Pełny tekst orzeczenia II SA/Kr 1332/24

II SA/Kr 1332/24 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2024-11-29
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-10-10
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Joanna Tuszyńska /przewodniczący/
Małgorzata Łoboz /sprawozdawca/
Sebastian Pietrzyk
Symbol z opisem
6135 Odpady
Hasła tematyczne
Czystość i porządek
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 1996 nr 132 poz 622
art 3 b ust 1 i 9 g pkt 1 , 9 X ust 2 pkt 1
Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Joanna Tuszyńska Sędziowie: WSA Sebastian Pietrzyk WSA Małgorzata Łoboz (spr.) Protokolant: sekretarz sądowy Joanna Biegalska – Ciepacz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 listopada 2024 r. sprawy ze skargi F. sp. z o.o. z siedzibą w Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 29 sierpnia 2024 r. nr SKO.OŚ/4170/304/2024 w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za nieosiągnięcie wymaganych poziomów recyklingu oddala skargę.
Uzasadnienie
II SA/Kr 1332/24
UZASADNIENIE
Decyzją z 8 lipca 2024 r., znak: OS.6232.4.4.2024.PZ, wydaną m.in. na podstawie art. 9x ust. 2 pkt 1 i ust. 3 w zw. z art. 9g ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2024 r. poz. 399 ze zm.), Wójt Gminy M. nałożył na F. Sp. z o.o. w Z. karę pieniężną w wysokości 14902 zł za nieosiągnięcie w 2023 r. wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych.
Decyzją z 29 sierpnia 2024 r., znak: SKO.OŚ/4170/304/2024, wydaną po rozpatrzeniu odwołania F. Sp. z o.o. w Z., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia Kolegium wskazało, że ze sprawozdania spółki za 2023 r. wynika łączna masa odebranych odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości (213,8800 Mg), masa odpadów komunalnych przekazanych do ponownego użycia i recyklingu (25,2139 Mg) oraz poziom przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych (11,79%). Wysokość kary pieniężnej to iloczyn brakującej masy odpadów komunalnych do przekazanych do ponownego użycia i recyklingu wymaganej do osiągnięcia poziomu 35% (49,6441 Mg) i stawki opłaty za umieszczenie 1 Mg niesegregowanych (zmieszanych) odpadów komunalnych na składowisku (300,17 zł). Kwotę zaokrąglono do 14902 zł zgodnie z art. 63 § 1 Ordynacji podatkowej.
Zdaniem Kolegium kwestionowanie materiału dowodowego jest w istocie podważaniem rzetelności złożonego przez spółkę sprawozdania. Spółka jako podmiot profesjonalny ma obowiązek znać przepisy prawne i wykonywać ciążące na niej obowiązki związane z odbieraniem odpadów. Jeśli podejmuje się prowadzenia tego rodzaju działalności, to chcąc uniknąć kary, musi w taki sposób zorganizować swe przedsiębiorstwo, aby uzyskać wymagany poziom recyklingu. Zawierając umowy w zakresie odbioru odpadów komunalnych, spółka miała możliwość oszacowania, czy osiągnie w danym roku wymagany poziom recyklingu. Przy ustalaniu wysokości kary nie uwzględnia się indywidualnych okoliczności, gdyż jej wysokość wynika wprost z ustawy (decyzja związana). Wójt nie był zobowiązany do przeprowadzenia innych dowodów w celu ustalenia, czy spółka uczyniła wszystko, czego można od niej rozsądnie wymagać, aby do naruszenia prawa nie doszło. Przesłanką wymierzenia kary jest obiektywnie pojęta bezprawność. W sprawie nie zachodzą przesłanki odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej. Art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. musi być stosowany z rozwagą. Jeśli bowiem ustawodawca nałożył obowiązek, to spółka zobowiązana była go wykonać, a kara pieniężna jest naturalną reakcją na niewypełnienie go. Nie można doprowadzać do sytuacji, że zasadą stanie się odstępowanie od nakładania kar w tym zakresie, a wyjątkiem ich nakładanie. W ocenie Kolegium naruszenie prawa nie miało charakteru znikomego, nie zostały spełnione przesłanki odstąpienia od nałożenia na stronę kary pieniężnej. Wynikająca z art. 10 ust. 1 Prawa przedsiębiorców zasada domniemania uczciwości przedsiębiorcy nie oznacza, że przedsiębiorca może naruszać obowiązki związane z prowadzoną przez siebie działalnością gospodarczą i uniknąć konsekwencji tego zaniedbania tylko przez oświadczenie, że ziściły się przesłanki warunkujące odstąpienie od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestanie na pouczeniu oraz uznanie, że w sprawie miało miejsce działanie siły wyższej (biorąc pod uwagę bierność spółki w dążeniu do realizacji ciążących na niej z ustawy i umowy obowiązków). W ten sposób każdy przedsiębiorca powołując się na tę zasadę unikałby odpowiedzialności. W ocenie Kolegium brak jest podstaw do zastosowania zasady rozstrzygania wątpliwości faktycznych na korzyść przedsiębiorcy (art. 10 ust. 2 Prawa przedsiębiorców) czy też zasady przyjaznej interpretacji przepisów (art. 11 Prawa przedsiębiorców), gdyż wątpliwości co do stanu faktycznego i treści normy prawnej nie ma. Nie ma też podstaw do przyjęcia, że doszło do naruszenia art. 8 Prawa przedsiębiorców przez obciążenie spółki odpowiedzialnością za działania oraz zaniechania innych podmiotów, na które to działania i zaniechania nie miała ona wpływu.
W skardze na powyższą decyzję F. Sp. z o.o. wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji i zasądzenie kosztów postępowania (w tym kosztów zastępstwa procesowego), zarzucając przy tym naruszenie:
1) art. 6 k.p.a. przez wydanie decyzji naruszającej przepisy wskazane w skardze;
2) art. 8 § 1 w zw. z art. 11 k.p.a. przez oparcie uzasadnienia decyzji na nieprawomocnych wyrokach sądów administracyjnych, co jest sprzeczne z zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów publicznych oraz zasadą przekonywania;
3) art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 w zw. z art. 6, art. 7, art. 8 § 1, art. 9 i art. 11 k.p.a. przez:
a. zastosowanie przepisów prawa materialnego mimo braku niezbędnych przesłanek tam określonych, jak również wadliwe ustalenie stanu faktycznego w sprawie;
b. uznanie przez Kolegium, że Wójt prawidłowo ustalił stan faktyczny w sprawie oraz w sposób wyczerpujący zebrał i ocenił materiał dowodowy zgromadzony w spawie, podczas gdy naruszył ww. przepisy przez zastosowanie przepisów prawa materialnego mimo braku niezbędnych przesłanek tam określonych, jak również wadliwe ustalenie stanu faktycznego w sprawie oraz wydanie decyzji zawierającej uzasadnienie nieodpowiadające wymogom art. 107 § 3 k.p.a.;
4) art. 189f § 1 pkt 1 w zw. z art. 189a § 1 i § 2 pkt 2 i art. 15 k.p.a. przez uznanie, że nie zachodzą przesłanki do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej i poprzestania na pouczeniu, podczas gdy takie przesłanki zachodzą;
5) art. 189c w zw. z art. 107 § 3 i art. 15 k.p.a. przez brak w uzasadnieniu analizy tego, które przepisy winny zostać zastosowane w celu orzeczenia kary pieniężnej w sytuacji, gdy w dacie wydawania decyzji obowiązywała ustawa inna niż w czasie naruszenia prawa i milczącą akceptację działania Wójta polegającego na braku w uzasadnienia takiej analizy;
6) art. 7, art. 77 § 1, art. 8 § 1, art. 107 § 3 w zw. z art. 136 § 1 k.p.a. przez brak odniesienia się do dowodów powołanych w odwołaniu, tj. wydruków ze strony internetowej spółki dotyczących kampanii edukacyjnej mającej na celu zachęcenie właścicieli nieruchomości na terenie gminy do selektywnej zbiórki odpadów komunalnych, podczas gdy przeprowadzenie tych dowodów miało na celu wykazanie, że spółka mimo podjęcia tych działań nie osiągnęła wymaganego poziomu z przyczyn obiektywnie od niej niezależnych;
7) art. 9x ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 9g pkt 1 i art. 9zb ust. 1 oraz art. 9zd ust. 1 u.c.p.g. przez zastosowanie i bezzasadne utrzymanie w mocy decyzji Wójta w sytuacji, gdy spółka nie miała obiektywnej możliwości wywiązania się z obowiązku;
8) art. 10 ust. 1 i 2 oraz art. 11 ust. 1 Prawa przedsiębiorców przez utrzymanie w mocy decyzji Wójta i uznanie, że Wójt nie naruszył tych przepisów, podczas gdy obie te decyzje zostały wydane z naruszeniem zasady domniemania uczciwości przedsiębiorcy i zasady przyjaznej interpretacji przepisów, co dotyczyło w szczególności:
a. braku oceny tego, czy udowodniono okoliczność polegającą na tym, że brak osiągnięcia wymaganego poziomu wynika z przyczyn niezależnych od spółki;
b. uznania, że brak jest przesłanek umożliwiających odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej i poprzestanie na pouczeniu;
9) art. 8 Prawa przedsiębiorców przez utrzymanie w mocy decyzji Wójta i uznanie, że Wójt nie naruszył tego przepisu, podczas gdy decyzja Wójta została wydana z naruszeniem tego przepisu przez obciążenie spółki konsekwencjami działań i zaniechań innych podmiotów, na które to działania i zaniechania spółka nie miała wpływu.
W uzasadnieniu skargi zwróciła uwagę na to, że Kolegium powołało się na wyroki nieprawomocne (II SA/Łd 1020/23, II SA/Gl 1777/23). Następnie powołała się na wyroki prawomocne (II SA/Kr 1649/17, II SA/Po 248/23) i wskazała, że skorzystała z jedynego dostępnego jej narzędzia (prowadzenie akcji edukacyjnej), lecz właściciele nieruchomości nie przychylali się do koncepcji selektywnej zbiórki. Tymczasem to gmina może bardziej na nich wpływać, np. stosując opłatę podwyższoną (art. 6k ust. 3 u.c.p.g.). Znikomość wagi naruszenia prawa nie polega na różnicy między poziomem wymaganym i osiągniętym, lecz na niewielkiej ilości odpadów zebranych, która nie miała wpływu na osiągnięcie poziomu przez gminę. Odbierane odpady pochodziły wyłącznie od właścicieli nieruchomości niezamieszkanych (podmioty gospodarcze, tzw. nieruchomości komercyjne), które były w istotnym zakresie zanieczyszczone w stopniu uniemożliwiającym wywiązanie się z obowiązku określonego w art. 9g pkt 1 u.c.p.g. Spółka nie ma pełnego wpływu na to, jakie frakcje odpadów odbiera na podstawie zawartych umów, ani jaka część może zostać poddana procesom odzyskania. Sposób organizacji rynku gospodarki odpadami w kraju obecnie nie jest zdolny do przetworzenia wszystkich odpadów, które by się do tego nadawały (z jednej strony zaostrzenie przepisów doprowadziło do zamknięcia mniejszych instalacji odzysku, a z drugiej strony z UE napływa strumień odpadów o lepszej jakości). Nie zawsze da się wpłynąć na ilość odbieranych odpadów opakowaniowych, bo obsługiwani klienci mogą preferować przekazanie ich we własnym zakresie do punktów selektywnej zbiórki (z uwagi na wysokie stawki). Częste są też kradzieże odpadów (np. aluminium).
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium w Krakowie wniosło o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Rozpoczynając, wyjaśnić należy, że istota sądowej kontroli administracji publicznej sprowadza się do ustalenia czy w określonym przypadku, jej organy dopuściły się kwalifikowanych naruszeń prawa. Sąd administracyjny sprawuje swą kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647 z późn. zm.). Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.; zwana dalej p.p.s.a.), stanowiąc, że Sąd rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Ponadto w myśl art. 135 p.p.s.a. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.
Z punktu widzenia powyższego stwierdzić należy, że skarga okazała się być bezzasadna.
W ocenie Sądu, decyzja organu odwoławczego, jest zgodna z prawem i została wydana w warunkach pełnego i wszechstronnego rozpoznania sprawy. Administracyjna kara pieniężna została nałożona prawidłowo, w związku z zaistnieniem ku temu przesłanek ustawowych. Podkreślenia bowiem wymaga, że nie jest w sprawie kwestionowane, iż skarżąca Spółka nie osiągnęła wymaganych ustawowo poziomów recyklingu.
Na początek zatem trzeba wskazać przepisy, które w sprawie miały zastosowanie.
Art. 3b ust. 1 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz.U.2023.1469 t.j., dalej "u.c.p.g.") brzmi:
1. Gminy są obowiązane osiągnąć poziom przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych w wysokości co najmniej:
3) 35% wagowo - za rok 2023;
(...)
Z kolei art. 9g pkt 1 ma następujące brzmienie:
Podmiot odbierający odpady komunalne na podstawie umowy z właścicielem nieruchomości jest obowiązany do osiągnięcia w danym roku kalendarzowym w odniesieniu do masy odebranych przez siebie odpadów komunalnych poziomów:
1) przygotowania do ponownego użycia i recyklingu określonych w art. 3aa albo art. 3b ust. 1;
(...)
Jak chodzi o konsekwencje niewykonania powyższego obowiązku, określa je art. 9x ust. 2 pkt 1 u.p.c.g.:
2. Przedsiębiorca odbierający odpady komunalne na podstawie umowy z właścicielem nieruchomości, który nie wykonuje obowiązku określonego w art. 9g - podlega karze pieniężnej, obliczonej odrębnie dla wymaganego poziomu:
1) przygotowania do ponownego użycia i recyklingu;
(...)
Jak widać z powyższego, jedyną określoną w ustawie przesłanką nałożenia kary pieniężnej z cytowanego przepisu jest nieosiągnięcie zakładanego przez ustawodawcę poziomu recyklingu, który za 2023r. wynosił wagowo 35 %. Tak też stało się w przypadku skarżącej, dlatego zaistniały przesłanki do uruchomienia przepisu 9x ust. 2 pkt 1 u.c.p.g. Należy też zauważyć, że organ odwoławczy zbadał okoliczności odstąpienia od wymierzenia kary z art. 189f k.p.a. Jak bowiem wskazał NSA w uchwale z dnia 9 czerwca 2022 r. III OPS 1/21, publ. CBOSA : "Do postępowań administracyjnych w przedmiocie nałożenia administracyjnych kar pieniężnych, o których mowa w przepisach Rozdziału 4d ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t.j.: Dz. U. z 2021 r. poz. 888 z późn. zm.), stosuje się art. 189f ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2021 r. poz. 735 z późn. zm.)".
Należy jeszcze podkreślić okoliczności faktyczne sprawy. Otóż Spółka występowała przed organem I instancji będąc reprezentowaną przez profesjonalnego pełnomocnika. Na tym etapie jednakże przedłożyła Wójtowi Gminy Michałowice jedynie "sprawozdanie podmiotu odbierającego odpady komunalne od właścicieli", zawierające lakonicznie przedstawione 3 liczby obrazujące określone tamże wskaźniki. Co ciekawe, nie przedstawiła żadnych okoliczności dotyczących kwestii odstąpienia od wymierzenia kary. Zresztą taki sam sposób działania Spółka prezentowała w innych sprawach ( por. II SA/Kr 42/24). Organ I instancji nie miał więc żadnego powodu, ani nawet możliwości zbadania tych kwestii. Problemy te poruszyła skarżąca dopiero w odwołaniu w formie zarzutów. W tej sytuacji ustosunkował się do nich dopiero organ odwoławczy.
Przechodząc teraz kolejno do zarzutów skarżącej zawartych w skardze, należy wskazać, co następuje:
1/ Argumentacja dotycząca powołania się na nieprawomocne wyroki sądowe nie jest trafna. Wyrok prawomocny charakteryzuje się tym, że w zwykłej drodze nie można go wzruszyć, więc w taki oto sposób pogląd w nim wyrażony pozostaje w obrocie. Tego waloru nie ma wyrok nieprawomocny, ale to nie zmienia faktu, że można identyfikować się z jego treścią i wskazać, że określony sąd prezentuje określony pogląd, z którym przykładowo organ się utożsamia. Wszystkie wyroki sądów administracyjnych są publikowane w powszechnie dostępnej bazie CBOISA z zaznaczeniem, czy są prawomocne.
2/ Niezrozumiała jest argumentacja dotycząca nieprawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy, podczas gdy w istocie stan faktyczny ( a więc nieosiągnięcie poziomu recyklingu zakładanego ustawowo ) wynika ze sprawozdania złożonego przez Spółkę.
3/ Skarżąca wskazuje, że organy nie odniosły się do tego, jak zmiana przepisów wpłynęła na karę pieniężną, a to w świetle art. 189c k.p.a. Wobec tego wskazać trzeba, że przepisy art. 3b, 9g i 9x nie zmieniły się w zakresie, w jakim stanowiły podstawę wymiaru kary.
4/ Zarzut dotyczący naruszenia art. 189f k.p.a. poprzez uznanie, że nie zaszły przesłanki do odstąpienia od nałożenia kary jest całkowicie bezzasadny.
Art. 189f.
§ 1. Organ administracji publicznej, w drodze decyzji, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli:
1) waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa lub
2) za to samo zachowanie prawomocną decyzją na stronę została uprzednio nałożona administracyjna kara pieniężna przez inny uprawniony organ administracji publicznej lub strona została prawomocnie ukarana za wykroczenie lub wykroczenie skarbowe, lub prawomocnie skazana za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe i uprzednia kara spełnia cele, dla których miałaby być nałożona administracyjna kara pieniężna.
§ 2. W przypadkach innych niż wymienione w § 1, jeżeli pozwoli to na spełnienie celów, dla których miałaby być nałożona administracyjna kara pieniężna, organ administracji publicznej, w drodze postanowienia, może wyznaczyć stronie termin do przedstawienia dowodów potwierdzających:
1) usunięcie naruszenia prawa lub
2) powiadomienie właściwych podmiotów o stwierdzonym naruszeniu prawa, określając termin i sposób powiadomienia.
§ 3. Organ administracji publicznej w przypadkach, o których mowa w § 2, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli strona przedstawiła dowody, potwierdzające wykonanie postanowienia.
Spółka twierdzi, po raz kolejny zresztą, gdyż ten argument został też podniesiony w sprawie dotyczącej nieosiągnięcia poziomów recyklingu za 2022r. ( II SA/Kr 1003/24), czy w sprawie dotyczącej innej gminy ( II SA/Kr 42/24), że w sprawie powinno się odstąpić od wymierzenia kary, gdyż nieosiągnięcie poziomu recyklingu związane było z faktem, że właściciele nieruchomości nie segregują odpadów, mimo akcji edukacyjnej Spółki. Warto w tym miejscu zauważyć, że jako dowód takiej "akcji" Spółka zamieściła wydruk ze swojej strony internetowej dotyczący segregacji. W ocenie Sądu taka okoliczność nie może być uznana za akcję edukacyjną, mającą szeroko trafiać do odbiorców na terenie Gminy.
Oceniając wobec tego prawidłowość stanowiska organów w zakresie zastosowania art. 189f § 1 k.p.a. wskazać należy, że warunkiem koniecznym jego zastosowania jest znikoma waga naruszenia. W tym kontekście podkreślenia wymaga, że art. 9x u.c.p.g. jednoznacznie wskazuje, że nałożenie kary administracyjnej jest powiązane z samym faktem nieosiągnięcia wymaganego poziomu odpadów przeznaczonych do ponownego użycia i recyklingu. Tymczasem tutaj przy wymaganym poziomie 35 % ilości odpadów do ponownego użycia i recyklingu w 2023 r., w przedmiotowej sprawie ilość ta wyniosła zaledwie 11,79 %. W orzecznictwie wskazuje się ponadto, że "oceniając czy dane naruszenie można określić mianem "znikomego" zasadne jest odwołanie się do przesłanek wymierzenia kary administracyjnej zawartych w art. 189d pkt 1 k.p.a. Kolejna kwestia odnosi się do przewidzianego w art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. wymogu zaprzestania naruszania prawa, co implikuje zastosowanie tego przepisu wyłącznie w odniesieniu do naruszeń o charakterze ciągłym, trwałym lub powtarzającym się. Przepis ten nie ma natomiast zastosowania do zachowania [osoby] polegającego na jednorazowym naruszeniu obowiązku lub zakazu" (zob. wyrok NSA z dnia 17 marca 2022 r., sygn. I OSK 1110/21). Wreszcie po trzecie, nie bez znaczenia dla oceny dopuszczalności odstąpienia od wymierzenia kary w kontekście przesłanki wagi naruszenia jest charakter dóbr i wartości podlegających ochronie (w tym wypadku ochrona środowiska), konsekwentnie akcentowany w orzecznictwie (zob. m.in. wyrok WSA w Warszawie z dnia 27 sierpnia 2020 r. sygn. IV SA/Wa 973/20, wyrok WSA w Gdańsku z 22 września 2022 r.). Podkreślenia wymaga, że cały zhierarchizowany system segregacji odpadów ostatecznie służy realizacji celów unijnych regulacji, m.in. Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/851 z dnia 30 maja 2018 r. zmieniającej dyrektywę 2008/98/WE w sprawie odpadów (Dz.Urz. UE z 2018, L 150, s. 109). Wspomniana dyrektywa zmieniająca 2018/851/UE, jak również dyrektywa główna 2008/98/WE mają na celu ochronę środowiska i zdrowia ludzi poprzez podkreślanie znaczenia właściwego gospodarowania odpadami oraz technik odzysku i recyklingu na rzecz redukcji zapotrzebowania na zasoby oraz ich lepszego wykorzystywania. Z powyższego wynika, że nie było możliwe w tym stanie faktycznym i prawnym uwzględnienie okoliczności podnoszonych w skardze wskazujących na brak zawinionego działania skarżącej oraz na przyczynienie się do niskiego wyniku przedsiębiorcy innych podmiotów.
Biorąc z kolei pod uwagę art. 189f § 1 pkt 2, zgodnie z którym odstępuje się od nałożenia kary i poprzestaje na pouczeniu jeżeli za to samo zachowanie prawomocną decyzją na stronę została uprzednio nałożona administracyjna kara pieniężna przez inny uprawniony organ administracji publicznej lub strona została prawomocnie ukarana za wykroczenie lub wykroczenie skarbowe, lub prawomocnie skazana za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe i uprzednia kara spełnia cele, dla których miałaby być nałożona administracyjna kara pieniężna. Brak jest bowiem w ustawie o utrzymaniu czystości i porządku w gminach takiego postępowania, które po zakończeniu okresu sprawozdawczego, a przed wszczęciem postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, mogłoby się toczyć w stosunku do podmiotu odbierającego odpady, a które to postępowanie wiązałoby się z osiągnięciem celów, dla których administracyjna kara pieniężna jest wymierzana i tym samym sanowałoby naruszenie. Nie stanowi w szczególności takiego postępowania procedura z art. 6 (ka) u.c.p.g. bowiem jest to postępowanie, którego podmiotem jest właściciel nieruchomości, który nie dopełnia obowiązku selektywnego zbierania odpadów, a nie przedsiębiorca. Podmiot odbierający odpady komunalne ma jedynie obowiązek powiadomienia o tym fakcie organ, który wszczyna odpowiednie postępowanie. Na marginesie warto odnotować, że jest to instrument, który pozwala podmiotom odbierającym odpady reagować w przypadku braku selektywnego zbierania odpadów. Nie wynika natomiast ze skargi, aby był on przez Spółkę zastosowany.
Nie może także w przedmiotowej sprawie znaleźć zastosowania art. 189f § 2 k.p.a. ponieważ przesłanką jego zastosowania jest usunięcie naruszenia (czyli przywrócenie stanu zgodnego z prawem). Z uwagi na ściśle określony charakter obowiązku wynikającego z art. 9g w zw. z art. 3b u.c.p.g. (osiągnięcie określonego poziomu recyklingu w konkretnym roku) usunięcie naruszenia za rok 2023 r. nie jest już możliwe.
Na koniec warto zauważyć, w relacji do twierdzeń skarżącej o konieczności zbadania, czy zachodzi ciągłość naruszenia prawa, że tak właśnie jest w przypadku Spółki. Skarżąca bowiem w 2022r. na terenie tej samej Gminy Michałowice, przy założonym na tamten rok poziomie recyklingu 25%, uzyskała jedynie 6,99 % ( sprawa II SA/Kr 1003/24); podobnie działo się na terenie innych gmin, gdzie działała Spółka (II SA/Kr 42/24).
Na marginesie warto odnotować, że system gospodarowania odpadami jest zorganizowany w taki sposób, że uzyskiwanie określonego poziomu odpadów przeznaczonych do ponownego użycia lub recyklingu jest w ogólnym rozrachunku w interesie państwa członkowskiego UE z uwagi na nałożone w w/w dyrektywach unijnych obowiązki. System sankcji ma nie tylko funkcję represyjną, ale i prewencyjną, motywując do osiągnięcia wymaganego poziomu recyklingu wszystkie podmioty do tego zobowiązane. Gmina obowiązek ten wykonuje również powierzając zadania publiczne podmiotom wyłonionym w toku przetargu. Zatem to ewentualnie w relacji między gminą a podmiotem zawierającym umowę z gminą należy zapewnić takie warunki wykonywania zadań, które pozwolą im na efektywną realizację obowiązku. Podkreślenia wymaga, że podmiot startujący w przetargu ma pełną świadomość obowiązków, których zamierza się podjąć z uwagi na ich wyraźne określenie w art. 9g u.c.p.g.
Co do pozostałych wskazanych wyżej argumentów, to należy rozpocząć od tego, że F. Spółka z o.o. jest podmiotem profesjonalnym w zakresie odbioru śmieci, działającym od kilku lat na rynku. W świetle tego należy zacytować fragment uzasadnienia wyroku WSA w Warszawie dnia 13 marca 2018r. IV SA/Wa 3015/17 LEX nr 2746050, który jest tożsamy z poglądem tut. Sądu:
"Podkreślić należy, że skarżąca jako przedsiębiorca podejmując się konkretnego rodzaju działalności powinna liczyć się z ustawowymi wymaganiami wynikającymi z obowiązujących przepisów, w tym brać m.in. pod uwagę rodzaj odbieranych odpadów. Obowiązek zapewnienia poziomu recyklingu wynika z przepisów rangi ustawowej. Podmiot który podejmuje się prowadzenia tego rodzaju działalności, chcąc uniknąć kary, musi w taki sposób zorganizować swe przedsiębiorstwo aby uzyskać jak najwyższy poziom recyklingu. Odbieranie odpadów z nieruchomości niezamieszkałych może wiązać się z mniejszą liczbą odpadów niesegregowanych, co jednak nie oznacza, że przedsiębiorca nie może zmotywować mieszkańców, do ich segregowania. (poprzez wskazywane przez organ dostarczanie worków na śmieci segregowane, co zwiększy możliwość recyklingu). Prowadzenie każdej działalności gospodarczej związane jest z pewnym ryzykiem niepowodzenia. Istnieje swoboda prowadzenia działalności gospodarczej co oznacza, że każdy podmiot gospodarczy ma możliwość wyboru czy chce czy nie podjąć takie ryzyko. Przerzucanie tego ryzyka na podmioty które przekazując odpady czyniąc je odpowiedzialnymi za ich skład jest nieuprawnione. Omawiane przepisy mają na celu osiągnięcie jak najwyższego tzw. poziomu ekologicznego poprzez zmotywowanie przedsiębiorców odbierających odpady do prowadzenia działalności nastawionej przede wszystkim na ociągnięcie tych celów. W innym przypadku podmiot odbierający odpady nie byłby w ogóle zainteresowany ich segregowaniem i recyklingiem. Recykling to odzysk w ramach którego odpady są ponownie przetwarzane na produkty, materiały lub substancje wykorzystywane w pierwotnym celu lub w innych (def. recyklingu zawarta w art. 3 pkt 23 ustawy o odpadach). Służy on zmniejszaniu ilości odpadów i zużycia surowców naturalnych i staje się jedną z najistotniejszych metod ochrony środowiska we współczesnym świecie. Ochrona środowiska jest jednym z podstawowych zadań Państwa (art. 5 Konstytucji R.P.). W związku z tym, działając w zgodzie z Konstytucją ustawodawca kreuje normy prawne pozwalające w jak największym zakresie realizować te cele. Omawiane regulacje służą szeroko pojętej ochronie środowiska. Dając organowi narzędzie w postaci mechanizmu karania ustawodawca nie zamierzał tylko w ten sposób osiągnąć cele ekologiczne. W ocenie Sądu mechanizmy te mają zmotywować przedsiębiorców jak i podmioty wytwarzają odpady do podejmowania na szeroką skalę działań służących zmniejszeniu ilości ich wytwarzania w zakresie w jakim nie możliwy jest ich recykling. Co prawda odpowiedzialność pieniężna spoczywa w tym wypadku na odbiorcy tych odpadów to jednak i wytwórcy, gdyby mieli tego świadomość (co nie jest pewne) dążyliby do ograniczenia wytwarzania odpadów w ogóle w tym i tych których recykling nie jest możliwy. Zdaniem Sądu, to podmiot taki jak skarżący mógłby przyczynić się do zwiększenia świadomości wytwórców w tym przedmiocie. W konsekwencji mógłby uniknąć kary w ogóle lub kara byłyby wymierzona w mniejszej wysokości w sytuacji gdy poziom recyklingu byłby wyższy".
Dodać do tego należy, że Spółka oprócz zwrócenia uwagi na swoją stronę internetową nie wskazała na jakiekolwiek działania, które podjęła, by osiągnąć wskaźnik; podobnie, nie sygnalizowała organowi administracyjnemu problemów w tej materii celem podjęcia wspólnych działań przeciwdziałających. Należy przy tym pamiętać, że nieosiągnięcie przez Spółkę wymaganego poziomu ma wpływ na osiągnięcie takich poziomów przez gminę i również może się przyczynić do nałożenia na gminę kary pieniężnej.
5/ Bezpodstawne są także zarzuty dotyczące przepisów prawa przedsiębiorców, które to przepisy nie były podstawą wydania zaskarżonej decyzji.
Mając na uwadze, że podejmowanie, wykonywanie i zakończenie działalności gospodarczej, a więc zorganizowanej i zarobkowej działalności, wykonywanej we własnym imieniu w sposób ciągły, jest wolne dla każdego na równych prawach (art. 2 i art. 3 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców; tekst jednolity Dz. U. 2023 r. poz. 221 z późn. zm. - dalej: p.p.), to strona jako przedsiębiorca zobowiązany był tak zorganizować prowadzoną przez siebie działalność regulowaną, aby spełnić wymogi prawem przewidziane. Przepis art. 8 p.p. wskazuje, iż przedsiębiorca na podstawie przepisów prawa może być obowiązany do określonego zachowania.
Zatem również zarzuty odwołania dotyczące naruszenia przepisów art. 10 ustawy Prawo przedsiębiorców dotyczącego wydania decyzji z naruszeniem zasady domniemania uczciwości przedsiębiorcy oraz zasady przyjaznej interpretacji przepisów, a także art. 8 Prawa przedsiębiorców poprzez obciążenie strony konsekwencjami działań oraz zaniechań innych podmiotów, na które Strona nie miała wpływu, nie zasługują na uwzględnienie. Jak to już wspomniano, strona jako podmiot profesjonalny, prowadzący działalność regulowaną, zawarła przecież przedmiotowe umowy w sposób świadomy i dobrowolny. Przyjęcie argumentacji przedstawionej przez pełnomocnika przedsiębiorstwa prowadziłoby w konsekwencji do wyłączenia stosowania art. 9x ust. 2 u.c.p.g., albowiem podmioty odbierające odpady zawsze mogłyby powoływać się na brak możliwości uzyskania wymaganego poziomu recyklingu (tak m. in. WSA w Gliwicach w wyroku z dnia 17 lutego 2022 r., sygn. akt II SA/Gl 1326/21).
Z wymienionych przyczyn, skoro nie doszło do naruszenia wskazanych w skardze przepisów procesowych i materialnoprawnych, na zas. art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.