II SA/Ke 345/24

Sprawa dotyczyła skargi K. K. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) z dnia 7 maja 2024 r., która utrzymała w mocy decyzję ZUS z 1 sierpnia 2023 r. o zmianie wysokości świadczenia wychowawczego na dziecko Z. G. z kwoty 500 zł miesięcznie na 250 zł miesięcznie. Organ odwoławczy powołał się na wyroki Sądu Okręgowego w K. (sygn. akt I C [...] z 15 czerwca 2021 r.) oraz Sądu Apelacyjnego w K. (sygn. akt I ACa [...] z 13 grudnia 2022 r.), które ustaliły, że dziecko Z. G. jest pod opieką naprzemienną obojga rodziców. Zgodnie z art. 5 ust. 2a ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, w takiej sytuacji świadczenie wychowawcze przysługuje każdemu z rodziców w wysokości połowy należnej kwoty. Skarżąca zarzuciła organom naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, w tym błędną interpretację art. 5 ust. 2a ustawy oraz naruszenie zasady lex retro non agit, argumentując, że decyzja zmieniająca wysokość świadczenia została wydana z mocą wsteczną, pozbawiając ją prawa do świadczenia, które zostało już skonsumowane. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach uznał skargę za zasadną. Sąd stwierdził, że decyzja zmieniająca wysokość świadczenia wychowawczego za okres od 1 czerwca 2022 r. do 31 maja 2023 r. została wydana z mocą wsteczną, co jest niedopuszczalne w trybie art. 27 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Decyzje o uchyleniu lub zmianie prawa do świadczenia wychowawczego działają z mocą ex nunc (na przyszłość), a nie ex tunc (z mocą wsteczną), chyba że chodzi o świadczenie nienależnie pobrane. Ponieważ świadczenie za wskazany okres zostało już wypłacone i skonsumowane, organ nie miał podstaw do jego zmiany z mocą wsteczną. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu I instancji i umorzył postępowanie administracyjne, zasądzając jednocześnie od Prezesa ZUS na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania sądowego.

Zagadnienia prawne (2)

Skład orzekający