Pełny tekst orzeczenia II SA/KE 646/24

II SA/Ke 646/24 - Wyrok WSA w Kielcach
Data orzeczenia
2025-02-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-12-16
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Sędziowie
Agnieszka Banach /przewodniczący/
Beata Ziomek
Krzysztof Armański /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 217 § 1 i § 2 pkt 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2024 poz 54
art. 411 ust. 10g i nast.
Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 323
art. 5 ust. 8 i 9 , art. 3 pkt 1
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Banach, Sędziowie Sędzia WSA Beata Ziomek, Sędzia WSA Krzysztof Armański (spr.), po rozpoznaniu w dniu 13 lutego 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi B. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z dnia 10 października 2024 r. znak: SKO.IN-90/4201/129/2024 w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia oddala skargę.
Uzasadnienie
Postanowieniem z 10 października 2024 r. znak: SKO.IN-90/4201/129/2024 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kielcach (dalej jako "Kolegium") utrzymało w mocy postanowienie wydane z upoważnienia Burmistrza Miasta i Gminy Pierzchnica z dnia 30 sierpnia 2024 r. znak: CP.71.119.2024P o odmowie wydania zaświadczenia.
W uzasadnieniu powyższego postanowienia SKO wyjaśniło, że B. M. wystąpił z prośbą o wydanie mu skorygowanego zaświadczenia o wysokości przeciętnego miesięcznego dochodu przypadającego na jednego członka gospodarstwa domowego, tj. z pominięciem przychodu z posiadanego gospodarstwa rolnego.
Organ odwoławczy przytoczył przepisy dotyczące trybu wydawania zaświadczeń, a także przepisy art. 411 ust. 10g, ust. 10i i 10l ustawy z dnia 27 kwietnia 2021 r. Prawo ochrony środowiska (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 54 ze zm.), zwanej dalej "P.o.ś.", art. 3 pkt 1 oraz art. 5 ust. 8 i ust. 9 ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. 2024 poz. 323), zwanej dalej "u.ś.r.", a także art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1176), zwanej dalej "u.p.r.", zgodnie z którym za gospodarstwo rolne uważa się obszar gruntów, o których mowa w art. 1, o łącznej powierzchni przekraczającej 1 ha lub 1 ha przeliczeniowy, stanowiących własność lub znajdujących się w posiadaniu osoby fizycznej, osoby prawnej albo jednostki organizacyjnej, w tym spółki, nieposiadającej osobowości prawnej. Przywołał również obwieszczenie Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 21 września 2023 r. (M.P. z 2023 r. poz. 1030), z którego wynika że przeciętny dochód z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych z 1 ha przeliczeniowego wyniósł w 2022 r. 5549 zł.
Dalej Kolegium podniosło, że B. M. prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Na jego dochód składa się świadczenie rentowe z KRUS w kwocie 14.747,28 zł oraz dochód z gospodarstwa rolnego o pow. 0,7927 hap w wysokości 4.398,69 zł. W związku z powyższym, zdaniem SKO, organ I instancji prawidłowo wyliczył dochód roczny z gospodarstwa rolnego na kwotę 4.398,69 zł (5549 x 0,7927 ha przeliczeniowe). W konsekwencji łączny dochód strony w 2022 r. wyniósł 19.145,97 zł (14.747,28 zł + 4.398,69 zł), natomiast miesięczny - 1.595,49 zł (19.145,97 zł/12).
Organ odwoławczy wskazał, powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych, że z brzmienia art. 5 ust. 8 u.ś.r. należy wyprowadzić wniosek, iż ustawodawca w przepisach o świadczeniach rodzinnych przyjął domniemanie, że z gospodarstwa rolnego uzyskuje się dochód niezależnie od tego, czy się w tym gospodarstwie pracuje, czy też zostało ono oddane w posiadanie zależne innej osobie. Ustawodawca przyjął założenie, iż z prawa własności gospodarstwa rolnego, bez względu na okoliczność, czy jest ono prowadzone osobiście, czy też oddane innej osobie w posiadanie zależne, wynika, że właściciel osiąga określony normatywnie dochód. Już sam fakt dysponowania gospodarstwem rolnym skutkuje tym, że organ zobligowany jest obliczyć dochód rodziny w przeliczeniu na osobę przyjmując podane w nim reguły ustalania ryczałtu dochodów z tytułu samego posiadania gospodarstwa. W związku z powyższym oświadczenie strony, że nie uzyskuje z niego dochodu nie ma żadnego wpływu na ustaloną kwotę przeciętnego miesięcznego dochodu strony w 2022 r. W tych okolicznościach zdaniem SKO organ I instancji zasadnie uznał, że nie można było wydać zaświadczenia o żądanej treści z pominięciem dochodu z gospodarstwa rolnego.
W skardze na powyższe postanowienie SKO, skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach, B. M. zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:
1) art. 2 ust. 1 u.p.r. poprzez przyjęcie, że posiadane przez niego nieruchomości rolne o powierzchni 0,7927 ha przeliczeniowego stanowią gospodarstwo rolne;
2) art. 411 ust. 10l pkt 2 P.o.ś. poprzez jego niezastosowanie i uznanie za gospodarstwo rolne obszaru gruntów rolnych nieprzekraczających 1 ha lub 1 ha przeliczeniowego;
3) art. 5 ust. 8 u.ś.r. poprzez ustalenie dochodu z nieistniejącego gospodarstwa rolnego.
Mając na uwadze powyższe skarżący wniósł o uchylenie skarżonej decyzji i wydanie przez organy oczekiwanego zaświadczenia, nieuwzględniającego dochodu z gospodarstwa rolnego.
Uzasadniając swe stanowisko skarżący podniósł, że w jego ocenie organy niesłusznie, wbrew przepisom u.ś.r., doliczyły do dochodu dochód z gospodarstwa rolnego. Posiadane przez niego nieruchomości rolne nie stanowią gospodarstwa rolnego w myśl art. 2 ust. 1 u.p.r., który to przepis jednoznacznie stanowi, że gospodarstwem rolnym jest obszar gruntów o powierzchni przekraczającej 1 ha lub 1 ha przeliczeniowy. Przepisy P.o.ś. w art. 411 ust. 10l odwołują się do definicji gospodarstwa rolnego wskazanego w ustawie o podatku rolnym. Nie tworzą zatem odrębnej definicji gospodarstwa rolnego, jako obszaru gruntów rolnych nieprzekraczającego 1 ha lub 1 ha przeliczeniowego. Również przepisy u.ś.r. nie tworzą odrębnej definicji gospodarstwa rolnego. Nie rozumie zatem, dlaczego organ ustalił, że grunty rolne o powierzchni nieprzekraczającej 1 ha są gospodarstwem rolnym, a jedynym ukłonem w stronę posiadacza takich gruntów jest proporcjonalne wyliczenie dochodu zgodnie z obwieszczeniem Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego. Znana mu jest praktyka Gminy Koniecpol, w której do dochodu obliczanego na potrzeby P.o.ś. nie jest wliczany dochód z gospodarstw rolnych nie przekraczających 1 hap. Zasadniczym pytaniem, na które organ nie odpowiedział, jest to dlaczego organ uznał, że można grunty niestanowiące gospodarstwa rolnego traktować jako gospodarstwo rolne. Art. 5 ust. 8 u.ś.r. stanowi: "w przypadku ustalania dochodu z gospodarstwa rolnego, przyjmuje się, że z 1 ha przeliczeniowego (...)", a zatem warunkiem podstawowym jest posiadanie gospodarstwa rolnego, czyli grunty muszą tworzyć gospodarstwo rolne, a żeby grunty rolne tworzyły gospodarstwo muszą mieć co najmniej 1 ha lub 1 ha przeliczeniowy. Gdyby wykładnia zaproponowana przez organy w niniejszej sprawie była prawdziwa przepis musiałby się odwoływać go gruntów rolnych, czyli przykładowo brzmieć: "w przypadku ustalania dochodu z gruntów rolnych, przyjmuje się, że z 1 ha przeliczeniowego".
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., zwanej dalej "p.p.s.a."), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania w sposób, który odpowiednio miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Rozpatrując skargę w ramach tak zakreślonej kognicji Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszeń prawa skutkujących koniecznością uchylenia bądź stwierdzenia nieważności postanowienia organu odwoławczego.
Zgodnie z art. 217 § 1 i § 2 pkt 1 K.p.a. organ administracji publicznej wydaje zaświadczenie na żądanie osoby ubiegającej się o zaświadczenie. Zaświadczenie wydaje się, jeżeli urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego wymaga przepis prawa. Odmowa wydania zaświadczenia bądź zaświadczenia o treści żądanej przez osobę ubiegającą się o nie następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie (art. 219 K.p.a.).
W niniejszym przypadku skarżący zwrócił się z żądaniem wydania skorygowanego (w stosunku do uprzednio wydanego) zaświadczenia o wysokości przeciętnego miesięcznego dochodu przypadającego na jednego członka gospodarstwa domowego. Zdaniem skarżącego organy niezasadnie uwzględniły dochód z gospodarstwa rolnego, skarżący bowiem takiego dochodu nie osiąga, na dowód czego przedłożył zaświadczenie wydane przez Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Kielcach o wysokości przychodu za rok 2022.
Stosownie do art. 411 ust. 10g i nast. P.o.ś. osoba fizyczna, która zamierza złożyć wniosek o przyznanie dofinansowania z Narodowego Funduszu lub wojewódzkiego funduszu, może złożyć żądanie wydania zaświadczenia o wysokości przeciętnego miesięcznego dochodu przypadającego na jednego członka jej gospodarstwa domowego (ust. 10g). Zaświadczenie, o którym mowa w ust. 10g, wydaje wójt, burmistrz lub prezydent miasta właściwy ze względu na miejsce zamieszkania osoby fizycznej, o której mowa w ust. 10g (ust. 10h). Dochodem, o którym mowa w ust. 10g, jest dochód w rozumieniu art. 3 pkt 1 u.ś.r. (ust. 10i).
Wysokość przeciętnego miesięcznego dochodu, o którym mowa w ust. 10g, ustalana jest na podstawie dochodów osiągniętych w przedostatnim roku kalendarzowym poprzedzającym rok, w którym złożono żądanie wydania zaświadczenia, o którym mowa w ust. 10g - w przypadku żądania złożonego w okresie od dnia 1 stycznia do dnia 31 lipca danego roku (art. 411 ust. 10k P.o.ś.). Jak wynika z art. 411 ust. 10l pkt 1 lit. b P.o.ś. do ustalania wysokości przeciętnego miesięcznego dochodu, o którym mowa w ust. 10g, z gospodarstwa rolnego stosuje się przepisy art. 5 ust. 8-9 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, przy czym ilekroć w tych przepisach jest mowa o gospodarstwie rolnym - rozumie się przez to gospodarstwo rolne, o którym mowa w art. 2 ust. 1 u.p.r.
Przepis art. 3 pkt 1 u.ś.r., do którego odwołuje się art. 411 ust. 10i P.o.ś., stanowi, że pojęcie "dochód" oznacza, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób:
a) przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, art. 30b, art. 30c, art. 30e i art. 30f ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2647, 2687 i 2745 oraz z 2023 r. poz. 28), pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne,
b) dochód z działalności podlegającej opodatkowaniu na podstawie Dz. U. z 2022 r. poz. 2647, z późn. zm o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne,
c) inne dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych. W tym ostatnim przypadku wymieniono rodzaje dochodów, w tym m.in. wskazane zostały dochody uzyskane z gospodarstwa rolnego.
W rozpatrywanym przypadku – biorąc pod uwagę treść skargi – za kluczowy dla rozstrzygnięcia sprawy należy uznać przepis art. 2 ust. 1 u.p.r. Jak wynika z przytoczonego wyżej art. 411 ust. 10l to definicja gospodarstwa rolnego wskazana w tej ostatniej regulacji ma być stosowana na potrzeby ustalania wysokości przeciętnego miesięcznego dochodu, o którym mowa w ust. 10g. Zgodnie zatem z art. 2 ust. 1 u.p.r. za gospodarstwo rolne uważa się obszar gruntów, o których mowa w art. 1, o łącznej powierzchni przekraczającej 1 ha lub 1 ha przeliczeniowy, stanowiących własność lub znajdujących się w posiadaniu osoby fizycznej, osoby prawnej albo jednostki organizacyjnej, w tym spółki, nieposiadającej osobowości prawnej. W art. 1 tej samej ustawy stanowi się o gruntach sklasyfikowanych w ewidencji gruntów i budynków jako użytki rolne, z wyjątkiem gruntów zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej innej niż działalność rolnicza. Niewątpliwym jest, iż skarżący jest posiadaczem gospodarstwa rolnego o powierzchni 0,7927 ha przeliczeniowych. W ślad za odpowiedzią na skargę SKO nadesłało pismo wydane z upoważnienia Burmistrza Miasta i Gminy Pierzchnica (k. 12 akt sprawy), z którego wynika, że B. M. figurował w ewidencji podatkowej Urzędu Miasta i Gminy Pierzchnica:
- w okresie od 1 stycznia 2022 r. do 23 czerwca 2022 r. jako podatnik podatku rolnego z gospodarstwa rolnego o pow. 7,1239 ha fizycznego, co stanowiło 1,4628 ha przeliczeniowego,
- w okresie od 24 czerwca 2022 r. do 31 grudnia 2022 r. jako podatnik podatku rolnego z gospodarstwa rolnego o pow. 5,1726 ha fizycznego, co stanowiło 0,7927 ha przeliczeniowego.
Co istotne, przepis art. 2 ust. 1 u.p.r. posługuje się spójnikiem "lub" jeśli chodzi o łączną powierzchnię posiadanego gospodarstwa rolnego. Jest to tzw. alternatywa łączna, a zatem wystarczy jeśli dana osoba posiada 1 ha gruntów rolnych (fizycznych) lub 1 ha gruntów rolnych przeliczeniowych. Jak wynika z przytoczonego właśnie pisma, przez cały okres roku 2022 skarżący posiadał gospodarstwo rolne o powierzchni przekraczającej 1 ha gruntów fizycznych (najpierw 7,1239 ha fizycznego, następnie 5,1726 ha fizycznego), co w świetle powyższej definicji wystarczy dla uznania, że posiadane gospodarstwo odpowiadało definicji gospodarstwa rolnego z art. 2 ust. 1 u.p.r. Skoro zaś tak, to dochód z tego gospodarstwa należało uwzględnić przy ustalaniu wysokości przeciętnego miesięcznego dochodu, o którym mowa w ust. 10g. Dopiero na dalszym etapie – przy obliczaniu dochodu z gospodarstwa na podstawie przytoczonych poniżej przepisów – uwzględnia się powierzchnię tego gospodarstwa w hektarach przeliczeniowych, co nie zmienia faktu że, zgodnie z tym co wyżej podniesiono, dochód z tego gospodarstwa podlega wliczeniu do dochodu danej osoby.
Zgodnie z art. 5 ust. 8 i 9 u.ś.r. w przypadku ustalania dochodu z gospodarstwa rolnego, przyjmuje się, że z 1 ha przeliczeniowego uzyskuje się dochód miesięczny w wysokości 1/12 dochodu ogłaszanego corocznie w drodze obwieszczenia przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie art. 18 u.p.r. (ust. 8). W przypadku gdy rodzina lub osoba ucząca się uzyskuje dochody z gospodarstwa rolnego oraz dochody pozarolnicze, dochody te sumuje się (ust. 9). Jak słusznie podniósł organ odwoławczy, zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych, art. 5 ust. 8 u.ś.r. nakazuje organom uwzględniać określony w nim szacunkowy dochód z gospodarstwa rolnego niezależnie od ustaleń dotyczących tego, czy gospodarstwo to jest faktycznie użytkowane i czy przynosi posiadaczowi wymierne korzyści. Jak wynika z tej regulacji, już sam fakt dysponowania gospodarstwem rolnym skutkuje tym, że organ zobligowany jest obliczyć dochód rodziny w przeliczeniu na osobę przyjmując podane w nim reguły ustalania ryczałtu dochodów z tytułu samego posiadania gospodarstwa (por. m.in. wyrok WSA w Rzeszowie z 31 sierpnia 2021 r., sygn. II SA/Rz 945/21). Przepis ten nie mówi o dochodzie rzeczywistym, faktycznie osiągniętym z tytułu posiadania gospodarstwa rolnego, lecz zawiera założenie, że określona kwota jest dochodem miesięcznym przyjętym do ustalenia prawa do świadczenia, podlegającym - w razie zaistnienia do tego podstaw - zsumowaniu z innymi dochodami pozarolniczymi (art. 5 ust. 9 ustawy). Ustawodawca na potrzeby stosowania przepisów ustawy przyjął więc domniemanie, że z gospodarstwa rolnego jego właściciel uzyskuje ściśle określony dochód (wyrok NSA z 14 maja 2018 r., sygn. I OSK 587/18). Nie zasługuje zatem na uwzględnienie zarzut skarżącego, że organ uwzględnił dochód z "nieistniejącego" gospodarstwa rolnego.
W tej sytuacji za prawidłowe należy uznać również oparcie wyliczenia dochodu skarżącego o wysokość przeciętnego dochodu z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych przewidzianego w obwieszczeniu Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z 21 września 2023 r. (M.P. z 2023 r. poz. 1030), a w konsekwencji przyjęcie, że łączny dochód skarżącego (z uwzględnieniem świadczenia rentowego z KRUS) wyniósł 1.595,49 zł miesięcznie. Reasumując, wydanie zaświadczenia o treści żądanej przez skarżącego – w świetle całości powyższych wywodów – nie było możliwe.
Skoro zatem podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 p.p.s.a.