II SA/Kr 1007/14

II SA/Kr 1007/14 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2014-09-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2014-07-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Aldona Gąsecka-Duda
Krystyna Daniel /przewodniczący sprawozdawca/
Renata Czeluśniak
Symbol z opisem
6136 Ochrona przyrody
Sygn. powiązane
II OSK 148/15 - Wyrok NSA z 2016-10-28
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
uchylono decyzję II i I instancji
określono, że zaskarżona decyzja nie może być wykonywana
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Krystyna Daniel (spr.) Sędziowie: WSA Renata Czeluśniak WSA Aldona Gąsecka-Duda Protokolant: Maciej Żelazny po rozpoznaniu w dniu 19 września 2014 r. na rozprawie sprawy ze skargi [...] Spółdzielni Mieszkaniowej w A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 25 listopada 2013 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary za zniszczenie drzew I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonywana; III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżącej [...] Spółdzielni Mieszkaniowej w A. kwotę 1440 zł (tysiąc czterysta czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Burmistrz A. decyzją z 12 sierpnia 2013 r., na podstawie art. 88 ust. 1 pkt 3, art. 89 ust. 1, art. 85 ust. 6 ustawy z 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2013 r. poz. 627 z późn. zm.) w związku z rozporządzeniem Ministra Środowiska z 22 września 2004 r. w sprawie trybu nakładania administracyjnych kar pieniężnych za usuwanie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia oraz za zniszczenie terenów zieleni, zadrzewień albo drzew lub krzewów (Dz. U. Nr 219, poz. 2229), rozporządzeniem Ministra Środowiska z 13 października 2004 r. w sprawie stawek opłat dla poszczególnych rodzajów i gatunków drzew (Dz. U. Nr 228, poz. 2306 z późn. zm.) oraz obwieszczeniem Ministra Środowiska z 14 października
2008 r. w sprawie stawek opłat za usunięcie drzew i krzewów oraz kar za zniszczenie zieleni na rok 2009 (M.P. Nr 82 poz. 725),
w punkcie 1: umorzył z urzędu - jako bezprzedmiotowe - postępowanie w sprawie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie drzew bez wymaganego zezwolenia oraz zniszczenia drzew spowodowanych niewłaściwą pielęgnacją rosnących na terenie osiedla przy ul. Ż. w A. na dz. ozn. nr [...],[...][...],[...],[...],[...], prowadzone w stosunku do [...] Spółdzielni Mieszkaniowej w A. jako posiadacza nieruchomości, w części dotyczącej:
- usunięcia bez zezwolenia 31 szt. drzew tj. 5 szt. jarzębów pospolitych o obwodach pni 34 cm, 31 cm, 37 cm, 34 cm, 34 cm; 10 szt. klonów pospolitych o obwodach pni 51 cm, 54 cm, 62 cm, 102 cm, 48 cm, 34 cm, 51 cm, 57 cm, 59 cm, 59 cm; 8 szt. lip drobnolistnych o obwodach pni 51 cm, 57 cm, 45 cm, 42 cm, 51 cm, 37 cm, 34 cm, 57 cm; 4 szt. brzóz brodawkowatych o obwodach pni 65 cm, 51 cm, 51 cm, 73 cm; l szt. jarzęba szwedzkiego o obwodzie pnia 34 cm; 3 szt. wierzb białych o obwodach pni 62 cm, 57 cm, 34 cm;
- zniszczenia 104 szt. drzew, spowodowanego niewłaściwym wykonaniem zabiegów pielęgnacyjnych, tj. 8 szt. jarzębów pospolitych o obwodach pni 20 cm, 16 cm, 18 cm, 24 cm, 18 cm, 31 cm, 39 cm, 26 cm; 2 szt. jarzębów szwedzkich o obwodach pni 56 cm, 37 cm; 29 szt. brzóz brodawkowatych o obwodach pni 116 cm, 82 cm, 88 cm, 84 cm, 70 cm, 76 cm, 73 cm, 47 cm, 56 cm, 38 cm, 35 cm, 34 cm, 28 cm, 34 cm, 35 cm, 64 cm, 62 cm, 36 cm, 68 cm, 58 cm, 31 cm, 44 cm, 47 cm, 55 cm, 50 cm, 73 cm, 42 cm, 77 cm, 64 cm; 19 szt. klonów pospolitych o obwodach pni 41 cm, 57 cm, 34 cm, 82 cm, 55 cm, 47 cm, 36 cm, 34 cm, 77 cm, 46 cm,
42 cm, 37 cm, 48 cm, 43 cm, 42 cm, 52 cm, 40 cm, 53 cm, 49 cm; 75 szt. lip drobnolistnych o obwodach pni 55 cm, 39 cm, 37 cm, 47 cm, 47 cm, 31 cm, 77 cm, 64 cm, 62 cm, 60 cm, 37 cm, 51 cm, 59 cm, 39 cm, 40 cm; 8 szt. modrzewi europejskich o obwodach pni 48 cm, 41 cm, 36 cm, 55 cm, 87 cm, 60 cm, 80 cm, 78 cm; 8 szt. wierzb białych o obwodach pni 36 cm, 39 cm, 46 cm, 53 cm, 58 cm, 64 cm, 81 cm, 41 cm; 3 szt. dębów szypułkowych o obwodach pni 55 cm, 46 cm, 46 cm; 4 szt. robinii białej o obwodach pni 38 cm, 23 cm, 23 cm, 54 cm; 1 szt. wierzby iwy o obwodzie pnia 60 cm; 2 szt. topól osik o obwodach pni 75 cm, 98 cm; 2 szt.
jesionów wyniosłych o obwodach pni 50 cm, 52 cm; 1 szt. jesiona pensylwańskiego o obwodzie pnia 54 cm; 1 szt. grabu pospolitego o obwodzie pnia 61 cm; 1 szt. czereśni domowej o obwodzie pnia 52 cm;
w punkcie 2 wymierzył [...] Spółdzielni Mieszkaniowej w A. administracyjną karę pieniężną w wysokości [...] zł za zniszczenie 1 sztuki drzewa - dębu szypułkowego o obwodzie pnia 52 cm, spowodowane niewłaściwym wykonaniem zabiegów pielęgnacyjnych, rosnącego na działce ozn. nr [...] położonej w A., na os. Ż. Organ wskazał, że karę należy uiścić w terminie 14 dni od dnia w którym decyzja stanie się ostateczna.
W uzasadnieniu organ podał, że w dniu 29 grudnia 2009 r. pracownicy Wydziału Ochrony Środowiska, Rolnictwa i Leśnictwa Urzędu Miejskiego w A. wraz z przedstawicielami [...] Spółdzielni Mieszkaniowej w A. przeprowadzili oględziny terenu, podczas których stwierdzono, że na drzewach rosnących na terenie osiedla Ż w A. zostały przeprowadzone zabiegi pielęgnacyjne polegające na znacznej redukcji mas koron drzew oraz, że usunięto drzewa - pnie drzew wielopniowych rozwidlających się na wysokości poniżej 130 cm.
Z uwagi na fakt, że ocena wykonania zabiegów pielęgnacyjnych i ich wpływ na dalszy stan zdrowotny drzewa wymagała wiedzy specjalistycznej, postanowieniem z 2 lutego 2010 r. został powołany biegły w osobie R. G. W dniu 15 kwietnia 2010 r. i 11 maja 2010 r. przeprowadzono oględziny, podczas których stwierdzono, że na 105 szt. drzewach rosnących na terenie osiedla Ż. w A. zostały przeprowadzone zabiegi pielęgnacyjne polegające na znacznej redukcji mas koron drzew oraz usunięto 31 szt. drzew -pni drzew wielopniowych rozwidlających się na wysokości poniżej 130 cm. Została wykonana "Ekspertyza dendrologiczna dotycząca jakości wykonania prac z zakresu pielęgnacji drzew" przez rzeczoznawcę w zakresie "upraw i ochrona drzew" R.. G. "Opinia dendrologiczna oceniająca stan zdrowotny 104 sztuk drzew rosnących na terenie osiedla Ż.. w A. po przeprowadzonych w 2009 roku zabiegach pielęgnacyjnych" przez biegłego rzeczoznawcę w zakresie "upraw i ochrony drzew" C. M.. Jako dowód dopuszczono również "Ocenę stanu żywotności wskazanych drzew rosnących na terenie osiedla mieszkaniowego przy ul. Ż.. w A." wykonaną na zlecenie [...] Spółdzielni Mieszkaniowej w A. przez biegłego dr inż. M. W. i mgr inż. J. Z. - inspektora nadzoru. Ponadto na potwierdzenie faktu, że radykalne zabiegi pielęgnacyjne w drzewostanie były wynikiem katastrofalnych opadów śniegu przesłuchano również świadków. W opiniach biegłych wskazywano na możliwość odrodzenia się drzew, w związku z tym w dniu 18 czerwca 2013 r. przeprowadzono kolejne oględziny, które potwierdziły, iż stan zdrowotny 102 szt. drzew po przeprowadzonych w 2009 roku zabiegach pielęgnacyjnych jest dobry - drzewa zachowały żywotność i odtworzyły korony. Podczas prowadzonych oględzin stwierdzono obumarcie 2 szt. drzew, tj. 1 szt. dębu szypułkowego o obwodzie pnia 52 (oznaczonego w ekspertyzie nr 13) i 1 szt. topoli osiki o obwodzie pnia 75 cm (oznaczonej w ekspertyzie nr [...]). Fakt ten został potwierdzony również w Opinii dendrologicznej oceniającej stan zdrowotny 104 sztuk drzew rosnących na terenie osiedla Ż. i W. w A. po przeprowadzonych w 2009 roku zabiegach pielęgnacyjnych, w której to biegły stwierdził, iż drzewa w ilości 102 szt. zachowały żywotność i odtworzyły koronę.
W związku z tym organ podał, że podjęte przez [...] Spółdzielnię Mieszkaniową w A. działania zmierzające do podtrzymania żywotności drzew albo odtworzenia koron znacznie przyczyniły się do zachowania żywotności drzew po 3 latach od czasu przeprowadzenia zabiegów pielęgnacyjnych, tj. w czwartym okresie wegetacyjnym, co zostało również potwierdzone w postaci dowodów. W związku z powyższym organ uznał, że w przypadku 102 szt. drzew nie nastąpiło zniszczenie drzew skutkujące ich obumarciem czy nieodtworzeniem korony, konsekwencją czego byłoby wymierzenie kary pieniężnej. Nie można mówić także o zniszczeniu 1 szt. drzewa, w przypadku drzewa, które obumarło, tj. topoli osice o obwodzie pnia 75 cm (zgodnie z numeracją zawartą w ekspertyzie nr [...]), ponieważ bezpośrednią przyczyną jej obumarcia były czynniki zewnętrzne. Przyczyną obumarcia topoli były wprawdzie bardzo radykalne cięcia redukcyjne, jednak były one podyktowane jej bardzo złym stanem zdrowotnym, powstałym w skutek październikowych opadów śniegu w 2009 r., kiedy to drzewo było jeszcze w pełnym ulistnieniu. Od ciężaru śniegu korona drzewa była całkowicie połamana. Organ dał wiarę, iż w celu usunięcia połamanych części korony drzewa konieczne były mocniejsze zabiegi pielęgnacyjne, przekraczające przyjęte normy, tj. powyżej 30% masy koron.
Umorzono również postępowanie w części dotyczącej usunięcia bez wymaganego zezwolenia 31 szt. pni drzew rozwidlających się poniżej 130 cm, ponieważ z ustaleń na podstawie przesłuchań świadków i strony wynika, że na skutek październikowych dużych opadów śniegu, kiedy to drzewa były jeszcze w pełnym ulistnieniu, drzewa straciły wówczas korony i większą część pni (uległy całkowitemu złamaniu lub rozłamaniu), dotyczyło to drzew oznaczonych w opinii - ekspertyzie nr 1, 2, 3, 9 (usunięto 2 pnie rozwidlające się poniżej 130 cm), 14, 18, 27, 30, 43, 51, 57, 59, 61, 63 (usunięto 2 pnie rozwidlające się poniżej 130 cm), 67, 69, 71, 73, 78, 79, 81, 82 (usunięto 2 pnie rozwidlające się poniżej 130 cm), 86, 87, 89, 90, 91, 94.
Odnośnie wymierzenia kary pieniężnej organ wskazał, że po bardzo wnikliwym przeanalizowaniu zgromadzonego w prowadzonym postępowaniu administracyjnym obszernego materiału dowodowy nie znalazł podstaw do umorzenia postępowania w części dotyczącej zniszczenia 1 szt. drzewa - dębu szypułkowego o obwodzie pnia 52 cm (oznaczonego w ekspertyzie nr 13), rosnącego na działce ozn. nr [...] położonej w A., na os. Ż. Uznano, że jego obumarcie było spowodowane niewłaściwym wykonaniem zabiegów pielęgnacyjnych, dlatego też zgodnie z ustawą o ochronie przyrody organ wymierzył administracyjną karę pieniężną. W decyzji przedstawiono szczegółowe wyliczenia wysokości kary.
Od decyzji odwołanie w terminie złożyła [...] Spółdzielnia Mieszkaniowa w A., zaskarżając decyzję w zakresie pkt 2. Strona odwołująca się zarzuciła naruszenie:
- art. 85 ust 6 ustawy o ochronie przyrody z dnia poprzez jego zastosowanie,
-art. 88 ust 1 pkt 3 ustawy o ochronie przyrody poprzez jego niewłaściwe zastosowanie,
- art. 89 ust 1 ustawy o ochronie przyrody poprzez jego zastosowanie,
- art. 7 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na braku podjęcia
wszelkich niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy
w szczególności poprzez brak ustaleń wpływu choroby na stan drzewa w tym jego obumarcie oraz ustalenia związku przyczynowego pomiędzy przycięciem drzewa i wpływem choroby na jego obumarcie oraz wadliwe ustalenia zakresu zniszczenia wyrządzonego na skutek opadów śniegu dotyczącego drzewa dębu szypułkowego,
- art. 80 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, a to błędną ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego a w konsekwencji wadliwe ustalenie stanu faktycznego sprawy w szczególności dotyczące dokonanego cięcia drzewa dębu szypułkowego,
- art. 107 § 1 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, a to nie podanie podstawy prawnej orzeczenia,
- art. 107 § 3 k.p.c. poprzez jego niezastosowanie, a to niewskazanie przyczyn, dlaczego organ I instancji odmówił mocy dowodowej dołączonym przez [...] Spółdzielnie mieszkaniową trzech zdjęć obrazujących stan drzewa nr 13 - dębu szypułkowego.
Strona skarżąca wniosła o zawieszenie postępowania odwoławczego do czasu rozpoznania przez Trybunał Konstytucyjny skargi w sprawie SK 6/12, a następnie umorzenie postępowania w zaskarżonej części, ewentualnie uchylenie decyzji i przekazanie spawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z 25 listopada 2013 r., znak: [...] na podstawie art. 88 ust. 1 pkt 3 i ust. 2 i ust. 3 , art. 89 ust. 1 i ust. 6 ustawy o ochronie przyrody, § 2 w zw. z § 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Środowiska w sprawie trybu nakładania administracyjnych kar pieniężnych za usuwanie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia oraz za zniszczenie terenów zieleni, zadrzewień albo drzew lub krzewów, § 2 w zw. z § 1 rozporządzenia Ministra Środowiska z 13 października 2004 r. w sprawie stawek opłat dla poszczególnych rodzajów i gatunków drzew w zw. z obwieszczeniem Ministra Środowiska z 14 października 2008 r. w sprawie stawek opłat za usunięcie drzew i krzewów oraz kar za zniszczenie zieleni na rok 2009 oraz art. 138 § 1 pkt 2 kpa, uchyliło zaskarżoną decyzję w zakresie pkt 2 i orzekło o wymierzeniu [...] Spółdzielni Mieszkaniowej w A., administracyjnej kary pieniężnej w wysokości [...] zł za zniszczenie 1 sztuki drzewa - dębu szypułkowego o obwodzie pnia 55 cm, rosnącego na działce ozn. nr [...] położonej w A. na os. Ż., spowodowanego niewłaściwym wykonaniem zabiegów pielęgnacyjnych. W zakresie pkt 1 Kolegium utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.
W uzasadnieniu organ odwoławczy podał, że pomimo zaskarżenia decyzji jedynie w pkt 2, będąc związany prawem, musiał zweryfikować również pkt 1 decyzji. W tym też przedmiocie, na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w tym głównie dwóch opinii biegłych Kolegium stwierdziło, że orzeczenie organu I instancji jest prawidłowe. W toku oględzin stanu zdrowotnego drzew z 18 czerwca 2013 r., a także z zestawienia tabelarycznego, stanowiącego załącznik: "Opinii dendrologicznej oceniającej stan zdrowotny 104 sztuk drzew rosnących ha terenie osiedla Ż. w A. po przeprowadzonych w 2009 roku zabiegach pielęgnacyjnych" wynika, że (co stwierdza biegły), że 102 szt. drzew zachowały żywotność i odtworzyły koronę. Ponadto z wskazanej powyżej opinii wynika, że przyczyną zniszczenia 1 szt. drzewa, w przypadku drzewa, które obumarło, tj. topoli osiki o obwodzie pnia 75 cm (nr 49 z opinii) były zbyt radykalne cięcia, ale te były (jak wynika już z pozostałego materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie) podyktowane bardzo złym stanem, powstałym wskutek opadów śniegu w październiku 2009 r. (na skutek takiego czynnika zewnętrznego - ciężar zgromadzonego na liściach śniegu - korona drzewa została całkowicie połamana). Prawidłowo umorzono także postępowanie w sprawie usunięcia bez wymaganego zezwolenia 31 szt. pni drzew rozwidlających się poniżej 130 cm, ponieważ z dowodów z przesłuchań świadków i stron wynika, że wskutek dużych opadów śniegu w październiku 2009 r., kiedy to drzewa były jeszcze w pełnym ulistnieniu, drzewa straciły korony i większą część pni (uległy one całkowitemu złamaniu lub rozłamaniu). Umorzenie to dotyczyło drzew oznaczonych w opinii biegłego nr: 1, 2, 3, 9, 14, 18, 27, 30, 43, 51, 57, 59, 61, 63, 67, 69, 71, 73, 78, 79, 81, 82,86,87,89,90,91,94.
W przedmiocie pkt 2 decyzji Kolegium stwierdziło, że organ I instancji ustalił poprawnie cały stan faktyczny sprawy, niezbędny do jej końcowego rozstrzygnięcia. Organ przesądził o całkowitym obumarciu drzewa, oznaczonego w opiniach biegłych w sprawie nr 13 (dębu szypułkowego o obw. pnia 52 cm.) w 2011 r. (pomimo tego, że wcześniej rokował szansę na przeżycie). Ponadto w drugiej opinii sporządzonej w wyniku przeprowadzenia oględzin w dniu 18 czerwca 2013 r. biegły przesądził definitywnie, że przyczyną, która spowodowała obumarcie drzewa były zbytnie cięcia korony przedmiotowego drzewa. Biegły wskazał przy tym, że był świadomy możliwego przyczynienia się do obumarcia obecnego na drzewie grzyba, ale wskazał przy tym że tak zainfekowanego już uprzednio drzewo (o zainfekowaniu informuje już poprzednia opinia biegłych w sprawie) nie powinno się było pierwotnie przycinać ponad miarę, jak zostało to już stwierdzone w pierwszej opinii biegłego w sprawie. A zatem biegły jednoznacznie przesądził, że drzewo to całkowicie obumarło, a ponadto stwierdził, że wyłączną przyczyną obumarcia były zbyt duże cięcia korony drzewa, do których mogło dołożyć się, ale już nie musiało dołożyć się porażenie patogenem grzyba (same cięcia wystarczyły do obumarcia). Kolegium oceniło tę opinię jako zwartą, merytorycznie poprawną i odpowiednio uzasadniającą płynące z niej konkluzje. Oznacza to, że spółdzielnia nie ma racji wskazując, że na podstawie zebranego w sprawie materiału, na obecną chwilę nie można przesądzić o tym, czy drzewo obumarło nieodwracalnie i całkowicie oraz, że powodem decydującym o obumarciu tego drzewa nie były wyłącznie zbyt duże cięcia korony. W kontekście opinii biegłego należy wykluczyć również jako przyczynę zniszczenia drzewa zbytnie opady śniegu.
W przedmiocie zarzutu, że organ I instancji wadliwe ustalił okoliczności dotyczące cięć przedmiotowego dębu Kolegium wskazało, że organ I instancji poprawnie przyjął, że cięcia te były wykonane wadliwie, gdyż zbyt mocno redukowały koronę dębu. Taka konkluzja wynika m. in. z opinii biegłych w sprawie (karta nr [...]-[...] oraz [...][...][...][...][...][...][...] akt sprawy), zasad wiedzy i doświadczenia życiowego, a także jest zgodna z pozostałym materiałem dowodowym, zgromadzonym w sprawie.
W przedmiocie wieku drzewa Kolegium wyjaśniło, że w opinii biegły określił wiek drzewa jako kilkunastoletni. Ustawa stanowi, że wymaga się zezwolenia na drzewo min. dziesięcioletnie. W związku z tym oczywistym jest, że na usunięcie kilkunastoletniego drzewa wymagane jest zezwolenie. Podkreślił przy tym, że opinia ta została sporządzona na zlecenie strony odwołującej się i wcześniej nie była przez niego podważana.
W kwestii czasu zniszczenia drzewa w wyniku wykonania zabiegów pielęgnacyjnych organ podał, że z materiału zgromadzonego w sprawie (głównie zeznań świadków) wynika, że był to koniec roku 2009, po październikowych opadach śniegu. Zakreślenie daty zniszczenia ma znaczenie w zakresie roku, w którym nastąpiło, gdyż to jest podstawą do określenia stawki, będącej podstawą kary. Nie ma znaczenia dokładna data dzienna, a data roczna, co do której, w niniejszej sprawie nie może być wątpliwości.
Odnosząc się do naruszenia art. 107 § 1 i 3 k.p.a., Kolegium wyjaśniło, że na stronie 19 decyzji Organ I instancji odniósł się szczegółowo do dostarczonych 3 zdjęć, obrazujących stan dębu szypułkowego, a także do pisma z 31 lipca 2013 r. Ponadto Kolegium doprecyzowało wskazania organu I instancji, zawarte w podstawie prawnej skarżonej decyzji.
Kolegium wskazało również, że zweryfikowało, niekwestionowane w odwołaniu obliczenia dotyczące administracyjnej kary pieniężnej. W obliczeniach tych błędnie przyjęto, że zniszczony dąb szypułkowy miał 52 cm na wysokości pnia 130 cm. Jak wynika z ostatniej w sprawie opinii biegłego (karta nr [...] akt sprawy), zniszczony dąb miał 55 cm obwodu na ustawowej wysokości 130 cm. Taka sama konkluzja wynika z drugiej opinii w sprawie. W związku z tym organ I instancji przyjął do obliczeń kary mniejszy obwód zniszczonego pnia, niż powinien był przyjąć. Jednakże z uwagi na brzmienie art. 139 k.p.a. Kolegium postanowiło pozostawić karę w dotychczasowej wysokości. Z uwagi na stwierdzony błąd w wymiarach drzewa oraz fakt, że przepisy nie dają możliwości wskazywania w decyzji o administracyjnej karze pieniężnej za zniszczenie drzewa terminu uiszczenia kary Kolegium uchyliło zaskarżoną decyzję w zakresie pkt 2 i orzekło w jego prawidłowym brzmieniu. Kolegium wyjaśniło przy tym, że decyzja, jako decyzja ostateczna, staje się wykonalna z dniem jej wejścia do obrotu prawnego i z tą też datą należy uiścić wskazane w niej należności.
[...] Spółdzielnia Mieszkaniowa wniosła skargę do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w K. na opisaną wyżej decyzję organu II instancji, zaskarżając ją w części wymierzenia kary pieniężnej. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:
art. 85 ust 6 ustawy o ochronie przyrody poprzez jego zastosowanie,
art. 88 ust 1 pkt 3 ustawy o ochronie przyrody poprzez jego niewłaściwe zastosowanie,
art. 89 ust 1 ustawy o ochronie przyrody poprzez jego zastosowanie.
art. 7 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na braku podjęcia
wszelkich niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy
w szczególności poprzez brak ustaleń wpływu choroby na stan drzewa w tym jego
obumarcie oraz ustalenia związku przyczynowego pomiędzy przycięciem drzewa
i wpływem choroby na jego obumarcie, a także na braku podjęcia wszelkich
niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia zakresu zniszczenia wyrządzonego
na skutek opadów śniegu dotyczącego drzewa - dębu szypułkowego,
art. 80 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, a to błędną ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego a w konsekwencji wadliwe
ustalenie stanu faktycznego sprawy w szczególności dotyczące dokonanego cięcia
drzewa dębu szypułkowego,
art. 107 § 1 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, a to nieuzasadnienie
podstaw prawnych wydanego orzeczenia.
Strona skarżąca wniosła o zawieszenie postępowania do czasu rozstrzygnięcia przez Trybunał Konstytucyjny sprawy do sygn. 6/12 oraz uchylenia zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania.
W uzasadnieniu strona skarżąca argumentowała, że organy bezpodstawnie pominęły fakt znacznego uszkodzenia drzewa na skutek obfitych opadów śniegu, zatem zaistniała konieczność jego przycięcia z powodu siły wyższej. Zakwestionowała możliwość ustalenia jedynie przybliżonego wieku drzewa (kilkanaście lat) wskazując, że są metody pozwalające na precyzyjne ustalenie wieku drzewa. Biegły nie wyjaśnił także źródła pochodzenia dopuszczalnych norm redukcji korony drzew. Odwołała się również do ustaleń wskazując na zajęcie drzewa przed przycinką przez grzyba. Wreszcie zdaniem strony odwołującej się nie odpowiada prawdzie ustalenie, że drzewo obumarło, gdyż na fotografii przedstawionej przez spółdzielnie widoczny jest odrost wystający z korzenia.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o oddalenie skargi i podtrzymało swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z 9 kwietnia 2014 r. sygn. akt II SA/Kr 304/14 zawiesił przedmiotowe postępowanie sądowe w zw. ze skargą konstytucyjną do Trybunału Konstytucyjnego o zbadanie zgodności art. 88 w zw. z art. 85 ust. 1 i 2 oraz art. 89 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody z art. 2, art. 31 ust. 3, art. 64 ust. 1 i 3 Konstytucji RP (skarga zarejestrowana pod sygn. SK 6/12).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z 9 lipca 2014 r. podjął zawieszone postępowanie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje :
Stosownie do treści art. 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. sądy administracyjne powołane są do kontroli działalności administracji publicznej, w tym w zakresie legalności decyzji administracyjnych i stosują środki określone w ustawie (art. 1 i art. 3 p.p.s.a.). W ramach swej kognicji sąd bada czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego lub przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do dyspozycji art. 134 § 1 p.p.s.a.
Sąd badając legalność zaskarżonej decyzji uznał, iż zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji podlegają uchyleniu jednak z innych powodów niż podniesiono w skardze.
Na wstępie należy wskazać, że organy obu instancji oparły rozstrzygnięcie w tej sprawie na podstawie art. 88 ust. 1 pkt 2 oraz art. 89 ust. 1 ustawy z 16. 04. 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2013 r., poz. 627 ze zm.). Zgodnie z art. 88 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy wójt, burmistrz albo prezydent miasta wymierza administracyjną karę pieniężną za usuwanie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia, a zgodnie z przepisem art. 98 ust. 1 administracyjną karę pieniężną, o której mowa w art. 88 ust. 1 ustala się w wysokości trzykrotnej opłaty za usunięcie drzew lub krzewów ustalonej na podstawie stawek, o których mowa w art. 85 ust. 4-6 ustawy o ochronie przyrody. Organy uwzględniły także przepis art. 88 ust. 3 ustawy o ochronie przyrody, zgodnie z którym termin płatności kary wymierzonej na podstawie art. 88 ust. 1 tej ustawy odracza się na okres 3 lat, jeżeli stopień uszkodzenia drzewa nie wyklucza zachowania jego żywotności oraz możliwości odtworzenia korony drzewa i jeżeli posiadacz nieruchomości podjął działania w celu zachowania żywotności tych drzew. Zgodnie zaś z art. 88 ust. 4 ustawy o ochronie przyrody kara jest umarzana po upływie 3 lat od dnia wydania decyzji o odroczeniu kary i po stwierdzeniu zachowania żywotności drzewa albo odtworzeniu korony drzewa.
W ocenie Sądu w składzie orzekającym w niniejszej sprawie kwestionowany przez stronę skarżąca stan faktyczny w zakresie okoliczności dotyczących obumarcia drzewa – dębu szypułkowego na działce ewid. nr [...] położonej na terenie osiedla przy ul. Ż. w A. został prawidłowo ustalony. Nie budzi wątpliwości, że w odniesieniu do przedmiotowego drzewa (oznaczonego w sprawie nr [...]) na zlecenie [...] Spółdzielni Mieszkaniowej zostały wykonane niewłaściwe zabiegi pielęgnacyjne, skutkujące obumarciem drzewa. W prawidłowo przeprowadzonym postępowaniu organy obu instancji ustaliły w oparciu o ekspertyzy wykonane przez biegłych rzeczoznawców tj. R. E. G. oraz dr inż. M. W. i mgr inż. J. Z., iż zabiegi pielęgnacyjne wykonane w odniesieniu do ww. drzewa były wykonane niewłaściwie. Należy podkreślić, że powyższe wynika również wprost z dopuszczonej jako dowód ekspertyzy wykonanej na zlecenie skarżącej [...] Spółdzielni Mieszkaniowej, sporządzonej przez biegłych dr inż. M. W. i mgr inż. J. Z., którzy na s [...] wskazali jako przyczynę jego zamierania przedmiotowego drzewa: "zbyt mocne cięcia redukujące koronę" oraz "porażenie przez patogena grzybowego". W konsekwencji organy prawidłowo oceniły iż bezpośrednią przyczyną zamarcia dębu były niewłaściwe zabiegi, co nie wyklucza, iż dąb oznaczony nr 13 nie był drzewem zdrowym, ale zaatakowanym grzybem.
Mając powyższe na uwadze należy jednak wskazać, że zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji podlegają uchyleniu ze względu na treści wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 1 lipca 2014 r., sygn. akt SK 6/12. W wyroku tym Trybunał wskazał bowiem, że art. 88 ust. 1 pkt 2 i art. 89 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody przez to, że przewidują obowiązek nałożenia przez właściwy organ administracyjnej kary pieniężnej za usuniecie drzewa bez wymaganego zezwolenia w sztywno określonej wysokości bez względu na okoliczność takiego czynu – nie są zgodne z art. 64 ust. 1 i 3 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Wprawdzie art. 88 ust. 1 pkt 2 i art. 89 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody utracą moc obowiązywania z upływem 18 miesięcy od daty ogłoszenia tego wyroku, to jednak w tej sprawie Sąd uznał, że sama okoliczność przesądzenia przez Trybunał Konstytucyjny niezgodności w powołanym zakresie tych przepisów z normami konstytucyjnymi uzasadnia uznanie, że zaskarżone decyzje nie są prawidłowe.
Sąd w składzie orzekającym podziela pogląd, że nie można do stanów faktycznych zaistniałych przed datą wydania wyroku przez Trybunał Konstytucyjny stosować przepisów, których niezgodność z Konstytucją Trybunał ten przesądził (tak np. Sąd Apelacyjny w Lublinie w wyroku z 16 stycznia 2014 r., sygn. akt III AUa 1174/13, opub. w LEX nr 1416154, wyrok WSA w Białymstoku z 26 sierpnia 2014 r., sygn. akt II Sa/Bk 654/14) ).W orzecznictwie sądowym przyjmuje się bowiem - jakkolwiek niejednolicie - że przepis prawa uznany przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodny z przepisami konstytucyjnymi ma taki charakter od dnia jego wejścia w życie i fakt ten musi być brany pod uwagę przy kontroli aktu administracyjnego ( wyrok NSA z 16 lutego 2010 r., sygn. akt I FSK 2075/08, Lex nr 593807; wyrok NSA z 6 lutego 2008 r., sygn. akt II OSK 1745/07; WSA w Łodzi w wyroku z 1 lutego 2012 r., sygn. akt III SA/Łd 1145/11)
Nadto należy wskazać Sąd Najwyższy w wyroku z 23 marca 2007 r., OSNP 2008, z. 5 -6, poz. 61, zaprezentował pogląd, że odroczenie na podstawie art. 190 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego nie oznacza, że przepis uznany za niezgodny z Konstytucją musi być stosowany do daty wskazanej przez Trybunał. Nie jest bowiem tak, że do tak oznaczonego dnia jest on zgodny z Konstytucją, a od tego dnia staje się on niezgodny. Przepis uznany za niekonstytucyjny, ma ten charakter od dnia jego wydania, a samo odroczenie utraty mocy obowiązującej ma na celu umożliwienie odpowiedniemu organowi stosowną zmianę tegoż przepisu, tak by był on zgodny z Konstytucją lub innym aktem nadrzędnym (por. wyrok NSA z 26 maja 2009 r., sygn. akt II OSK 290/09). Obowiązywanie przepisu nie musi zatem zawsze oznaczać nakazu jego stosowania i z taka właśnie sytuacja, w której Trybunał Konstytucyjny uznał dany przepis za niekonstytucyjny wraz z odroczeniem terminu jego mocy obowiązywania oznacza wprawdzie jego obowiązywanie, ale już jego stosowanie w tym okresie winno być zawsze przedmiotem szczegółowej analizy (por. R. Hauser, J. Trzciński, Prawotwórcze znaczenie orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Warszawa 2008 r., s. 70 i nast.). A zatem w sytuacji. gdy Trybunał Konstytucyjny uznał, iż ww. przepisy nie są zgodne z Konstytucją, to mając na uwadze hierarchiczny układ aktów prawnych, nakaz jego stosowania nie może być uznany za realizację zasady państwa prawnego. Powyższe poglądy w pełni podziela Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie. Należy także zgodzić się z poglądem zawartym w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 kwietnia 2011 r., sygn. akt I OSK 1070/10, Lex nr 1080864), zgodnie z którym w przypadku zastosowania przez Trybunał Konstytucyjny art. 190 ust. 3 Konstytucji, sądy, dokonując wyboru odpowiedniego środka procesowego, zobowiązane są brać pod uwagę przedmiot regulacji objętej niekonstytucyjnym przepisem, przyczyny naruszenia i znaczenia wartości konstytucyjnych naruszonych takim przepisem, powody, dla których Trybunał odroczył termin utraty mocy obowiązującej niekonstytucyjnego przepisu, a także okoliczności rozpoznawanej przez sąd sprawy i konsekwencje stosowania lub odmowy zastosowania niekonstytucyjnego przepisu (por. wyroki WSA w Krakowie z 18 lipca 2014 , sygn. akt II SA/Kr 739/14 oraz z 11 lipca 2014 r. II SA/Kr 738/14)
Odnosząc powyższe do rozpoznawanej sprawie należało uwzględnić także znaczną wysokość wymaganej administracyjnej kary za usunięcie bez wymaganego pozwolenia drzewa w porównaniu z możliwą wysokością kary grzywny wymierzanej w postępowaniu przed sądem powszechnym za przestępstwa kryminalne oraz brak możliwości miarkowania administracyjnej kary w obowiązujących przepisach ustawy o ochronie przyrody.
Konkludując, stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.) w związku z art. 135 p.p.s.a. sąd administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzająca ją decyzję organu I instancji, ponieważ stwierdził naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego.
Taką podstawę wznowieniową w tej sprawie zawiera art. 145a § 1 k.p.a., zgodnie z którym można żądać wznowienia postępowania w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja. Okoliczność orzeczenia przez Trybunał Konstytucyjny niezgodności art. 88 ust. 1 pkt 2 i art. 89 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody z art. 64 ust. 1 i 3 oraz art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej nie budzi najmniejszych wątpliwości.
Zgodnie z art. 141 § 4 p.p.s.a. w przypadku uchylenia decyzji obowiązkiem Sądu I instancji jest udzielenie wskazówek organom co do dalszego postępowania. Kwestia ta w niniejszej sprawie jest wysoce problematyczna ze względu na to, że wg orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego zakwestionowane jako niekonstytucyjne przepisy sa niekompletne - nie zawierają bowiem unormowania w zakresie oceny prawnej okoliczności popełnienia czynu. We wskazanym wyżej wyroku Trybunał orzekł, że przepisy art. 88 ust.1 pkt 2 i art. 89 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody są niekonstytucyjne ponieważ nie określają przesłanek miarkowania kary.
W związku z powyższym Sąd nie może wypowiedzieć się czy i jakie okoliczności winny być uwzględnione przy miarkowaniu kary w rozpoznawanej sprawie oraz czy należy brać pod uwagę także okoliczności, które w prawie punitywnym uznawane są za uchylające odpowiedzialność prawną, jak na przykład stan wyższej konieczności czy błąd co do okoliczności czynu zabronionego.
W zaistniałej sytuacji stosownie do przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit b ustawy z 30.08. 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. , poz. 270 ze zm.) w zw. z art. 135 p.p.s.a. orzczono jak w I punkcie sentencji.
\W punkcie I sentencji na podstawie art. 152 p.p.s.a. orzeczono o niewykonywaniu zaskarżonej decyzji.
W punkcie III sentencji orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. o kosztach postepowania.