II SA/Ka 2021/02

II SA/Ka 2021/02 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2004-08-04
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2002-08-21
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Krzysztof Wujek /przewodniczący/
Małgorzata Jużków /sprawozdawca/
Małgorzata Walentek
Symbol z opisem
605  Ewidencja ludności, dowody tożsamości, akty stanu cywilnego, imiona i nazwisko, obywatelstwo, paszporty
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Wujek, Sędziowie WSA Małgorzata Jużków (spr.), Asesor WSA Małgorzata Walentek, Protokolant Stażysta ref. Magdalena Kurpis, po rozpoznaniu w dniu 4 sierpnia 2004 r. sprawy ze skargi W.W. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie wymeldowania oddala skargę
Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia [...]r. pełnomocnik B.N.-G. będącej współwłaścicielką i zarządca nieruchomości położonej w K. przy [...] wystąpił o wymeldowanie W.W. z pobytu stałego z mieszkania nr [...] położonego na tej posesji twierdząc, że nie zamieszkuje w nim kilkunastu lat. W motywach wniosku wskazał, że w spornym lokalu W.W. jest zameldowany wraz z matką H.W., jednakże lokal ten opuścił bez dopełnienia obowiązku wymeldowania. Nie jest również znane jego aktualne miejsce pobytu.
Decyzją z dnia [...]r. nr [...] Prezydent Miasta K. na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jednolity Dz. U. z 1984 r., Nr 32, poz. 174 ze zm.) oraz art. 104 k.p.a. odmówił wymeldowania W.W. z pobytu stałego pod wskazanym adresem. W uzasadnieniu podkreślono, iż W.W. w przedmiotowym lokalu przebywa czasowo. Stałe miejsce jego zamieszkania znajduje się w B. przy ulicy [...], gdzie zamieszkuje jego żona. Ustalenia dowodowe organ orzekający poczynił w oparciu o dokumenty, oświadczenia lokatorów budynku, oględziny mieszkania i przesłuchanie B.W., żony W. Bezspornym jest, że H.W. posiada samoistne uprawnienie do zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym nr [...] przy [...] wynikające z decyzji nr [...] z dnia [...]r. ówczesnego Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w K. potwierdzonej decyzją nr [...] z dnia [...]r. Urzędu Miejskiego w K., a W.W. jako jej syn posiada uprawnienia pochodne wywodzące się od uprawnień matki. Dalej organ stwierdził, że H.W. nie wyraziła zgody na wymeldowanie syna, to tym samym nie utracił on uprawnień do zamieszkania w objętym postępowaniem lokalu.
Od powyższej decyzji odwołała się B.N.–G. wnosząc o jej uchylenie jako wydanej z naruszeniem prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie. Zarzuciła, iż poza sporem pozostaje opuszczenie przed kilkunastu laty przez W.W. lokalu objętego wnioskiem o wymeldowanie i brak jakichkolwiek uprawnień do jego zajmowania.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. nie uwzględniło powyższego odwołania i decyzją z dnia [...]r. nr [...] utrzymało w mocy orzeczenie organu I instancji. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ odwoławczy podzielił ustalenia faktyczne dokonane w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy. Odnośnie uprawnienia do przebywania w spornym lokalu organ stwierdził, że wynika ono z treści art. 87 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, który to przepis statuuje obowiązek wzajemnego wspierania się rodziców i dzieci, a ten może być realizowany przez udostępnienie do korzystania z mieszkania zajmowanego przez którąś ze stron. Obowiązek ten nie jest ograniczony pełnoletnością dzieci i skoro H.W. wyraża wolę stałego udostępniania synowi mieszkania do którego ma tytuł prawny to oznacza, że posiada on uprawnienie do przebywania w tym lokalu.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego pełnomocnik B.N.-G. wniosła o uchylenie decyzji organu odwoławczego jako wydanej z naruszeniem prawa przez błędną wykładnie i niewłaściwe zastosowanie art. 15 w związku z art. 1 i art. 6 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych oraz art. 5 i art. 87 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, a nadto z naruszeniem art. 1, art. 12, art. 35 i art. 77 w związku z art. 80 kpa. Podkreśliła, że z ogólnej deklaracji zawartej w przepisie art. 87 kodeksu rodzinnego nie można wywodzić prawa podmiotowego jakim jest prawo do przebywania w lokalu mieszkalnym, który się dobrowolnie opuściło i nie zamieszkuje w nim od kilkunastu lat.
Wyrokiem z dnia 19 marca 2002 r sygn. akt II SA/ Ka 1425/00 Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie Ośrodek Zamiejscowy w Katowicach uchylił zaskarżoną decyzję podzielając w całej rozciągłości stanowisko skarżącej w sporze co do prawa. Sąd powołując się na poglądy prawne wyrażone przez Naczelny Sąd Administracyjny w innych wskazanych wyrokach uznał, że W.W. uprawnienie do zamieszkania w spornym lokalu, o jakim mowa w art. 9 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności (..) utracił z chwilą wyprowadzenia się z niego, a tym samym zostały spełnione obie przesłanki wymeldowania wymagane w art. 15 ust. 2 (sytuacja I) ustawy wskazanej wyżej.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Wojewoda [...] decyzją z dnia [...]r. nr [...] na podstawie art. 138 §1 pkt. 2 k.p.a. uchylił zaskarżoną decyzję i orzekł o wymeldowaniu W.W. z pobytu stałego z lokalu przy [...].
W uzasadnieniu organ odwoławczy powołał się na dokonane ustalenia organu I instancji. Uznał je za prawidłowe i zgodne ze stanem faktycznym. Jako bezsporną ocenił kwestię utraty przez W.W. uprawnień do zamieszkania w spornym lokalu oraz fakt jego niezamieszkiwania w nim z zamiarem stałego pobytu mimo zameldowania. Powołał się w tej mierze na orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r. sygn. akt K 20/01 (Dz. U. nr 78, poz. 716 z dnia 19 czerwca 2002 r.) o niezgodności art. 9 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych z Konstytucją RP. Orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą, są ostateczne i wchodzą w życie z dniem ogłoszenia (art. 190 Konstytucji). Zatem od dnia [...]r. osoba ubiegająca się o zameldowanie na pobyt stały lub czasowy trwający powyżej 2 miesięcy nie musi przedstawić potwierdzenia uprawnienia do przebywania w lokalu w którym jej zameldowanie ma nastąpić, a w postępowaniu meldunkowym nie bada się kwestii posiadania bądź utraty uprawnienia do przebywania w lokalu. Podkreślił, że W.W. opuścił sporny lokal nie dopełniając obowiązku wymeldowania się z dotychczasowego miejsca pobytu, ani też stosownie do obowiązku wynikającego z art. 10 ust.1 ustawy o ewidencji ludności (..) nie zameldował się w miejscu faktycznego pobytu stałego.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w Katowicach z dnia [...]r. W.W. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji zarzucił, że została wydana z rażącym naruszeniem art. 9 w zw. z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych (w brzmieniu obowiązującym po orzeczeniu Trybunału Konstytucyjnego) oraz naruszeniem art. 28 kpa przez rozpatrzenie odwołania złożonego przez osobę nieuprawnioną, nie posiadającą interesu prawnego związanego ze spornym mieszkaniem nr [...]. W uzasadnieniu podniósł, że współwłaściciel połowy budynku w części idealnej nie posiada uprawnienia do zaskarżenia decyzji dotyczącej konkretnego i wydzielonego lokalu, gdyż nie można zaskarżyć decyzji w 50 %. Interes prawny mogą posiadać tylko wszyscy współwłaściciele budynku łącznie bądź wnioskodawczyni na podstawie ich szczególnego pełnomocnictwa. Podniósł, że nie opuścił domu rodzinnego, opiekuje się schorowaną matką i nie podpada pod regulację objętą orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego.
Odpowiadając na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko i argumenty przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jest bezzasadna, a zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa.
Na wstępie należy zauważyć, że z dniem 1 stycznia 2004 r. weszła w życie reforma sądownictwa administracyjnego. Stosownie do art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę- Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) z tą datą w Warszawie i w miejscowościach, w których miały siedziby ośrodki zamiejscowe Naczelnego Sądu Administracyjnego utworzono w ich miejsce, na podstawie ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ) wojewódzkie sądy administracyjne.
Stosownie do art. 97 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (...), sprawy, w których skargi zostały wniesionego do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U . Nr 153, poz. 1270, w skrócie p.s.a. ). Na podstawie § 1 pkt 4 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 25 kwietnia 2003 r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości (Dz. U. Nr 72 , poz.652) dla obszaru województwa śląskiego utworzony został Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach.
Wojewódzki Sąd Administracyjny, zgodnie z treścią art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej. Sądowej kontroli została poddana decyzja administracyjna wydana przez organ odwoławczy, który działa jako organ o charakterze reformacyjnym, ponownie merytorycznie rozpatrując sprawę w jej całokształcie, a także uwzględniając zmiany stanu faktycznego i prawnego, które nastąpiły po wydaniu decyzji przez organ I instancji (vide wyrok NSA z dnia 19 lipca 2001 r. sygn. akt V SA 3872/00, publ. LEX nr 78936). Organ I instancji stwierdził, że zgodnie z art.15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jednolity w Dz. U. z 2001r. Nr 87, poz. 960 ze zm.) urząd gminy wydaje decyzję o wymeldowaniu osoby, która opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego i utraciła prawo do przebywania w nim.
Przepis ten zarówno w dacie orzekania organu I instancji jak i obecnie stanowi, iż organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która utraciła uprawnienia wymienione w art. 9 ust. 2 i bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego, albo osoby, która bez wymeldowania opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego i nie przebywa w nim, co najmniej przez okres 6 miesięcy, a nowego miejsca jej pobytu nie można ustalić.
Zacytowanie w całości tego przepisu było konieczne (mimo, iż przytaczały go w pełnym brzmieniu organy obu instancji w uzasadnieniach swoich decyzji) ze względu na wspomniany już wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja
2002 r., który zniósł obowiązywanie art. 9 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności z dniem 19 czerwca 2002 r.
W związku z utratą mocy art. 9 ust. 2 omawianej ustawy, do którego odsyła art. 15 ust. 2 ustawy, stanowiący podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji, zbędne jest powielanie rozważań na temat charakteru uprawnień do lokalu jakie posiadał wówczas W.W. oraz ich utraty.
Decydujące dla dalszych rozważań będzie to, czy zgodnie z twierdzeniem skarżącego opuścił on miejsce stałego pobytu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności. Należy przy tym pamiętać, że pobytem stałym jest zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania.
Konsekwentnie do przyjętej definicji pojęcia pobytu stałego, opuszczenie tego miejsca pobytu rodzące obowiązek meldunkowy istnieje wówczas, gdy opuszczenie ma charakter trwały, a także dobrowolny. Spełnienie przesłanki opuszczenia przez osobę zainteresowaną dotychczasowego miejsca pobytu stałego następuje wówczas, gdy jest ono dobrowolne i wynika z jej własnej woli, a nie z powodu bezprawnych działań lub zachowań innych osób.
W orzecznictwie istotnie przyjęto nadto domniemanie dobrowolności opuszczenia miejsca pobytu stałego w sytuacji, gdy zmuszenie do opuszczenia lokalu nie jest oczywiste, a strona nie podjęła przewidzianych prawem środków w celu obrony swych praw do przebywaniu w lokalu.
Przenosząc powyższe rozważania na ustalony w sprawie stan faktyczny, baczyć w pierwszym rzędzie należy na to, że postępowanie administracyjne dotyczyło wymeldowania syna najemcy lokalu, który opuścił sporny lokal dobrowolnie i nie zamieszkiwał w nim z zamiarem stałego pobytu co najmniej od kilkunastu lat.
Zarówno organ I jak i II instancji dokonał wyczerpujących ustaleń w zakresie spełnienia przesłanek wymeldowania z pobytu stałego W.W. Prawidłowo została wyjaśniona kwestia utraty uprawnień i zamieszkiwania strony w tymże lokalu, co stanowiło sedno przedmiotowej sprawy. Strona skarżąca przedstawiła konkretne zarzuty naruszenia prawa stawiane organom administracji w sprawie zakończonej decyzją poddaną kontroli sądowej, ale z podanych wyżej względów należy ocenić je jako chybione. Dotyczy to stwierdzenie również zarzutu naruszenia art. 28 kpa, który stanowi, że stroną jest każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Bezspornym jest, że interes prawny w żądaniu wymeldowania osoby, a więc legitymację procesową ma osoba posiadająca prawo do lokalu czy prawo do dysponowania lokalem czyli właściciel lokalu, wynajmujący, najemca, osoba, której przysługuje spółdzielcze prawo do lokalu (vide wyrok NSA z dnia 7.09.1989 r., sygn. akt SA/Ka 441/89nie publ.). B.N.-G., która zainicjowała przedmiotowe postępowanie jest współwłaścicielem i zarządcą nieruchomości położonej przy [...], a tym samym współwłaścicielem lokalu nr [...] zamieszkiwanym przez H.W., a którego dotyczy niniejsza sprawa. Z tej racji ciąży na niej ustawowy obowiązek zawiadomienia właściwego organu gminy o stałym lub czasowym pobycie innej osoby w ich lokalach oraz o opuszczeniu przez nią tego lokalu, jeżeli osoba ta nie dopełniła obowiązku meldunkowego (art.29 i 30 ustawy o ewidencji ludności). Dokonanie zaś czynności meldunkowej bez oświadczenia woli (zgłoszenia) osoby, na której ciąży obowiązek meldunkowy, może nastąpić tylko w sytuacjach określonych ustawą (vide wyrok NSA sygn. akt SA/Wr 278/85), a taka wystąpiła w niniejszej sprawie.
Wyjaśnić nadto należy, że ewidencja danych meldunkowych jest rejestracją stosunków faktycznych, stąd też powinna odzwierciedlać rzeczywiste dane o miejscu pobytu stałego lub czasowego. Nie służy natomiast innym celom.
Co mając na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny na mocy art. 151 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę.
su.