II SA/Ke 242/25

II SA/Ke 242/25 - Wyrok WSA w Kielcach
Data orzeczenia
2025-07-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-05-08
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Sędziowie
Beata Ziomek
Renata Detka /przewodniczący sprawozdawca/
Sylwester Miziołek
Symbol z opisem
6136 Ochrona przyrody
6401 Skargi organów nadzorczych na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 93 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne
Ochrona przyrody
Prawo miejscowe
Skarżony organ
Rada Gminy
Treść wyniku
Stwierdzono nieważność uchwały w całości
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1336
art. 44 ust. 3 i 4
Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 609
art. 18 ust. 2 pkt 15, art. 91 ust. 1 i art. 94 ust. 1
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 147 par. 1, art. 200 w zw. z art. 205 par. 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Detka (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Sylwester Miziołek Sędzia WSA Beata Ziomek po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 16 lipca 2025 r. sprawy ze skargi Wojewody Świętokrzyskiego na uchwałę Rady Gminy w Brodach z dnia 26 czerwca 2024 r. nr IV/32/24 w przedmiocie zniesienia pomnika przyrody I. stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały w całości; II. zasądza od Gminy Brody na rzecz Wojewody Świętokrzyskiego kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Dnia 26 czerwca 2024 r. Rada Gminy w Brodach, na podstawie art. 7 ust. 1 pkt 1 i art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 609 ze zm., dalej "u.s.g.") oraz art. 44 ust. 3 i 4 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (t. j. Dz. U. z 2023 r. poz.1336 ze zm., dalej "u.o.p."), w oparciu o uzgodnienia Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Kielcach (dalej "RDOŚ"), podjęła uchwałę nr IV/32/24 w sprawie zniesienia pomnika przyrody.
W treści § 1 ust. 1 uchwały postanowiono znieść pomnik przyrody o nazwie: "Cztery buki pospolite", znajdujący się w gminie Brody, w obrębie Lubienia, na działce ewidencyjnej nr 78/1200, na terenie Nadleśnictwa Starachowice (oddział 78b, Leśnictwo Lubienia).
Wojewoda Świętokrzyski wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego
w Kielcach skargę na powyższą uchwałę, zarzucając jej istotne naruszenie art. 44 ust. 3a u.o.p. poprzez niezachowanie trybu uchwalania tego aktu polegające na braku wymaganego uzgodnienia projektu uchwały w sprawie zniesienia pomnika przyrody z właściwym regionalnym dyrektorem ochrony środowiska.
W oparciu o powyższy zarzut skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały w całości, rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
W uzasadnieniu skargi Wojewoda powołał treść art. 44 ust. 3a u.o.p i podniósł, że w zaskarżonej uchwale wskazano, że została podjęta po uzgodnieniu z RDOŚ, podczas gdy nie dokonano formalnie uzgodnienia jej projektu. Organ wyjaśnił, że odbyła się jedynie robocza wymiana informacji za pomocą poczty elektronicznej projektu tej uchwały, co nie zastępuje formalnego uzgodnienia. Wskazał, że Gmina przyznała, że nie została dopełniona powyższa procedura uchwalenia ww. uchwały.
W odpowiedzi na skargę Rada Gminy wniosła o jej uznanie, dodając, że zgodnie z orzecznictwem sądowoadministracyjnym, organ samorządu terytorialnego nie ma kompetencji do stwierdzenia nieważności własnej uchwały.
Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935, ze zm.) zwanej dalej "p.p.s.a.". Zgodnie z treścią tego przepisu sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron
w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Wniosek o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym zawarty został w skardze, zaś organ nie zażądał przeprowadzenia rozprawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna.
Przedmiotem kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne są między innymi akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego
i terenowych organów administracji rządowej oraz inne akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej (art. 3 § 2 pkt 5 i 6 p.p.s.a.). Kryterium kontroli stanowi zgodność z prawem aktu, przy uwzględnieniu stanu prawnego obowiązującego
w dacie jego wydania. Stosownie do treści art. 147 § 1 p.p.s.a. sąd administracyjny uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6 p.p.s.a., stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności.
Wyjaśnić należy, że przesłanką stwierdzenia nieważności uchwały organu samorządu gminnego jest jej istotna sprzeczność z prawem. W orzecznictwie
i doktrynie podkreśla się, że opierając się na konstrukcji wad powodujących nieważność oraz wzruszalność decyzji administracyjnych, można wskazać rodzaje naruszeń przepisów, które trzeba zaliczyć do istotnych, skutkujących nieważnością uchwały organu gminy. Do nich należy naruszenie: przepisów wyznaczających kompetencję do podejmowania uchwał, podstawy prawnej podejmowania uchwał, przepisów prawa ustrojowego, przepisów prawa materialnego - przez wadliwą ich wykładnię - oraz przepisów regulujących procedurę podejmowania uchwał (por. przykładowo wyrok WSA w Warszawie z 1 czerwca 2021 r., VIII SA/Wa 281/21, wraz z przywołanym tam orzecznictwem oraz stanowiskiem wyrażonym w doktrynie; dostępny w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - CBOSA).
Podstawę prawną podjęcia uchwały w sprawie zniesienia pomnika przyrody stanowi art. 44 ust. 3 u.o.p., zgodnie z którym zniesienia formy ochrony przyrody,
o której mowa w ust. 1, dokonuje rada gminy w drodze uchwały. Na zasadzie zaś
art. 44 ust. 3a u.o.p., projekty uchwał, o których mowa w ust. 1 i 3, wymagają uzgodnienia z właściwym regionalnym dyrektorem ochrony środowiska.
Uzgodnienie do którego zobowiązuje art. 44 ust. 3a u.o.p. jest formą współdziałania organów, która polega na ocenie merytorycznych aspektów projektu uchwały w sprawie zniesienia pomnika przyrody. Niewątpliwie regionalny dyrektor ochrony środowiska jest organem wyspecjalizowanym z zakresu ochrony przyrody
i środowiska, którego pozytywna albo negatywna ocena projektu uchwały przesądza o możliwości zniesienia formy ochrony przyrody (por. np. wyrok WSA w Gdańsku
z 19 stycznia 2022 r., II SA/Gd 368/21, dostępny w CBOSA).
Nie jest kwestią sporną między stronami, że zaskarżona przez Wojewodę Świętokrzyskiego uchwała Rady Gminy w Brodach nr IV/32/24 z 26 czerwca 2024 r. w sprawie zniesienia pomnika przyrody została podjęta bez wymaganego uzgodnienia z Regionalnym Dyrektorem Ochrony Środowiska w Kielcach.
Okoliczność tę potwierdza przedłożona Sądowi dokumentacja,
w szczególności znajdujące się w niej pisma: Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Kielcach z 20 stycznia 2025 r. oraz Rady Gminy w Brodach z 31 stycznia 2025 r., z których jednoznacznie wynika, że nie została dopełniona procedura uzgodnienia projektu kontrolowanej uchwały. Nadto rację ma Wojewoda, że robocza wymiana informacji dotyczących projektu tej uchwały za pomocą poczty elektronicznej nie zastępuje formalnego uzgodnienia, o którym mowa w art. 44 ust. 3a u.o.p.
W konsekwencji, zaskarżona uchwała o zniesieniu pomnika przyrody w myśl art. 91 ust. 1 u.s.g. jest sprzeczna z prawem w sposób istotny, a więc jest ona nieważna.
Końcowo wskazać trzeba, że w orzecznictwie sądów administracyjnych panuje jednolite stanowisko, że zarówno utworzenie, jak i zniesienie pomnika przyrody następuje w formie uchwały, która stanowi akt prawa miejscowego. Zgodnie zaś z art. 94 ust. 1 u.s.g., nie stwierdza się nieważności uchwały lub zarządzenia organu gminy po upływie jednego roku od dnia ich podjęcia, chyba że uchybiono obowiązkowi przedłożenia uchwały lub zarządzenia w terminie określonym w art. 90 ust. 1, albo jeżeli są one aktem prawa miejscowego.
Mając na uwadze charakter zaskarżonej uchwały - mimo, że od dnia jej podjęcia upłynął jeden rok - Sąd stwierdził jej nieważność w całości na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a. (pkt I sentencji wyroku). O kosztach postępowania Sąd orzekł w pkt. II sentencji wyroku na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r.
w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t. j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1935). Zasądzoną kwotę 480 zł stanowi wynagrodzenie pełnomocnika strony skarżącej.