II SA/Ke 528/25

II SA/Ke 528/25 - Wyrok WSA w Kielcach
Data orzeczenia
2025-11-13
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-10-01
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Sędziowie
Beata Ziomek
Jacek Kuza /sprawozdawca/
Sylwester Miziołek /przewodniczący/
Symbol z opisem
6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 1980 nr 9 poz 26
art. 61a par. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151, art. 122, art. 8 par. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sylwester Miziołek Sędziowie Sędzia WSA Beata Ziomek Sędzia WSA Jacek Kuza (spr.) po rozpoznaniu w dniu 13 listopada 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi T. B. na postanowienie Wojewody Świętokrzyskiego z dnia 16 kwietnia 2025 r. [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego oddala skargę.
Uzasadnienie
Postanowieniem z 16 kwietnia 2025 r., [...], Wojewoda Świętokrzyski, po rozpatrzeniu zażalenia T. B., utrzymał w mocy postanowienie Starosty [...] z 26 lutego 2025 r. o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie "przyznania w ramach rekompensaty i zadośćuczynienia działki pod budowę garażu" oraz "zaskarżenia wyłącznie treści protokołu z rozprawy z dnia 25 sierpnia 1998 r. na okoliczność zwrotu części działki nr [...]".
W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, że wnioskiem z 30 stycznia 2025 r. T. B. wystąpił do Starosty [...] o przyznanie, w ramach rekompensaty i zadośćuczynienia działki pod budowę garażu. Wnioskodawca argumentował, że został objęty wywłaszczeniem działki o pow. 1106 m2, a w wyniku postępowania administracyjnego zwrócono mu 1047 m2, nie rozliczając pozostałych 59 m2. Zaznaczył, że obecny wniosek dotyczy zaskarżenia wyłącznie treści protokołu z rozprawy z 25 sierpnia 1998 r. na okoliczność zwrotu części działki nr [...]. W jego ocenie, sporządzony protokół posiada znamiona przestępstwa i dotyczy poświadczenia nieprawdy, a do jego podpisania został zmuszony poprzez zagrożenie, że brak podpisu spowoduje odmowę zwrotu nieruchomości.
Starosta [...], wydając na podstawie art. 61a § 1 Kpa postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego, wyjaśnił, że sprawa zwrotu nieruchomości wywłaszczonych decyzją z 8 maja 1984 r., znak: [...], została w całości rozpatrzona, a postępowanie w tej sprawie zostało zakończone ostatecznymi decyzjami Starosty [...] z 13 stycznia 2000 r. i z 26 lutego 2004 r. Dodał, że wyrokiem z 22 listopada 2017 r., sygn. II SA/Ke 488/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił skargę na postanowienie Wojewody z 31 maja 2017 r. utrzymujące w mocy postanowienie Starosty [...] z 10 kwietnia 2017 r. odmawiające wszczęcia postępowania na wniosek T. B. w sprawie zwrotu działki nr [...] wywłaszczonej decyzją z 8 maja 1984 r. Natomiast kolejnym postanowieniem z 12 grudnia 2022 r. Starosta [...] odmówił wnioskodawcy wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie "przyznania rekompensaty pod garaż na podstawie nie zwróconej części nieruchomości wywłaszczonej bez podstawy prawnej". Wojewoda postanowieniem z 31 stycznia 2023 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie, a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach wyrokiem z 26 kwietnia 2023 r. sygn. akt II SA/Ke 195/23 oddalił skargę.
Zdaniem Wojewody organ I instancji prawidłowo odmówił wszczęcia postępowania, ponieważ wniosek z 30 stycznia 2025 r. sformułowany jako "przyznanie, w ramach rekompensaty i zadośćuczynienia działki pod budowę garażu", zawiera to samo roszczenie, co wniosek z 14 marca 2017 r. oraz kolejny wniosek z 26 września 2022 r. o "przyznanie w ramach rekompensaty placu pod garaż na podstawie nie zwróconej części mojej nieruchomości wywłaszczonej bez podstawy prawnej".
Organ odwoławczy zaznaczył, że w kwestii tożsamości spraw wypowiedział się już dwukrotnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach, który w wyroku z 22 listopada 2017 r. sygn. II SA/Ke [...] stwierdził, że działka oznaczona w dacie wywłaszczenia nr [...] weszła w skład działki nr [...], która zgodnie z treścią decyzji z 13 stycznia 2000 r. została zwrócona na rzecz poprzednich właścicieli. Rozliczenia z tytułu zwrotu zostały uregulowane w ostatecznej decyzji z 26 lutego 2004 r. Tak więc roszczenie o zwrot nieruchomości zostało już zrealizowane. Z tego względu wniosek o zwrot działki nr [...] lub wymiany na inną nie jest nowym roszczeniem o zwrot nieruchomości, lecz dotyczy sprawy już uprzednio rozstrzygniętej. Również w wyroku z 26 kwietnia 2023 r. sygn. II SA/Ke 195/23 Sąd jednoznacznie wyjaśnił, że organy prawidłowo stwierdziły, że zachodzi tożsamość ze sprawą rozstrzygniętą wydaniem ostatecznych decyzji z 13 stycznia 2000 r. i z 26 lutego 2004 r., która jako negatywna przesłanka wszczęcia postępowania stanowi inną uzasadnioną przyczynę wydania postanowienia o odmowie jego wszczęcia.
W ocenie Wojewody analogicznie należy potraktować aktualny wniosek dotyczący "przyznania w ramach rekompensaty i zadośćuczynienia działki pod budowę garażu" oraz "zaskarżenia wyłącznie treści protokołu z rozprawy z dnia 25 sierpnia 1998 r. na okoliczność zwrotu części działki nr [...]". Zdaniem organu w sprawie zachodzi tożsamość ze sprawą rozstrzygniętą wydaniem ostatecznej decyzji z 13 stycznia 2000 r. i z 26 lutego 2004.r., skoro w niniejszej sprawie ten sam podmiot uprawniony, występuje z roszczeniem o przyznanie dodatkowej "rekompensaty" z tytułu zwrotu całej wywłaszczonej nieruchomości.
Organ II instancji także podniósł, że kwestia protokołu z rozprawy przeprowadzonej w dniu 25 sierpnia 1998 r. oraz okoliczności jego sporządzenia i podpisania (zdaniem skarżącego uległ szantażowi przedstawicielki organu), była już przedmiotem skargi T. B. na postanowienie Wojewody z 31 stycznia 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach uznał zarzuty skargi za bezpodstawne i wyrokiem z 26 kwietnia 2023 r. sygn. II SA/Ke 195/23 oddalił skargę jako niezasadną.
W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skardze na powyższe postanowienie T. B. wskazał, że jego skarga dotyczy wyłącznie treści protokołu z rozprawy z 25 sierpnia 1998 r. w sprawie możliwości zwrotu działki, który to protokół "nie brał udziału w całym postępowaniu zwrotu". Podał, że protokół został sporządzony przez przedstawicielkę urzędu, która w toku rozprawy oświadczyła, że powstała różnica powierzchni jego działki do zwrotu pomniejszona o 59m2 wskutek odnowy ewidencji gruntów, lecz granice działek pozostały bez zmian. Skarżący nie zgodził się z Wojewodą, że nie istnieją procedury umożliwiające zaskarżenie treści protokołu z rozprawy z 25 sierpnia 1998 r. Dodał, że zarzut wobec sfałszowanego protokołu z rozprawy z 25 sierpnia 1998 r. jest faktem.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda Świętokrzyski wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
W piśmie z 22 czerwca 2025 r. skarżący zawarł aneks do wniesionej skargi w celu uzupełnienia jej zarzutów. Z kolei w piśmie z 27 października 2025 r. podtrzymał zarzuty zawarte w skardze i aneksie do skargi oraz wniósł o wyznaczenie w sprawie rozprawy i zawiadomienie o sprawie prokuratora.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.), zwanej dalej "Ppsa", wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 Ppsa).
Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się w nim naruszeń prawa skutkujących koniecznością jego uchylenia lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 i 2 Ppsa).
Na wstępie należy wyjaśnić, że mimo wniosku strony skarżącej o rozpoznanie sprawy na rozprawie, została ona rozpoznana na podstawie art. 119 pkt 3 Ppsa, na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym. Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Według natomiast art. 122 Ppsa sąd rozpoznający sprawę w trybie uproszczonym może przekazać sprawę do rozpoznania na rozprawie.
Przekazanie sprawy do rozpoznania na rozprawie jest uprawnieniem, a nie obowiązkiem sądu, któremu ustawodawca w omawianej kwestii pozostawił całkowitą swobodę, nie wskazując żadnych kryteriów, którymi powinien kierować się, stosując art. 122 Ppsa (wyrok NSA z 24 marca 2023 r., III OSK 7467/21, LEX nr 3511052). Kierując się takim poglądem, a także tym, że okoliczności niniejszej sprawy istotne dla jej rozstrzygnięcia wynikały z przedstawionych Sądowi akt sprawy – Sąd nie uwzględnił wniosku skarżącego o rozpoznanie sprawy na rozprawie.
Odnośnie żądania dopuszczenia na podstawie art. 183 Kpa do udziału w niniejszej sprawie prokuratora należy stwierdzić, że przepis ten nie ma zastosowania w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Kierując się jednak treścią art. 183 kpa, organ odwoławczy pismem z 20 marca 2025 r. zawiadomił Prokuraturę Okręgową w K. o prowadzonym postępowaniu zażaleniowym od postanowienia Starosty [...] z 26 lutego 2025 r. Następnie przesłał odpisy akt sprawy, które zostały zwrócone po służbowym wykorzystaniu, a w skierowanym do organu piśmie z 16 kwietnia 2025 r. Prokurator Prokuratury Okręgowej w K. wskazał, że z materiałów postępowania administracyjnego nie wynikało, aby potrzeba udziału prokuratora uzasadniona była zawiłością sprawy lub też koniecznością ochrony interesu strony. Z kolei zgodnie z art. 8 § 1 Ppsa, prokuratora może wziąć udział w każdym toczącym się postępowaniu, a także wnieść skargę, skargę kasacyjną, zażalenie oraz skargę o wznowienie postępowania, jeżeli według jego oceny wymagają tego ochrona praworządności lub praw człowieka i obywatela. W rozpoznawanym przypadku prokurator nie skorzystał jednak z możliwości przystąpienia do udziału w toczącym się przed WSA w Kielcach postępowaniu.
W rozpoznawanej sprawie zaskarżone zostało postanowienie Wojewody utrzymujące w mocy postanowienie Starosty [...] wydane na podstawie art. 61a § 1 Kpa, zgodnie z którym (zd. pierwsze), gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Przywołany przepis ustanawia więc podstawę odmowy wszczęcia postępowania w przypadku wystąpienia negatywnej przesłanki procesowej bądź braku spełnienia jednej z pozytywnych przesłanek procesowych. Do ogólnych przesłanek jurysdykcyjnego postępowania administracyjnego można zaliczyć następujące przesłanki pozytywne: istnienie sprawy podlegającej załatwieniu w postępowaniu jurysdykcyjnym, istnienie przedmiotu postępowania i jego podmiotu (strony postępowania), właściwość organu oraz złożenie stosownego wniosku - w przypadku postępowań, które mogą być uruchomione wyłącznie na wniosek. Wśród przesłanek negatywnych można wyodrębnić zawisłość sprawy (lis pendens), uprzednie rozstrzygnięcie tożsamej sprawy w postępowaniu administracyjnym przed innym lub tym samym organem administracji (res iudicata) lub rozstrzygnięcie identycznego przedmiotu sprawy przez sąd w innym postępowaniu, brak zdolności sądowej lub procesowej strony, obowiązywanie przepisu szczególnego wyłączającego dopuszczalność wszczęcia i prowadzenia postępowania administracyjnego (por. wyrok NSA z 5 kwietnia 2023 r., sygn. I GSK 509/19).
Jak wynika z akt sprawy, Starosta [...], po rozpatrzeniu wniosku E. B. i T. B. o zwrot nieruchomości oznaczonej jako działki nr [...] i [...] o pow. łącznej 0,1106 ha, wywłaszczonej decyzją Naczelnika Miasta S. z 8 maja 1984 r. znak: [...], utrzymaną w mocy ostateczną decyzją Urzędu Wojewódzkiego w T. z 25 lipca 1984 r. znak: [...], wydał 13 stycznia 2000 r. decyzję znak: [...], którą orzekł o zwrocie działki nr [...] o pow. 0,1047 ha na rzecz poprzednich właścicieli, zwrocie nieruchomości zamiennej oraz o rozliczeniach z tytułu zwrotu nieruchomości. Kwestia rozliczeń została rozstrzygnięta w ostatecznej decyzji Starosty [...] z 26 lutego 2004 r., znak: [...]
W tym miejscu należy wskazać, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach wyrokiem z 22 listopada 2017 r., sygn. II SA/Ke 488/17, oddalił skargę T. B. na postanowienie Wojewody z 31 maja 2017 r. znak: [...], także w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego. W tamtej sprawie skarżący wniósł o wszczęcie postępowania w sprawie zwrotu działki nr [...] wywłaszczonej decyzją z 8 maja 1984 r. lub przyznanie na własność działki zamiennej. Działka nr [...] wraz z działką nr [...] utworzyły nową działkę nr [...], która została zwrócona skarżącemu i jego żonie decyzją z 13 stycznia 2000 r.
Z kolei wyrokiem z 26 kwietnia 2023 r., sygn. II SA/Ke 195/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił skargę T. B. na postanowienie Wojewody z 31 stycznia 2023 r., znak: [...], także w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego. W tej sprawie skarżący domagał się wszczęcie postępowania w sprawie "przyznania rekompensaty placu pod garaż na podstawie nie zwróconej części nieruchomości wywłaszczonej bez podstawy prawnej".
Natomiast w niniejszej sprawie we wniosku z 30 stycznia 2025 r. skarżący wystąpił o przyznanie w ramach rekompensaty i zadośćuczynienia działki pod budowę garażu, wskazując jednak, że wniosek ten dotyczy "zaskarżenia wyłącznie treści protokołu z rozprawy z dnia 25 sierpnia 1998r. na okoliczność zwrotu części działki nr [...]".
Jak ustalił organ I instancji powyższy protokół został sporządzony przez pracownika Urzędu Wojewódzkiego w T. w toku prowadzonego przez Wojewodę Tarnobrzeskiego postępowania dotyczącego zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, zakończonego decyzją tego organu z 15 września 1998 r. znak: [...], która została uchylona decyzją ówczesnego Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z 31 maja 1999 r. znak: [...], a sprawa została przekazana do ponownego rozpatrzenia. Sprawa ta została zakończona ostatecznymi decyzjami z 13 stycznia 2000 r. w sprawie zwrotu nieruchomości i z 26 lutego 2004 r. w sprawie rozliczeń z tytułu zwrotu.
Należy zgodzić się z organami obu instancji, że nie istnieją procedury – przepisy prawne umożliwiające wszczęcie postępowania administracyjnego w sprawie zaskarżenia wyłącznie treść protokołu z rozprawy sporządzonego na okoliczność zwrotu nieruchomości. Przede wszystkim jednak, jak słusznie zauważył Wojewoda, istotne jest, że kwestia protokołu z rozprawy przeprowadzonej 25 sierpnia 1998 r. oraz okoliczności jego sporządzenia i podpisania były już przedmiotem skargi T. B. na postanowienie Wojewody z 31 stycznia 2023 r. znak: [...] We wniesionej w sprawie II SA/Ke [...] skardze T. B. zarzucał, że jego żądanie dotyczyło logicznego wyjaśnienia, dlaczego protokół spisany na rozprawie 25 sierpnia 1998 r. nie był włączony do akt Starosty [...] i nie był dowodem do wydanych decyzji. W protokole tym skarżący wniósł zastrzeżenia do powierzchni działki zmniejszonej o 59 m˛ i podkreślił, że ulegając szantażowi przedstawicielki Starosty podpisał protokoły częściowego odbioru działki z 7 września 1999 r. i 26 listopada 1999 r. W omawianej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach uznał zarzuty skargi za bezpodstawne i prawomocnym wyrokiem z 26 kwietnia 2023 r. oddalił skargę jako niezasadną.
Natomiast w kwestii zwrotu nieruchomości oraz rozliczeń z tytułu zwrotu, w również prawomocnym wyroku z 22 listopada 2017 r., sygn. II SA/Ke 488/17 Sąd uznał, że organ odwoławczy prawidłowo ustalił, że działka oznaczona w dacie wywłaszczenia nr [...] weszła w skład działki nr [...], która zgodnie z treścią decyzji Starosty [...] z 13 stycznia 2000 r. została zwrócona na rzecz poprzednich właścicieli T. i E. małżonków B.. Rozliczenia z tytułu zwrotu zostały uregulowane w ostatecznej decyzji Starosty [...] z 26 lutego 2004 r. znak: [...] Skarżący nie kwestionuje okoliczności, że działkę nr [...], położoną przy ul. [...] w S., aktem notarialnym z 12 kwietnia 2000 r. Rep. A Nr [...] wraz z małżonka podarował córce. Stan prawny tej nieruchomości odzwierciedla KW nr [...], prowadzona przez Sąd Rejonowy w S..
Powyższe, zdaniem Sądu, pozwala na stwierdzenie, że roszczenie o zwrot nieruchomości zostało już zrealizowane. Sąd dodał, że skarżący nie wykazał, aby działka nr [...] objęta decyzją wywłaszczeniową nie została zwrócona. Z tego względu aktualny wniosek o zwrot działki nr [...] nie jest nowym roszczeniem o zwrot nieruchomości, lecz dotyczy sprawy już uprzednio rozstrzygniętej.
Z kolei w sprawie o sygn. akt II SA/Ke 195/23 Sąd nie miał wątpliwości, że działka oznaczona w dacie wywłaszczenia numerem [...] weszła w skład działki nr [...], zwróconej poprzednim właścicielom decyzją z 13 stycznia 2000 r. Z decyzji ŚWINGiK w K. z 19 listopada 2015 r. wynika jednoznacznie, że aktualnie istniejąca działka nr [...] nie jest tożsama z działką o tym samym numerze wywłaszczoną w 1984 r. Rozliczenia z tytułu zwrotu zostały uregulowane w ostatecznej decyzji Starosty [...] z 26 lutego 2004 r. Skarżący nie wykazał, aby działka nr [...] objęta decyzją wywłaszczeniową nie została zwrócona. Z tego względu aktualny wniosek T. B. o przyznanie rekompensaty w odniesieniu do działki nr [...] dotyczy sprawy już uprzednio rozstrzygniętej.
Zarówno w sprawie II SA/Ke 488/17 jak i II SA/Ke 195/23 Sąd stwierdził, że Wojewoda prawidłowo uznał, że w rozpoznawanych przypadkach zachodzi tożsamość ze sprawą rozstrzygniętą wydaniem ostatecznych decyzji z 13 stycznia 2000 r. i 26 lutego 2004 r.
Nie ulega więc wątpliwości, że również żądanie zawarte we wniosku z 30 stycznia 2025 r. dotyczące "przyznania w ramach rekompensaty i zadośćuczynienia działki pod budowę garażu" oraz "zaskarżenia wyłącznie treści protokołu z rozprawy z dnia 25 sierpnia 1998 r. na okoliczność zwrotu części działki nr [...]", jest tożsame ze sprawą rozstrzygniętą ostatecznymi decyzjami z 13 stycznia 2000 r. i z 26 lutego 2004 r. Powszechnie przyjmuje się, że z tożsamością sprawy mamy do czynienia w przypadku rozstrzygnięcia kolejno po sobie dwoma decyzjami, z których pierwsza jest ostateczna (por. J. Borkowski, [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kpa Komentarz, 11 wydanie, Warszawa 2011, art. 156 Nb 37). Istotne jest, że aby zaistniała tożsamość sprawy, obie decyzje muszą dotyczyć tego samego podmiotu oraz tego samego przedmiotu sprawy, przy jednoczesnej tożsamości stanu prawnego jak i faktycznego. Nie budzi wątpliwości Sądu, że tak rozumiana tożsamość występuje w niniejszej sprawie, skoro ten sam podmiot uprawniony, występuje z roszczeniami, które były już przedmiotem rozstrzygania zarówno w postępowaniu administracyjnym jak i przez Sąd, przy niezmienionym stanie faktycznym i prawnym. Organy prawidłowo więc stwierdziły, że tożsamość sprawy, jako negatywna przesłanka wszczęcia postępowania (res iudicata), stanowi przyczynę wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania, o której mowa w art. 61a § 1 Kpa.
W tym stanie rzeczy, ponieważ podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na podstawie art. 151 Ppsa.