II SA/KA 2854/03

II SA/Ka 2854/03 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2005-08-31
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2003-11-07
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Bonifacy Bronkowski
Ewa Krawczyk /przewodniczący/
Rafał Wolnik /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6074 Przekształcenie użytkowania wieczystego w prawo własności
Sygn. powiązane
I OSK 1360/05 - Wyrok NSA z 2006-10-17
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Dnia 31 sierpnia 2005 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Ewa Krawczyk Sędziowie: NSA Bonifacy Bronkowski Asesor WSA Rafał Wolnik – spr. Protokolant: ref. stażysta Ewa Jedrasik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 sierpnia 2005 roku, sprawy ze skargi A w K. na decyzję Wojewody Ś. z dnia [...] roku, Nr [...] w przedmiocie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności oddala skargę
Uzasadnienie
We wniosku z dnia [...]roku wnioskodawcy M. J. i J. W. zwrócili się do Prezydenta Miasta K. o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności. Jako podstawę prawną wskazali art. 2 ustawy z dnia 4 września 1997 roku o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności (Dz. U. Nr 123, poz. 781 z późn. zm.), zwaną dalej ustawą o przekształceniu. Wniosek dotyczył nieruchomości, której wnioskodawcy byli użytkownikami wieczystymi, a położonej w K. Z. przy ul. P., obejmującej działkę gruntu oznaczoną numerem geodezyjnym [...] o powierzchni 0.11.16 ha, dla której Sąd Rejonowy w K. prowadzi księgę wieczystą Kw nr [...]. W uzupełnieniu tego wniosku na wezwanie organu wnioskodawcy dołączyli umowę przeniesienia prawa użytkowania wieczystego z dnia [...] roku (Rep. [...] numer [...]), z której m.in. wynikało, że nabywcy działali zawierając tę umowę jako wspólnicy Spółki Cywilnej pod nazwą: Przedsiębiorstwo A w K. Z kolei z § 4 umowy wynikało, że przeniesienie prawa użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości następuje na rzecz M. J. i J. W. jako wspólników wyżej wspomnianej Spółki Cywilnej. Pismem z dnia [...] roku wnioskodawcy poinformowali organ pierwszej instancji, że na zasadzie art. 26 Kodeksu spółek handlowych (ksh) dokonali wpisu Spółki Cywilnej do Krajowego Rejestru Sadowego, jako spółki jawnej. Przedkładając odpis z tego rejestru wnieśli o wydanie decyzji stwierdzającej nabycie prawa własności na rzecz Przedsiębiorstwa A.
Rozpoznając tak sprecyzowany wniosek Prezydent Miasta K. decyzją z dnia [...] roku nr [...] odmówił przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności.
W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ pierwszej instancji wskazał, że w toku postępowania doszło do przekształcenia spółki cywilnej, której wnioskodawcy byli wspólnikami w spółkę jawną, co spowodowało, że wnioskodawcy utracili status osoby fizycznej. Powołał się na art. 1 ust. 2 ustawy o przekształceniu, w myśl którego ustawę stosuje się wyłącznie do osób fizycznych.
W odwołaniu od tej decyzji skarżąca spółka jawna zarzuciła powyższej decyzji naruszenie prawa materialnego, a mianowicie art. 553 § 1 ksh w związku z art. 551 § 2 i art. 26 § 4 ksh oraz art. 626 ksh przez ich niezastosowanie i przyjęcie, że spółka jawna nie jest następcą prawnym spółki cywilnej i jako tak nie spełnia wymogów z art. 1 ust. 2 ustawy o przekształceniu. Wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i orzeczenie, że prawo własności przedmiotowej nieruchomości nabyła skarżąca spółka jawna względnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
W uzasadnieniu wskazano, że w związku z wejściem w życie z dniem 1 stycznia 2001 roku Kodeksu spółek handlowych, wnioskodawcy, jako wspólnicy spółki cywilnej, o której mowa w art. 26 § 4 tego kodeksu, byli zobowiązani z mocy art. 626 ksh do zgłoszenia spółki do rejestru, jako spółki jawnej. Dalej powołano przepis art. 553 ksh, w myśl którego spółce przekształconej przysługują wszelkie prawa i obowiązki spółki przekształcanej i który stanowi jednocześnie, że w tym przypadku spółka jawna jest następcą prawnym spółki cywilnej. Powołując się na te przepisy wskazano, iż takie unormowanie jest odstępstwem od reguły, że następcami osób fizycznych są zawsze inne osoby fizyczne, a przepis art. 553 ksh zapobiega sytuacjom, w których obligatoryjne przekształcenie spółki cywilnej w jawną stawiałoby wspólników w prawnie gorszym położeniu, niż to, które posiadali będąc wspólnikami spółki cywilnej.
Decyzją z dnia [...] roku, będącą przedmiotem skargi w niniejszej sprawie, Wojewoda Ś. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ odwoławczy podzielił stanowisko wyrażone w uzasadnieniu decyzji organu pierwszej instancji, podkreślając w szczególności, że o ile w spółce cywilnej podmiotem praw i obowiązków są wspólnicy, jako osoby fizyczne, o tyle z chwilą jej przekształcenia w spółkę jawną podmiotem tych praw staje się spółka jawna w związku z treścią art. 8 § 1 ksh. Spółka jawna natomiast, jako nie spełniająca warunków określonych w art. 1 ust. 2 ustawy o przekształceniu, tzn. nie będąca osobą fizyczną, nie ma uprawnienia do żądania przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności na swoją rzecz.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia [...]roku, powołując się na identyczne zarzuty i argumenty, jakie wcześniej wyraziła w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji.
W odpowiedzi na skargę organ drugiej instancji wniósł o jej oddalenie zasadniczo powtarzając argumenty zawarte wcześniej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności wskazać należy, że zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 z
późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.
Kontrolując w niniejszej sprawie zaskarżoną decyzję (oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji) Sąd doszedł do przekonania, iż wydane one zostały zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa i nie są dotknięte wadami, które mogłyby stanowić o wyeliminowaniu ich z obrotu prawnego.
W szczególności stwierdzić należy, że zagadnienie związane z przekształceniem prawa użytkowania wieczystego w prawo własności unormowane zostało w ustawie z dnia 4 września 1997 roku o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności (tekst jednolity Dz. U. Z 2001 roku Nr 120, poz. 1299 z późn. zm.). Zgodnie z art. 1 ust. 2 tej ustawy, jej przepisy stosowało się do osób fizycznych, które nabyły prawo użytkowania wieczystego przed dniem 31 października 1998 roku, a także do osób fizycznych będących ich następcami prawnymi i którzy wniosek w sprawie przekształcenia złożyli do dnia 31 grudnia 2000 roku.
Ponieważ w niniejszej sprawie stan faktyczny ustalony w toku postępowania administracyjnego jest dla stron tego postępowania bezsporny, to dla rozstrzygnięcia sprawy istotnym jest jedynie to, czy spółka jawna powstała w wyniku przekształcenia spółki cywilnej na zasadach określonych w przepisach Kodeksu spółek handlowych jest następcą prawnym w rozumieniu art. 1 ust. 2 ustawy o przekształceniu.
Odpowiedź na to pytanie musi być negatywna, a wynika ona wprost z powołanego wyżej przepisu. Przepis ten bowiem wyraźnie stanowi, że ustawa ma zastosowanie do tych następców prawnych osób fizycznych, które też są osobami fizycznymi. Ustawa nie przewiduje w tym zakresie jakichkolwiek wyjątków, co oznacza, ze w sytuacji, kiedy następca prawnym staje się na mocy odrębnych przepisów (czy też na mocy innych czynności prawnych) podmiot nie posiadający statusu osoby fizycznej, to traci on uprawienia określone w tej ustawie.
W niniejszej sprawie do przekształcenia spółki cywilnej w spółkę jawną doszło w wykonaniu nałożonego prawem obowiązku wynikającego z art. 626 ksh. Zgodzić się należy ze skarżącą, że takie przekształcenie powoduje, że przysługujące dotychczas prawa i obowiązki spółki cywilnej przysługują nadal spółce jawnej, jako spółce przekształconej. Jest to tzw. zasada tożsamości podmiotów przekształcanych wynikająca wprost z treści art. 553 ksh. Zasada ta jednak podlega pewnym ograniczeniom. Te ograniczenia wynikają bądź to z samego prawa (np. art. 553 § 2 in fine ksh) bądź też z istoty uprawnienia lub obowiązku, które miałyby przysługiwać spółce przekształconej.
Istotą uprawnienia do przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności na zasadzie ustawy z 1997 roku jest to, że uprawnienie to przysługiwało wyłącznie osobom fizycznym. Nie stanowiło więc prawa spółki cywilnej, a jedynie prawo jej wspólników. Uprawnienie wynikające z ustawy o przekształceniu nie stanowiło składnika majątku wspólnego spółki cywilnej. Składnikiem tego majątku było natomiast prawo użytkowania wieczystego i to prawo nadal przysługuje spółce przekształconej.
Przepis art. 1 ust. 2 ustawy o przekształceniu jest przepisem szczególnym w stosunku do generalnej zasady tożsamości podmiotów określonej w art. 553 ksh. Oznacza to, że nie może nastąpić przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności na rzecz innej osoby, aniżeli osoba fizyczna. Spółka jawna ma natomiast swój odrębny byt prawny. Pomimo, iż ustawa nie przyznaje jej osobowości prawnej, to jest ona podmiotem praw i obowiązków, czyli ma status tzw. ułomnej osoby prawnej. W żadnym jednak wypadku nie jest osobą fizyczną.
W tym stanie rzeczy decyzje organów obu instancji musiały zmierzać do odmowy przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, gdyż w przeciwnym razie byłyby niezgodne z obowiązującymi przepisami prawa.
Mając powyższe na uwadze skarga nie mogła zostać uwzględniona przez Sąd i jako taka podlega oddaleniu na zasadzie art. 151 ustawy o p.s.a. w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.).