art. 53 u.o.p.) oraz zarządzenie w sprawie odstępstwa od zakazów w stosunku do bobrów, kormoranów i czapli (art. 56a ust. 1 u.o.p.). Zarządzenia wydawane są przez właściwego miejscowo regionalnego dyrektora ochrony środowiska, który jest terenowym organem administracji rządowej w rozumieniu art. 56 ust. 1 pkt 15 ustawy o wojewodzie i administracji rządowej w województwie. Natomiast wymienione wyżej uchwały podejmuje sejmik województwa będący organem jednostki samorządu terytorialnego. Należy zatem przyjąć, że zarządzenia dyrektorów parków narodowych nie są aktami prawnymi powszechnie obowiązującymi w rozumieniu konstytucyjnego systemu źródeł prawa, chociaż wiążą wszystkich, którzy znajdą się na terenie parku narodowego jako akty wewnętrzne konkretyzujące reżim parku narodowego (por. W. Radecki, Ustawa o ochronie przyrody. Komentarz, Warszawa 2016, s. 115). Z powyższego wynika, że art. 3 § 2 pkt 5 P.p.s.a. nie mógł być podstawą dopuszczalności skargi.
Sąd zauważa również, że podstawą dopuszczalności skargi nie mógł być art. 3 § 2 pkt 6 P.p.s.a., bowiem przepis ten stanowi o aktach organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, zaś Dyrektor Parku Narodowego nie należy do powyższej kategorii.
Zarządzenia Dyrektora Parku Narodowego nie zostały również oddane pod kontrolę sądowoadministracyjną na podstawie art. 3 § 3 P.p.s.a., tj. na podstawie przepisów ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę.
W tym stanie rzeczy Sąd odrzucił skargę, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a.
O zwrocie skarżącemu uiszczonego wpisu sądowego w wysokości 300 zł (k. 28) orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 P.p.s.a.Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI