II SA/Kr 1517/03
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję o nałożeniu kary pieniężnej za usunięcie drzewa, stwierdzając brak wystarczających dowodów na to, że zezwolenie było wymagane.
Sprawa dotyczyła kary pieniężnej nałożonej na Z. G. za usunięcie modrzewia bez zezwolenia. Zarówno organ pierwszej instancji, jak i Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymały decyzję o karze, argumentując, że usunięcie drzewa bez zezwolenia jest niedopuszczalne, a okoliczności takie jak bliskość drzewa do budynku czy trudna sytuacja materialna strony nie zwalniają z obowiązku uzyskania pozwolenia. WSA uchylił obie decyzje, wskazując na naruszenie przepisów proceduralnych, w szczególności brak wyczerpującego zebrania materiału dowodowego w zakresie ustalenia, czy zezwolenie na usunięcie drzewa było faktycznie wymagane.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie rozpoznał skargę Z. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która utrzymała w mocy decyzję Burmistrza o nałożeniu kary pieniężnej za usunięcie modrzewia bez zezwolenia. Skarżący argumentował, że drzewo stanowiło zagrożenie dla budynku mieszkalnego, sam je posadził, nieświadomie wyciął, a jego trudna sytuacja materialna uniemożliwia zapłatę kary. Organy administracji uznały, że usunięcie drzewa bez zezwolenia jest niedopuszczalne, a argumenty strony nie zwalniają z obowiązku zapłaty kary, wskazując na właściwe przepisy ustawy o ochronie przyrody oraz rozporządzenia dotyczące kar pieniężnych. WSA uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. Sąd uznał, że organy naruszyły przepisy postępowania (art. 7 i 77 § 1 k.p.a.), nie zbierając wyczerpująco materiału dowodowego. Kluczowym uchybieniem było brak analizy, czy wiek drzewa (modrzew) nie przekraczał 5 lat, co zgodnie z art. 47e ust. 4 ustawy o ochronie przyrody zwalniałoby z obowiązku uzyskania zezwolenia, a tym samym z nałożenia kary. Sąd podkreślił, że wątpliwości nie mogą być rozstrzygane na niekorzyść zobowiązanego, a uchylenie decyzji organu pierwszej instancji było niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie zawsze. Ustawa o ochronie przyrody przewiduje wyjątki od obowiązku uzyskania zezwolenia na usunięcie drzew, np. dla drzew owocowych, drzew w wieku do 5 lat, czy drzew stanowiących przeszkody lotnicze. W przypadku braku zezwolenia, kara pieniężna może być nałożona tylko wtedy, gdy zezwolenie było wymagane.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że organy administracji nie zbadały wystarczająco materiału dowodowego, w szczególności wieku usuniętego drzewa, co mogło stanowić podstawę do zwolnienia z obowiązku uzyskania zezwolenia i tym samym z nałożenia kary.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (17)
Główne
u.o.p. art. 47e § ust. 1, 2, 4
Ustawa o ochronie przyrody
Usunięcie drzew z terenu nieruchomości może nastąpić za zezwoleniem właściwego organu, z pewnymi wyjątkami (drzewa owocowe, w wieku do 5 lat, przeszkody lotnicze).
u.o.p. art. 47k
Ustawa o ochronie przyrody
Za usunięcie drzew bez wymaganego zezwolenia właściwy organ wymierza administracyjną karę pieniężną.
P.u.s.a. art. 1
Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności działalności administracji publicznej.
P.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
P.p.s.a. art. 135
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.
P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1c
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd uchyla decyzję, gdy stwierdzi naruszenie przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Pomocnicze
u.o.p. art. 47g § ust. 1 pkt 5
Ustawa o ochronie przyrody
Zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia stanowi podstawę do odstąpienia od pobierania opłaty za usunięcie drzew, ale dotyczy sytuacji, gdy złożono wniosek o zezwolenie.
u.o.p. art. 471 § ust. 1, 4, 5
Ustawa o ochronie przyrody
Określa graniczne stawki jednostkowe kar pieniężnych oraz delegację dla Rady Ministrów do ustalania wysokości kar.
k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek organu do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy.
k.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek organu do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego.
P.p.s.a. art. 200
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania.
rozp. RM art. 10 § ust. 1 i 2
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 1998 r. w sprawie kar pieniężnych za naruszenie wymagań ochrony środowiska oraz rejestru decyzji dotyczących tych kar
rozp. RM art. 11
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 1998 r. w sprawie kar pieniężnych za naruszenie wymagań ochrony środowiska oraz rejestru decyzji dotyczących tych kar
Określa sposób obliczania kary pieniężnej z zastosowaniem współczynnika.
rozp. RM art. 13 § ust. 1
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 1998 r. w sprawie kar pieniężnych za naruszenie wymagań ochrony środowiska oraz rejestru decyzji dotyczących tych kar
Możliwość złożenia wniosku o odroczenie terminu płatności lub rozłożenie kary na raty.
Dz. U. z 2001 r. Nr 100, poz. 1085 art. 4 § ust. 1
Ustawa z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw
Przepisy aktów wykonawczych wydane na podstawie poprzedniej ustawy zachowują moc do określonego terminu, o ile nie są sprzeczne z nową ustawą.
Dz. U. nr 153, poz. 1271 art. 97 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę -.Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Przekazanie spraw nierozstrzygniętych do NSA do rozpoznania przez wojewódzkie sądy administracyjne.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie przepisów postępowania przez organy administracji (brak wyczerpującego zebrania materiału dowodowego w zakresie obowiązku uzyskania zezwolenia na usunięcie drzewa).
Odrzucone argumenty
Argumenty skarżącego dotyczące zagrożenia dla budynku, nieświadomości konieczności uzyskania zezwolenia, trudnej sytuacji materialnej oraz posadzenia nowych drzew nie stanowiły podstawy do uchylenia decyzji w ocenie organów administracji (choć sąd uznał je za nieistotne dla rozstrzygnięcia o karze, skupiając się na braku dowodów co do obowiązku uzyskania zezwolenia).
Godne uwagi sformułowania
uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu l instancji nie zebrano w sprawie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, tj. dokumentacji potwierdzającej jednoznacznie, iż na usunięcie modrzewia rosnącego na działce nr [...] w K., stanowiącej własność Z. G., wymagane było wcześniejsze stosowne zezwolenie uchybienie tego rodzaju nie może być konwalidowane w postępowaniu przed organem drugiej instancji, gdyż działanie takie naruszałoby zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego uchylenie decyzji organu pierwszej instancji jest niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy wątpliwości nie mogą być rozstrzygane na niekorzyść zobowiązanego
Skład orzekający
Aldona Gąsecka-Duda
przewodniczący
Renata Czeluśniak
członek
Wojciech Jakimowicz
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Ustalenie, że brak wyczerpującego zebrania materiału dowodowego przez organy administracji w zakresie obowiązku uzyskania zezwolenia na usunięcie drzewa może stanowić podstawę do uchylenia decyzji o nałożeniu kary pieniężnej. Podkreślenie znaczenia zasady dwuinstancyjności i zakazu konwalidacji wadliwości postępowania."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji braku analizy wieku drzewa i obowiązku uzyskania zezwolenia. Interpretacja przepisów o ochronie przyrody i k.p.a. w kontekście konkretnego stanu faktycznego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa pokazuje, jak istotne jest prawidłowe przeprowadzenie postępowania dowodowego przez organy administracji, nawet w pozornie prostych sprawach dotyczących kar pieniężnych. Podkreśla znaczenie przepisów proceduralnych dla ochrony praw obywateli.
“Czy kara za wycięcie drzewa zawsze jest słuszna? Sąd wskazuje na błędy organów!”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Kr 1517/03 - Wyrok WSA w Krakowie Data orzeczenia 2006-11-07 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2003-06-25 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie Sędziowie Aldona Gąsecka-Duda /przewodniczący/ Renata Czeluśniak Wojciech Jakimowicz /sprawozdawca/ Symbol z opisem 613 Ochrona środowiska i ochrona przyrody Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Uchylono decyzję I i II instancji Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aldona Gąsecka-Duda Sędziowie WSA Renata Czeluśniak AWSA Wojciech Jakimowicz ( spr.) Protokolant Joanna Kłos po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 listopada 2006 r. sprawy ze skargi Z. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 25 kwietnia 2003 r. Nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za usunięcie drzewa I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu l instancji, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz skarżącego Z. G. kwotę 30 zł. (trzydzieści złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania. Uzasadnienie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia 25 kwietnia 2003 r., sygn. akt: [...] po rozpatrzeniu odwołania Z. G. od decyzji Burmistrza Miasta i Gminy K. z dnia [...] lutego 2003 r., znak: [...] orzekającej o ustaleniu kary pieniężnej za usunięcie bez zezwolenia 1 sztuki drzewa (modrzew) rosnącego na działce nr [...] w K., stanowiącej własność Z. G. w wysokości [...] zł, działając na podstawie art. 47e ust. 1, 2 i 3, 47k, art. 47 ust. 1 ustawy z dnia 16 października 1991 r. o ochronie przyrody (jednolity tekst z 2001 r., Dz. U. Nr 99, poz. 1079 z późń. zm.) oraz §10 ust. 1 i 2 oraz §11 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 1998 r. w sprawie kar pieniężnych za naruszenie wymagań ochrony środowiska oraz rejestru decyzji dotyczących tych kar (Dz. U. z 1998 r., Nr 162, poz. 1138) w związku z art. 138 § 1 pkt 1 kodeksu postępowania administracyjnego, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. Kolegium wskazało, że organ pierwszej instancji w motywach swojej decyzji podniósł, iż w trakcie prowadzonego postępowania wyjaśniającego ustalono, że na działce będącej własnością Z. G. wycięto 1 drzewo (modrzew) bez uzyskania stosownego zezwolenia. Ze względu na bliską odległość rosnącego modrzewia (ok. 2 metrów) od budynku mieszkalnego, wycięcia drzewa dokonała sama strona, nie wiedząc o konieczności uprzedniego uzyskania zezwolenia. Przeprowadzając w dniu [...] stycznia 2003r. wizję lokalną, dokonano pomiaru obwodu pnia wyciętego drzewa, na podstawie którego wymierzono karę pieniężną. Od decyzji organu pierwszej instancji w ustawowym terminie odwołanie złożył Z. G., wnosząc o uchylenie i anulowanie nałożonej kary pieniężnej za usunięcie drzewa bez zezwolenia. Odwołujący się wskazał na niebezpieczeństwo, jakie stanowiło rosnące drzewo, przejawiające się w niszczeniu pokrycia dachu w czasie silnych wiatrów oraz izolacji fundamentów budynku mieszkalnego. Na potwierdzenie tej sytuacji strona podniosła, iż w czasie wizji lokalnej stwierdzono położenie pnia drzewa w odległości ok. 2m od budynku. Odwołujący się wyjaśnił, iż sam zasadził to drzewo na swojej działce i nie zdawał sobie sprawy z konieczności uzyskania zezwolenia na jego usunięcie. Podniósł, iż jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku, w związku z czym nie posiada środków pozwalających na zapłacenie nałożonej kary, a ponadto zobowiązał się do obsadzenia terenu działki drzewami iglastymi. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. stwierdziło, że zgodnie z art. 47e ust. 1 i 2 ustawy z dnia 18 października 1991 r. o ochronie przyrody (jednolity tekst z 2001 r. Dz. U. Nr 99, poz. 1079 z późn. zm.) usunięcie drzew z terenu nieruchomości może nastąpić za zezwoleniem właściwego wójta (burmistrza, prezydenta miasta), z tym że organ może uzależnić udzielenie zezwolenia od przeniesienia drzew we wskazane przez siebie miejsce albo zastąpienie drzew przewidzianych do usunięcia innymi drzewami. Podniesiono, że w przedmiotowej sprawie poza wątpliwością jest okoliczność usunięcia przez stronę drzewa gatunku modrzew bez uzyskania stosownego zezwolenia. Okoliczności tej nie kwestionuje również sama strona. Wskazano, że zezwolenie nie jest wymagane w przypadku usuwania drzew owocowych, drzew sadzonych na plantacjach, drzew w wieku nie przekraczającym 5 lat oraz drzew stanowiących przeszkody lotnicze. W przedmiotowej sprawie nie zachodzi jednakże przypadek wyłączający obowiązek wcześniejszego uzyskania zezwolenia na usunięcie drzewa. W oparciu o art. 47k ustawy o ochronie przyrody, za usunięcie drzewa bez wymaganego zezwolenia właściwy wójt, burmistrz lub prezydent miasta wymierza administracyjną karę pieniężną. Taką opłatę wymierzył organ pierwszej instancji. W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. nie budzi wątpliwości ustalony w sprawie stan faktyczny. Wskazano, że wprawdzie z akt sprawy (karta nr 1 - protokół z przeprowadzonej wizji lokalnej) wynika, że usunięte przez Z. G. drzewo znajdowało się w odległości ok. 2 metrów od budynku mieszkalnego i strona już podczas oględzin podnosiła, że usunięcie drzewa nastąpiło z powodu zagrożenia dla konstrukcji budynku mieszkalnego, tym niemniej ten argument nie może stanowić podstawy do nienakładania kary pieniężnej za usunięcie drzewa bez zezwolenia. Kolegium wskazało, że zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia w istniejących obiektach budowlanych stanowi podstawę do odstąpienia od pobierania opłaty za usunięcie drzew (art. 47g ust. 1 pkt 5 ustawy o ochronie przyrody). Opłatę pobiera się przy udzielaniu zezwolenia na usunięcie drzewa i nie jest ona tożsama z administracyjną karą pieniężną za usuniecie drzewa bez zezwolenia. Opłatę pobiera się (lub nie dokonuje się jej poboru) w przypadku zgłoszenia przez uprawnioną osobę wniosku o wydanie zezwolenia na usunięcie drzewa. Karę pieniężną nakłada się na osobę, która nie uzyskała stosownego zezwolenia na usunięcie drzewa, będąc do tego zobowiązana. Ani wysokość kary pieniężnej, ani dopuszczalność jej nałożenia nie jest uzależniona od wcześniejszego ustalenia opłaty. Kara pieniężna nakładana jest w przypadku braku uzyskania zezwolenia i to niezależnie od tego, czy w tym zezwoleniu zostałaby naliczona opłata, czy też właściwy organ nie nakładałby na zobowiązaną osobę obowiązku uiszczenia opłaty. Taki wniosek wynika wprost z art. 47k ustawy o ochronie przyrody. W ocenie Kolegium organ pierwszej instancji prawidłowo ustalił wysokość kary pieniężnej. W przypadku wycięcia drzewa o gatunku modrzew o średnicy pnia 56 cm, stawka jednostkowa w złotych za 1cm obwodu pnia drzewa mierzonego w wysokości ścięcia wynosi 133 zł (załącznik nr 1 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 1998r. w sprawie kar pieniężnych za naruszenie wymagań ochrony środowiska oraz rejestru decyzji dotyczących tych kar (Dz. U. z 1998r. Nr 162, poz. 1138). Wysokość kary pieniężnej wynikająca z pomnożenia ww. stawki przez średnicę pnia drzewa, wymierza się przy zastosowaniu współczynnika 0,1 (§11 rozporządzenia w sprawie kar pieniężnych za naruszenie wymagań ochrony środowiska oraz rejestru decyzji dotyczących tych kar). Taki współczynnik zastosował organ pierwszej instancji obliczając wysokość kary pieniężnej. Organ odwoławczy zaznaczył, że w przedmiotowej sprawie nie mogą być brane pod uwagę okoliczności wskazujące na sytuację materialną strony. Żaden przepis ustawy o ochronie przyrody lub aktów wykonawczych do tej ustawy nie pozwala na uzależnienie wysokości kary pieniężnej lub dopuszczalności jej nałożenia od wielkości dochodu uzyskiwanego przez daną osobę. Argumenty tego rodzaju (sytuacja materialna strony) mogą być podnoszone w postępowaniu egzekucyjnym. Jednakże w ramach przedmiotowej sprawy nie jest dopuszczalne orzekanie o zasadności w egzekwowaniu nałożonej kary pieniężnej. Kolegium Odwoławcze poinformowało również, iż zgodnie z 13 ust. 1 rozporządzenia w sprawie kar pieniężnych za naruszenie wymagań ochrony środowiska oraz rejestru decyzji dotyczących tych kar, strona może złożyć wniosek do organu pierwszej instancji (Burmistrza Miasta K.) o odroczenie terminu płatności kary pieniężnej lub rozłożenie jej na raty. Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 25 kwietnia 2003 r., sygn. akt: [...] złożył do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie Ośrodka Zamiejscowego w Krakowie Z. G. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji. Zdaniem skarżącego, organy administracji nie uwzględniły okoliczności wskazujących na szkody, jakie poczyniło ścięte drzewo (groźba pęknięcia fundamentu, groźba naruszenia poszycia dachu, pęknięcia ścian domu). Zlokalizowane drzewo znajdowało się 2 metry od budynku i dalsze pozostawienie go w dotychczasowym stanie stanowiłoby zagrożenie dla budynku oraz zdrowia i życia osób w nim mieszkających. Skarżący wskazał również na nieświadomość potrzeby wcześniejszego uzyskania zezwolenia na ścięcie drzewa. Uznał bowiem, iż ratując substancję budynku, mógł usunąć drzewo będące jego własnością, zwłaszcza że zamiast ściętego drzewa posadzone zostały inne rośliny (iglaki). Z. G. wskazał także na swoją trudną sytuację materialną oraz brak dochodów pozwalających na zapłacenie tak wysokiej kary. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi. Wskazano jednocześnie, że argumenty podniesione w skardze są zbieżne z argumentacją Z. G. zawartą w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji. Kolegium podniosło, że zgodnie z art. 47e ust. 2 ustawy z dnia 16 października 1991 r. o ochronie przyrody (tekst jednolity z 2001 r. Dz. U. Nr 99, poz. 1079 ze zm.) usunięcie drzew lub krzewów z terenu nieruchomości może nastąpić za zezwoleniem wójta, burmistrza albo prezydenta miasta wydanym na wniosek władającego, z tym że organ może uzależnić udzielenie zezwolenia od przeniesienia drzew lub krzewów we wskazane przez siebie miejsce albo zastąpienia drzew lub krzewów przewidzianych do usunięcia innymi drzewami lub krzewami. Treść tego przepisu jednoznacznie wskazuje, iż w niniejszej sprawie skarżący miał obowiązek uprzedniego uzyskania zezwolenia na ścięcie modrzewia. Wyjątki w zakresie obowiązku uzyskania zezwolenia wymienia art. 47e ust. 4 ustawy o ochronie przyrody i żaden z tych wyjątków nie mógł mieć zastosowania w niniejszej sprawie. W ocenie Kolegium eksponowanie naruszeń, jakie miało spowodować ścięte drzewo - które są podnoszone w skardze - nie znajduje potwierdzenia w zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym. Zgodnie z protokołem z wizji lokalnej, przeprowadzonym w dniu [...] stycznia 2003 r. (karta nr 1), przeprowadzonym w bardzo krótkim odstępie czasu od dnia usunięcia drzewa przez skarżącego, nie stwierdzono żadnych zagrożeń dla znajdującego się obok budynku. Skarżący uzasadniał ścięcie drzewa tym, że drzewo to znajdowało się ok. 2m od budynku i stanowiło zagrożenie. Co najwyżej było to potencjalne zagrożenie wynikające z faktu bliskiej odległości drzewa od budynku. Takie "potencjalne" zagrożenie nie stanowi jednak podstawy do odstąpienia od nakładania kary pieniężnej za usunięcia drzewa bez zezwolenia. Wprawdzie zgodnie z art. 47g ust. 1 pkt 5 ustawy o ochronie przyrody nie pobiera się opłat za usunięcie drzew, które zagrażają bezpieczeństwu ludzi lub mienia w istniejących obiektach budowlanych, tym niemniej wyłączenie to dotyczy tylko sytuacji, gdy dana osoba złożyła wniosek o uzyskanie zezwolenia, a nie nakłada się na nią opłaty właśnie z powodu zagrożenia bezpieczeństwa osób lub ludzi, jakie stwarza drzewo. Gdyby więc skarżący wystąpił o uzyskanie zezwolenia, wówczas mógłby żądać nie naliczania opłat za jego usunięcie, o ile rzeczywiście stan drzewa powodował zagrożenie bezpieczeństwa osób lub ludzi. Ponieważ Pan G. zezwolenia nie uzyskał, bowiem nie starał się o nie - naliczenie kary jest w ocenie Kolegium uzasadnione. Wskazano, że argumenty skarżącego, dotyczące jego sytuacji materialnej nie mogą stanowić podstawy nienakładania kary pieniężnej za usunięcie drzewa bez uzyskania wymaganego zezwolenia. Żaden przepis nie przyznaje takiej podstawy do działania administracji publicznej. Argumenty te mogą być podnoszone w postępowaniu egzekucyjnym, o czym został skarżący poinformowany. Zdaniem organu odwoławczego organ administracji zobowiązany był do stosowania rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 1998r. w sprawie kar pieniężnych za naruszenie wymagań ochrony środowiska oraz rejestru decyzji dotyczących tych kar (Dz. U. z 1998r. Nr 162, poz. 1138 ze zm.). Rozporządzenie to w części dotyczącej wymierzenia kary za usunięcie drzewa, w dacie wydania zaskarżonej decyzji nie było sprzeczne z obowiązującą ustawą o ochronie przyrody. Stosownie do treści art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. z 2001 r. Nr 100, poz. 1085 ze zm.), przepisy aktów wykonawczych wydane na podstawie ustawy o ochronie kształtowania środowiska (ta bowiem ustawa przed dniem 1 października 2001 r. była podstawą do określania wysokości kar za usunięcie drzew), zachowują moc do dnia 30 czerwca 2003 r., chyba że są sprzeczne z ustawą o ochronie przyrody. Ustawa o ochronie przyrody nie określa sposobu ustalania wysokości kary za usunięcie drzew, przekazując to w ramach delegacji ustawowej do rozstrzygnięcia Radzie Ministrów (art. 471 ust. 4 ustawy o ochronie przyrody). Art. 471 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody nie stanowi zaś podstawy ustalenia wysokości kary za usunięcie drzewa, ale zawiera przepis wyznaczający granicę maksymalnej stawki jednostkowej kary za 1 centymetr obwodu pnia usuniętego drzewa. Tak wyznaczona "granica" jednostkowych stawek kar nie może być brana pod uwagę przy ustalaniu wysokości kary w danym przypadku. To Rada Ministrów ustalając w rozporządzeniu jednostkowe stawki kar za usunięcie drzewa winna je tak określić, aby nie przekraczały one granicznych jednostkowych stawek kary, określonych w art. 471 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody. W konsekwencji określenie przez Radę Ministrów sposobu ustalenia stawki kary (a więc okoliczności, jakie należy wziąć pod uwagę przy ustalaniu tej wysokości) może być w zasadzie dowolne. Ustawa o ochronie przyrody nie reguluje kryteriów, jakie należy wziąć pod uwagę przy ustalaniu kary za usunięcie drzewa. Inaczej ustawa ta reguluje kwestię ustalenia wysokości opłaty - art. 47h ust. 2 ustawy o ochronie przyrody wyraźnie wskazuje, że jednostkowe stawki opłat zależą od rodzaju i gatunku (odmiany) drzewa. Ustawa o ochronie przyrody nie stanowi, od czego zależą jednostkowe stawki kar za usunięcie drzew. Jedynie delegacja ustawowa, zawarta w art. 471 ust. 5 pkt 1 ustawy o ochronie przyrody pośrednio wskazuje, iż Rada Ministrów w rozporządzeniu ustala rodzaje i gatunki (odmiany) drzew, za których usunięcie pobiera się kary, oraz jednostkowe stawki tych kar. To określa w pewnym sensie "powiązanie" między rodzajem i gatunkiem (odmianą) drzewa a jednostkową karą za jego usunięcie, ale nie nakazuje, np. na jakiej wysokości ustalać obwód usuniętego drzewa. Sposób określenia wysokości, na której mierzony byłby obwód usuniętego drzewa pozostawiono Radzie Ministrów. Przy czym jedynie Rada Ministrów jest upoważniona do ustalania jednostkowych stawek kar, a nie organy orzekające w tej sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę -.Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1271 z późn. zm.) sprawy, w których skargi wniesione zostały do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone - czyli również w sytuacji niniejszej sprawy ze skargi Z. G. - podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Podstawowa zasada polskiego sądownictwa administracyjnego została określona w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269), zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Zasada, iż sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, została również wyartykułowana w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm.). Z istoty kontroli wynika, że zasadność zaskarżonej decyzji podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego rozstrzygnięcia. Oznacza to, iż w przedmiotowej sprawie sąd bierze pod uwagę przede wszystkim obowiązujące w dacie podejmowania zaskarżonego rozstrzygnięcia regulacje ustawy z dnia 16 października 1991 r. o ochronie przyrody (t. jedn. Dz. U. z 2001 r., nr 99, póz. 1079 z późn. zm.) oraz przepisy kodeksu postępowania administracyjnego. Ze względu na powyższą zasadę oraz treść art. 134 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, konieczne jest podkreślenie, że przedmiotem kontroli Sądu w przedmiotowej sprawie była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 25 kwietnia 2003 r., sygn. akt: [...] utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy K. z dnia [...] lutego 2003 r., znak: [...] o ustaleniu kary pieniężnej za usunięcie bez zezwolenia 1 sztuki drzewa (modrzew) rosnącego na działce nr [...] w K. w wysokości [...] zł. Podkreślić należy, że w świetle art. 134 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd nie ma obowiązku, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, do badania tych zarzutów i wniosków, które nie mają znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego aktu (tak NSA w wyroku z dnia 11 października 2005 r., sygn. akt: FSK 2326/04). Skarga - złożona w ustawowym terminie - jest uzasadniona, chociaż z innych przyczyn niż wskazanych przez skarżącego, gdyż zaskarżona decyzja narusza prawo, a w takim właśnie zakresie Sąd w ramach swojej właściwości sprawuje kontrolę orzeczeń administracyjnych (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2002 r, nr 153, poz. 1269)). Stanowisko organu odwoławczego przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i odpowiedzi na skargę jest - w zakresie interpretacji mających zastosowanie w przedmiotowej sprawie przepisów ustawy z dnia 16 października 1991 r. o ochronie przyrody oraz w zakresie odpowiedzi na zarzuty podnoszone przez skarżącego - w ocenie sądu zasadne. Zgodnie z treścią art. 47k ustawy o ochronie przyrody za usuwanie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia, wójt, burmistrz albo prezydent miasta wymierza administracyjną karę pieniężną. Oznacza to, że karę pieniężną za usunięcie drzew lub krzewów można wymierzyć tylko wtedy, gdy usunięcia tego dokonano bez zezwolenia, o ile było ono wymagane. Art. 47e ust. 2 ustawy o ochronie przyrody wprowadzał zasadę, że usunięcie drzew lub krzewów z terenu nieruchomości jest tylko wtedy zgodne z prawem, gdy następuje po uzyskaniu zezwolenia wydanego na wniosek władającego nieruchomością. Jednakże usunięcie drzewa lub krzewu bez wymaganego zezwolenia było dopuszczalne, gdy chodziło o usunięcie drzew i krzewów owocowych, drzew i krzewów sadzonych na plantacjach, drzew i krzewów, których wiek nie przekracza 5 lat oraz drzew i krzewów stanowiących przeszkody lotnicze (art. 47e ust. 4 ustawy o ochronie przyrody). Usunięcie drzewa lub krzewu spełniającego warunki określone w art. 47e ust. 4 ustawy o ochronie przyrody nie wymagało zezwolenia, a zatem w konsekwencji nie mogło skutkować nałożeniem kary pieniężnej za wycięcie drzewa lub krzewu bez zezwolenia. Karę pieniężną nałożono w przedmiotowej sprawie za wycięcie modrzewia. Mając na uwadze gatunek drzewa, za którego wycięcie nałożono karę pieniężną, jego umiejscowienie oraz katalog drzew i krzewów wskazanych w art. 47e ust. 4 ustawy o ochronie przyrody, konieczne było ustalenie, czy wiek tego drzewa nie przekraczał 5 lat. Z akt sprawy nie wynika, aby kwestia ta była przedmiotem analizy organów administracji. Zwłaszcza protokół z dnia [...] stycznia 2003 r. stanowiący jedyny materiał dowodowy w sprawie wskazuje, że nie analizowano wieku wyciętego drzewa. Organ pierwszej instancji w swojej decyzji w ogóle nie porusza kwestii wyjątków od zasady dopuszczalności usuwania drzew i krzewów po uprzednim uzyskaniu stosowanego zezwolenia, natomiast organ odwoławczy stwierdza, że w sprawie nie zachodzi przypadek wyłączający obowiązek wcześniejszego uzyskania zezwolenia na usunięcie drzewa, nie uzasadnia jednak w żaden sposób swojego stanowiska w tym zakresie. Wskazane uchybienie organów obydwu instancji polega na naruszeniu przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji zostały wydane z naruszeniem art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., gdyż nie zebrano w sprawie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, tj. dokumentacji potwierdzającej jednoznacznie, iż na usunięcie modrzewia rosnącego na działce nr [...] w K., stanowiącej własność Z. G., wymagane było wcześniejsze stosowne zezwolenie. Na gruncie niniejszej sprawy uchybienie powyższe obliguje sąd do wyeliminowania decyzji obydwu instancji z obrotu prawnego, zwłaszcza gdy dodatkowo uwzględni się okoliczność, że zaskarżona decyzja ustalająca karę pieniężną ma charakter decyzji nakładającej obowiązek, a wątpliwości nie mogą być rozstrzygane na niekorzyść zobowiązanego. Zgodnie z treścią art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. W przedmiotowej sprawie należy stwierdzić, iż decyzje organów obydwu instancji zapadły pomimo braku należycie przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego, a zatem uchybienie tego rodzaju nie może być konwalidowane w postępowaniu przed organem drugiej instancji, gdyż działanie takie naruszałoby zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. W związku z tym uchylenie w postępowaniu sądowoadministracyjnym również decyzji organu pierwszej instancji jest niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy. W tym stanie rzeczy - mając na uwadze treść art. 145 § 1 pkt 1c oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1270), należało uchylić zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 25 kwietnia 2003 r., sygn. akt: [...] utrzymującą w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy K. z dnia [...] lutego 2003 r., znak: [...] o ustaleniu kary pieniężnej za usunięcie bez zezwolenia 1 sztuki drzewa (modrzew) rosnącego na działce nr [...] w K. w wysokości [...] zł. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania nastąpiło na podstawie art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1270).
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI