II SA/Ke 559/25

II SA/Ke 559/25 - Wyrok WSA w Kielcach
Data orzeczenia
2026-06-24
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-10-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Sędziowie
Beata Ziomek
Jacek Kuza /sprawozdawca/
Krzysztof Armański /przewodniczący/
Symbol z opisem
6150 Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne
Zagospodarowanie przestrzenne
Skarżony organ
Rada Gminy
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 1130
art. 28 ust. 1, art. 3 ust. 1, art. 1, art. 15 ust. 2 pkt 10
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (t.j.)
Dz.U. 2026 poz 143
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Armański Sędziowie Sędzia WSA Beata Ziomek Sędzia WSA Jacek Kuza (spr.) Protokolant Starszy inspektor sądowy Urszula Opara po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 czerwca 2026 r. sprawy ze skargi K. L. na uchwałę Rady Gminy Górno z dnia 22 lipca 2025 r. nr [...] w przedmiocie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oddala skargę.
Uzasadnienie
Rada Gminy Górno uchwałą z dnia 22 lipca 2025 r. nr XXXII/204/2025 podjętą między innymi na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. 2024 poz. 1465 ze zm.), dalej zwanej: "u.s.g." i art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. 2024 poz. 1130 ze zm.), dalej zwanej: "ustawą o planowaniu", w § 1 ust. 1 uchwaliła miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego gminy Górno "Radlin", zwany dalej "planem". W § 31 uchwalono, że:
1. Dla terenów dróg wewnętrznych oznaczonych na rysunku planu symbolami 1KDW-32KDW ustala się:
1) przeznaczenie podstawowe: droga wewnętrzna;
2) przeznaczenie uzupełniające:
a) zieleń ozdobna,
b) urządzenia i sieci infrastruktury technicznej.
2. Szerokość w liniach rozgraniczających terenów:
21) 21KDW: 6,0 m;
Skargę na powyższą uchwałę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach wniósł K. L., który domagając się stwierdzenia nieważności § 31 ust. 2 pkt 21 uchwały, uchwale tej w zaskarżonym zakresie zarzucił:
1. naruszenie art. 15 ust. 2 pkt 10 ustawy o planowaniu poprzez ustanowienie dla terenu oznaczonego w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego symbolem 21KDW drogi wewnętrznej o szerokości 6 metrów w liniach rozgraniczających teren, przebiegającej przez nieruchomość będącą własnością skarżącego w sytuacji gdy nieruchomość stanowiąca drogę wewnętrzną (działka ewidencyjna o nr [...] ma szerokość około 2,5 metra,
2. nadużycie władztwa planistycznego przez wywłaszczenie faktyczne działki ewidencyjnej nr [...], podczas gdy było to zbędne (a tym bardziej nieproporcjonalne), sprzeczne z konstytucyjną zasadą równości, faworyzujące interes publiczny i przekraczające delegację ustawową, co stanowi naruszenie: art. 1 ust, 2 pkt 1, 3, 5, 7 i 9 , art. 1 ust. 3 oraz art. 6 ust. 1 i 2 u.p.z.p. (dot. prawideł poprawnego planowania); art. 140 k.c. oraz art. 21 ust. 1 i 2 i art. 64 ust. 1 Konstytucji RP (dot. ochrony prawa własności) oraz art. 2, art. 31 ust. 2-3 i art. 64 ust. 3 Konstytucji RP (dot. zasady proporcjonalności).
W uzasadnieniu skargi jej autor podniósł, że na terenie objętym skarżonym planem znajduje się należąca do skarżącego nieruchomość stanowiąca działkę o nr ewidencyjnym [...]. W granicy pomiędzy działkami [...] i [...] istnieje faktyczna droga o szerokości około 2 metrów. W jej miejscu w planie ustalono teren pod drogę wewnętrzną oznaczoną symbolem 21KDW, co stanowi naruszenie zasad sporządzania planu miejscowego w zakresie ustaleń planistycznych. Ponadto określano szerokość drogi na 6 metrów, co spowoduje faktyczne wywłaszczenie części działki skarżącego, która graniczy z drogą wewnętrzną.
Skarżący podał, że zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych "na system komunikacji zapewniający obsługę komunikacyjną działek położonych na terenie objętym m.p.z.p. mogą składać się, obok dróg publicznych, także drogi wewnętrzne - zwłaszcza te już istniejące w dacie uchwalenia danego planu miejscowego - w rozumieniu ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych" (tak, NSA w wyroku z 11 października 2016 r., II OSK 3314/14). Jednak już użyte w art. 15 ust. 2 pkt 10 u.p.z.p. pojęcie "określania zasad modernizacji, rozbudowy i budowy systemów komunikacji" - przynajmniej w zakresie wytyczania nowych lub korekty przebiegu istniejących dróg - ma zasadniczo za swój desygnat władcze kształtowanie sieci dróg publicznych, ewentualnie także dróg wewnętrznych, ale tylko tych zlokalizowanych na nieruchomościach publicznych (przede wszystkim gminnych), a już nie na nieruchomościach prywatnych.
Wnoszący skargę podkreślił, że przeciwko takiemu rozwiązaniu, jakie przyjęto w planie w odniesieniu do drogi wewnętrznej 21KDW przebiegającej przez nieruchomość skarżącego, przemawia także wzgląd na konieczność respektowania przy wprowadzaniu w planie miejscowym określonych ograniczeń prawa własności (innych praw majątkowych) zasady proporcjonalności - wywodzonej z art. 2 i art. 31 ust. 3 Konstytucji RP - w świetle której wszelkie ograniczenia praw i wolności mogą być wprowadzane jedynie w koniecznych przypadkach i tylko w niezbędnym zakresie. W konsekwencji wprowadzenie tego rodzaju ograniczającej regulacji należy każdorazowo poprzedzić starannym rozważaniem trzech podstawowych kwestii (wyrok TK z 26 kwietnia 1995 r., K 11/94; J. Zakolska, Zasada proporcjonalności w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego , Warszawa 2008, s. 18) : (1) czy
wprowadzona regulacja jest w stanie doprowadzić do zamierzonych przez nią skutków (tzw. kryterium przydatności); (2) czy regulacja ta jest niezbędna dla ochrony interesu publicznego, z którym jest powiązana (tzw. kryterium niezbędności); (3) czy efekty wprowadzanej regulacji pozostają w proporcji do ciężarów nakładanych przez nią na obywatela (tzw. kryterium proporcjonalności sensu stricto).
Zdaniem skarżącego w rozpatrywanej sprawie jako szczególnie doniosły - a zarazem nie spełniony - jawi się przede wszystkim pierwszy z wymienionych aspektów zasady proporcjonalności - kryterium przydatności, który zawiera się w pytaniu, czy wprowadzona regulacja jest w stanie doprowadzić do zamierzonych przez nią skutków. Niespełnienie owego kryterium w przypadku wyznaczenia ciągu komunikacyjnego - drogi wewnętrznej - na działkach prywatnych wynika stąd, że takie wytyczenie ciągu komunikacyjnego nie gwarantuje osiągnięcia celu w postaci zapewnienia możliwości realizowania z wykorzystaniem tej drogi obsługi komunikacyjnej określonych terenów. Na takie wykorzystanie nadal będzie bowiem niezbędne uzyskanie zgody właściciela działki (działek), przez którą ma ów ciąg przebiegać, gdyż nie jest dopuszczalne wywłaszczenie nieruchomości z przeznaczeniem na cele realizacji dróg nie-publicznych (wewnętrznych).
Zarazem w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się, że m.p.z.p. powinien być tak skonstruowany, aby była zapewniona możliwość obsługi komunikacyjnej określonych terenów (por. wyrok NSA z 1 kwietnia 2011 r., II OSK 109/11). Jednakże owa "możliwość" oznaczać musi dostateczną "pewność" planowanego układu komunikacji (jego poszczególnych elementów) zapewniającego wymagany (w przypadku działek budowlanych) dostęp do drogi publicznej, a więc w szczególności nie może być uzależniona od późniejszej, niepewnej zgody właściciela nieruchomości (np. na ustanowienie służebności drogowej), na której ów układ ma być zrealizowany. Z uprawnieniem właściciela działki do posiadania dostępu do drogi publicznej zsynchronizowany jest obowiązek gminy budowy odpowiedniej sieci dróg gminnych (zob. wyrok NSA z 25 listopada 2009 r., II OSK 1347/09).
Niewątpliwie zakwestionowana regulacja nie spełnia trzeciej z przywołanych kwestii, tj. braku proporcji pomiędzy efektami wprowadzonej regulacji, a ciężarami nałożonymi przez nią na obywatela. W ocenie skarżącego regulacja ta jest nadmiernie uciążliwa z perspektywy właściciela "obciążonej" nieruchomości, przez którą ma przebiegać wyznaczony w planie ogólnodostępny, ale nie-publiczny ciąg komunikacyjny, służący do obsługi także nieruchomości sąsiednich. Brak proporcjonalności przejawia się również w tym, że brak jest przepisów, które umożliwiałyby właścicielowi nieruchomości przeznaczonej na drogę wewnętrzną domagania się jej wykupu przez gminę lub inne podmioty, które są zainteresowane korzystaniem z niej. Ustanowienie na takiej nieruchomości w planie drogi wewnętrznej "rezerwuje" tę nieruchomość (jej określoną część) na cele drogowe - z czym w sposób oczywisty wiążą się istotne ograniczenie w inwestowaniu (np. niedopuszczalność zabudowy).
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wyjaśnił, że wskazanie drogi wewnętrznej na działce skarżącego mieści się w granicach władztwa planistycznego gminy. Dodał, że w niniejszej sprawie organ działał w sposób proporcjonalny. Przebieg drogi został ustalony w sposób minimalizujący ingerencję w działkę, a jednocześnie umożliwiający obsługę komunikacyjną terenów przyległych. Plan nie pozbawia właściciela prawa do korzystania z nieruchomości ani nie nakłada na niego obowiązku jej nieodpłatnego udostępnienia na cele drogi. Realizacja drogi wewnętrznej wymagać będzie odrębnych ustaleń własnościowych lub cywilnoprawnych. Samo wyznaczenie drogi wewnętrznej nie stanowi nadużycia władztwa planistycznego, jeżeli działanie to ma uzasadnienie funkcjonalne i przestrzenne. Ingerencja w prawo własności w ramach planu miejscowego jest dopuszczalna, jeśli służy realizacji zasad ładu przestrzennego oraz interesu publicznego.
W odpowiedzi na wezwanie Sądu z 26 marca 2026 r., Wójt Gminy Górno poinformował, że droga wewnętrzna oznaczona symbolem 21KDW została wyznaczona na należących do osób prywatnych działkach o numerach ewidencyjnych: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...]; drogę tę zaprojektowano w celu zapewnienia obsługi komunikacyjnej działek nr ewid. [...], [...], [...], [...], [...]. [...], jej szerokość zaprojektowano w celu zapewnienia komfortowego wyminięcia się pojazdów i pieszych; właściciel działki nr [...] teoretycznie może odnieść korzyść z powstania ww. drogi, ponieważ będąc właścicielem gruntu może fragment własnej działki objęty drogą wydzierżawić za opłatą lub odsprzedać osobom zainteresowanym. Korzyści z projektowanej drogi odnieść też mogą właściciele działek nr ewid. [...], [...], [...], [...], [...], [...], droga ta może zapewnić obsługę komunikacyjną działek i możliwość
potencjalnego ich zainwestowania. Z uwagi na jej charakter jako drogi wewnętrznej, każda z osób uprawnionych musi wyrazić zgodę na jej powstanie, zatem żaden z właścicieli nie traci na tej decyzji, a inwestycja jest korzyścią dla wszystkich; organ planistyczny rozważał niewyznaczanie drogi 21KDW, natomiast takie rozwiązanie uniemożliwiłoby zapewnienie obsługi komunikacyjnej działkom, i niosłoby ze sobą ryzyko wydania rozstrzygnięcia nadzorczego przez wojewodę. Ustalenie to zostało podjęte z uwagi na sprawiedliwość podziału dostępu do drogi, który będzie miał charakter równy dla wszystkich właścicieli działek, w myśl zasady wzajemnej korzyści; w granicach działek nr ewid. [...], [...] i [...] droga 21KDW w poprzednim akcie planistycznym stanowiła teren zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej, w granicach działki nr ewid. [...] - teren drogi wewnętrznej, zaś w granicach działek nr ewid. [...], [...], [...] stanowiła tereny rolnicze, w poprzednim akcie planistycznym droga wewnętrzna przebiegała w całości przez działkę nr ewid. [...], nie wchodząc na działkę [...], w obowiązującym planie przebiega w równych częściach przez obie działki.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:
Skarga podlega oddaleniu.
Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.) dalej "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do art. 3 § 2 pkt 5 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego. Sąd uwzględniając skargę na akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5, stwierdza nieważność aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności (art. 147 § 1 p.p.s.a.). Przepisy te korespondują z art. 91 u.s.g., który przewiduje, że uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne.
Skarga złożona została w trybie art. 101 u.s.g. Stosownie do tego przepisu, każdy czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, zaskarżyć uchwałę do sądu administracyjnego. Skarga złożona na podstawie art. 101 ust. 1 u.s.g. nie ma charakteru actio popularis, a więc do jej wniesienia nie legitymuje interes faktyczny, ani sprzeczność z prawem zaskarżonej uchwały, ani też zagrożenie w przyszłości naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia. Naruszenie interesu prawnego lub uprawnienia musi mieć miejsce, musi być realne i wynikać z aktu, na który w trybie art.101 u.s.g. wnoszona jest skarga. W orzecznictwie przyjmuje się powszechnie, że każdy właściciel nieruchomości znajdującej się w obszarze planu ma legitymację do jego skarżenia, przy czym na uwzględnienie zasługuje jedynie taka skarga, w której skarżący wykaże, że uchwała wpływa na przysługujące mu prawo własności w aspekcie naruszenia interesu prawnego, a nie faktycznego.
Skarżący jest właścicielem działki nr [...], która jest położona w obszarze objętym zaskarżoną uchwałą. Dlatego też Sąd uznał, że skarżący ma interes prawny we wniesieniu skargi – okoliczność ta nie była również kwestionowana w niniejszej sprawie.
Zgodnie z art. 28 ust. 1 ustawy o planowaniu nieważność uchwały rady gminy w całości lub w części powoduje: naruszenie zasad sporządzania planu miejscowego, istotne naruszenie trybu sporządzania, a także naruszenie właściwości organów w tym zakresie.
Zasady sporządzania planu miejscowego dotyczą treści merytorycznej, a więc jego zawartości, kwestii nienaruszenia ustaleń studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego oraz stanowiska organów uzgadniających i opiniujących, nieprzekroczenia władztwa planistycznego oraz zachowania standardów dokumentacji planistycznej. Tryb sporządzania planu odnosi się do sekwencji czynności, jakie podejmuje organ w celu doprowadzenia do uchwalenia planu miejscowego począwszy od uchwały o przystąpieniu do sporządzenia planu, a skończywszy na uchwaleniu planu. Zaniechanie którejś z czynności może stanowić istotne naruszenie trybu, skutkujące nieważnością uchwały w całości lub części.
Podkreślić również należy, że w orzecznictwie ukształtowane zostało stanowisko, według którego w postępowaniu toczącym się na podstawie art. 101 ust. 1 u.s.g. orzeka się jedynie w granicach interesu prawnego skarżącego, co oznacza, że w przypadku stwierdzenia istotnego naruszenia zasad bądź trybu sporządzania
planu, Sąd może stwierdzić nieważność uchwały w części wyznaczonej interesem prawnym skarżącego (por. wyrok NSA z 4 czerwca 2008 r., II OSK 1883/07, wszystkie powołane orzeczenia dostępne na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl).
Podstawą uwzględnienia skargi na uchwałę dotyczącą planu jest wyłącznie naruszenie obiektywnego porządku prawnego oraz przekroczenie przysługującego gminie, z mocy art. 3 ust. 1 oraz art. 1 ustawy o planowaniu, władztwa planistycznego. Sąd uznał, że w granicach sprawy wyznaczonych interesem prawnym skarżącego, nie doszło do naruszenia procedury podejmowania uchwały planistycznej w zakresie art. 17 ustawy o planowaniu, który reguluje kolejne etapy działania w procesie planistycznym. Zdaniem Sądu nie doszło również do naruszenia zasad sporządzania planu, a zarzuty skargi okazały się nietrafne.
Niezasadny był przede wszystkim zarzut dotyczący naruszenia art. 15 ust. 2 pkt 10 ustawy o planowaniu poprzez wyznaczenie w skarżonym planie terenu oznaczonego symbolem 21KDW i nadanie mu statusu drogi wewnętrznej w sytuacji, gdy drogi wewnętrzne mogą być tylko lokalizowane na nieruchomościach publicznych, a nie prywatnych, tak jak ma to miejsce w niniejszym przypadku.
Zgodnie z art. 15 ust. 2 pkt 10 ustawy o planowaniu w planie miejscowym określa się obowiązkowo zasady modernizacji, rozbudowy i budowy systemów komunikacji i infrastruktury technicznej.
Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 27 listopada 2025 r., II OSK 1402/23, którego tezy Sąd orzekający w niniejszej sprawie w całości podziela i przyjmuje jako własne, ani z art. 7 ust. 1 pkt 2 u.s.g. w związku z art. 15 ust. 2 pkt 10 ustawy o planowaniu, ani z art. 6 pkt 1 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, nie wynika obowiązek zapewnienia komunikacji terenów mieszkaniowych czy usługowych wyłącznie poprzez drogi publiczne. Podmioty, których nieruchomości mają być lub są przeznaczone albo wykorzystywane na cele mieszkaniowe lub usługowe winny liczyć się z tym, że elementem rozwiązań komunikacyjnych mogą być również drogi wewnętrzne, utrzymywane przez ich właścicieli (użytkowników wieczystych) a nie wyłącznie sieć dróg publicznych (wyrok NSA z dnia 5 kwietnia 2017 r. sygn. akt II OSK 2026/15).
Wbrew zatem stanowisku strony skarżącej, przeznaczenie terenów prywatnych pod drogi wewnętrzne jest dopuszczalne i mieści się kompetencjach organu działającego w granicach władztwa planistycznego.
W niniejszej sprawie droga wewnętrzna oznaczona symbolem 21KWD została wyznaczona na działkach osób prywatnych nr ewid.: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...]. Została ona zaprojektowano w celu zapewnienia obsługi komunikacyjnej działek nr ewid. [...], [...], [...], [...], [...], [...], a jej szerokość - 6 m zaprojektowano w celu zapewnienia komfortowego wyminięcia się pojazdów i pieszych.
Można więc uznać, że drogę wewnętrzną 21KWD zaplanowano z uwzględnieniem konieczności obsługi działek przeznaczonych pod zabudowę mieszkaniową położonych na obszarze oznaczonym w planie symbolem 28MN. Z tego wynika, że kwestionowane przez skarżącego przeznaczenie części jego działki pod teren drogi wewnętrznej jest jednym z elementów całego systemu komunikacji w jednostce przestrzennej, której zasadniczą funkcją jest zabudowa mieszkaniowa oraz realizuje koncepcję obsługi komunikacyjnej tego terenu jako dojazdu do działek prywatnych, które są pozbawione dostępu do drogi publicznej. Analiza całego systemu komunikacji w sąsiedztwie działki skarżącego wskazuje, że skomunikowanie działek prywatnych z drogą publiczną, zaplanowano przez drogi wewnętrzne, które mają służyć obsłudze terenów przeznaczonych pod zabudowę mieszkaniową, ułatwiając jej realizację i użytkowanie. Niewątpliwie więc wyznaczenie drogi wewnętrznej 21KWD jest niezbędne dla zapewnienia spójności publicznego układu komunikacyjnego. Istotnym jest również podkreślenie, że jak wynika z pisma Wójta Gminy Górno z 14 kwietnia 2026 r. niewyznaczenie drogi 21KWD uniemożliwiłoby zapewnienie obsługi komunikacyjnej wymienionym wyżej sześciu działkom.
Zdaniem Sądu, takie rozwiązanie nie godzi w zasadę proporcjonalności wyrażoną w art. 31 ust. 3 Konstytucji, stanowiącą zasadniczą determinantę zgodnych z prawem rozwiązań planistycznych (patrz: wyżej przywołany wyrok NSA z 27 listopada 2025 r., II OSK 1402/2). Przyjęte rozwiązania planistyczne nie prowadzą również do naruszenia istoty przysługującej skarżącemu praw do nieruchomości, bowiem część działki przeznaczona pod drogę wewnętrzną pozostaje jego własnością, bez zgody skarżącego nie będzie ona mogła być wykorzystana zgodnie z przeznaczeniem planistycznym. Ponadto plan nie przesądza o niemożliwości nadania w przyszłości drodze wewnętrznej statusu drogi gminnej.
Z przedstawionych wyżej względów Sąd stwierdził, że rozwiązania przyjęte w zaskarżonej uchwale stanowiły dostateczne wyważenie interesu prywatnego, jak i interesu publicznego, mieszcząc się w granicach przysługującego radzie władztwa planistycznego. Zaskarżony przepis planu nie narusza podanych w skardze przepisów prawa, w szczególności art. 1 ust. 2 pkt 1, 3, 5, 7 i 9 i ust. 3, art. 6 ust. 1 i 2 oraz art. 15 ust. 2 pkt 10 ustawy o planowaniu, a zatem także innych przepisów prawa, w tym wskazanych w skardze przepisów Konstytucji RP i Kodeksu cywilnego. W związku z tym, w granicach wyznaczonych zakresem zaskarżenia, przedmiotowa uchwała nie jest obarczona wadami kwalifikowanymi, a ponadto Rada ważyła w tej sprawie interesy prywatne i interes publiczny.
To wszystko stanowiło podstawę do stwierdzenia przez Sąd bezzasadności wniesionej skargi. Dlatego Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.