II SA/Kr 1177/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w KrakowieKraków2012-10-31
NSAochrona środowiskaWysokawsa
ochrona przyrodykara pieniężnazniszczenie drzewzabiegi pielęgnacyjneposiadacz nieruchomościgranica działkipostępowanie administracyjneWSAKraków

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję o umorzeniu postępowania w sprawie kary za zniszczenie drzew, uznając, że kluczowe jest ustalenie, kto był posiadaczem gruntu w momencie zlecenia przycięcia drzew.

Sprawa dotyczyła kary administracyjnej za zniszczenie drzew na działce należącej do E.G. Wójt umorzył postępowanie, uznając je za bezprzedmiotowe, ponieważ drzewa zostały przycięte na zlecenie sąsiada, K.S. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tę decyzję. WSA w Krakowie uchylił obie decyzje, stwierdzając, że organy nieprawidłowo ustaliły stan faktyczny, w szczególności kto był posiadaczem gruntu w momencie zlecenia prac, co jest kluczowe dla ustalenia odpowiedzialności za zniszczenie drzew.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie rozpoznał skargę E.G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która utrzymała w mocy decyzję Wójta Gminy o umorzeniu postępowania w sprawie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej za zniszczenie drzew. Organy administracji uznały postępowanie za bezprzedmiotowe, ponieważ drzewa zostały przycięte na zlecenie sąsiada, K.S., a E.G. nie był bezpośrednim sprawcą zniszczenia. WSA uchylił obie decyzje, wskazując na istotne naruszenia przepisów postępowania administracyjnego. Sąd podkreślił, że kluczowe dla ustalenia odpowiedzialności jest ustalenie, kto w momencie zlecenia przycięcia drzew był ich posiadaczem w rozumieniu prawa cywilnego (art. 336 k.c.), zwłaszcza w kontekście sporu o przebieg granicy działek. Sąd nie podzielił stanowiska organów, że postępowanie stało się bezprzedmiotowe, i nakazał ponowne rozpatrzenie sprawy z uwzględnieniem konieczności dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, w tym ustalenia posiadacza nieruchomości oraz ewentualnego udziału innych osób w zniszczeniu drzew.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, postępowanie nie jest bezprzedmiotowe, jeśli nie zostało jednoznacznie ustalone, kto był posiadaczem nieruchomości w momencie zlecenia prac, co jest kluczowe dla ustalenia odpowiedzialności administracyjnej.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że organy błędnie umorzyły postępowanie, nie wyjaśniając kluczowej kwestii posiadania nieruchomości w momencie zlecenia przycięcia drzew. Odpowiedzialność administracyjna za zniszczenie drzew zależy od ustalenia, kto był posiadaczem nieruchomości, a nie tylko kto był bezpośrednim sprawcą działania.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (13)

Główne

u.o.p. art. 88 § 1 pkt 3

Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody

Wymierzenie administracyjnej kary pieniężnej za zniszczenie drzew spowodowane niewłaściwym wykonaniem zabiegów pielęgnacyjnych.

k.p.a. art. 105 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

Umorzenie postępowania, gdy stało się ono bezprzedmiotowe.

k.c. art. 336

Kodeks cywilny

Definicja posiadania (element fizyczny i psychiczny, posiadanie samoistne i zależne).

Pomocnicze

u.o.p. art. 88 § 2

Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody

Termin płatności kary administracyjnej.

u.o.p. art. 88 § 3

Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody

Odroczenie terminu płatności kary w przypadku możliwości zachowania żywotności drzew i podjęcia działań przez posiadacza.

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.

k.p.a. art. 77 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek wszechstronnego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.

k.p.a. art. 107 § 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

Wymogi dotyczące uzasadnienia decyzji.

p.p.s.a. art. 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres kognicji sądów administracyjnych.

p.p.s.a. art. 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Środki stosowane przez sądy administracyjne.

p.p.s.a. art. 134 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Związanie sądu granicami skargi.

p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawy uchylenia decyzji przez sąd administracyjny.

p.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Orzekanie o kosztach postępowania.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organy nieprawidłowo ustaliły stan faktyczny, w szczególności kto był posiadaczem nieruchomości w momencie zlecenia przycięcia drzew. Kluczowe jest ustalenie posiadacza nieruchomości zgodnie z art. 336 k.c. dla określenia odpowiedzialności administracyjnej. Naruszenie przepisów postępowania administracyjnego (m.in. art. 7, 77, 105 k.p.a.) przez organy obu instancji.

Odrzucone argumenty

Organy administracji uznały postępowanie za bezprzedmiotowe, ponieważ sprawcą zniszczenia nie był właściciel nieruchomości, a jedynie osoba działająca na jego zlecenie. Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji, uznając, że odpowiedzialność posiadacza jest zobiektywizowana i nie zależy od tego, czy sam dokonał zniszczenia.

Godne uwagi sformułowania

Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się zatem do ustalenia, czy K. S., na zlecenie którego dokonano przycięcia drzew był w dniu dokonania wyrębu posiadaczem działki nr ewid. [...], położonej w W., na której rosły te drzewa. W świetle art. 336 kodeksu cywilnego posiadanie jest określonym rodzajem władztwa nad rzeczą. W ocenie sądu, nie ulega wątpliwości, że K. S. zlecając przycięcie drzew działał jak samoistny posiadacz, a skoro tak to ponosi on odpowiedzialność określoną w art. 88 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody. W związku z tym organ będzie przy ponownym rozpoznaniu sprawy zobowiązany ustalić powyższe okoliczności, przy uwzględnieniu zaprezentowanego wyżej stanowiska sądu.

Skład orzekający

Mirosław Bator

przewodniczący

Krystyna Daniel

sprawozdawca

Aldona Gąsecka-Duda

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie odpowiedzialności administracyjnej za zniszczenie drzew, definicja i ustalenie posiadania nieruchomości w kontekście prawa administracyjnego, znaczenie sporu granicznego dla odpowiedzialności."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zniszczenia drzew przez zabiegi pielęgnacyjne zlecane przez sąsiada, przy sporze o granicę działki.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest dokładne ustalenie stanu faktycznego i prawnego (w tym posiadania) w postępowaniach administracyjnych, nawet gdy wydaje się, że sprawa jest prosta. Pokazuje też, jak spory sąsiedzkie mogą komplikować postępowania.

Sąsiad zlecił przycięcie drzew, a kara miała być dla właściciela? WSA wyjaśnia, kto odpowiada za zniszczenie zieleni.

Sektor

ochrona środowiska

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Kr 1177/12 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2012-10-31
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2012-08-14
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Aldona Gąsecka-Duda
Krystyna Daniel /sprawozdawca/
Mirosław Bator /przewodniczący/
Symbol z opisem
6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne
Ochrona środowiska
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą decyzję I instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2009 nr 151 poz 1220
art. 88 ust. 1, 2, 3
Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody - tekst jednolity
Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 par. 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Mirosław Bator Sędziowie : Sędzia WSA Krystyna Daniel (spr.) Sędzia WSA Aldona Gąsecka-Duda Protokolant : Teresa Jamróz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 października 2012 r. sprawy ze skargi E.G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 11 czerwca 2012 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz skarżącego E.G. kwotę 457 zł (czterysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Wójt Gminy [...] w decyzji z 17.04.2012 r., wydanej na podstawie art. 105 § 1 kpa, art. 88 ust. 1 pkt 3 ustawy z 16.04.2004 r. o ochronie przyrody (t.j. Dz. U. z 2009 r. nr 15, poz. 1220 ze zm.) umorzył postępowanie w sprawie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej za zniszczenie 1 szt. drzewa gat. dąb i 4 szt. drzew gat. brzoza brodawkowata rosnących na działce nr [...] w miejscowości W., spowodowane niewłaściwym wykonaniem zabiegów pielęgnacyjnych.
W uzasadnieniu organ podał, że w związku z pismem E. G. w dniu 25.05.2011 r. została przeprowadzona wizja w terenie z udziałem E. G. oraz K. S.. W trakcie oględzin strony nie były w stanie okazać granic nieruchomości. Ustalono natomiast, że wzdłuż posesji (za ogrodzeniem) E. G. zostały przycięte 4 szt. drzew gat. brzoza brodawkowata o obwodzie pnia: 61 cm, 67 cm, 69 cm, 44 cm zmierzonym na wysokości 130 od ziemi. Brzozy zostały przycięte do wysokości 470 cm, 480 cm, 430 cm i 350 cm. Stwierdzono również, że zostało przycięte 1 drzewo gat. dąb o obwodzie pnia 44 cm zmierzonym na wysokości 130 cm, które zostało przycięte do wysokości 310 cm. K. S. wyjaśnił, że przedmiotowe drzewa zostały przycięte na jego zlecenie.
W dniu 13.10.2011 r. wpłynęła opinia techniczna sporządzona w sprawie znaków granicznych dot. granicy dz. nr [...] z dz. nr [...], [...], [...] - obr. W. i z dz. nr [...] - obr. [...] sporządzona przez uprawnionego geodetę mgr inż. E. W..
W związku z powyższym organ w dniu 01.03.2012 r. przeprowadził ponowną wizję ww. sprawie podczas której stwierdzono, że drzewo gat. dąb oraz 4 szt. drzew gat. brzoza brodawkowata rosną na dz. nr [...] w miejscowości W. należącej do E. G.. Przebieg granicy oraz odległości od granicy stwierdzono na podstawie punktów oznaczających granicę. K. S. wniósł do protokołu, iż nie zgadza się z wyznaczonymi punktami granicznymi, na podstawie których dokonano ustalenia położenia drzew względem granicy i odmówił złożenia podpisu na protokole.
Organ uznał, że zasadne jest umorzenie postępowania w przedmiotowej sprawie, gdyż stało się ono bezprzedmiotowe z uwagi na fakt, iż E. G. nie był sprawcą zniszczenia drzew. Organ podkreślił, że stosownie do art. 83 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody tylko posiadacz nieruchomości nr [...] w miejscowości W. E. G. mógł uzyskać zgodę na wycięcie drzew i krzewów na niej rosnących, a więc tylko on może ponosić odpowiedzialność administracyjną za zniszczenie drzew, spowodowane niewłaściwym wykonaniem zabiegów pielęgnacyjnych. Tymczasem w trakcie postępowania K. S. wyjaśnił, że przedmiotowe drzewa zostały przycięte na jego zlecenie. Organ wskazał, że ewentualnego naprawienia szkody wyrządzonej niewłaściwym wykonaniem zabiegów pielęgnacyjnych posiadacze nieruchomości mogą dochodzić w postępowaniu cywilnym.
Odwołanie od ww. decyzji wniósł E. G., domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji. Zarzucił jej naruszenie następujących przepisów:
art. 6, art. 7 i art. 77 kpa - przez brak wszechstronnego wyjaśnienia sprawy i błędną ocenę materiału dowodowego;
- art. 107 § 3 kpa przez brak wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione,
dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej;
- art. 81 kpa przez dokonanie ustaleń faktycznych w sytuacji gdy strona nie miała możliwości odniesienia się do przedmiotowych okoliczności;
- art. 7, 77, 80 kpa przez brak wszechstronnego wyjaśnienia sprawy i ustalenia, że K. S. dokonał zniszczenia na terenie Parku Krajobrazowego Dolinki, a nadto zniszczenia te są jedynie "niewłaściwym zabiegiem pielęgnacyjnym".
- art. 105 § 1 kpa przez umorzenie postępowania, w sytuacji, gdy postępowanie
rozgraniczeniowe nie zostało ukończone
W uzasadnieniu odwołujący się podniósł, że nie zostało zakończone postępowanie rozgraniczeniowe między stronami. P. S. kwestionują przebieg granicy wytyczony przez geodetę, nie podpisali protokołu granicznego i traktują zniszczone drzewa jak swoją własność. Organ pominął również okoliczność, iż zniszczenia dokonał K. S. na terenie Parku Krajobrazowego Dolinki Krakowskie, do którego mają zastosowanie przepisy rozporządzenia nr 82/06 Wojewody Małopolskiego z 17 października 2006 r. w sprawie Parku Krajobrazowego Dolinki Krakowskie, w szczególności jego § 3 ust. 1 pkt 3. Działanie K. S. stanowiło zniszczenie zadrzewienia i w oczywisty sposób naruszało obowiązujący na terenie Parku Krajobrazowego zakaz.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] w decyzji z 11 czerwca 2012 r., znak: [...], na podstawie art. 88 ust. 1 w związku z art. 83 ustawy o ochronie przyrody oraz art. 105 i art. 138 § 1 pkt 1 kpa, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu organ podał, że kara za usunięcie drzew bez zezwolenia może zostać nałożona tylko na podmioty mogące skutecznie ubiegać się o wydanie zezwolenia na usunięcie drzew i krzewów, co wynika z powiązania powyższego artykułu z treścią przepisu art. 83 ust. 1 pkt 1 cytowanej wyżej ustawy. W tej sytuacji co do zasady odpowiedzialność za usunięcie drzew i krzewów bez wymagalnego zezwolenia będzie ponosił posiadacz nieruchomości. Powyższe nie oznacza jednakże, że ta odpowiedzialność będzie ponoszona przez właściciela, czy posiadacza nieruchomości niejako automatycznie.
W judykaturze jednolicie przyjmuje się, że administracyjna odpowiedzialność posiadacza nieruchomości za bezprawne usunięcie drzew i krzewów jest zobiektywizowana, a więc nie jest uzależniona od winy ukaranego. Nie ma znaczenia okoliczność, czy posiadacz nieruchomości był osobistym sprawcą deliktu, czy w tym celu posłużył się osobą trzecią. Dla przyjęcia odpowiedzialności posiadacza za zniszczenie czy wycięcie drzew i krzewów przez osobę trzecią wystarczy, że posiadacz nieruchomości wiedział o tym i na to się godził. Posiadacz nie odpowiada tylko wtedy, gdy ktoś usunął drzewo bez jego wiedzy i zgody, gdyż w takiej sytuacji jest po prostu pokrzywdzonym
W nawiązaniu do przedmiotowego stanu faktycznego i ustaleń faktycznych organu I instancji – bezspornym, w ocenie organu II instancji jest, że zniszczenia drzew na działce należącej do E. G., nie dokonał on sam, jak również nie dokonała tego osoba, za którą ponosi odpowiedzialność. Usytuowanie drzew ustalone zostało na podstawie oględzin, a w przedmiocie przebiegu granicy oraz odległości od granicy organ oparł się na punktach granicznych, jak również opinii technicznej wykonanej przez geodetę. Postępowanie jako bezprzedmiotowe należało zatem umorzyć.
Nadto Kolegium zaznaczyło, że zarzuty odwołania dotyczące naruszenia przepisów procedury administracyjnej w przedmiocie wadliwego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, oraz naruszenia zasady prawdy obiektywnej nie zasługują na uwzględnienie. Postępowanie zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy z uwzględnieniem zasady czynnego udziału stron postępowania. Ewentualne roszczenia między stronami konfliktu dotyczące zniszczenia drzew mogą być dochodzić w postępowaniu przed sądem powszechnym.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] wniósł E. G.. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:
- art. 138 § 1 pkt 1 kpa przez bezzasadne utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji organu I instancji;
- art. 107 § 1 kpa przez wadliwe podanie podstawy prawnej rozstrzygnięcia;
- art. 6, art. 7 i art. 77 § 1 kpa przez brak wszechstronnego wyjaśnienia sprawy;
- art. 107 § 3 kpa przez brak odniesienia się do wszystkich zarzutów podniesionych przez skarżącego w odwołaniu i pominięcie okoliczności, że K. S. dokonał zniszczenia drzewostanu na terenie Parku Krajobrazowego Dolinki Krakowskie oraz przez dowolne przyjęcie, iż zniszczenia dokonane przez K. S. są jedynie " niewłaściwym zabiegiem pielęgnacyjnym";
- art. 81 kpa przez dokonanie ustaleń faktycznych w sytuacji gdy strona nie miała możliwości odniesienia się do przedmiotowych okoliczności;
- art. 89 § 2 kpa w zw. z art. 86 kpa przez brak wyznaczenia rozprawy administracyjnej i przesłuchanie stron celem ustalenia czy posiadaczami spornej części nieruchomości jest skarżący czy małżonkowie S.;
- art. 10 § 1 kpa przez brak zapewnienia stronie czynnego udziału na etapie postępowania odwoławczego;
- art. 105 § 1 kpa przez umorzenie postępowania, w sytuacji, gdy organ I instancji nie wskazał, iż postępowanie w przedmiocie ustalenia granicy zostało prawomocnie zakończone, zaś małżonkowie S. kwestionowali przebieg granicy;
- art. 83 ustawy o ochronie przyrody w zw. z art. 336 kc przez przyjęcie, że samoistnym posiadaczem nieruchomości jest E. G., pomimo iż okoliczność ta była sporna pomiędzy stronami;
- art. 28 kpa w zw. z art. 61 § 4 kpa w zw. z art. 83 ust.5 ustawy o ochronie przyrody przez brak wezwania do udziału w sprawie regionalnego dyrektora ochrony środowiska.
Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz zasądzenie kosztów sądowych.
W uzasadnieniu skarżący podał, że organ błędnie wskazał podstawę prawną rozstrzygnięcia nie wskazując o który paragraf art. 105 kpa chodzi. Ponadto nie ustalił kto był posiadaczem spornej części nieruchomości w chwili dokonywania zniszczenia drzew. Sąsiad potwierdził, że uważa się za samoistnego posiadacza przedmiotowego gruntu, co winno skutkować wymierzeniem mu kary administracyjnej. Podkreślił, że na podstawie art. 39 ust. 1 ustawy z 17. 05. 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne strony mogą wystąpić do Sądu rozstrzygnięcie sprawy jeśli wyniknie spór co do położenia znaków granicznych. Tymczasem okoliczności te całkowicie zostały pominięte przez organy obu instancji. Wskazana w decyzjach opinia techniczna oraz punkty graniczne, na których oparły się organy nie odzwierciedlają stanu posiadania w chwili dokonywania zniszczenia drzewostanu, zgodnie bowiem z art. 336 kc posiadaczem jest ten kto faktycznie włada rzeczą jak właściciel. Wreszcie skarżący zarzucił, że organ II instancji nie odniósł się do wszystkich zarzutów podnoszonych przez niego w odwołaniu, w tym dotyczących okoliczności, iż zniszczenie drzewostanu nastąpiło na terenie Parku Krajobrazowego Dolinki Krakowskie. Okoliczność ta mogła mieć jednak istotny wpływ na prawidłowe ustalenie stron postępowania oraz wezwanie do udziału w sprawie regionalnego dyrektora ochrony środowiska.
W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując swoje stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje:
Stosownie do treści art. 1 ustawy z 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie ppsa sądy administracyjne powołane są do kontroli działalności administracji publicznej, w tym w zakresie legalności decyzji administracyjnych i stosują środki określone w ustawie (art. 1 i art. 3 ppsa). W ramach swej kognicji sąd bada czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego lub przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do treści art. 134 § 1 ppsa.
Sąd badając legalność zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji uznał, że naruszają one prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.
W zawiadomieniu o wszczęciu postępowania z 17.06.2011 r. wskazano, że dotyczy ono "wymierzenia kary administracyjnej za zniszczenie 1 szt. drzewa gat. dąb i 4 szt. drzew gat. brzoza brodawkowata rosnących w miejscowości W., spowodowane niewłaściwym wykonaniem zabiegów pielęgnacyjnych". Zgodnie z art. 88 ust. 1 pkt 3 ustawy z 16. 04. 2004 r. o ochronie przyrody (t.j. Dz. U. z 2009, Nr 151, poz. 1220) zwanej dalej w skrócie "uop", wójt wymierza administracyjną karę pieniężną za zniszczenie drzew, krzewów lub terenów zieleni spowodowane niewłaściwym wykonaniem zabiegów pielęgnacyjnych. Uiszczenie kary następuje w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja ustalająca jej wysokość stała się ostateczna (art. 88 ust. 2 uop). Jednocześnie w art. 88 ust. 3 uop ustawodawca zastrzegł, że termin płatności wymierzonej kary odracza się na okres 3 lat, jeżeli stopień uszkodzenia drzew lub krzewów nie wyklucza zachowania ich żywotności oraz możliwości odtworzenia korony drzewa i jeżeli posiadacz nieruchomości podjął działania w celu zachowania żywotności tych drzew lub krzewów.
W orzecznictwie i doktrynie jednolicie przyjmuje się, że w sytuacji gdy kara administracyjna wymierzana jest na podstawie art. 88 ust. 1 pkt 2 - który stanowi, że właściwy organ wymierza administracyjną karę pieniężną za usuwanie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia - za usunięcie drzew lub krzewów bez zezwolenia może odpowiadać wyłącznie osoba, która mogła uzyskać zezwolenie na ich usunięcie, czyli właściciel, użytkownik wieczysty i posiadacz. Rozważenia wymaga natomiast kto może ponosić odpowiedzialność administracyjnoprawną w sytuacji, gdy podstawę prawną wymierzenia kary stanowi art. 88 ust. 1 pkt 3, a zatem gdy zniszczenie jest skutkiem niewłaściwych zabiegów pielęgnacyjnych. W doktrynie został zeprezentowany pogląd, że: "ten delikt administracyjny ma sui generis charakter blankietowy i stanowi uzupełnienie tych określonych w art. 88 ust. 1 pkt 1 i 2. W praktyce będzie on bowiem znajdował zastosowanie wówczas, gdy zniszczenia terenów zieleni oraz drzew lub krzewów nie będzie można uznać za czyn opisany w lit. a lub b. Na taką interpretację tego przepisu wskazuje posłużenie się przez ustawodawcę bardzo szerokim pojęciem niewłaściwego wykonywania zabiegów pielęgnacyjnych. Odpowiedzialność z tego tytułu będą mogły ponosić w zasadzie wszystkie podmioty zobowiązane do pielęgnacji terenów zieleni, drzew lub krzewów. Będą wśród nich posiadacze nieruchomości, podmioty, do których obowiązków należy dbałość o te elementy środowiska" (tak: K. G., Ustawa o ochronie przyrody. Komentarz do art. 88). Sąd nie podziela zaprezentowanego wyżej stanowiska. Za wykładnią wskazującą na możliwość wymierzenia kary jedynie posiadaczowi (właścicielowi) nieruchomości przemawia bowiem brzmienie zacytowanego wyżej art. 88 ust. 3 ustawy. Sąd przychyla się do poglądu wyrażonego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie w wyroku z 30 maja 2007r., sygn. akt: II SA/GO 22/07, w którym podniesiono, że gdyby karę administracyjną wymierzano faktycznemu sprawcy zniszczenia terenu zielonego, drzew lub krzewów niezrozumiałe byłoby, dlaczego to właśnie na posiadaczu nieruchomości ciąży obowiązek podjęcia działań w celu zachowania żywotności drzew i krzewów określony w zacytowanym wyżej art. 88 ust. 3 uop. Stąd należy przyjąć, iż intencją ustawodawcy było ponoszenie odpowiedzialności z tytułu zniszczenia drzew i krzewów jedynie przez posiadacza nieruchomości. Natomiast jeżeli dochodzi do tego bez wiedzy i zgody posiadacza nieruchomości, to sprawcy zniszczenia odpowiadają za przestępstwo lub wykroczenie i problem odpowiedzialności administracyjnej w ogóle nie powstaje.
Ponadto należy wskazać, że odpowiedzialność w tym zakresie została zobiektywizowana, a do jej ponoszenia wystarczy samo wykazanie związku przyczynowego między działaniem określonego podmiotu, a zniszczeniem drzew lub krzewów. Decyzje w przedmiocie kary pieniężnej za usunięcie drzew bez zezwolenia mają charakter decyzji związanych, tzn. w przypadku wystąpienia przesłanek do wymierzenia kary, wydanie przez organ decyzji staje się obligatoryjne.
Jak wynika z protokołu z wizji lokalnej przeprowadzonej w dniu 25.05.2011 r. K. S. oświadczył, że przycięcie drzew zostało dokonane na jego zlecenie. Organy I i II instancji posiłkując się opinią techniczną sporządzoną w sprawie wznowienia znaków granicznych dotyczących granicy działki nr [...] z działkami nr [...], [...], [...] obr. [...] i działką nr [...] obr. [...], stwierdziły, że przedmiotowe drzewa znajdują się na działce nr [...], która stanowi własność E. G.. Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się zatem do ustalenia, czy K. S., na zlecenie którego dokonano przycięcia drzew był w dniu dokonania wyrębu posiadaczem działki nr ewid. [...], położonej w W., na której rosły te drzewa. Z uwagi na fakt, że ustawa o ochronie przyrody nie zawiera definicji posiadacza, właściwe będzie posiłkowanie się w tym zakresie treścią przepisów prawa cywilnego. W świetle art. 336 kodeksu cywilnego posiadanie jest określonym rodzajem władztwa nad rzeczą. W rozumieniu tego przepisu, na posiadanie składają się dwa elementy: element fizyczny (corpus) oraz element psychiczny (animus). Najogólniej rzecz ujmując, corpus oznacza, że pewna osoba znajduje się w sytuacji, która daje jej możliwość władania rzeczą w taki sposób, jak mogą to czynić osoby, którym przysługuje do rzeczy określone prawo, przy czym nie jest konieczne efektywne wykonywanie tego władztwa. A. zaś oznacza wolę wykonywania względem rzeczy określonego prawa dla siebie. Wola ta wobec otoczenia wyraża się w takim postępowaniu posiadacza, które wskazuje na to, że uważa się on za osobę, której przysługuje do rzeczy określone prawo (por. J. Ignatowicz (w:) Kodeks cywilny. Komentarz, t. I, pod red. J. Ignatowicza, Warszawa 1972, s. 768 i n., A. Kunicki (w:) System Prawa Cywilnego, t. II, Wrocław 1977, s. 830).
Powołany przepis wyróżnia dwa rodzaje posiadania: posiadanie samoistne i posiadanie zależne. Posiadaczem samoistnym rzeczy jest ten, kto nią włada jak właściciel, wyrażając tym samym wolę wykonywania w stosunku do niej prawa własności. Posiadaczem zależnym natomiast jest ten, kto włada rzeczą w zakresie innego prawa, niż prawo własności, na przykład użytkowania (art. 252 kc); zastawu (art. 306 kc), najmu (art. 659 kc), dzierżawy (art. 693 kc). Nie rości więc on sobie do rzeczy prawa własności, lecz zachowuje się tak jak uprawniony z innego prawa, z którym łączy się określone władztwo nad rzeczą.
Z posiadaniem ustawodawca łączy szereg domniemań prawnych (art. 339 -341 kc), które w braku przeciwnych danych, ułatwiają określenie charakteru danego władztwa nad rzeczą. Domniemanie samoistności posiadania przewidziane w art. 339 kc oznacza, że ten kto rzeczą włada, jest posiadaczem (a nie na przykład dzierżycielem) i że posiadanie to ma charakter posiadania samoistnego.
W sprawie będącej przedmiotem rozpoznania działka nr [...] stanowiąca własność E. G. i działka nr [...] stanowiąca własność K. S. i S. S. graniczą ze sobą. Analiza zgromadzonego materiału dowodowego wskazuje, że ogrodzenie wykonane przez E. G. nie znajduje się w granicy działek, gdyż w miejscu w którym rosną przycięte drzewa granica przebiega 45 cm za ogrodzeniem. Oznacza to, że drzewa znajdują się tuż za ogrodzeniem, które K. S. uznaje za biegnące w granicy działek, a zatem, jego zdaniem, rosną one już na jego działce. W ocenie sądu, nie ulega wątpliwości, że K. S. zlecając przycięcie drzew działał jak samoistny posiadacz, a skoro tak to ponosi on odpowiedzialność określoną w art. 88 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody. W świetle powyższego nie można uznać, że postępowanie stało się bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 105 § 1 kpa.
Konkludując, organy nieprawidłowo przeprowadziły postępowanie, a zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja zostały wydane przedwcześnie, z naruszeniem art. 7, 10 § 1, 11, 77 § 1 i art. 105 § 1 kpa. Stosownie do treści art. 7 kpa - w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Wyżej wskazany przepis stanowi naczelną zasadę postępowania administracyjnego, uszczegółowioną w przepisie art. 77 § 1 kpa stanowiącym, że organ administracji publicznej jest zobowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy oraz w art. 107 § 3 kpa, który nakłada obowiązek zawarcie w decyzji/postanowieniu uzasadnienia faktycznego, które w szczególności powinno zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których na innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej, z przytoczeniem przepisów prawa.
Organy orzekające w sprawie, dokonując ustaleń stanu faktycznego w zasadzie poprzestały na ustaleniu kto jest właścicielem działki na której znajdują się przedmiotowe drzewa. Jakkolwiek K. S. przyznał, że przycięcie drzew zostało dokonane na jego zlecenie, to jednak należy zauważyć, że działka nr [...] stanowi współwłasność jego i S. S.. Nie wyjaśniono zatem ewentualnego udziału S. S. w tej sprawie, tj. czy drzewa zostały przycięte za jej przyzwoleniem, ani też kto w rzeczywistości tego dokonał wykonując polecenie K. S.. Wypada również wskazać, że skoro postępowanie toczyło się w przedmiocie wymierzenia kary administracyjnej za zniszczenie dębu i czterech brzóz spowodowane niewłaściwym wykonaniem zabiegów pielęgnacyjnych to konieczne jest poczynienie ustaleń, czy uległy one rzeczywistemu zniszczeniu, a także czy nastąpiło to na skutek zabiegów pielęgnacyjnych, które nie zostały przeprowadzone zgodnie z zasadami sztuki.
W związku z tym organ będzie przy ponownym rozpoznaniu sprawy zobowiązany ustalić powyższe okoliczności, przy uwzględnieniu zaprezentowanego wyżej stanowiska sądu.
W tym stanie rzeczy w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c ppsa orzeczono jak w l punkcie sentencji uznając, że zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja naruszają prawo materialne oraz przepisy postępowania co miało wpływ na wynik sprawy.
O kosztach orzeczono w punkcie II sentencji na podstawie art. 200 ppsa.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI