II SA/KR 1263/24

II SA/Kr 1263/24 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2024-11-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-09-19
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Joanna Człowiekowska
Monika Niedźwiedź /sprawozdawca/
Paweł Darmoń /przewodniczący/
Symbol z opisem
6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne
Ochrona przyrody
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1336
art. 83 ust. 1 i art. 84
Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Paweł Darmoń Sędziowie: WSA Joanna Człowiekowska WSA Monika Niedźwiedź (spr.) Protokolant: Specjalista Małgorzata Piwowar po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 listopada 2024 r. sprawy ze skargi S. na os. D. w K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 8 sierpnia 2024 r. znak: SKO.OŚ/4170/277/2024 w przedmiocie odmowy pozwolenia na usunięcie drzewa skargę oddala.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 8 sierpnia 2024 r. nr SKO.OŚ/4170/277/2024, po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez S. w K., utrzymano w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta K. przez Dyrektora Wydziału Kształtowania Środowiska z dnia 31 maja 2024 r. znak: [...] orzekającą o odmowie zezwolenia na usunięcie 1 szt. drzewa gatunku topola mieszańcowa o obwodzie pnia 203 cm z terenu dz.nr [...], obr. [...], os. D. bud. [...].
Powyższa decyzja zapadła w następujących okolicznościach:
S. złożyła wniosek o wydanie zezwolenia na usunięcie topoli. W ramach uzasadnienia wnioskodawca wskazał, że drzewo zagraża bezpieczeństwu, korzenie drzewa się rozrastają i uwypuklają kostkę na miejscu postojowym.
Organ I instancji w oparciu o art. 83 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1336 ze zm.) odmówił zezwolenia na wycięcie drzewa.
Wnioskodawca złożył odwołanie, jednakże okazało się ono nieskuteczne, ponieważ Kolegium utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie.
W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że decyzja organu I instancji została poprzedzona przeprowadzoną w dniu 29 kwietnia 2024 r. wizją terenową, podczas której w szczególności stwierdzono, że wnioskowane do usunięcia drzewo rośnie w niewielkim okienku na terenie parkingu. Pień drzewa jest prosty do wysokości ok. 4 m, a wyżej odchylony o ok. 15 stopni. Korona drzewa jest długa, prawidłowo rozbudowana, o bardzo dobrej żywotności. System korzeniowy pod powierzchnią gruntu. Na miejscu postojowym, bezpośrednio przy drzewie (z jednej strony) kostka brukowa jest w dużym stopniu podniesiona, wybrzuszona w różne kierunki.
Całe postępowanie, w tym powyższe oględziny, było przeprowadzone przez pracowników organu I instancji posiadających wyższe wykształcenie kierunkowe z zakresu ochrony środowiska oraz ochrony przyrody, dysponujących szeroką wiedzą merytoryczną z zakresu dendrologii i wieloletnim doświadczeniem.
W tak ustalonym stanie faktycznym Kolegium podzieliło stanowisko organu I instancji, że stan fitosanitarny drzewa oraz jego otoczenie nie daje podstaw do wydania zgody na jego usunięcie. Przedmiotowe drzewo ze względu na swój rozmiar, wielkość i wiek należy chronić, a nie usuwać. Stanowi ono dużą wartość przyrodniczą, o czym świadczy zaliczenie gatunku topoli do 1 grupy wysokości stawek opłat za usunięcie drzew i krzewów. Drzewo to stanowi cenne zadrzewienie w środowisku miejskim.
Z materiału dowodowego zebranego w sprawie wynika, że drzewo nie stwarza bezpośredniego zagrożenia dla mienia. Spółdzielnia upatruje uniknięcia ewentualnych szkód w usunięciu zdrowego drzewa, natomiast istnieje możliwość zabezpieczenia mienia w inny sposób. Organ wskazał, że topola osiągnęła już taki wiek i rozmiary, że jej system korzeniowy nie będzie znacznie powiększał swoich wymiarów. Wycięcie drzewa traktować należy jako rozwiązanie ostateczne, powodujące nieodwracalne konsekwencje. Kolegium zwróciło też uwagę na fakt, że wartość danego drzewa nie wynika z ich żywotności lecz z otoczenia, w jakim dane drzewo się znajduje. Stąd inną wartość dla środowiska ma drzewo rosnące w lesie, a inną drzewo rosnące w terenie ogołoconym z roślinności.
W skardze od powyższej decyzji Spółdzielnia zarzuciła naruszenie:
1. art. 138 § 1 i § 2 w związku z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., polegające na utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji, pomimo że organ Il instancji nie zebrał i nie rozpatrzył całego materiału dowodowego i nie podjął kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy;
2. art 7 k.p.a., poprzez błędne przyjęcie, że interes społeczny w niniejszej sprawie polega wyłącznie na zachowaniu drzewa, a pominięcie okoliczności deficytu miejsc parkingowych na osiedlu i bezpieczeństwa mieszkańców;
3. art. 8 k.p.a. poprzez działanie naruszające zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz jej emanację, jaką jest poszanowanie kultury administrowania, naruszenie zasad ogólnych postępowania administracyjnego takich jak zasady praworządności, ustalenia prawdy obiektywnej, pogłębiania zaufania do działania organów, obowiązku wyjaśnienia zasadności przesłanek, którymi winien kierować się organ.
W oparciu o wyżej przedstawione zarzuty, wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i poprzedzającej ją decyzji organu l instancji oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania celem przeprowadzenia prawidłowego postępowania dowodowego oraz zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym: kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych.
Organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a - c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.) - dalej określanej, jako "p.p.s.a." - kontrola sądowa działalności administracji publicznej sprawowana jest w zakresie oceny zgodności zaskarżonych do sądu decyzji lub postanowień z obowiązującymi przepisami prawa materialnego, jak i przepisami proceduralnymi.
Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji według tak określonych kryteriów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie doszedł do wniosku, że zarzuty skargi nie zasługują na uwzględnienie.
Przystępując do rozważań wskazać należy, że w myśl art. 83 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie przyrody usunięcie drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości lub jej części może nastąpić po uzyskaniu zezwolenia wydanego na wniosek posiadacza nieruchomości - za zgodą właściciela tej nieruchomości.
Zgodnie z art. 83a ust. 1 zezwolenie na usunięcie drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości wydaje wójt, burmistrz albo prezydent miasta, a w przypadku gdy zezwolenie dotyczy usunięcia drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości lub jej części wpisanej do rejestru zabytków - wojewódzki konserwator zabytków.
Jak stanowi art. 83c ust. 3 i 4 wydanie zezwolenia na usunięcie drzewa lub krzewu może być uzależnione od określonych przez organ nasadzeń zastępczych lub przesadzenia tego drzewa lub krzewu. W takim przypadku organ bierze pod uwagę w szczególności dostępność miejsc do nasadzeń zastępczych oraz następujące cechy usuwanego drzewa lub krzewu:
1) wartość przyrodniczą, w tym rozmiar drzewa lub powierzchnię krzewów oraz funkcje, jakie pełnią w ekosystemie;
2) wartość kulturową;
3) walory krajobrazowe;
4) lokalizację.
W orzecznictwie podkreśla się, że przewidziane w art. 83 ust. 1 ustawy zezwolenie na wycięcie drzew jest wyjątkiem od reguły zachowania drzew jako podlegającego ochronie prawnej elementu przyrody (por. wyrok WSA w Lublinie z dnia 5 grudnia 2018 r. sygn. akt II SA/Lu 691/18, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 23 października 2014 r. sygn. akt IV SA/Po 358/14). Zgodnie z art. 2 ust. 2 pkt 5 ustawy celem ochrony przyrody jest ochrona walorów krajobrazowych, zieleni w miastach i wsiach oraz zadrzewień. Art. 4 stanowi natomiast, że obowiązkiem organów administracji publicznej, osób prawnych i innych jednostek organizacyjnych oraz osób fizycznych jest dbałość o przyrodę będącą dziedzictwem i bogactwem narodowym.
Nie ulega wątpliwości, że organ administracji publicznej wydaje decyzję w ramach swobodnego uznania administracyjnego. Tym samym organ rozpoznający sprawę powinien rozważyć, które spośród prawnie dopuszczalnych rozstrzygnięć jest w danym wypadku celowe (por. wyrok WSA w Lublinie z dnia 5 grudnia 2018 r. sygn. akt II SA/Lu 691/18).
W tym miejscu należy podkreślić, że zawarte w normach procesowych zasady ogólne postępowania administracyjnego nakazują, aby organ administracji publicznej rozpoznający sprawę - i w efekcie wydający decyzję - działał na podstawie przepisów prawa (art. 6 k.p.a.), a w toku postępowania stał na straży praworządności i podejmował wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy (art. 7 k.p.a.). W tym celu organ jest zobowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.), a następnie ocenić na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.).
Podsumowując tę część rozważań wskazać należy, zasadą jest ochrona drzew i ich zachowanie, natomiast usunięcie drzewa jest sytuacją wyjątkową. Przepisy nie przewidują wprost przesłanek zezwolenia na usunięcie drzewa, a decyzję w tym przedmiocie wydaje organ, działając w granicach uznania administracyjnego, w oparciu o prawidłowo oceniony materiał dowodowy. Wydając rozstrzygnięcie jest przy tym zobowiązany do uwzględnienia zasad ogólnych ustawy, pamiętając w szczególności, że zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 8 ochrona przyrody, w rozumieniu ustawy, polega na zachowaniu, zrównoważonym użytkowaniu oraz odnawianiu zasobów, tworów i składników przyrody: zieleni w miastach i wsiach. Celem ochrony przyrody jest: ochrona walorów krajobrazowych, zieleni w miastach i wsiach oraz zadrzewień (art. 2 ust. 2 pkt 5).
Sąd zgodził się z oceną organów administracyjnych, zgodnie z którą zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie dawał podstaw do wydania zezwolenia na wycięcie drzewa.
Z przeprowadzonych oględzin oraz załączonych fotografii wynika jednoznacznie, że stan fitosanitarny drzewa jest prawidłowy. Objęta wnioskiem topola jest żywotnym, zdrowym drzewem, o prostym pniu, które nie stwarza zagrożenia. Wyłącznym problemem jest uwypuklenie kostki brukowej parkingu na jednym stanowisku postojowym, spowodowane przez system korzeniowy drzewa. Z pewnością stanowi to niedogodność dla osób parkujących, nie jest to jednak argument, który usprawiedliwiałby wycięcie rosłego, zdrowego drzewa z terenu miejskiego.
Jak podkreślał organ odwoławczy roślinność wysoka w terenie miejskim stanowi wyjątkową wartość o dużo większym znaczeniu niż w terenie leśnym, czy wiejskim i z tego względu podlega silniejszej ochronie. W opinii Sądu zastosowanie definitywnych rozwiązań jak wycięcie drzewa może nastąpić w wyjątkowych sytuacjach, w szczególności, gdy mamy do czynienia z drzewem o osłabionej żywotności, bez dobrych rokowań na przetrwanie w danym środowisku, stwarzającym niebezpieczeństwo. W przedmiotowym stanie faktycznym powyższe przesłanki nie zostały spełnione. Jak wskazano powyżej, mamy do czynienia ze zdrowym okazem, a wybrzuszenie kostki brukowej nie stanowi niebezpieczeństwa dla życia, czy mienia.
Zawarte w skardze zarzuty są zdaniem Sądu bezzasadne. Z jednej strony zarzucono, że organ nie zebrał całego materiału dowodowego, z drugiej strony nie wskazano jednak, jakie kroki winny być jeszcze podjęte w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Tymczasem wbrew twierdzeniom skargi, stan faktyczny sprawy jest w istocie bezsporny. Strony nie zgadzały się wyłącznie co do tego, czy zaistniałe okoliczności (wybrzuszona kostka brukowa) uzasadniają definitywne wycięcie drzewa. Sprzeciwiając się temu, organ słusznie powołał się na interes społeczny. Należy także zauważyć, że korzenie drzewa utrudniają parkowanie na jednym z miejsc postojowych. Nawet jeżeli organ zezwoliłby na usunięcie drzewa, nie rozwiązałoby to problemu deficytu miejsc parkingowych na osiedlu. Również zasada pogłębiania zaufania obywateli do organów administracyjnych zdaje się być błędnie postrzegana jako obowiązek pozytywnego rozstrzygania złożonych wniosków, podczas gdy wydając rozstrzygnięcia w sprawie organ zobowiązany jest kierować się przede wszystkim przesłankami prawnymi. Fakt, że wydane rozstrzygnięcie jest niekorzystne dla strony nie oznacza naruszenia ww. zasady, a tym bardziej zasady praworządności.
Wobec powyższego Sąd uznał, że organy administracji prawidłowo zrealizowały wynikające z art. 83 ust. 1 ustawy upoważnienie do działania w granicach uznania administracyjnego, właściwie rozważyły zarówno przesłankę interesu wnioskodawcy jak i interesu publicznego, a następnie rozstrzygnęły konflikt tych interesów na korzyść drugiego z nich, wskazując okoliczności, przemawiające za takim rozwiązaniem.
W tym stanie rzeczy Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 P.p.s.a.