II SA/Go 763/22

II SA/Go 763/22 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia
2023-07-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-12-27
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Sędziowie
Adam Jutrzenka-Trzebiatowski /sprawozdawca/
Grażyna Staniszewska
Jacek Jaśkiewicz /przewodniczący/
Symbol z opisem
6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne
Ochrona przyrody
Sygn. powiązane
III OSK 3229/23 - Wyrok NSA z 2025-07-29
III OZ 270/23 - Postanowienie NSA z 2023-06-13
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 916
art. 5, art. 83 ust. 1, art. 83b ust. 1 pkt 7
Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (t.j)
Dz.U. 2022 poz 1360
art. 336, art. 337
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz Sędziowie Sędzia WSA Adam Jutrzenka – Trzebiatowski (spr.) Sędzia WSA Grażyna Staniszewska Protokolant st. sekr. sąd. Agata Przybyła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 lipca 2023 r. sprawy ze skargi G.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie nieudzielania zezwolenia na usunięcie drzew oddala skargę.
Uzasadnienie
Burmistrz wydał w dniu [...] lutego 2022 r. na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 1, art. 83a ust. 1, art. 83d ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r., poz. 1098, ze zm.; aktualny tekst jedn. Dz. U. z 2023 r.,
poz. 1336, określanej dalej jako u.o.p.), art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeksu postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r. poz. 735, ze
zm.; aktualny tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 775, określanej dalej jako k.p.a.),
decyzję nr [...], którą nie zezwolił Stowarzyszeniu [...] na usunięcie 3 szt. drzew z gatunku sosna zwyczajna o obwodach pni mierzonych na wys. 130 cm wynoszących 129 cm, 180 i 98 cm (dwa pnie) oraz 95 cm rosnących na działce o nr ewid. [...].
W uzasadnieniu decyzji Burmistrz wskazał, że wnioskiem z [...] września 2021 r. Stowarzyszenie [...] zwróciło się o wydanie zezwolenia na usunięcie 3 szt. drzew
z gatunku sosna zwyczajna rosnących na działce o nr ew. [...] (obecnie po podziale działka o nr ewid. [...]) w obrębie [...]. Do wniosku załączono:
- oświadczenie o posiadanym tytule prawnym władania nieruchomością,
- mapę z zaznaczoną lokalizacją drzew przeznaczonych do wycinki,
- zgodę właściciela terenu, tj. Nadleśnictwa z [...] lipca 2021 r., Zn. Spr.: [...],
- kopię umowy dzierżawy terenu z [...] grudnia 2017 r. nr [...],
- regulamin Stowarzyszenia [...],
- uchwałę nr [...] Stowarzyszenia [...] z [...] kwietnia 2019 r. w sprawie zmiany regulaminu Stowarzyszenia [...],
- uchwałę nr [...] z Stowarzyszenia [...] z [...] października 2019 r. w sprawie zmiany składu Zarządu Stowarzyszenia [...],
- uchwałę nr [...] Stowarzyszenia [...] z dnia [...] września 2020 r. w sprawie przyjęcia rezygnacji z funkcji członka zarządu Stowarzyszenia [...] M.B.,
- protokół z zebrania członków trzech Stowarzyszeń [...] z dnia [...] września 2017 r.,
- kopie pisma Nadleśnictwa z [...] lipca 2021 r. zn. spr.: [...] adresowanego do G.S. dot. przeglądu drzewostanu na gruncie dzierżawionym przez Stowarzyszenie.
Jako przyczynę zamierzonego usunięcia drzew wnioskodawca podał, iż ze względu na swoje pochylenie i zły stan zdrowotny stwarzają zagrożenie zarówno dla budynków, jak i osób przebywających na dzierżawionym terenie.
W dniu 8 września 2021 r. do organu wpłynęło pismo G.S., w którym nie zgodził się na wycinkę drzew, oraz wniósł o ustanowienie go jako strony przedmiotowego postępowania. Pismem z dnia [...] września 2021 r. organ wezwał G.S. do wykazania interesu prawnego w zakresie uznania go za stronę postępowania w przedmiocie wydania zezwolenia na wycinkę 3 szt. drzew z gatunku sosna zwyczajna z działki o nr ewid. [...]. Pismem z tej samej daty organ wezwał również Stowarzyszenie [...] do wskazania w oparciu o jaką podstawę prawną i w jakim zakresie członkowie stowarzyszenia korzystają z nieruchomości będącej przedmiotem umowy dzierżawy z dnia [...] grudnia 2017 r. Nr [...] zawartej z Nadleśnictwem, czy w świetle obowiązujących regulacji wewnętrznych w stowarzyszeniu G.S. jest posiadaczem nieruchomości, na której rosną drzewa będące przedmiotem wniosku. W odpowiedzi G.S. przedłożył kopię umowy sprzedaży nakładów budowlanych wraz z umową dzierżawy gruntu zawartą w dniu [...] kwietnia 2015 r. pomiędzy M.W., M.B., a M. i G.S., kopię pisma Nadleśnictwa z [...] października 2016 r. dotyczącą prac budowlanych na dzierżawionym gruncie przez Stowarzyszenie [...], opinię-ekspertyzę z [...] września 2021 r. sporządzoną przez Pracownię Ekspertyz, Analiz Rolno-Prawnych i Ochrony Środowiska dr inż. E.B., dotyczącą stanu drzewostanu, przeznaczonego do usunięcia, znajdującego się na działce o nr ewid. [...].
Stowarzyszenie [...] odpowiedziało natomiast na wezwanie organu przedkładając dokumenty: Uchwałę nr [...] Stowarzyszenia [...] z dnia [...] września 2017 r. w sprawie przystąpienia członków do Stowarzyszenia wraz z załącznikiem, deklarację członkowska stowarzyszenia [...] G.S. z [...] września 2017 r., kopię mapy wewnętrznego podziału dzierżawionego terenu.
Następnie Burmistrz wskazał iż w trakcie przeprowadzonej w dniu [...] października 2021 r. wizji lokalnej ustalono, że sosna zwyczajna dwupienna
o obwodach pnia 109 i 98 cm rośnie bezpośrednio przy tarasie budynku letniskowego, pnie odchylone w kierunku sąsiedniej działki. Sosna o obwodzie pnia 96 cm rośnie ok.
1 m od budynku, korona na wys. ok. 8 m wygięta w kierunku tarasu domku letniskowego. Sosna o obwodzie pnia 130 cm, odchylona od pionu w kierunku domku letniskowego, w koronie stwierdzono występowanie jemioły. Na wysokości ok. 3 m wrośnięty w pień kabel. Zgodnie z opinią Nadleśnictwa drzewostan na terenie dzierżawionym przez stowarzyszenie jest w wieku rębności (ok. 98 lat), w związku z powyższym stanowi zagrożenie dla bezpieczeństwa.
W dalszej części uzasadnienia decyzji organ I instancji omówił przeprowadzone przez siebie postępowanie zmierzające między innymi do ustalenia, czy Stowarzyszenie [...] było uprawnione do wystąpienia z wnioskiem o wycinkę przedmiotowych drzew, w opinii bowiem G.S. stowarzyszenie nie posiada praw do zarządzania terenem przez niego dzierżawionym, a nadto wskazał, że dostarczył dokumentację potwierdzającą, iż jest jedynym właścicielem nieruchomości oraz jedynym użytkownikiem działki o pow. 2,39 ara. W tym zakresie organ I instancji uznał za stronę postępowania wnioskodawcę - Stowarzyszenie [...], albowiem na mocy przedłożonych dowodów w szczególności umowy dzierżawy z dnia [...] grudnia 2017 r., stowarzyszenie to posiada tytuł prawny do nieruchomości i jest jej posiadaczem. G.S. nie wykazał zaś w niniejszym postępowaniu, że Stowarzyszenie [...] nie miało uprawnienia do złożenia przedmiotowego wniosku
i w konsekwencji nie może być stroną niniejszego postępowania. W szczególności nie została podważona umowa dzierżawy z [...] grudnia 2017 r. zawarta pomiędzy Stowarzyszeniem [...] i Nadleśnictwem. Natomiast G.S. został uznany przez organ I instancji za stronę postępowania, albowiem jako członek Stowarzyszenia [...] oraz nabywca nakładów użytkuje faktycznie i jest posiadaczem części nieruchomości, na której posadowione są drzewa będące przedmiotem niniejszego postępowania.
Burmistrz podał również, iż w styczniu 2022 r. Gmina zleciła Firmie Usługowej A J.Z. opracowanie opinii dendrologicznej dotyczącej min. stanu drzew będących przedmiotem niniejszego postępowania. Ze sporządzonej opinii wynika, że drzewo z gatunku sosna zwyczajna o obwodzie pnia 129 cm (Ip. 1 w opracowaniu) to drzewo lekko pochylone w kierunku południowo-wschodnim o łukowato wygiętym pniu, rośnie tuż przy ogrodzeniu rozdzielającym poszczególne parcele. Pień zdrowy, na wys. 1,4 m i 1,9 m po stronie pn. dwie niewielkie, zarośnięte zabitki, na wys. 3,5 m obejma z drutu podtrzymująca przewód elektryczny, wrastająca w strukturę pnia. Korona duża, zdrowa, wysoko osadzona. Sosna dwupienna o obwodach pnia 108 i 98 cm, zdrowa, o dużej żywotności, rośnie na narożniku zadaszonego tarasu (narożnik dachu wycięty). Obydwa pnie w górnej części silnie łukowato wygięty w kierunku jeziora (w stronę północno-wschodnim), "zepchnięte" koroną sąsiadującego drzewa nr 23 w inwentaryzacji. Pnie zdrowe. Korona zdrowa, dobrze ukształtowana, wypełnia swoją niszę w sklepieniu koron. Drzewo nie stanowi zagrożenia sąsiadującemu budynkowi. Sosna o obwodzie pnia 95 cm to drzewo zdrowe, pień lekko pochylony w kier. północno-wschodnim. Na pniu od strony południowo-zachodnim , na wys. 2,0 m wąska, zarastająca martwica, wielkości 3x20 cm. Korona dość ażurowa, lecz zdrowa. Drzewo nie stanowi zagrożeń. Zgodnie z opracowaniem wyżej wymienione drzewa to drzewa zdrowe i żywotne, których kondycja techniczna i zdrowotna świadczy, że nadal powinny być składnikiem starodrzewu, gdyż ich rola ekologiczna i ochronna w zbiorowisku leśnym, które współtworzą, jest nieoceniona. Zgodnie z zapisami w inwentaryzacji sosna jest gatunkiem odpornym na szkody od wiatru, co zawdzięcza silnemu systemowi korzennemu. Wygięcia, pochylenia pni i odbiegające od opisywanego kształt koron drzew rosnących w drzewostanie, pomimo iż mogą czasami wzbudzać niepokój związany z "zagrożeniem bezpieczeństwa", są czymś zupełnie naturalnym
w zbiorowisku wzajemnie oddziaływujących i konkurujących o lepszy dostęp do światła drzew.
W związku z powyższym, zdaniem organu nie występują racjonalne przesłanki uzasadniające zezwolenie na usunięcie przedmiotowych drzew.
Odwołanie od decyzji organu I instancji wniósł G.S., w którym zarzucił sprzeczność istotnych ustaleń Burmistrza z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego, przez przyjęcie, iż tytuł prawny do nieruchomości, na której znajdują się 3 szt. sosny zwyczajnej objęte wnioskiem o wycięcie przysługuje Stowarzyszeniu [...] w sytuacji, gdy to odwołujący posiada wyłączny tytuł prawny do części nieruchomości, na której zlokalizowane są wyżej wymienione drzewa i posiada legitymację czynną w sprawie. Odwołujący zarzucił również temu rozstrzygnięciu naruszenie przepisów proceduralnych przez niewyjaśnienie istoty sprawy w postaci błędnego ustalenia podmiotów mających tytuł prawny do nieruchomości, na której posadowione są drzewa będące przedmiotem wniosku o wydanie zezwolenia na wycinkę drzew. W konkluzji wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
Decyzją z dnia [...] sierpnia 2022 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy w pierwszej kolejności przytoczył treść art. 83 ust. 1 u.o.p., zgodnie z którym usunięcie drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości lub jej części może nastąpić po uzyskaniu zezwolenia wydanego na wniosek:
1) posiadacza nieruchomości - za zgodą właściciela tej nieruchomości;
2) właściciela urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. z 2020 r. poz. 1740 i 2320 oraz z 2021 r. poz. 1509 i 2459; dalej jako k.c.), jeżeli drzewo lub krzew zagrażają funkcjonowaniu tych urządzeń.
Organ wskazał też na treść art. 83b ust. 1 pkt 7 u.o.p., w myśl którego wniosek
o wydanie zezwolenia na usunięcie drzewa lub krzewu zawiera m.in. przyczynę zamierzonego usunięcia drzewa lub krzewu. Następnie powołując się na orzecznictwo sądowe Kolegium podkreśliło, że wyrażenie zgody na wycięcie drzew, jak i warunki,
na jakich usunięcie drzew jest możliwe, zostało pozostawione uznaniu administracyjnemu. Organ, działając w ramach uznania administracyjnego, może uwzględnić wniosek o usunięcie drzew lub odmówić wyrażenia zgody, jak również uzależnić wydanie zezwolenia od przesadzenia drzew w inne miejsce lub zastąpienia drzew wycinanych innymi drzewami w liczbie nie mniejszej niż liczba usuwanych
drzew. Organ winien załatwiać sprawę mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Z tej przyczyny - działając w ramach uznania - winien przeprowadzić wnikliwe postępowanie zmierzające do oceny stwierdzonego stanu faktycznego.
Zakres uznania wyznaczony jest zawsze normami kompetencyjnymi, przepisami
o postępowaniu administracyjnym i przepisami prawa materialnego. Wydając decyzję
o charakterze uznaniowym, organ jest związany nie tylko przepisem, ale i celem określonej regulacji. Uznanie administracyjne nie pozwala zatem organowi na dowolność w załatwieniu sprawy, ale jednocześnie nie nakazuje mu spełnienia
każdego żądania obywatela. Przewidziane w art. 83 ust. 1 u.o.p. zezwolenie na wycięcie drzew jest wyjątkiem od reguły zachowania drzew jako podlegającego ochronie prawnej elementu przyrody. Zezwolenie na wycięcie drzew nastąpić może jedynie w sytuacji, gdy jego przyczyna zostanie przez organ uznana za przyczynę ważną, uzasadniającą rezygnację z przewidzianej ustawą zasady ochrony istniejących drzew.
Następnie Kolegium podało, że w rozpatrywanej sprawie, zgodnie z treścią art. 83b ust. 1 pkt 7 u.o.p. wnioskodawca wskazał przyczynę usunięcia drzew, to jest pochylenie drzew i ich zły stan zdrowotny stwarzający zagrożenie zarówno dla budynków, jak i osób przebywających na dzierżawionym terenie. Wskazana przyczyna nie znalazła jednak potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym. Zarówno bowiem przeprowadzone oględziny drzew, uzyskana przez organ I instancji opinia dendrologiczna, jak również opinia prywatna przedłożona do akt postępowania przez odwołującego wskazują zdaniem Kolegium jednoznacznie, że wskazane we wniosku drzewa gatunku sosna zwyczajna są wprawdzie odchylone od pionu, ale nie stwarzają zagrożenia dla osób i budynków. Sosny te są drzewami zdrowymi, dobrze umocowanymi w gruncie, a ich usunięcie nastąpiłoby ze szkodą dla zasobów przyrodniczych. W tej sytuacji organ I instancji zasadnie uznał, że wskazana we wniosku przyczyna usunięcia drzew nie zasługuje na uwzględnienie i odmówił udzielenia zezwolenie na usunięcie wyżej wymienionych drzew.
Odnosząc się do zarzutów odwołania G.S. Kolegium podniosło, że jego treść budzi pewne wątpliwości interpretacyjne. W odwołaniu skarżący domaga się uchylenia decyzji organu I instancji i przekazania sprawy temu organowi do ponownego rozpatrzenia. Jednakże z treści pism składanych przez odwołującego w toku postępowania wynika jednoznacznie, że odwołujący domagał się właśnie takiego sposobu rozstrzygnięcia wniosku przez Burmistrza, to jest odmowy wydania zezwolenia na usunięcie drzew. Jak się wydaje, intencją odwołującego jest w istocie uzyskanie potwierdzenia - w drodze decyzji administracyjnej - braku przymiotu strony przez Stowarzyszenie [...] w tym postępowaniu i tym samym potwierdzenie, że to odwołujący jest osobą wyłącznie legitymowaną do złożenia wniosku o usunięcie drzew rosnących na użytkowanym przez niego gruncie. Kolegium zaznaczyło, że usunięcie drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości lub jej części może nastąpić po uzyskaniu zezwolenia wydanego na wniosek posiadacza nieruchomości za zgodą właściciela tej nieruchomości (art. 83 ust. 1 pkt 1 u.o.p.). Zgodnie natomiast z postanowieniami
art. 336 k.c. "Posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny)". Z przytoczonego rozwiązania
wynika, że posiadanie będzie występowało w przypadku zawarcia umowy
użytkowania, zastawu, najmu, dzierżawy. O posiadaniu można jednak mówić także
w innych przypadkach, wówczas gdy łączy się z nim władztwo nad rzeczą, nawet jeśli odbywa się ono bez tytułu prawnego (posiadanie w złej wierze). W sytuacji natomiast, gdy nieruchomość, na której rosną drzewa i krzewy objęte wnioskiem, stanowi przedmiot współwłasności, oczywiście stronami postępowania powinni być wszyscy współwłaściciele nieruchomości, gdyż każdy z nich z racji przysługującego prawa własności będzie miał swój własny interes prawny w takim postępowaniu. Podobnie będzie w przypadku, gdy współposiadaczami nieruchomości będzie więcej podmiotów, niż tylko wnioskodawca. Organ prowadzący postępowanie będzie musiał wszystkie te podmioty uwzględnić w prowadzonym postępowaniu (por. K. Gruszecki, U.o.p.. Komentarz, wyd. V, Warszawa 2021, art. 83).
Następnie organ zaznaczył, że w aktach sprawy znajduje się umowa dzierżawy Nr [...] z dnia [...] grudnia 2017 r., zawarta pomiędzy właścicielem gruntu - Skarbem Państwa reprezentowanym przez Nadleśnictwo - oraz Stowarzyszeniem [...], dotycząca dzierżawy działki nr ewid. [...]. Na mocy tej umowy Nadleśnictwo jako wydzierżawiający oddało Stowarzyszeniu [...] jak dzierżawcy powyższą działkę w dzierżawę począwszy od dnia [...] stycznia 2018 r. na czas nieokreślony z przeznaczeniem na cel rekreacyjny. Zgodnie z zasadą superficies solo cedit wyrażoną w art. 191 k.c. umowa ta
obejmowała oddanie w dzierżawę również części składowych gruntu, do których
należą w szczególności budynki i inne urządzenia trwale z gruntem związane, jak również drzewa i inne rośliny od chwili zasadzenia lub zasiania (art. 48 k.c.). Stosownie zaś do treści § 5 ust. 1 umowy, dzierżawca jest odpowiedzialny za monitorowanie
stanu zdrowotnego drzew i informowania wydzierżawiającego o zagrożeniach wynikających z prowadzonego monitoringu. Dzierżawca jest odpowiedzialny za ewentualne szkody powstałe przez złomy i wywroty. Powyższa umowa dzierżawy nie przewiduje żadnych wyłączeń i obejmuje cały teren oddziału 68 s działki nr ewid. [...], a zatem również teren na którym rosną drzewa objęte wnioskiem o wycinkę.
W ocenie organu należy zatem przyjąć, że Stowarzyszenie [...], które jako stowarzyszenie zwykłe może we własnym imieniu nabywać prawa, w tym własność i inne prawa rzeczowe, zaciągać zobowiązania, pozywać i być pozywane (art. 40 ust.
1a ustawy o stowarzyszeniach), jest jako dzierżawca działki nr ewid. [...] posiadaczem zależnym nieruchomości, na której rosną również drzewa przewidziane do usunięcia, a tym samym jest podmiotem uprawnionym do złożenia wniosku, o którym mowa w art. 83 ust. 1 u.o.p. Natomiast odwołujący wywodzi swoje uprawnienia z treści umowy sprzedaży nakładów budowlanych wraz z umową dzierżawy gruntu zawartej w dniu [...] kwietnia 2015 r. Jak wynika z analizy treści tej umowy, ma ona charakter umowy poddzierżawy, albowiem została ona zawarta z osobą, która dzierżawiła działkę nr ewid. [...] od Lasów Państwowych - RDLP i uzyskała zgodę RDLP na zawarcie umowy poddzierżawy części tej nieruchomości (§ 1 ust. 2 umowy). Co istotne, § 11 tej umowy przewidywał, że dzierżawca utworzy stowarzyszenie, które przejmie od niego wszelkie prawa wynikające z umowy dzierżawy zawartej z RDLP i zawrze nową umowę dzierżawy z RDLP, zaś odwołujący zobowiązał się do wstąpienia do tego stowarzyszenia w charakterze członka. Jak wynika z powyższego, Stowarzyszeniu [...] przysługują obecnie prawa dzierżawcy wynikające z umowy z [...] kwietnia 2015 r., zaś odwołujący zachował status poddzierżawcy części tej nieruchomości.
W związku z powyższym organ uznał, że zarówno Stowarzyszenie [...], jak
i odwołujący są posiadaczami zależnymi nieruchomości, na której rosną drzewa objęte wnioskiem o zezwolenie na ich usunięcie (odpowiednio jako dzierżawca i poddzierżawca), a tym samym posiadają przymiot strony w postępowaniu wszczętym na podstawie art. 83 u.o.p. Natomiast wzajemne relacje pomiędzy Stowarzyszeniem [...] i odwołującym jako członkiem tego stowarzyszenia mają charakter wewnętrzny i pozostają poza zainteresowaniem organów orzekających w sprawach związanych z wydaniem zezwolenia na usunięcie drzew.
G.S. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. na powyższą decyzję Kolegium, w której zarzucił:
1) sprzeczność istotnych ustaleń z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego przez przyjęcie, iż tytuł prawny do nieruchomości, na której znajdują się
3 szt. sosny zwyczajne będące przedmiotem wniosku o zezwolenie na wycinkę drzew na działce ewid. nr [...] (aktualnie nr [...]) posiada Stowarzyszenie [...] jako posiadacz zależny w sytuacji gdy z przedłożonych przez niego do akt dokumentów w postaci umowy sprzedaży nakładów budowlanych wraz z umową dzierżawy gruntu z dnia [...] kwietnia 2015r. wynika, iż to on posiada wyłączny tytułu prawny do części powyższej nieruchomości o pow. 239 m2, na której zlokalizowane są wyżej wymienione drzewa jako posiadacz zależny, co skutkuje posiadaniem legitymacji czynnej do udziału w sprawie jako strona w przeciwieństwie do wnioskodawcy Stowarzyszenia [...], które nie ma takiego tytułu prawnego do nieruchomości zarządzając jedynie częścią wspólną, a nie obszarem, na którym zlokalizowane są drzewa bez możliwości wydania uchwały stowarzyszenia odnośnie użytkowania terenów indywidualnych poza częściami wspólnymi zgodnie z wyżej wskazaną umową z [...] kwietnia 2015 r., który
to skarżący ma również obowiązek regulowania podatku od nieruchomości mając prawo do wyłącznego korzystania z części nieruchomości określonej w § 2 umowy, na której znajduje się nakład budowlany w postaci domku letniskowego obejmujący również posadowione na nieruchomości 3 sosny zwyczajne, co potwierdza regulamin stowarzyszenia, które to okoliczności przemawiają za uchyleniem zaskarżonej decyzji do ponownego rozpoznania, a nadto SKO nie dokonało wykładni zawartych umów w tym prawa do zbycia przez indywidualnych dzierżawców prawa do zajmowanej przez nich części nieruchomości z wyłączeniem Stowarzyszenia [...],
2) przepisów praw procesowego tj. art. 6, 7, 8, 9, 11, 77 § 1, 107 § 3 k.p.a. przez niewyjaśnienie istoty sprawy w postaci błędnego ustalenia podmiotów mających tytuł prawny do nieruchomości, na której posadowione są drzewa będące przedmiotem wniosku o wydanie zezwolenia na wycinkę drzew i ograniczeniem odwołującemu się prawa do udziału w sprawie jako stronie mającej tytuł prawny do nieruchomości.
Na podstawie tak sformułowanych zarzutów skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej przeprowadzonej pod względem legalności w niniejszej sprawie była decyzja Samorządowego Kolegium
Odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza odmawiającą Stowarzyszeniu [...] udzielenia zezwolenia na usunięcie 3 sosen rosnących na działce o nr ewid. [...].
Podstawę materialną powyższych decyzji stanowił art. 83 ust. 1 u.o.p., zgodnie
z którym usunięcie drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości lub jej części może nastąpić po uzyskaniu zezwolenia wydanego na wniosek:
1) posiadacza nieruchomości - za zgodą właściciela tej nieruchomości;
2) właściciela urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 k.c , jeżeli drzewo lub krzew zagrażają funkcjonowaniu tych urządzeń.
Powyższy przepis nie określa szczegółowych przesłanek, kryteriów określających przypadki, które obligują organ administracji do udzielenia takiego pozwolenia lub odmowy jego wydania. Decyzja w przedmiocie zezwolenia na
usunięcie drzew zależy więc od uznania organu. Organ administracji, działając
w granicach uznania administracyjnego, powinien rozważyć, które spośród prawnie dopuszczalnych rozstrzygnięć jest w danym wypadku celowe. Oceniając zgodność
z prawem decyzji o zezwoleniu na usunięcie drzew, należy uwzględnić cel
uregulowania art. 83 ust. 1 u.o.p. Przyjmuje się zaś powszechnie, że ustawa ta określa, zgodnie z jej art. 1, cele, zasady i formy ochrony przyrody żywej i nieożywionej oraz krajobrazu. Ochrona przyrody w rozumieniu ustawy polega na zachowaniu, zrównoważonym użytkowaniu oraz odnawianiu zasobów, tworów i składników przyrody, w tym zieleni w miastach i wsiach oraz zadrzewień (art. 2 ust. 1 pkt 8 i 9).
Z art. 5 pkt 27 u.o.p. wynika, że drzewa lub krzewy albo ich skupiska niebędące lasem w rozumieniu art. 3 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach wraz z terenem, na którym występują i pozostałymi składnikami szaty roślinnej tego terenu, jako roślinne elementy przyrody spełniają cele ochronne, produkcyjne lub społeczno-kulturowe. Postulat zachowania substancji drzew, poza art. 83 ust. 1 u.o.p. przewidującym konieczność uzyskania zezwolenia na wycięcie drzewa lub krzewu, znalazł swój wyraz także w art. 83c ust. 3 u.o.p., który przewiduje, że wydanie zezwolenia na usunięcie drzewa lub krzewu może być uzależnione od określonych przez organ nasadzeń zastępczych lub przesadzenia tego drzewa lub krzewu. Ponadto w art. 85 ust. 1 i 2 u.o.p. przewidziano, że za usunięcie drzew wymierza się opłatę na podstawie stawki zależnej od obwodu pnia i gatunku drzewa.
W świetle powołanych przepisów nie budzi zatem wątpliwości to, że ochrona drzew przewidziana w u.o.p. jest ukierunkowana na zachowanie tego elementu przyrody. Stosownie do normy z art. 83 ust. 1 u.o.p. ustawodawca pozwala odstąpić -
w przypadku drzew, co do których wymóg uzyskania zezwolenia jest wymagany - od zasady nakazującej chronić drzewa przed wycięciem wyłącznie w przypadkach szczególnych, jeżeli wymaga tego uzasadniony interes wnioskodawcy, w
szczególności znajdujący odbicie w okolicznościach podanych w art. 125 pkt 9 u.o.p.,
tj. w związku z ochroną życia i zdrowia ludzi.
Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, że przewidziane w art. 83 ust. 1 u.o.p. zezwolenie na wycięcie drzew, jest wyjątkiem od reguły zachowania drzew jako podlegającego ochronie prawnej elementu przyrody. W art. 83b ust. 1 pkt 7 u.o.p. wskazano, że o wydanie zezwolenia powinien zawierać przyczynę zamierzonego usunięcia drzewa. Zezwolenie na wycięcie drzew nastąpić może jedynie w sytuacji,
gdy przyczyna taka zostanie przez organ uznana za przyczynę ważną, uzasadniającą rezygnację z przewidzianej ustawą ochrony istniejących drzew (por. wyrok WSA
w Rzeszowie z 21 kwietnia 2021 r., II SA/Rz 127/21, wyrok WSA w Krakowie
z 22 stycznia 2020 r. II SA/Kr 807/19, wyrok WSA w Lublinie z 5 grudnia 2018 r.,
II SA/Lu 691/18).
W kontrolowanej sprawie Stowarzyszenie [...] swój wniosek o wycięcie drzew uzasadnił ich pochyleniem i złym stanem stwarzającym zagrożenie zarówno dla budynków, jak i osób przebywających na dzierżawionym terenie. Przeprowadzone dowody w postaci oględzin drzew, opinii dendrologicznej, jak również opinii prywatnej przedłożonej do akt postępowania przez skarżącego wykluczyły, aby sporne drzewa stwarzały zagrożenia dla osób i budynków. Zasadnie zatem organy uznały, że wskazana we wniosku przyczyna usunięcia drzew nie zasługuje na uwzględnienie
i trafnie - mając na uwadze cele ustawy i wyżej wskazane przesłanki wycinki drzew - odmówiły udzielenia zezwolenia na usunięcie wyżej wymienionych drzew.
Istota sporu sprowadzała się do kwestii, czy wniosek został złożony przez legitymowany do tego podmiot, a mianowicie, czy Stowarzyszenie [...] było posiadaczem nieruchomości, na której znajdują się sporne drzewa.
U.o.p. nie definiuje na jej potrzeby pojęcia posiadacza, a zatem należy posiłkować się w tym zakresie k.c., wedle którego posiadanie jest stanem faktycznym, polegającym na faktycznym władztwie, przez które rozumie się samą możność władania rzeczą. Artykuł art. 336 k.c. rozróżnia posiadanie samoistne i posiadanie zależne. Posiadanie samoistne cechuje wykonywanie władztwa nad rzeczą przez jej posiadacza w takim zakresie w jakim czyni to właściciel. Natomiast istotą posiadania zależnego jest władztwo nad cudzą rzeczą w zakresie odpowiadającym prawu podmiotowemu, innemu niż własność, które posiadacz wykonuje, czyli faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą. Dlatego też art. 83 ust. 1 u.o.p. dotyczy tak posiadania samoistnego, jak i zależnego.
Z akta sprawy wynika, iż wspomniane Stowarzyszenie włada nieruchomością,
na której znajdują się sporne drzewa jak dzierżawca, gdyż zawarło z właścicielem tej nieruchomości (działka nr ewid. [...], aktualny nr ewid. [...]) umowę dzierżawy w dniu [...] grudnia 2017 r., obwiązującą od dnia [...] stycznia 2018 r. na czas nieokreślony z przeznaczeniem na cel rekreacyjny – funkcjonowania stowarzyszenia. Natomiast skarżący włada tą nieruchomości jak poddzierżawca. Odwołuje się bowiem do "umowy sprzedaży nakładów budowlanych wraz z umową dzierżawy gruntu" zawartej w dniu [...] kwietnia 2015 r. z ówczesnymi dzierżawcami powyższej nieruchomości M.W. i M.B., określanymi jako sprzedający, którzy oświadczyli, że uzyskali od Lasów Państwowych zgodę na poddzierżawę części gruntu. Z § 11 tej umowy wynika, iż sprzedający (dzierżawcy) utworzą stowarzyszenie, które przejmie wszelkie prawa wynikające z umowy dzierżawy łączącej sprzedających z Lasami Państwowymi, do którego przystąpi kupujący (skarżący). Tym stowarzyszeniem jest Stowarzyszenie [...], do którego przystąpił skarżący.
Zgodnie z art. 337 k.c. posiadacz samoistny nie traci posiadania przez to, że oddaje drugiemu rzecz w posiadanie zależne. W orzecznictwie i piśmiennictwie
zgodnie się przyjmuje w drodze analogi, iż również posiadacz zależny nie traci swego posiadania w wyniku oddania rzeczy innej osobie w dalsze posiadanie zależne (por. wyrok SN z 19 listopada 1993 r., II CRN 130/93, LEX nr 78220, M. Fras (red.), M. Habdas (red.), K.c. Komentarz. Tom II. Własność i inne prawa rzeczowe, WKP 2018,
t. 2 do art. 337 i powołane tamże piśmiennictwo). Oznacza, iż poprzedni posiadacz oddając skarżącemu nieruchomość we władanie jako poddzierżawcy, nie utracił swego posiadania odpowiadającego dzierżawie. Władztwo skarżącego ma charakter
pochodny od władztwa dzierżawcy. Dopuszczalne jest zatem w świetle powyższej regulacji posiadanie tej samej rzeczy przez różne podmioty, których władztwo będzie odpowiadało innemu prawu podmiotowemu. Powyższego stanu nie zmieniło
wstąpienie w miejsce dotychczasowego posiadacza władającego nieruchomością jak dzierżawca nowego podmiotu, tj. Stowarzyszenia [...]. Jako, że przepis art. 83
ust. 1 u.o.p. posługuje się ogólnym pojęciem posiadacza, oznacza to, iż każdy z nich jest legitymowany do wystąpienia z wnioskiem o usunięcie drzew. Tym samym
zasadnie organy uznały legitymację Stowarzyszenia [...] do złożenia wniosku
o udzielenie zezwolenie na usunięcie drzew.
Nie było rolą organów – jak słusznie to zauważyły – rozstrzyganie
wewnętrznych sporów między Stowarzyszeniem [...] a skarżącym jako członkiem stowarzyszenia o zakres władztwa nad poszczególnymi częściami działki nr [...], ani też dokonywania oceny ważności umowy dzierżawy zawartej między Stowarzyszeniem [...] a Lasami Państwowymi. Należy to bowiem do właściwości. sądów powszechnych. Ponadto w kontrolowanej sprawie chodziło jedynie o stwierdzenie istnienia posiadania nieruchomości, na której znajdują się sporne drzewa, a nie określonego prawa do niej.
Podsumowując należy stwierdzić, że ocena zgodności z prawem zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej nie dostarczyła podstaw do wyeliminowania ich
z obrotu prawnego. W toku postępowania poprzedzającego wydanie zaskarżonej decyzji Sąd nie dopatrzył się również naruszeń procedury podnoszonych w skardze, które miałyby istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Organy poczyniły bowiem
w sprawie prawidłowe ustalenia faktyczne, pozostające w zgodzie z art. 7, art. 77 § 1
i art. 80 k.p.a., wywiodły z nich prawidłowe wnioski, przytoczyły przepisy prawa znajdujące zastosowanie do ustalonego stanu faktycznego i omówiły ich treść, konstruując uzasadnienia odpowiadające wymogom z art. 107 § 3 k.p.a., w stopniu umożliwiającym ich kontrolę przez sąd administracyjny.
Mając na uwadze powyższe Sąd – na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r., poz. 259 ze zm.) – oddalił skargę.