II SA/Ke 408/20

II SA/Ke 408/20 - Wyrok WSA w Kielcach
Data orzeczenia
2020-09-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-04-14
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Sędziowie
Anna Żak /przewodniczący/
Beata Ziomek
Dorota Pędziwilk-Moskal /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Transport
Kara administracyjna
Sygn. powiązane
II GSK 238/21 - Wyrok NSA z 2024-04-18
Skarżony organ
Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2140
art. 18 ust. 4a i 4b, art. 4 pkt 1, art. 5 ust. 1, art. 5b ust. 1 pkt 1 i pkt 2, art. 87 ust. 1 pkt 1,
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - t.j.
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 151.
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Żak, Sędziowie Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal (spr.), Sędzia WSA Beata Ziomek, Protokolant Sekretarz sądowy Joanna Nowak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 września 2020 r. sprawy ze skargi M.D. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego w Warszawie z dnia 28 stycznia 2020 r. znak: [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów dotyczących transportu drogowego oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia 28 stycznia 2020 r. znak: [...] Główny Inspektor Transportu Drogowego w Warszawie, po rozpoznaniu odwołania M.B., utrzymał w mocy decyzję Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 1 lipca 2019 r. znak: [...]o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 12.000 złotych.
W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że w wyniku przeprowadzonej w dniu 17 maja 2019 r. kontroli drogowej pojazdu marki Skoda o nr rej. TK9633V, którym kierował K.P., wykonujący przewóz okazjonalny osób w imieniu i na rzecz M.D., odpłatnie przewożąc pasażerów z ul. Winnickiej na ul. Szczepaniaka w Kielcach, organ pierwszej instancji stwierdził:
- wykonywanie transportu drogowego bez wymaganego zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika lub bez wymaganej licencji;
- wykonywanie przewozu okazjonalnego samochodem niespełniającym kryterium konstrukcyjnego określonego w art. 18 ust. 4b ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2140 ze zm.), zwanej dalej "u.d.t.".
Z tytułu naruszeń ujawnionych w protokole kontroli organ pierwszej instancji wydał ww. decyzję, od której strona wniosła odwołanie.
W wyniku rozpoznania tego odwołania organ drugiej instancji powołał przepisy ustawy o transporcie drogowym, w szczególności art. 4 pkt 11, art. 92a ust. 1 i 6 w zw. z lp. 1.1 i lp. 2.11 załącznikiem nr 3 do u.t.d., uznając, że w niniejszej sprawie nie miał zastosowania art. 92c u.t.d.
Organ odwoławczy wskazał, że bezspornym w sprawie jest, iż K.P. w dniu kontroli drogowej wykonywał przewóz okazjonalny w imieniu i na rzecz przedsiębiorcy M.D. Kierowca w trakcie kontroli okazał m.in. prawo jazdy, orzeczenie psychologiczne, orzeczenie lekarskie, umowę zlecenia oraz kserokopię licencji na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób samochodem osobowym udzieloną na firmę [...] Sp. z o.o. Jak wskazał organ odwoławczy istotne dla oceny stanu faktycznego sprawy jest ustalenie, że usługę przewozu osób zamówioną przez pasażerów za pośrednictwem aplikacji o nazwie Bolt zrealizował skarżący, za co została przez pasażera wniesiona opłata. W ocenie tego organu, powyższe potwierdzają: protokół kontroli drogowej podpisany przez kierowcę bez wnoszenia jakichkolwiek uwag, protokół przesłuchania pasażera kontrolowanego pojazdu – P.P. oraz protokół przesłuchania kierowcy. Odnośnie okazanej kserokopii licencji na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób samochodem osobowym, organ odwoławczy wskazał, że taki dokument nie może stanowić dowodu w sprawie, ponieważ pozbawiony jest mocy dowodowej. Niewskazanie przez skarżącego jakichkolwiek innych dowodów na potwierdzenie, że wykonywał przewóz w imieniu i na rzecz innego podmiotu powoduje przypisanie mu odpowiedzialności za wykonanie usługi. Zdaniem organu, przesłuchanie pasażera oraz kierowcy wykazało, że przewóz ten nie spełniał warunków dla przewozu osób, który można wykonywać samochodem osobowym. W związku z tym, że kierowca wykonywał przewóz okazjonalny osób powinien legitymować się zezwoleniem na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego lub licencją na wykonywanie przewozu drogowego osób. Nadto organ odwoławczy wskazał, że Bolt to aplikacja służąca wyłącznie do zamawiania usług przewozu osób i inkasowania bezgotówkowo opłaty za przejazd. Korzystający z aplikacji Bolt kierowcy, realizując zamówione za jej pośrednictwem zlecenia na przewozy osób, pełnią rolę wykonawców przewozu.
Organ drugiej instancji wyjaśnił, że obowiązującą definicją przewozu okazjonalnego, jest definicja określona w art. 4 pkt 11 u.t.d. i to ona ma zastosowanie do przewozu osób pojazdami konstrukcyjnie przystosowanymi do zarobkowego przewozu, do 9 osób łącznie z kierowcą.
Organ odwoławczy ustalił nadto, że skarżący prowadził działalność gospodarczą w dniu kontroli, co potwierdza Centralna Ewidencja i Informacja o Działalności Gospodarczej, zaś czynności przez niego podejmowane mieszczą się w definicji krajowego transportu drogowego.
Zdaniem organu odwoławczego, organ pierwszej instancji prawidłowo zatem nałożył na skarżącego karę pieniężną przewidzianą w u.t.d., gdyż był on podmiotem świadczącym przewóz drogowy w rozumieniu ww. ustawy, bowiem materiał dowodowy zawarty w aktach sprawy w pełni potwierdza fakt naruszenia ww. przepisów przez skarżącego. Organ ten wyjaśnił, że kary pieniężne za naruszenia powstałe na gruncie u.t.d. są określone w sposób sztywny i nie mają charakteru uznaniowego. Ustalone kary nie podlegają obniżeniu nawet w przypadku incydentalnego charakteru wykonywanego przewozu. Nakładane są w przypadku stwierdzenia naruszeń w wysokości ściśle określonej w załączniku nr 3 do u.t.d., zaś ustawodawca nie przewidział możliwości miarkowania wysokości kary pieniężnej od możliwości finansowych, zdarzeń losowych czy rodzaju wykonywanego zawodu lub prowadzonej działalności przez stronę. Jednocześnie organ odwoławczy podał, że skarżący może wystąpić z wnioskiem o umorzenie kary w całości lub w części, rozłożenie kary pieniężnej na raty lub odroczenie terminu jej płatności.
Końcowo organ drugiej instancji wyjaśnił, że łączna kara pieniężna za wszystkie stwierdzone w sprawie naruszenia załącznika nr 3 do u.t.d. wyniosła 20.000,00 zł, jednak z uwagi na art. 92a ust 3 u.t.d. została ona zredukowana do 12.000,00 zł.
W skardze wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach na powyższą decyzję M.D. zarzucił temu rozstrzygnięciu naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na treść rozstrzygnięcia, tj.:
1) art. 5 b u.t.d w zw. z lp. 1.1. załącznika nr 3 do tej ustawy polegające na wymierzeniu skarżącemu kary w wysokości 12.000 zł za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganego zezwolenia, w sytuacji w której czynności podejmowane przez skarżącego nie mieszczą się w definicji krajowego transportu drogowego, o którym mowa w art. 4 pkt 1 u.t.d., głównie ze względu na to, że czynności te nie nosiły znamion wykonywania działalności gospodarczej;
2) art. 4 pkt 11, art. 18 ust. 4a u.t.d. w zw. z lp. 2.11 załącznika nr 3 do ustawy polegające na uznaniu, że czynności wykonywane przez skarżącego wyczerpywały definicję przewozu okazjonalnego, podczas gdy okoliczności niniejszej sprawy, w szczególności fakt skorzystania przez pasażera z aplikacji Bolt, świadczą o tym, że przewóz ten nie był przewozem okazjonalnym w rozumieniu ustawy;
3) art. 18 ust 4b pkt 2 lit. c ustawy o u.t.d. poprzez jego niezastosowanie przy przyjęciu, że przejazd skarżącego był przewozem okazjonalnym w sytuacji, w której zgodnie z zasadami aplikacji internetowej, z której korzystał pasażer, płatność za przejazd jest określona z góry i następuje na rzecz przedsiębiorcy, jakim jest Bolt B.V.;
4) art. 92 a ust 1 i 6 w zw. z lp. 1.1 oraz lp. 2.11 załącznika nr 3 do ustawy w zw. z 4 pkt 6a u.t.d. poprzez nałożenie kary pieniężnej przewidzianej dla podmiotów świadczących przewóz drogowy w rozumieniu ustawy, pomimo braku spełnienia tego kryterium przez skarżącego;
5) art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych czynności oraz niezebranie i nierozpatrzenie materiału dowodowego, a w szczególności zaniechanie ustalenia okoliczności mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy takich jak ustalenie, czy wykonywane przez skarżącego czynności stwierdzone protokołem kontroli nosiły cechy wykonywania działalności gospodarczej, braku zweryfikowania przez organ czy skarżący posiadał status przedsiębiorcy w chwili przeprowadzania kontroli;
6) art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych czynności oraz niezebranie i nierozpatrzenie materiału dowodowego, a w szczególności zaniechanie ustalenia okoliczności mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy takich jak ustalenie w jaki sposób doszło do skojarzenia kierującego z pasażerem, w jaki sposób odbyła się płatność (w tym zakresie oparcie się wyłącznie na protokole kontroli z dnia 17 maja 2019 r.), braku wyjaśnienia zasad działalności aplikacji, dzięki której doszło do wspólnego przejazdu;
7) art. 7 i 77 § 1 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych czynności oraz niezebranie i nierozpatrzenie materiału dowodowego, a w szczególności zaniechania ustalenia okoliczności mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy poprzez uznanie, że płatność za przejazd nastąpiła na rzecz skarżącego, podczas gdy powyższe nie znajduje potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym i jest sprzeczne z istotą działania aplikacji, z której korzystał pasażer;
8) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu pierwszej instancji;
9) art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak jakiegokolwiek odniesienia się do zarzutów sformułowanych przez skarżącego w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji w zakresie konieczności zweryfikowania czy skarżący posiadał status przedsiębiorcy czy też konieczności wyjaśnienia zasad działalności aplikacji o nazwie Bolt;
10) art. 8 k.p.a. poprzez procedowanie w sposób przeczący zasadzie pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa.
W uzasadnieniu skargi jej autor przedstawił argumentację powyższych zarzutów, podnosząc w szczególności, że organ wydając zaskarżoną decyzję nie tylko nie ustalił czy formalnie skarżący posiada status przedsiębiorcy, ale również nie wykazał, aby czynności przez niego wykonywane (stwierdzone w toku kontroli) posiadały cechy prowadzenia działalności gospodarczej. W tym zakresie skarżący odwołał się do definicji dzielności gospodarczej określonej w art. 3 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców. Podkreślił, że nie otrzymał wynagrodzenia za swoje czynności od pasażera w kwocie i w sposób podany przez niego. Zapłata za przejazd odbywa się bowiem na rzecz platformy Bolt z tytułu skojarzenia kierowcy i pasażera, nie zaś na rzecz kierowcy. Wskazał, że zgodnie z regulaminem świadczenia usług przez aplikację Bolt, karta płatnicza pasażera jest automatycznie obciążana po zakończonym przewozie. Na wysokość tej zapłaty w żaden sposób nie ma wpływu kierowca.
Zdaniem skarżącego, z samego faktu, że wykonał jednorazowy przejazd na określonej trasie, za którą pasażer miał uiścić opłatę (zresztą nie na rzecz skarżącego) w żaden sposób nie wynika, że wykonywane przez niego czynności nosiły znamiona ciągłości czy zorganizowania - elementów niezbędnych by uznać je za czynniki świadczące o wykonywaniu działalności gospodarczej. Skarżący zakwestionował jakoby w dniu 17 maja 2019 r. wykonywał transport drogowy oraz przewóz okazjonalny.
Skarżący podniósł nadto, że nie wykonywał przewozu okazjonalnego, cechującego się tym, że przewóz grupy pasażerów następuje z inicjatywy kierującego lub pasażera, gdyż to nie skarżący zainicjował przejazd. Przewóz ten był możliwy dzięki skorzystaniu przez pasażera z aplikacji kojarzącej kierujących
i pasażerów. Zjawisko to jest zbliżone do tzw. carsharingu (carpoolingu), natomiast z pewnością nie mieści się w pojęciu przewozu okazjonalnego. Zdaniem skarżącego, brak było zatem możliwości nałożenia na niego kary za wykonywanie przewozu okazjonalnego samochodem niespełniającym kryterium konstrukcyjnego, skoro nie wykonywał on przewozu okazjonalnego.
Skarżący podkreślił, że nawet gdyby czynności przez niego wykonywane mieściły się w definicji przewozu okazjonalnego, to zapłata za przejazd była określona z góry i została uregulowana w formie bezgotówkowej na rzecz przedsiębiorcy, jakim jest Bolt B.V., spełniając przesłanki określone w art. 18 ust. 4b pkt 1 lit. c u.t.d. Na powyższe wskazuje sama konstrukcja aplikacji, z której korzystał pasażer, pozwalająca na określenie z góry zapłaty za przejazd na określonej trasie. Tym samym pasażer wie, ile będzie musiał zapłacić za skorzystanie z aplikacji za przejazd na wyznaczonej przez siebie trasie.
Końcowo skarżący zarzucił, że organ drugiej instancji nie odniósł się do zarzutów sformułowanych w odwołaniu odnoszących się do konieczności zweryfikowania, czy skarżący posiadał status przedsiębiorcy czy też konieczności wyjaśnienia zasad działania aplikacji Bolt.
Mając na uwadze powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowoadministracyjnego, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:
Skarga M.D. nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania w sposób, który odpowiednio miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Przedmiotem kontroli sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego o nałożeniu kary pieniężnej za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganego zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego lub bez wymaganej licencji oraz za wykonywanie przewozu okazjonalnego pojazdem niespełniającym kryterium konstrukcyjnego określonego w art. 18 ust. 4a u.t.d., z zastrzeżeniem przewozów, o których mowa w art. 18 ust. 4b tej ustawy.
Zakres niezbędnych ustaleń faktycznych wynika z treści przepisów prawa materialnego – u.t.d., które określają zasady odpowiedzialności za naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego podmiotów wykonujących przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem (art. 1 ust. 2 pkt 2 lit. a u.t.d.).
Zgodnie z art. 4 pkt 1 u.t.d., krajowy transport drogowy to podejmowanie i wykonywanie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej działalności gospodarczej w zakresie przewozu osób lub rzeczy pojazdami samochodowymi zarejestrowanymi w kraju.
Stosownie do art. 5 ust. 1 u.t.d., podjęcie i wykonywanie transportu drogowego, z zastrzeżeniem art. 5b ust. 1 i ust. 2, wymaga uzyskania zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego, na zasadach określonych w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1071/2009 z dnia 21 października 2009 r. ustanawiającym wspólne zasady dotyczące warunków wykonywania zawodu przewoźnika drogowego i uchylającym dyrektywę Rady 96/26/WE (Dz. U. UE L 300 z dnia 14 listopada 2009 r., str. 51).
Z kolei warunki podjęcia i wykonywania krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób określa przepis art. 5b ust. 1 u.t.d., według którego podjęcie i wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób: 1) samochodem osobowym, 2) pojazdem samochodowym, przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu powyżej 7 i nie więcej niż 9 osób łącznie z kierowcą, 3) taksówką - wymaga uzyskania odpowiedniej licencji.
Licencji, o której mowa w art. 5b ust. 1 pkt 1 i pkt 2 u.t.d., jak i licencji na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób taksówką, udziela się przedsiębiorcy po spełnieniu określonych wymagań wskazanych w art. 5c i art. 6 u.t.d.
Podczas wykonywania przewozu drogowego kierowca pojazdu samochodowego jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli, dokumenty wymienione w art. 87 u.t.d., w tym wykonując transport drogowy - wypis z zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego albo wypis z licencji (art. 87 ust. 1 pkt 1 u.t.d.).
Jeśli chodzi o przewóz okazjonalny w rozumieniu ustawy o transporcie drogowym, przepis art. 4 pkt 11 u.t.d. definiuje przewóz okazjonalny jako przewóz osób, który nie stanowi przewozu regularnego, przewozu regularnego specjalnego albo przewozu wahadłowego.
W myśl art. 18 ust. 4a u.t.d. przewóz okazjonalny wykonuje się pojazdem samochodowym przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu powyżej 7 osób łącznie z kierowcą. Przepis art. 18 ust. 4b u.t.d. dopuszcza przewóz okazjonalny:
1. pojazdami zabytkowymi,
2. samochodami osobowymi:
a) prowadzonymi przez przedsiębiorcę świadczącego usługi przewozowe albo zatrudnionego przez niego kierowcę,
b) na podstawie umowy zawartej w formie pisemnej w lokalu przedsiębiorstwa,
c) po ustaleniu opłaty ryczałtowej za przewóz przed rozpoczęciem tego przewozu; zapłata za przewóz regulowana jest na rzecz przedsiębiorcy w formie bezgotówkowej; dopuszcza się wniesienie opłat gotówką w lokalu przedsiębiorstwa - niespełniającymi kryterium konstrukcyjnego określonego w ust. 4a i będącymi wyłączną własnością przedsiębiorcy lub stanowiącymi przedmiot leasingu tego przedsiębiorcy.
W sytuacji przytoczenia w skardze zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego, jak i naruszenia przepisów postępowania, w pierwszej kolejności Sąd rozpoznaje ostatnio wymieniony zarzut. Dopiero bowiem po przesądzeniu, że w postępowaniu zachowano prawidłowy tok procedury, nie uchybiając jej przepisom w stopniu, który mógłby istotnie wpłynąć na wynik sprawy, można przejść do oceny zarzutów naruszenia prawa materialnego.
W sprawie niniejszej, wbrew zarzutom skargi, ustalenia faktyczne poczynione przez organ są prawidłowe i odpowiadają zebranym dowodom zawartym w aktach sprawy. Wbrew bowiem argumentacji skarżącego, w sprawie niniejszej organy przeprowadziły wszechstronne i kompletne postępowanie dowodowe i wyjaśniające, wypełniając obowiązek wynikający z art. 7 i art. 77 k.p.a., a decyzja zawiera uzasadnienie spełniające wymogi art. 107 § 3 k.p.a. Ustalenia faktyczne poczynione przez organy, Sąd w pełni podziela i uznaje za własne. Podkreślić również należy, że ocena, czy przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenia dla sprawy należy do uznania organu. Taka zaś ocena nie jest równoznaczna z dowolną oceną dowodów. Lektura akt sprawy niniejszej pozwala stwierdzić, że skarżący w toku postępowania nie przejawiał aktywności dowodowej, ograniczając się do przesłania dokumentów na wezwanie organu pierwszej instancji.
Z prawidłowo ustalonego przez organ stanu faktycznego sprawy wynika, że w dniu przeprowadzenia kontroli drogowej K.P. wykonywał na rzecz przedsiębiorcy M.D. odpłatny przewóz pasażerów m.in. P.P. z ul. Winnickiej na ul. Szczepaniaka w Kielcach. Przewóz wykonywany był samochodem marki Skoda, nr rej. TK9633V, przekazanym kierowcy do używania przez skarżącego. Pasażer zamówił kurs za pomocą aplikacji Bolt. Kierowca na rzecz skarżącego zrealizował usługę transportową po jej zamówieniu przez pasażerów za pomocą aplikacji internetowej, zainstalowanej w jego telefonie komórkowym i potwierdzeniu przyjęcia tej usługi. Pasażer, aby zamówić kurs, musi zarejestrować swoje dane i dane swojej karty płatniczej w ramach ww. aplikacji. Kierowca na telefon otrzymał informację o możliwości przewozu i po potwierdzeniu w aplikacji Bolt możliwości wykonania usługi transportowej z ul. Winnickiej do Hotelu Binkowski przyjął zlecenie i wykonał przewóz. Po zrealizowaniu usługi, kierowca potwierdził powyższe w aplikacji Bolt. Opłata za przejazd odbyła się automatycznie, drogą elektroniczną, z karty płatniczej pasażera - została automatycznie pobrana przez aplikację Bolt w wysokości 6,24 zł złotych.
Po zatrzymaniu do kontroli pojazdu, kierowca okazał do kontroli m.in. prawo jazdy, orzeczenie psychologiczne, orzeczenie lekarskie, umowę zlecenia nr 1/2019 zawartą ze skarżącym w dniu 8 maja 2019 r. oraz kopię licencji na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób samochodem osobowym udzieloną Smartmoose Sp. z o.o. w organizacji.
Okoliczności powyższe nie są sporne, gdyż wynikają w sposób niebudzący wątpliwości ze zgromadzonych przez organ dowodów: protokołu z przesłuchania kierowcy K.P. (k. 22-25 akt administracyjnych), protokołu z przesłuchania świadka - pasażera P.P. (k. 26-30 akt adm.), protokołu kontroli drogowej z dnia 17 maja 2019 r. (k.19-21 ww. akt), odpisu licencji dla ww. Spółki (k. 40 akt adm.), wpisu w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej skarżącego (k. 31 akt adm.), kopii umowy zlecenia nr 1/2019 z dnia 8 maja 20019 r. (. 32 akt adm.), wydruków z aplikacji Bolt dotyczących kontrolowanego przewozu, potwierdzenia operacji - transakcji dokonanej kartą w dniu 17 maja 2019 r. (k. 47-50 akt adm.) oraz kopii dowodu osobistego i prawa jazdy kierowcy (k. 33 akt adm.), kopii dowodu rejestracyjnego i zdjęć pojazdu (k. 35 i 43-46 akt adm.).
Po zatrzymaniu do kontroli pojazdu kierowca nie okazał kontrolującym umowy zawartej z pasażerami w związku z przewozem drogowym, nie okazał licencji na wykonywanie transportu drogowego osób samochodem osobowym, ani żadnego innego dokumentu uprawniającego do wykonywania usługi transportowej jak wyżej opisano. Kontrolowany pojazd nie był wyposażony, oznakowany i zarejestrowany jako taksówka osobowa, nie był wyposażony w taksometr i kasę fiskalną, nie posiadał na dachu światła z napisem TAXI.
Skarżący twierdzi, że w dacie kontroli podjęte przez niego czynności nie mieszczą się w definicji krajowego transportu drogowego, głównie ze względu na to, że czynności nie nosiły znamion wykonywania działalności gospodarczej. Nie był zatem obowiązany do posiadania licencji wymaganej przepisami u.t.d. na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób. Jednocześnie skarżący kwestionuje przypisanie mu wykonywania transportu okazjonalnego.
W ocenie Sądu prawidłowe jest stanowisko organu, że wykonywany na rzecz skarżącego w dniu 17 maja 2019 r. przewóz osób stanowił transport drogowy, regulowany przepisami u.t.d. Krajowy transport drogowy to podejmowanie i wykonywanie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej działalności gospodarczej w zakresie przewozu osób lub rzeczy pojazdami samochodowymi zarejestrowanymi w kraju (art. 4 pkt 1 u.t.d.).
Analiza akt sprawy upoważnia do stwierdzenia, że działalność skarżącego nie była przypadkowa, ale stanowiła zorganizowaną i zaplanowaną aktywność strony skarżącej podejmującej czynności właściwe dla przewoźnika. Powyższe potwierdza wpis o statusie aktywnym z dnia 8 kwietnia 2016 r. w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej Rzeczypospolitej Polskiej, z którego wynika, że wykonywana przez skarżącego działalność gospodarcza to m.in. działalność o kodach 49.39.Z oraz 49.32.Z. Zgodnie z załącznikiem do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 31 grudnia 2007 r. w sprawie Polskiej Kwalifikacji Działalności (Dz.U. z 2007 Nr 251 poz. 1885 ze zm.) pod kodem klasyfikacji 49.39.Z oznaczono działalność "Pozostały transport lądowy pasażerski, gdzie indziej niesklasyfikowany", zaś pod kodem 49.32.Z "Działalność taksówek osobowych". Ponadto, charakter usług świadczonych przez skarżącego niewątpliwie potwierdza korzystanie przy ich wykonywaniu z aplikacji Bolt, co wymaga zarejestrowania na platformie internetowej. Jednocześnie jest faktem powszechnie znanym, że aplikacja internetowa tego typu służy wielokrotnemu korzystaniu z niej, co stanowi jej elementarną cechę. Skarżący na rzecz którego przewóz wykonywał zatrudniony na podstawie umowy zlecenia kierowca w dniu kontroli korzystał z aplikacji Bolt przez przyjęcie zlecenia. Przesłuchany w charakterze strony kierowca zeznał, że z aplikacji korzysta nie wcześniej niż od dnia badań lekarskich i psychologicznych, a usługi w charakterze kierowcy wykonuje mniej więcej dwa razy w tygodniu.
W ocenie Sądu wykonywanie przez skarżącego transportu drogowego potwierdza również zawarcie przez niego umowy zlecenia nr 1/2019 z dnia 8 maja 2019 r. z K.P., który w dniu kontroli drogowej wykonywał przewóz w imieniu i na rzecz przedsiębiorcy - skarżącego (zgodnie z § 1 ww. umowy "Zleceniobiorca zobowiązuje się do świadczenia pracy w charakterze kierowcy w okresie od 8 maja 2019 r. na czas nieokreślony"). Ponadto, jak wynika z zeznań kierowcy złożonych podczas kontroli, skarżący udostępnił mu samochód, którym realizowany był przewóz osób, a także kopię licencji na wykonywanie krajowego transportu drogowego udzielonej Smartmoose Sp. z o.o. w organizacji.
Niezależnie od powyższego w orzecznictwie wskazuje się, że wykonywanie transportu drogowego będzie zachodziło nawet wówczas, gdy podmiot nie jest przedsiębiorcą i nie prowadzi trwale działalności gospodarczej zarobkowej w sposób zorganizowany i ciągły we własnym imieniu, nie figuruje w ewidencji działalności gospodarczej lub KRS lecz faktycznie świadczy odpłatnie usługę przewozu osób lub rzeczy (nawet jednorazowo) odpowiadającej definicji transportu drogowego zawartej w art. 4 ust. 11 u.t.d. (por. wyrok NSA z 3 kwietnia 2019 r., sygn. akt II GSK 701/17, WSA w Opolu 16 maja 2012 r. II SA/Op 529/12).
Sąd podziela również stanowisko organu, że wykonywany przez skarżącego przewóz był przewozem okazjonalnym, wykonywanym pojazdem niespełniającym kryterium konstrukcyjnego określonego w art. 18 ust. 4a u.t.d., z zastrzeżeniem przewozów, o których mowa w art. 18 ust. 4b u.t.d. Jak wskazano wyżej, zgodnie z art. 4 pkt 11 u.t.d., przewóz okazjonalny to przewóz osób, który nie stanowi przewozu regularnego, przewozu regularnego specjalnego albo przewozu wahadłowego.
W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że skoro jedyna definicja przewozu okazjonalnego, zawarta w art. 4 pkt 11 u.t.d. jest nieprecyzyjna i nie określa co dokładnie jest przewozem okazjonalnym, uzasadnione jest sięgnięcie po kryteria charakteryzujące "przewóz okazjonalny" w przepisach prawa unijnego. Zgodnie z § 2 pkt 4 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 1073/2009 z dnia 21 października 2009 r. w sprawie wspólnych zasad dostępu do międzynarodowego rynku usług autokarowych i autobusowych i zmieniającego rozporządzenie (WE) Nr 561/2006 (Dz. U. UE L 300 z dnia 14 listopada 2009 r., s. 8), za usługi okazjonalne uznaje się usługi, które nie są objęte definicją usług regularnych, w tym szczególnych usług regularnych, oraz których główną cechą jest to, że obejmują przewóz grup pasażerów utworzonych z inicjatywy zleceniodawcy lub samego przewoźnika. W orzecznictwie przyjmuje się, że zawarte w przepisach transportu drogowego sformułowanie "przewóz okazjonalny" należy odczytywać zgodnie ze znaczeniem przymiotnika "okazjonalny", jako odnoszący się do określonej okazji, okoliczności, sytuacji, wywołany przez nią, dostosowany do niej. W odróżnieniu od przewozów regularnych, przewóz okazjonalny osób wiąże się ze świadczeniem usług przewozowych osób w nadarzających się okazjach, zainicjowanych przez zleceniodawcę lub przewoźnika (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 września 2007 r., sygn. akt I OSK 1361/06).
Zestawienie definicji przewozu okazjonalnego wywiedzionej na podstawie powołanych wyżej przepisów z dokonanymi w sprawie ustaleniami faktycznymi pozwala na uznanie, że w dniu 17 maja 2019 r skarżący wykonywał odpłatny przewóz okazjonalny osób, bez jednoczesnego dopełnienia wszystkich wymagań określonych przepisami prawa.
Jak wynika z treści skargi, skarżący odnosi się także do przytoczonych wyżej poglądów wyrażanych w orzecznictwie. Jednakże w ocenie skarżącego nie wykonywał on przewozu okazjonalnego w powyższym rozumieniu. Ze stanowiskiem tym nie można się jednak zgodzić. Podniesiona w skardze okoliczność, że w stanie faktycznym sprawy przewóz był możliwy dzięki skorzystaniu przez pasażera z aplikacji internetowej kojarzącej kierujących i pasażerów nie wyłącza uznania, że świadczenie usługi przewozu osób nastąpiło w okazji zainicjowanej przez zleceniodawcę - pasażera, który zamówił kurs za pomocą aplikacji Bolt. Aby zamówić kurs, pasażer musiał zarejestrować swoje dane i dane swojej karty płatniczej oraz zaakceptować regulamin aplikacji. Skarżący przyjął zlecenie i wykonał odpłatny przewóz pasażerów na terenie Kielc samochodem osobowym posiadającym 5 miejsc siedzących łącznie z kierowcą. Pasażer zamówił kurs za pomocą zainstalowanej na telefonie aplikacji Bolt, która wskazała mu oferowaną kwotę za ten przejazd. Następnie po zakończeniu przejazdu za pośrednictwem aplikacji z karty płatniczej pasażera została pobrana opłata w wysokości 6,24 zł.
Nie zasługuje na podzielenie zawarta w skardze argumentacja skarżącego zmierzająca do podważenia ustalenia o odpłatnym charakterze przewozu. Fakt uiszczenia przez pasażera zapłaty za przewóz, bezpośrednio po jego zakończeniu, jest bowiem niewątpliwy i potwierdzony został przez przesłuchanego w charakterze świadka P.P., który oświadczyły, że należność za przejazd pobrana została z jego karty płatniczej, co również potwierdzają znajdujące się w aktach administracyjnych wydruki z aplikacji Bolt.
Stanowisko organów w tej kwestii znajduje potwierdzenie w analizie charakteru usługi pośrednictwa świadczonej przez platformę informatyczną, jaką jest również aplikacja Bolt, dokonanej przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w wyroku z 20 grudnia 2017 r., C-34/15. Trybunał wskazał, że usługę pośrednictwa, która polega na odpłatnym umożliwianiu nawiązywania kontaktów poprzez aplikację na inteligentny telefon, między właścicielami pojazdów niebędącymi zawodowymi kierowcami a osobami chcącymi przebyć trasę miejską, należy uznać za usługę nierozerwalnie związaną z usługą przewozową, a tym samym za usługę wchodzącą w zakres "usług w dziedzinie transportu" w rozumieniu art. 58 ust. 1 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej. Usługa pośrednictwa w przekazywaniu zleceń przewozowych złożonych za pomocą aplikacji mobilnych, pomiędzy pasażerami a kierowcami nie ogranicza się do usługi pośrednictwa polegającej na umożliwianiu nawiązywania kontaktów, poprzez aplikację na inteligentny telefon, między właścicielami pojazdów niebędącymi zawodowymi kierowcami a osobami chcącymi przebyć trasę miejską. Usługa pośrednictwa polega na selekcjonowaniu właścicieli pojazdów niebędących zawodowymi kierowcami, którym przedsiębiorstwo to dostarcza aplikację, bez której, po pierwsze, kierowcy ci nie świadczyliby usług przewozowych. Po drugie, osoby chcące przebyć trasę miejską nie miałyby dostępu do usług owych kierowców. Nadmienić należy, że Trybunał zauważył, że platforma mobilna wywiera decydujący wpływ na warunki, na jakich kierowcy ci świadczą usługi. Jak wskazał Trybunał, co się tyczy tej ostatniej kwestii, okazuje się w szczególności, że administrator określa za pomocą aplikacji przynajmniej maksymalną cenę danego przewozu oraz że przedsiębiorstwo to pobiera tę cenę od klienta, a następnie przekazuje jej część właścicielowi pojazdu niebędącemu zawodowym kierowcą (por. m.in. wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 73/20).
Zatem usługę pośrednictwa, która polega na odpłatnym umożliwianiu nawiązywania kontaktów poprzez aplikację na telefon, między właścicielami pojazdów niebędących zawodowymi kierowcami a osobami chcącymi przebyć określoną trasę, należy uznać za usługę nierozerwalnie związaną z usługą przewozową, a tym samym za usługę wchodzącą w zakres usług w dziedzinie transportu. Skarżący korzystając z aplikacji Bolt przy nawiązywaniu kontaktu z klientem, realizował zamówione za jej pośrednictwem zlecenie na przewóz osób za wynagrodzeniem. Twierdzenie skarżącego, że zapłata za przejazd odbyła się na rzecz platformy internetowej Bolt, nie zaś na jego rzecz, nie zmienia jednak odpłatnego charakteru przewozu osób. Tym samym uznać należy, że skarżący wykonywał usługi w zakresie transportu drogowego.
W ocenie Sądu, skarżący wykonywał zarobkowo przewóz drogowy osób, a dowody zebrane w sprawie świadczą o wykonywaniu działalności w zakresie przewozu osób w sposób zorganizowany i niemający charakteru jednorazowego. Zatem jest to krajowy transport drogowy w rozumieniu art. 4 pkt 1 u.t.d. W tej sytuacji aktualizował się obowiązek posiadania licencji uprawniającej do wykonywania transportu drogowego, który dotyczy podmiotów faktycznie wykonujących działalność odpowiadającą definicji transportu drogowego zawartej w art. 4 u.t.d.
Prawidłowe jest również stanowisko organu, że okazana w czasie kontroli kserokopia licencji udzielonej innemu podmiotowi nie stanowi dowodu posiadania licencji przez skarżącego, ani też nie może być uznana za dowód wykonywania transportu drogowego w imieniu i na rzecz posiadacza licencji. Przede wszystkim zauważyć należy, że kserokopia nie stanowi wypisu z licencji wydanego przez właściwy organ i nie jest dokumentem, o którym mowa w art. 87 ust. 1 pkt 1 u.t.d. Ponadto, skarżący nie przedstawił dowodu na okoliczność wykonywania transportu drogowego w imieniu i na rzecz posiadacza licencji, w szczególności umowy o pracę lub umowy cywilnoprawnej, potwierdzającej fakt wykonywania transportu drogowego na rzecz innego podmiotu.
W konsekwencji bezsporny fakt nieposiadania przez skarżącego stosownej licencji, spowodował nałożenie kary przewidzianej w lp. 1.1 załącznika nr 3 do u.t.d.
Ustalone okoliczności faktyczne sprawy jednoznacznie potwierdzają, że skarżący wykonywał zarobkowo przewóz osób bez posiadania ważnych uprawnień, a zarazem wykonywał przewóz okazjonalny pojazdem niespełniającym kryterium konstrukcyjnego określonego w art. 18 ust. 4a u.t.d., z zastrzeżeniem przewozów, o których mowa w art. 18 ust. 4b u.t.d.
Wobec stwierdzenia, że czynności wykonywane przez skarżącego nosiły znamiona przewozu okazjonalnego, bezzasadny jest zarzut dotyczący wyłączenia stosowania przepisów u.t.d. Ustalone okoliczności faktyczne sprawy jednoznacznie potwierdzają, że skarżący wykonywał przewóz okazjonalny. Zastosowanie mieć będzie zatem przepis art. 18 ust. 4a u.t.d., zgodnie z którym przewóz okazjonalny wykonuje się pojazdem samochodowym przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu powyżej 7 osób łącznie z kierowcą.
Z prawidłowo ustalonego przez organ stanu faktycznego sprawy wynika, że zatrudniony na podstawie umowy zlecenia kierowca na rzecz skarżącego w dniu 17 maja 2019 r. przewoził odpłatnie pasażerów udostępnionym przez skarżącego pojazdem marki Skoda, przystosowanym do przewozu 5 osób łącznie z kierowcą.
Stanowisko organu, że skarżący wykonywał przewóz okazjonalny osób samochodem niespełniającym kryterium konstrukcyjnego określonego w art. 18 ust. 4a u.t.d., jest więc prawidłowe. Trafnie również organ uznał, że w sprawie nie zachodziły okoliczności uzasadniające uznanie tego przewozu za dopuszczalny, mimo niezachowania wymogów konstrukcyjnych.
Nieskuteczny jest argument skarżącego o spełnieniu wymogu przewidzianego w art. 18 ust. 4b pkt 2 lit. c u.t.d. (błędnie wskazanym w skardze jako art. 18 ust. 4b pkt 1 lit. c u.t.d.), tj. ustaleniu opłaty ryczałtowej za przewóz przed jego rozpoczęciem oraz regulowaniu zapłaty za ten przewóz w formie bezgotówkowej - zdaniem skarżącego, na powyższe wskazuje sama konstrukcja aplikacji Bolt, która pozwala na określenie z góry zapłaty za przejazd na określonej trasie. Przepis art. 18 ust. 4b pkt 2 u.t.d., dopuszczający wykonywanie przewozu okazjonalnego samochodami osobowymi niespełniającymi kryterium konstrukcyjnego określonego w ust. 4a i będącymi wyłączną własnością przedsiębiorcy lub stanowiącymi przedmiot leasingu tego przedsiębiorcy, wymaga bowiem spełnienia wszystkich trzech warunków określonych pod. lit a, b, c tego przepisu. Nie budzi natomiast wątpliwości w okolicznościach niniejszej sprawy, że podstawy przewozu nie stanowiła umowa zawarta w formie pisemnej w lokalu przedsiębiorstwa (art. 18 ust. 4b pkt 2 lit. b u.t.d.)
Wbrew stanowisku skarżącego, nie można również mówić o świadczeniu przez skarżącego tzw. usług "carsharingu" czy "carpoolingu". "Carsharing" to tzw. współdzielenie jednego pojazdu przez wielu użytkowników, system wspólnego używania tego samego samochodu przez kilka osób albo model biznesowy wypożyczania samochodu na krótki czas. Z kolei "carpooling" polega na udostępnianiu miejsca w pojeździe osobom przez kierującego, który jadąc w określonym przez siebie kierunku przy okazji na tej samej trasie zabiera do pojazdu osoby, które chcą udać się w tym samym kierunku, na tej samej trasie, zwracając kierującemu część kosztów wspólnego przejazdu. Tymczasem w sprawie niniejszej skarżący wykonywał transport drogowy nie posiadając zezwolenia lub licencji.
W myśl art. 92a ust. 1 u.t.d. podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 zł do 12 000 zł za każde naruszenie.
Zgodnie z art. 92a ust. 7 u.t.d. wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa w ust. 1, wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia, a w przypadku niektórych naruszeń numer grupy naruszeń oraz wagę naruszeń wskazanych w załączniku I do rozporządzenia Komisji (UE) 2016/403:
1) popełnionych przez podmiot wykonujący przewóz drogowy określa lp. 1-9 załącznika nr 3 do ustawy,
2) popełnionych przez przewoźnika drogowego w związku z wykonywaniem transportu drogowego określa lp. 10 załącznika nr 3 do ustawy.
Wykonywanie transportu drogowego bez wymaganego zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego lub bez wymaganej licencji stanowi naruszenie określone w lp. 1.1 załącznika nr 3, za które przewidziana jest kara w wysokości 12.000 zł. Wykonywanie przewozu okazjonalnego pojazdem niespełniającym kryterium konstrukcyjnego, określonego w art. 18 ust. 4a u.t.d., z zastrzeżeniem przewozów, o których mowa w art. 18 ust. 4b u.t.d., stanowi naruszenie określone w l.p. 2.11 załącznika nr 3, za które przewidziana jest kara pieniężna w wysokości 8.000 zł.
W konsekwencji, w świetle powołanych wyżej przepisów u.t.d. zachodziły podstawy do nałożenia na skarżącego zarówno kary przewidzianej w lp. 1.1, jak i kary przewidzianej w lp. 2.11 załącznika nr 3 do u.t.d.
Zgodnie z art. 92a ust. 3 suma kar pieniężnych, o których mowa w ust. 1, nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli drogowej, nie może przekroczyć kwoty 12.000 zł. Ze względu na powyższe, ostatecznie prawidłowo wymierzono skarżącemu karę w maksymalnej przewidzianej w tym przepisie wysokości 12.000 zł.
W niniejszej sprawie za trafną uznać należy także ocenę organu o braku podstaw do zastosowania w sprawie art. 92c ust. 1 u.t.d., ponieważ żadna z przesłanek wskazanych w tym przepisie nie zachodzi. Przepis art. 92c ust. 1 stanowi, że nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli:
1) okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć, lub
2) za stwierdzone naruszenie na podmiot wykonujący przewozy została nałożona kara przez inny uprawniony organ, lub
3) od dnia ujawnienia naruszenia upłynął okres ponad 2 lat.
Nie ma podstaw do przyjęcia, że skarżący nie miał wpływu na powstanie naruszenia, skoro to na jego (wyraźnie określone w umowie) zlecenie kierowca prowadził kontrolowany pojazd, którym odpłatnie przewoził pasażerów, przy czym pojazd ten nie spełniał niezbędnych wymogów przy realizowaniu przewozu okazjonalnego.
W niniejszej sprawie nie doszło do naruszenia art. 138 § 1 k.p.a. Organ odwoławczy uznając decyzję organu pierwszej instancji za prawidłową, a zarzuty zawarte w odwołaniu strony za niezasadne, obowiązany był na podstawie wskazanego przepisu do utrzymania tej decyzji w mocy.
Sąd nie dopatrzył się również innych naruszeń prawa, które uzasadniałyby wyeliminowanie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego.
Z tych wszystkich powodów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.