II SA/Kr 1569/00

II SA/Kr 1569/00 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2004-10-19
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2000-07-04
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Anna Szkodzińska
Jan Zimmermann /przewodniczący/
Mariusz Kotulski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
607  Gospodarka mieniem państwowym i komunalnym, w tym gospodarka nieruchomościami nierolnymi
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Sentencja
Sygn. akt. II SA/Kr 1569 / 00 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 19 października 2004r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym Przewodniczący : Sędzia NSA Jan Zimmermann Sędziowie : NSA Anna Szkodzińska AWSA Mariusz Kotulski / spr. / Protokolant : Dorota Solarz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 października 2004r. sprawy ze skargi Ochotniczej Straży Pożarnej w [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 14 czerwca 2000r., Nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu podziału nieruchomości I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz Ochotniczej Straży Pożarnej w [...] kwotę 10 / dziesięć / złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Wójt Gminy decyzją z dnia [...] września 1999r., nr [...] działając na podstawie art. 96 ust. 1 i 4 i art. 97 ust. 3 w związku z art. 93 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 21.08.1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. nr 115, poz. 741 z późn. zm.) oraz § 4 ust. 2, § 10 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lutego 1998r. w sprawie trybu dokonywania podziałów nieruchomości oraz sposobu sporządzania i rodzajów dokumentów wymaganych w tym postępowaniu (Dz.U. nr 25, poz. 130) dokonał z urzędu podziału nieruchomości poprzez zatwierdzenie projektu podziału nieruchomości oznaczonej jako działka nr 1 o pow. 0.31 ha położonej w [...]. stanowiącej własność Gminy na działki: nr 2 o pow. 0.16 ha i 3 o pow. 0,15 ha. Podlegający zatwierdzeniu projekt podziału sporządzony został przez uprawnionego geodetę H. S. w dniu 22.06.1999r., nr ks. rób. [...] i wpisany do ewidencji powiatowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu 20.09.1999r.
Odwołanie od powyższej decyzji wniosła Ochotnicza Straż Pożarna w [...] podnosząc, iż od marca 1999r. toczy się sprawa sądowa pomiędzy Gminą a OSP w [...] o zasiedzenie całej działki nr 1, która do chwili złożenia odwołania nie została rozstrzygnięta. Nadto w planach OSP w [...] jest rozbudowa budynku remizy, który w pełni zaspokoiłby wymagania i potrzeby mieszkańców tej wsi, a samą działką nr 1 od pokoleń zajmuje się OSP, dbając o porządek, konserwacje i naprawę sprzętu.
Decyzją z dnia [...].12.1999r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu decyzji podniesiono, iż zatwierdzony podział jest niezgodny z miejscowym Planem Zagospodarowania Przestrzennego Gminy, a więc narusza art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 21.08.1997r. o gospodarce nieruchomościami. Plan ów przewiduje bowiem rozbudowę budynku remizy, a nie realizację placu zabaw. Nadto "spór przed sądem o własność stanowi przesłankę do zawieszenia postępowania na zasadzie art. 97 § 1 pkt 4 kodeksu postępowania administracyjnego, gdyż w istocie taki spór jest zagadnieniem wstępnym, które rozstrzyga sąd. Wobec tego zasadnym jest przed wydaniem decyzji o podziale działki rozstrzygnąć w trybie ugody, tak jak wskazano, w drodze administracyjnej co do własności nieruchomości.
Dodatkowo, należy podnieść, że zawieszenie postępowania sądowego do czasu ugodowego załatwienia między stronami sprawy nie oznacza automatycznie, że sprawa zakończy się ugodą pomiędzy OSP, a Urzędem Gminy. Wobec tego, tym bardziej organ I instancji winien wpierw uregulować tą kwestię." W końcowej części uzasadnienia Kolegium jednoznacznie wykazało, iż Ochotnicza Straż Pożarna w [...] jest stroną przedmiotowego postępowania administracyjnego. Dodatkowo podniesiono, iż zaskarżona decyzja rażąco narusza art. 107 k.p.a. - co w konsekwencji skutkuje naruszeniem ogólnych zasad procedury administracyjnej wyrażonych w art. 6, 7 i 8 k.p.a.
W dniu 20 marca 2000r. Wójt Gminy decyzją nr [...] ponownie zatwierdził projekt podziału nieruchomości oznaczonej jako działka nr 1 o pow. 0.31 ha położonej w [...] stanowiącej własność Gminy na działki: nr 2 o pow. 0.16 ha i 3 o pow. 0,15 ha. Podlegający zatwierdzeniu projekt podziału sporządzony został przez uprawnionego geodetę H. S. W uzasadnieniu wskazano, iż właścicielem przedmiotowej działki jest wyłącznie Gmina, co zaświadcza odpowiedni wpis do księgi wieczystej nr KW [...]. Zatwierdzony projekt podziału działki w pełni zabezpiecza potrzeby OSP w [...]., łącznie z planowaną rozbudową remizy. Natomiast na powstałej w wyniku podziału działce nr 2 znajdzie się ogólnodostępny plac zabaw i rekreacji wykorzystywany głównie przez dzieci i młodzież przedszkola i szkoły podstawowej, a także gości przejeżdżających do [...] gospodarstw agroturystycznych zarejestrowanych w tej wsi. Powstałe w wyniku podziału działki mają bezpośredni dostęp do drogi publicznej co stwarza dogodne i bezkolizyjne korzystanie z tych działek. Decyzja o zatwierdzeniu podziału działki nr 1 stanowi realizację uchwały Zarządu Gminy Dębno z dnia 15.01.1999r., nr 1/14/99, a także była niezbędna właśnie ze względu na wniosek OSP w [...] dotyczący przekazania na własność tej działki. Podziału dokonano z urzędu na podstawie art. 97 ust. 3 pkt 1 i 2, gdyż "zrealizowane zostaną cele publiczne w postaci swobodnego korzystania z powstałych działek 3 i 2 odpowiednio przez OSP w [...], jak i dzieci i młodzież z gminnego placu zabaw." Sama działka położona jest zgodnie z postanowieniami Planu Zagospodarowania Przestrzennego Gminy Dębno z dnia 27 czerwca 1991 r., nr VI11/52/91 w obszarze oznaczonym symbolem J5 UK Ul i S - co oznacza, że powierzchnia 1,1 ha to tereny: UK- usługi kultury i sztuki, Ul - usługi inne, S - usługi sportu. Tym samym uznać należy, iż podział jest zgodny z postanowieniami planu zagospodarowania przestrzennego.
Z treścią w/w decyzji nie zgodziła się Ochotnicza Straż Pożarna w [...] (zwana dalej skarżącą) składając odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...]. W uzasadnieniu odwołania podniesiono, iż decyzja organu I instancji wydana została z naruszeniem art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami, gdyż dokonany podział nie jest zgodny z postanowieniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Nadto podział nieruchomości dokonywany z urzędu musi być niezbędny dla realizacji celów publicznych (art. 97 ust.3 pkt 1 cyt. ustawy). Cele publiczne zostały określone w art. 6 cyt. ustawy i nie obejmują one celów powołanych przez organ I instancji (plac zabaw nie jest instytucją gminną, a w całości wybudowany został przez Ochotniczą Straż Pożarną w [...], jak również jest w pełni dostępny). Wskazano także ponownie, iż nadal toczy się postępowanie sądowe mające na celu nabycia przez OSP własności przedmiotowej działki w drodze zasiedzenia.
Decyzją z dnia 14 czerwca 2000r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymało decyzję organu I instancji w mocy. W uzasadnieniu swojej decyzji Kolegium podzieliło argumentację organu I instancji uznając zgodność dokonanego podziału z postanowieniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Samo prowadzenie postępowania sądowego o nabycie prawa własności w drodze zasiedzenia działki nr 1 przez OSP w [...] nie ma znaczenia dla przedmiotowego postępowania administracyjnego, a nadto zgodnie z zapisami księgi wieczystej nr KW [...] działka ta w całości w chwili obecnej stanowi własność Gminy. W konsekwencji działka ta może podlegać podziałowi z urzędu.
Decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 14 czerwca 2000r. nr [...] zaskarżyła do Naczelnego Sądu Administracyjnego OSP w [...] wnosząc ojej uchylenie i umorzenie postępowania w sprawie. W uzasadnieniu skargi powtórzono argumentację podnoszoną już w odwołaniu oraz zarzut, iż organ odwoławczy nie ustosunkował się do kwestii zgodności podziału z postanowieniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, a sam cel podziału (plac zabaw i rekreacji dla dzieci młodzieży) nie jest odpowiednikiem celu publicznego.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi powtarzając motywy zaskarżonego rozstrzygnięcia lub o odrzucenie skargi, gdyż nie została ona podpisana przez osobę uprawnioną do reprezentacji OSP w [...].
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Na wstępie zaznaczyć należy, iż brak formalny związany z prawidłowością podpisania złożonej skargi uzupełniony został poprzez złożenie pełnomocnictwa dla Naczelnika OSP w [...]. J. B. do reprezentowania Prezesa OSP w [...] w postępowaniu sądowym w przedmiotowej sprawie.
Zgodnie z brzmieniem art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1271 z późn. zm.) sprawy, w których skargi wniesione zostały do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi.
Dlatego też właściwym do rozpoznania skargi jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie.
Po pierwsze wskazać należy, iż zgodnie z brzmieniem art. 93 ust. 4 i 5 obowiązującej od dnia 1 stycznia 1998r. ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2000r., nr 46, poz. 543 z późn. zm.) zgodność proponowanego podziału nieruchomości z ustaleniami planu miejscowego, z wyjątkiem podziałów, o których mowa w art. 95, opiniuje wójt, burmistrz albo prezydent miasta. Opinię, o której mowa w ust. 4, wyraża się w formie postanowienia, na które przysługuje zażalenie. W orzecznictwie sądowym w sposób jednoznaczny przesądzono, iż obowiązek wyrażenia opinii o zgodności podziału nieruchomości z ustaleniami planu miejscowego (art. 93 ust. 4 i 5 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, jednolity tekst: Dz. U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543 ze zm.) dotyczy zarówno podziału dokonywanego na wniosek osoby, która ma w tym interes prawny (art. 97 ust. l i 2 tej ustawy), jak i podziału dokonywanego z urzędu (art. 97 ust. 3, 4 i 5 tej ustawy) - por. wyrok SN z [...].03.2002r., sygn. akt [...] (publ. OSNP 2002/20/476). Wskazano bowiem, iż delegacja ustawowa (art. 100 u.g.n.), jak również Dział III - Rozdział l u.g.n. nie zawierają upoważnienia do wprowadzenia wyjątku od art. 93 ust. 4 i 5 u.g.n., zatem przepis § 4 ust. 2 rozporządzenia z dnia 17 lutego 1998 roku w sprawie trybu dokonywania podziałów nieruchomości oraz sposobu sporządzania i rodzajów dokumentów wymaganych w tym postępowaniu (Dz. U. Nr 25, poz. 130) został wydany z przekroczeniem upoważnienia ustawowego. Zapis zawarty w art. 100 u.g.n., iż Rada Ministrów określi tryb dokonywania podziałów nieruchomości itd, nie może być traktowany jako podstawa do odstąpienia od opinii w przypadku podziału nieruchomości z urzędu, (por. wyrok NSA z 27.09.2000r., sygn. akt SA/Rz 215/99).
Tymczasem w przedmiotowej sprawie brak jest owej, wymaganej przez prawo w art. art. 93 ust. 4 i 5 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami, opinii o zgodności planowanego podziału z postanowieniami obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy.
Nadto zasadą wynikającą z art. 93 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami jest, iż podziału dokonuje się, jeżeli jest on zgodny z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oraz przepisami szczególnymi. Przepisy art. 93 ust. 1-6 ustawy o gospodarce nieruchomościami dotyczą wyłącznie zasad podziału nieruchomości położonych na obszarze, na którym obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego i to niezależnie od stopnia ogólności tego planu. Zarazem przepis art. 93 ust.2 cyt. ustawy stanowi, że zgodność z ustaleniami planu dotyczy zarówno przeznaczenia terenu, jak i możliwości zagospodarowania wydzielonych działek gruntu. Oznacza to, że przy zatwierdzeniu i opiniowaniu projektu podziału (art. 93 ust. 4) organ musi przede wszystkim uwzględnić przeznaczenie terenu określone w planie miejscowym i z tego punktu widzenia ocenić, czy projekt realizuje to przeznaczenie, a także, czy służy temu przeznaczeniu, (por. wyrok NSA z 7.01.2002r., sygn. akt I SA 1400/00).
Warunek zgodności z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, jest o tyle przesądzający, iż bez jego spełnienia postępowanie o zatwierdzenie projektu podziału nieruchomości w ogóle nie może się toczyć.
Tymczasem organy administracyjne prowadzące postępowanie w przedmiotowej sprawie nie wykazały w sposób właściwy owej zgodności projektu podziału nieruchomości z przeznaczeniem ternu określonym w planie zagospodarowania przestrzennego gminy, a także czy dokonany podział będzie służył temu przeznaczeniu.
Jak wynika z załączonego do akt sprawy fragmentu części tekstowej miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy (uchwała Rady Gminy w Dębnie z 27.06.1991r., nr VIII 52/91) obszar oznaczony w planie symbolem J5 UK Ul S o pow. ok. 1,1 ha obejmuje "tereny istniejącej remizy OSP z salą widowiskową oraz punkt skupu warzyw i owoców Spółdzielni Ogrodniczej zlokalizowanych na dwóch oddzielnych działkach. Adaptacja stanu istniejącego. Docelowo możliwość zaopatrzenia w wodę z projektowanego wodociągu [...] z odprowadzeniem ścieków do projektowanej kontenerowej oczyszczalni ścieków o symbolu J 20 NO." Z zapisu tego nie wynika zgodność z nim planowanego podziału, a przede wszystkim czy projekt podziału realizuje wskazane tam przeznaczenie. Jak wynika z uzasadnienia decyzji obu organów wydanych w przedmiotowej sprawie dokonany podział służyć ma m.in. wyodrębnieniu działki pod ogólno dostępny plac zabaw. Zapis planu tymczasem nie przewiduje takiego przeznaczenia, a jedynie możliwość adaptacji stanu istniejącego - i w tym zakresie winno nastąpić właściwe ustalenie przez orzekające organy administracji publicznej. Niczym nie uzasadnione jest (przynajmniej w świetle przedłożonych fragmentów planu zagospodarowania przestrzennego) powoływanie się przez organy, które wydały uchylone przez Sąd decyzje, na zapisy planu odnoszące się do przeznaczenia terenu objętego poszczególnymi symbolami planu: UK, Ul, S - w sytuacji, gdy zapis planu w sposób jednoznaczny dotyczy określonego obszaru objętego symbolem J5 UK Ul S.
Podzielić należy zarzut skarżącej, że organy nie wykazały faktu, iż dokonanie podziału z urzędu nastąpiło ze względu na konieczność realizacji celu publicznego. Pojęcie "cel publiczny", jakim posługuje się ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. Nr 115, poz. 741 ze zm.), w rym jej art. 13 ust. 2, nie jest dowolne i przy jego interpretacji nie można się odwoływać do potocznego jego znaczenia. Ustawodawca ustalił w art. 6 tej ustawy zamknięty katalog celów publicznych; wymienione w pkt 10 tego artykułu "inne cele" to tylko cele określone w odrębnych ustawach, (por. wyrok NSA z 10.10.2000r., sygn. akt II SA/Kr 1010/00, publ. ONSA 2001/4/186).
Pozostaje zatem możliwość prowadzenia o podział nieruchomości z urzędu wyłącznie o fakt, iż nieruchomość stanowi własność gminy i nie została ona oddana w użytkowanie wieczyste (art. 97 ust. 3 pkt 2 cyt. ustawy). Jednak z akt sprawy wynika, iż kwestia własności nieruchomości działki, której dotyczy podział, nie jest jednoznaczna. Zawisło bowiem przed sądem powszechnym postępowanie z wniosku OSP w [...] o zasiedzenie tej nieruchomości, które następuje ex tunc. Nie jest zatem wykluczona możliwość wydania przez sąd orzeczenia wskazującego, iż w chwili wszczęcia postępowania i wydawania decyzji administracyjnych właścicielem działki była OSP w [...] a nie Gmina. Fakt, iż postępowanie przed sądem powszechnym zostało zawieszone na zgodny wniosek stron nie zmienia oceny tego aspektu sprawy, a obie strony winny dążyć do jak najszybszego uregulowania tej kwestii. Podzielić więc należy, argumentację skarżącej w tym zakresie oraz stwierdzić, iż jest to przesłanka do zawieszenia postępowania administracyjnego na zasadzie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., gdyż w istocie jest to zagadnienie wstępne, rozstrzygane przez sąd powszechny.
Podział nieruchomości stanowiącej działkę nr 1 na działki: nr 2 i 3 nie został dokonany prawidłowo, gdyż narusza art. 93 ust. 1, 4 i 5 oraz art. 97 ust. 3 pkt 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, a także art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. i z powyżej przedstawionych względów należało uchylić zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, gdyż nastąpiło naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy oraz naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.