Orzeczenie · 2025-12-30

II SA/Ke 548/25

Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Miejsce
Kielce
Data
2025-12-30
NSAAdministracyjneŚredniawsa
ochotnicza straż pożarnaekwiwalent pieniężnyuchwała rady gminykompetencje rady gminynaruszenie prawasąd administracyjnyprawo samorządowestraż pożarna

Sprawa dotyczyła skargi Prokuratora Rejonowego w Pińczowie na uchwałę Rady Gminy w Czarnocinie z dnia 17 stycznia 2024 r. nr LXI/355/2024, która ustalała wysokość ekwiwalentu pieniężnego dla członków Ochotniczych Straży Pożarnych (OSP) i kandydatów na strażaków ratowników. Prokurator zarzucił uchwale istotne naruszenie przepisów prawa, w szczególności art. 15 ust. 1 i 2 ustawy o ochotniczych strażach pożarnych (u.o.s.p.), wskazując, że uchwała nieprawidłowo określa sposób naliczania ekwiwalentu, odbiegając od regulacji ustawowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach, rozpoznając sprawę, odwołał się do zasady praworządności (art. 7 Konstytucji RP) i zasady legalizmu, podkreślając, że organy władzy publicznej działają na podstawie prawa i w jego granicach, a kompetencje organów nie mogą być domniemane ani rozszerzająco interpretowane. Sąd analizował przepisy art. 15 ust. 1 i 2 u.o.s.p., które określają prawo do ekwiwalentu oraz sposób jego naliczania. Ustawa stanowi, że ekwiwalent nalicza się za każdą rozpoczętą godzinę liczoną od zgłoszenia wyjazdu lub gotowości do wyjazdu, bez względu na liczbę wyjazdów w ciągu godziny. Sąd uznał, że rada gminy, ustalając wysokość ekwiwalentu, była uprawniona do określenia kwot, jednak nie była uprawniona do modyfikowania sposobu jego naliczania, który jest ściśle określony w ustawie. Zaskarżona uchwała w § 1 ust. 1 i ust. 2 zawierała sformułowania dotyczące sposobu naliczania ekwiwalentu („za każdą rozpoczętą godzinę od zgłoszenia wyjazdu z jednostki ochotniczej straży pożarnej” oraz „za każdą rozpoczętą godzinę udziału w szkoleniu lub ćwiczeniu”), które sąd uznał za modyfikację przepisu ustawowego. W związku z tym, sąd stwierdził nieważność § 1 ust. 1 i § 1 ust. 2 zaskarżonej uchwały w zakresie tych sformułowań, uznając, że naruszenie to nie było nieistotne, ale nie uzasadniało stwierdzenia nieważności całej uchwały. Skargę w pozostałej części oddalono.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Średnia
Do czego można powołać

Interpretacja kompetencji organów samorządowych w zakresie ustalania ekwiwalentów i stosowania zasady legalizmu przy tworzeniu prawa miejscowego. Podkreślenie, że przepisy ustawowe dotyczące sposobu naliczania świadczeń nie mogą być modyfikowane przez akty prawa miejscowego.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyficznej sytuacji ustalania ekwiwalentu dla OSP, ale zasady prawne są uniwersalne dla innych aktów prawa miejscowego.

Zagadnienia prawne (2)

Czy rada gminy, ustalając wysokość ekwiwalentu pieniężnego dla członków OSP, może modyfikować sposób jego naliczania określony w ustawie?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, rada gminy nie jest uprawniona do modyfikowania sposobu naliczania ekwiwalentu pieniężnego, który jest ściśle określony w ustawie o ochotniczych strażach pożarnych.

Uzasadnienie

Ustawa o ochotniczych strażach pożarnych w art. 15 ust. 2 precyzyjnie określa sposób naliczania ekwiwalentu (za każdą rozpoczętą godzinę od zgłoszenia wyjazdu lub gotowości do wyjazdu, bez względu na liczbę wyjazdów w ciągu godziny). Rada gminy ma kompetencję do ustalenia wysokości ekwiwalentu (stawki), ale nie do zmiany sposobu jego naliczania, który jest normowany na poziomie ustawowym. Modyfikacja tego sposobu w uchwale rady gminy stanowi istotne naruszenie prawa.

Czy uchwała rady gminy w sprawie ekwiwalentu pieniężnego dla członków OSP, która modyfikuje sposób naliczania ekwiwalentu określony w ustawie, podlega stwierdzeniu nieważności w całości?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, uchwała podlega stwierdzeniu nieważności tylko w tej części, która zawiera naruszenie prawa, o ile pozostała część uchwały zachowuje swój sens i cel.

Uzasadnienie

Sąd stwierdził, że naruszenie prawa polegające na modyfikacji sposobu naliczania ekwiwalentu nie pozbawia uchwały jej istoty, którą jest ustalenie wysokości ekwiwalentu. Dlatego wystarczające jest wyeliminowanie z obrotu prawnego jedynie tych regulacji, które są niezgodne z prawem, a nie całej uchwały.

Rozstrzygnięcie
Decyzja
Stwierdzono nieważność
Stwierdzono nieważność § 1 ust. 1 zaskarżonej uchwały w zakresie słów: " , za każdą rozpoczętą godzinę od zgłoszenia wyjazdu z jednostki ochotniczej straży pożarnej"; stwierdzono nieważność § 1 ust. 2 zaskarżonej uchwały w zakresie słów: "za każdą rozpoczętą godzinę udziału w szkoleniu lub ćwiczeniu".

Przepisy (10)

Główne

u.s.g. art. 18 § 2

Ustawa o samorządzie gminnym

Delegacja do stanowienia w innych sprawach zastrzeżonych ustawami do kompetencji rady gminy.

u.o.s.p. art. 15 § 1

Ustawa o ochotniczych strażach pożarnych

Prawo do ekwiwalentu pieniężnego dla strażaka ratownika OSP za udział w działaniu ratowniczym, akcji ratowniczej, szkoleniu lub ćwiczeniu.

u.o.s.p. art. 15 § 2

Ustawa o ochotniczych strażach pożarnych

Obowiązek rady gminy do ustalania wysokości ekwiwalentu (nie rzadziej niż raz na 2 lata), który nie może przekraczać 1/175 przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego brutto. Ustawa precyzuje sposób naliczania ekwiwalentu: za każdą rozpoczętą godzinę liczoną od zgłoszenia wyjazdu lub gotowości do wyjazdu, bez względu na liczbę wyjazdów w ciągu jednej godziny, a dla kandydata – za każdą rozpoczętą godzinę szkolenia. Ekwiwalent jest wypłacany z budżetu gminy.

Konstytucja RP art. 7

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Zasada praworządności – organy władzy publicznej działają na podstawie prawa i w jego granicach.

Pomocnicze

u.s.g. art. 91 § 4

Ustawa o samorządzie gminnym

u.s.g. art. 41 § 1

Ustawa o samorządzie gminnym

u.o.s.p. art. 3 § 7

Ustawa o ochotniczych strażach pożarnych

Definicja zadań, o których mowa w kontekście gotowości do wyjazdu.

p.p.s.a. art. 147 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd uwzględniając skargę na uchwałę, stwierdza jej nieważność w całości lub w części albo stwierdza naruszenie prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie nieważności.

p.p.s.a. art. 3 § 2

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Przedmiot kontroli sądów administracyjnych, w tym akty prawa miejscowego.

Konstytucja RP art. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Zasada demokratycznego państwa prawnego.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Rada Gminy przekroczyła swoje kompetencje, modyfikując sposób naliczania ekwiwalentu pieniężnego dla członków OSP, który jest ściśle określony w ustawie o ochotniczych strażach pożarnych.

Odrzucone argumenty

Organ (Rada Gminy) kwestionował stanowisko Prokuratora odnośnie niedopuszczalnej modyfikacji przepisów kompetencyjnych i podnosił, że regulacja przyjęta w uchwale nie narusza upoważnienia ustawowego w stopniu istotnym.

Godne uwagi sformułowania

nie jest również dopuszczalne modyfikowanie przepisu rangi ustawowej w akcie podustawowym, podjętym na podstawie upoważnienia udzielonego przez ustawodawcę. • Określenie przez ustawodawcę sposobu naliczania ekwiwalentu na poziomie ustawowym niewątpliwie czyni zbędnym normowanie tego sposobu w uchwale ustalającej wysokość ekwiwalentu. • Zasada legalizmu ma wyłącznie charakter formalny. Wymagania materialne dotyczące treści prawa leżącego u jej podstaw wynikają z zasady demokratycznego państwa prawnego (art. 2 Konstytucji RP).

Skład orzekający

Renata Detka

przewodniczący

Beata Ziomek

sprawozdawca

Krzysztof Armański

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja kompetencji organów samorządowych w zakresie ustalania ekwiwalentów i stosowania zasady legalizmu przy tworzeniu prawa miejscowego. Podkreślenie, że przepisy ustawowe dotyczące sposobu naliczania świadczeń nie mogą być modyfikowane przez akty prawa miejscowego."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji ustalania ekwiwalentu dla OSP, ale zasady prawne są uniwersalne dla innych aktów prawa miejscowego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu funkcjonowania Ochotniczych Straży Pożarnych i ich finansowania, a także precyzyjnej interpretacji kompetencji organów samorządowych. Pokazuje, jak ważne jest przestrzeganie granic prawa przy tworzeniu prawa miejscowego.

Rada Gminy nie może dowolnie ustalać ekwiwalentu dla strażaków OSP – sąd wyjaśnia granice kompetencji.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo
Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst